یا زهرا:
با سلام در شعر:
آی /آ/دم
ها /مه/بر/سا
حل/ن/شس/ت
شا/د/خت/دا/نید▶️
یک/ن/فر/در
آ/ب/دا/رد
می/س/پا/رد
جان▶️
یک/ن/فر/دا
رد/ک/دس/ت
پا/ی/دا/یم
می/ز/ند▶️
رکن آخر این سه مصراع فرق دارد
وزن میشود
فاعلاتن/فاعلاتن/فاعلاتن/فع
یا
فاعلاتن /فاعلاتن/فاعلاتن/فاعلن
؟ ؟

بانو محسنی:
ا. ی. ا دم / فاعلاتن
ها ک بر سا/ فاعلاتن
حل ن شس ت */ فاعلاتن
شا د خن دا / فاعلاتن
نید/ فع

یک. ن. فر د/ فاعلاتن

را ب. دا. رد / فاعلاتن

می. س پا رد / فاعلاتن

جان‌/ فع

یک ن. فر دا/ فاعلاتن


رد ک. دس ت * / فاعلاتن
پا. ی. دا ئم/ فاعلاتن
می ز. ند / فاعلن

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

F . S:
سلام وعرض ادب .لطفا بیت زیر رو اگه میشه تقطیع بفرمایید
ای مهربان ترازبرگ دربوسه های باران بیداری ستاره در چشم جویباران

بانو محسنی:
درود
ای مه ر

بان ت رز برگ

در بو س
ها. ی باران
لطفا تصحیح بفرمایید

y-A:
ای / مه/ ر /بان /ت/ رز/ برگ/ در /بو/ س /ها/ ی/ با/ران
بی /دا/ری /ی /س /تا/ ر/در/چش/م /جو/ی/با/ران
مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن

M@ry@m:
ای مه ر بان ت رز برگ در بو س ها ی با ران
بی دا ری* ی* س تا ر* در چش م جو ی با ران
مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن
یا
مستفعلن فعولن مستفعلن فعولن..
وزن همسان دولختی یا دوری

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

(¯’♥.Mina.♥’´¯)¸:
سلام وقت بخیر ببخشید چیزی به اسم شبه جناس داریم؟ مثل خواست و راست؟؟

y-A:
بله بنات نبات شبه جناس

استاد نصرت اله صادقلو:
درود شبه اشتقاق داریم ؛ کجا خوندید؟

جناس قلب است که ممکن است جایی شبه جناس بگویند

(¯’♥.Mina.♥’´¯)¸:
سئوال یکی از بچه هاست ولی اینجا که از یک ریشه نیستند..

استاد نصرت اله صادقلو:
درود بر شما معمولا اسم گذاری ها متفاوت میشه آدم سردر گم میشه

منظورم این بود که شبه جناس نشنیدیم ولی شبه اشتقاق در کتب بلاغی آمده

y-A:
شما چه تعریفی از جناس در ذهنتون دارید
ایا تعریف ذهنی شما با این مثال مطابقت می کند یا اینکه با دیدن واژه ،جناس در ذهن شما تداعی می شه ؟

در نظام قدیم دقیقا این مثال همینطور که جناب دکتر فرمودند برای قلب یا شبه جناس ذکر شده بود

(¯`’♥.Mina.♥’´¯)¸:
البته از نظر تلفظ میشه گفت هم آوا هستند ولی از نظر نوشتار نه خواست، راست

استاد نصرت اله صادقلو:
در مورد اینکه واژه راست و خواست نوعی زیبایی در تناسب آوایی دارند، شکی نیست
نظر کتاب‌های بلاغی را دوستان فرمودند اما از نظر زبان‌شناسان آرایه های لفظی بر پایه نظام آوایی زبان شکل می گیرد لذا در ساختار راست و خواست در نطام آوایی فقط صامت آغازین متفاوت است،
این نگاه آوایی به آرایه های بدیع لفظی چالشهای را ایجاد کرده که باید کتابی در راستای کتاب بدیع دکتر سیروس شمیسا ولی با تکیه بیشتر بر نظر زبان شناسان چون کوروش صفوی نوشته شود

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon.

#علوم_وفنون_ادبی
#آرایه_ها
#استعاره
مدرس: خانم زهره شاهسون
فایل اول
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ادبیات ایران
@Foonon

#علوم_وفنون_ادبی
#آرایه_ها
#استعاره
مدرس: خانم زهره شاهسون
فایل دوم
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ادبیات ایران
@Foonon

#علوم_وفنون_ادبی
#آرایه_ها
#استعاره
مدرس: خانم زهره شاهسون
فایل سوم
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ادبیات ایران
@Foonon

#علوم_وفنون_ادبی
#آرایه_ها
#استعاره
مدرس: خانم زهره شاهسون
فایل چهارم
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ادبیات ایران
@Foonon

#علوم_وفنون_ادبی
#آرایه_ها
#استعاره
مدرس: خانم زهره شاهسون
فایل پنجم
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ادبیات ایران
@Foonon

#علوم_وفنون_دوازدهم
#درس_یازدهم
#خودارزیابی

❇️۱_ پس از خوانش درست اشعار نیمایی

زیر ونوشتن مصراعها پایه های اوایی ،

وزن و نشانه های هجایی را مقابل هر مصراع بنویسید

💠🌐 هست شب یک شب دم کرده

وخاگ

رنگ رخ باخته است

باد نوباوه ی ابر از برِ کوه

سوی من تاخته است

🔶🔹نیما

هس ت شب یک / فاعلاتن
_ u _ _

ش ب دم کر/ فعلاتن u u _ _
د وُ خاک / فعلن. U u _

رن. گ. رخ با/ فاعلاتن _ u _ _

خ ت است / فعلن. U u _


با د. نو با فاعلاتن/ _ u _ _

و ی اب رز/ فعلاتن u u _ _

ب ر کوه / فعلن u u _


سو ی من تا / فاعلاتن _ u _ _

خ ت است / فعلن‌ u u _

شاعر در رکن اول به جای فاعلاتن فعلاتن اورده واین از اختیارات شاعری ( وزنی ) است
🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃

به کوشش : خانم سهیلا محسنی دبیر ادبیات شهرتهران
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ایران
@Foonon

✳️۲_ برای اشعار نیمایی زیر مانند نمونه بالا خانه هایی تولید کنید پایه های اوایی ووزن و نشانه های هجایی هر مصراع را بنویسید سپس اختیار شاعری به کار رفته در این شعر را مشخص کنید

❇️میان مغرب ومشرق ندای مختصری است

که گاه می گوید

من از ستاره دنباله دار می ترسم

که از کرانه مشرق طلوع خواهد کرد

🔸🔻شفیعی کدکنی

م یا ن مش / مفاعلن u _ _ u _

ر ق مغ رب / فعلاتن u u _ _

ن دا ی مح / مفاعلن. U _ u _

ت ض ریست* / فعلن u u _

🔔🔔هجای پایانی همیشه بلند است

که. گا. ه. می / مفاعلن

گو ید* / فع لن

🔔🔔اختیار وزنی ابدال

م‌ نز * س تا / مفاعلن

ر ی دن با / فعلاتن

ل دا. ر می / مفاعلن

تر سم* / فع لن

🔔اختیار وزنی ابدال

ک از ک را / مفاعلن u _ u _

ن ی مش رق / فعلاتن u u _ _

ط لو ع خا / مفاعلن u _ u _

هد کرد * / فعلن _ _
🔔🔔اختیار وزنی ابدال در پایان هجا

🔔🔔پایان هجا همیشه بلند است


🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃

به کوشش : خانم سهیلا محسنی دبیر ادبیات شهرتهران
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ایران
@Foonon

#علوم_وفنون_دوازدهم
#درس_یازدهم
#خودارزیابی

✳️۳ _ پس از تعیین پایه های اوایی

ووزن هر مصراع شعر زیر دلیل

ناهمسانی پایه های اوایی این شعر

وتفاوت ان را با اشعار سنتی بیان کنید


❇️وچون درختی در صمیم سرد وبی ابرزمستانی

هرچه برگم بود وبارم بود

هر چه از فر بلوغ گرم تابستان ومیراث بهارم بود

هرچه یاد ویادگارم بود

ریخته است

🔸🔻اخوان ثالت

چن د. رخ تی / فاعلاتن

در ص می م / فاعلاتن

سر د بی اب/ فاعلاتن

ر ز مس تا / فاعلاتن

نی / فع

هر چ. بر گم / فاعلاتن

بو. د. با رم / فاعلاتن

بود * / فع
🔔🔔اختیار وزنی : پایان هجا همیشه بلند است

هر چ. از فر / فاعلاتن

ر* ب لو غ* / فاعلاتن

گر م. تا بس / فاعلاتن

تا ن می را / فاعلاتن

ث* ب ها رم / فاعلاتن

بود / فع

هر چ. یا د* / فاعلاتن

یا د گا رم / فاعلاتن

بود / فع

ری خ تست * / فاعلن

🔔🔔اختیار زبانی حذف همزه

🔰در این شعر همان طور که در تقطیع به ارکان دیدید در هر مصرع تعداد ارکان با مصرع دیگر متفاوت است وبر همین اساس تعداد هجاها برابر نیست و مصرعها کوتاه وبلند شده اند

به بیان دیگر تعداد وزن واژه های هر بخش ان یکسان نیست اما در شعر سنتی در هر مصرع تعداد ارکان با مصرعهای دیگر برابر است

🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃

به کوشش : خانم سهیلا محسنی دبیر ادبیات شهرتهران
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ایران
@Foonon

#علوم_وفنون_دوازدهم
#درس_یازدهم
#خودارزیابی

✳️۴ _ اشعار زیر در چه قالبی سروده شده‌اند یکی از از ویژگی های آن نوع شعر را بیان کنید

الف):

و به آنان گفتم
هرکه در حافظه چوب ببیند باغی

صورتش در وزش بیشه شور ابدی خواهد ماند
هرکه با مرغ هوا دوست شود
خوابش آرام ترین خواب جهان خواهد بود
سهراب سپهری

این شعر در قالب نیمایی است زیرا در هر مصرع تعداد ارکان با مسئله دیگر متفاوت است و بر همین اساس تعداد هجا ها برابر نیست و مصرع ها کوتاه و بلند شده اند

ب):
پروانه و شمع و گل شبی آشفتند

در طرف چمن

و جور و جفای دهر با هم گفتند

بسیار سخن

شد صبح نه پروانه به جا بود و نه

ناگاه صبا
بر گل بوزید و هر دو با هم رفتند

من ماندم ومن

ملک الشعرای بهار

🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺

📙📙📙قالب مستزاد

در این شعر درپایان هر مصرع یک نیم مصرع امده است ونشان می دهد که کوتاهی وبلندی مصراع های شعر در برخی از قالبهای شعر کهن نیز پیشینه داشته است به این قالب شعری مستزاد می گویند

🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃

به کوشش : خانم سهیلا محسنی دبیر ادبیات شهرتهران
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ایران
@Foonon

#علوم_وفنون_دوازدهم
#درس_یازدهم
#خودارزیابی

✳️۵ _ پس از تعیین پایه های اوایی ووزن هربیت نام بحر ان را بنویسید

چون می روی بی من مرو این جان جان بی تن مرو

وزچشم من بیرون مرو ای شعله ی تابان من

🔸🔻مولوی

چن می ر وی / مستفعلن. _ _ u _

بی من م رو / مستفعلن _ _ u _

ای جا ن جان / مستفعلن _ _ u _

بی تن م رو / مستفعلن _ _ u _

وز چش م من/ مستفعلن _ _ u _

بی. رون م شو / مستفعلن _ _ u _

ای شع ل ی * / مستفعلن _ _ u _

تا. با. ن. من / مستفعلن _ _ u _


🔰🔰نام وزن : زجز مثمن سالم

💮💮💮💮💮💮💮💮

تو از هر در که بازآیی بدین خوبی و زیبایی

دری باشد که از رحمت به روی خلق بگشایی

ت. از. هر در /مفاعیلن u _ _ _

ک. با. زا* . یی/ مفاعیلن u _ _ _

ب دین خو بی / مفاعیلن u _ _ _

ی. زی. با یی / مفاعیلن u _ _ _

د ری با. شد / مفاعیلن u _ _ _

ک از رح مت / مفاعیلن u _ _ _

ب رو ی خل / مفاعیلن u _ _ _

ق بگ شا یی / مفاعیلن. U _ _ _


🔰نام وزن : هزج مثمن سالم

💮💮💮💮💮💮

همیشه تابراید ماه وخورشید

مرا باشد به وصل یار امید

ه می ش تا/ مفاعیلن

ب. را ید* ما / مفاعیلن

ه. خر شید* / فعولم


🔰نام وزن : هزج مسدس محذوف

💮💮💮💮💮💮💮

الا تا نخواهی. بلا برحسود

که ان بخت برگشته خود در بلاست

ا. لا تا / فعولن u _ _

ن. خا. هی / فعولن u _ _

ب لا بر / فعولن u _ _

ح سود * / فعل u _

🔰نام وزن : متقارب مثمن محذوف

🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃

به کوشش : خانم سهیلا محسنی دبیر ادبیات شهرتهران
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ایران
@Foonon

jalal ad Din Rumi:
جواب این دو سوال را لطف کنید ...
4⃣1⃣ *آرایه نوشته شده در مقابل چند گزینه درست است* .

الف) تمام حجم قفس را شناختیم بس است/ بیا ب تجربه در آسمان پری بزنیم(تضاد)
ب) ای خوشا خروشیدن و جاودانه جوشیدن/ همچو رود ناآرام زین کرانه کوچیدن (جناس)
ج) دو دست آبی از این آستین فرا ببریم/ فروتنانه درآن آستان خضوع کنیم(حس آمیزی)
د)باران قصیده ای است تر و تازه و روان /آتش ترانه ای به زبان زبانه ها(تشبیه)
ه) ای معنی جمال ب هر صورتی که هست / مضمون و محتوای تمام ترانه ها(مجاز)
۱(یک ۲)دو ۳) سه ۴) چهار

5⃣1⃣ *مفهوم کدام بیت با مفهوم منظومه ی زیر تناسب بیشتری دارد؟
کار همیشه تهی است مگر آنکه مهری باشد.
الف) بی محبت ب جوی خرمن ما نستانند/ حاصل علم و عمل در دو جهان این همه نیست
ب) دین و دنیا گفتمی دربازم اندر کار عشق/ کار من با او کنون از دین و از دنیا گذشت
ج) کسی که تخم محبت ب دل نکشته چ داند/ که آب دیده گریبان ما چه فایده دارد؟
د) از هرچه ب جز عشق تهی دستم کن/ یکباره ب بند عشق پابستم کن

rahmani:
سلام ودرود
سوال ۱۵

با گزینه یک

سوال چهارده

گزینه ی ب ... خروشیدن وکوشیدن جناس
گزینه د...هم تشبیه باران به قصیده

درگزینه ی یک

بین قفس و آسمان تضاد معنایی اگه بتوانیم بگیریم

پس پاسخ سه تا گزینه درسته


قابل نقد

ر ئیسی امام بخش:
گزینه درست 4: تناقض:جمعیت در عین پریشانی/مجاز:طره که مجاز از معشوق است

rahmani:
پارادوکس
ومجاز روداررد

تناقض جمعیت درعین پریشانی

طره مجازازمعشوق

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

#علوم_وفنون_ادبی
#تشبیه_ساده_ومرکب
مدرس : شهربانو قلندري
دبير شهرستان هاي استان تهران
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ایران
@Foonon

#علوم_فنون_۱
#خود_ارزیابی
پاسخ خودارزیابی های کتاب
علوم و فنون۱ چاپ ۹۸
درس ها+ کارگاه تحلیل فصل
کاری از: فرحناز حسینی ،استان البرز (کرج)

@adabiyatjame11

#علوم_فنون_دهم
#خود_ارزیابی
پاسخ خودارزیابی های کتاب
علوم و فنون۱ چاپ ۹۸
درس ها+ کارگاه تحلیل فصل
کاری از: فرحناز حسینی ،استان البرز (کرج)

@adabiyatjame11

🤔 چگونه‌ می‌توانم به آمار اوزان مورد استفاده هر شاعر دسترسی داشته‌باشم؟

برای پاسخ مراحل زیر را طی کنید:

1️⃣ مرحله اول:
به این صفحه از سایت گنجور وارد شوید.
https://ganjoor.net/vazn/

2️⃣مرحله دوم:
در صفحه‌ی باز‌شده بر روی نام شاعر مورد نظر خود کلیک کنید.
با کلیک بر روی نام هر شاعر به صفحه‌ی آمار اوزان عروضی مورد استفاده آن شاعر هدایت‌ می‌شوید.

3️⃣ مرحله‌ی سوم:
با کلیلک بر روی هر وزن به اشعار سروده‌شده در آن وزن راهنمایی خواهیدشد.


فروردین۹۹-استادابراهیم رمضانلی


کانال علوم و فنون ایران🇮🇷
@Foonon

soma:
وزن این بیت چیە؟ سر مویی بە نظر آخر بە کرم با ما کن / ای که در هر بن موییت دل مسکینیست

یوسف زاده:
سر مویی بە نظر آخر بە کرم با ما کن

س. ر. مو. یی. فعلاتن
ن. ظ. را* خر. فعلاتن
ب ک. رم. با. فعلاتن
ما.* کن. فع لن


ای که در هر بن موییت دل مسکینیست

ای. ک. در. هر
ب. ن. مو. یی
ت. د. لی.* مس.
کی*. نست*


مصراع اول. به ندارد

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

استاد خسرو پاشایی

درود بر دوستان فاضل

بحثی در مورد سجع در گروه بود که مثلا سجع متوازی چه نوع سجعی است و یا سجع متوازن چگونه است

به چند منبع مراجعه کردم در تعریف این سجع ها

درکتاب حدائق السحر از رشید الدین وطواط ، آمده است

« اسجاع سه است : متوازی ، مطرف ، متوازن

متوازی این چنان بود کی در آخر دو قرینه کلماتی آورده شوند کی به وزن و عدد حروف و روی ، متفق باشند »

مثالش « کوی باخته و اسب تاخته » ( گوی باخته )

پس رشید وطواط در حدائق ، برای سجع متوازی یکسانی حرف روی را لازم می داند

در بدایع الافکار فی صنایع الاشعار ، اثر میرزا حسین واعظ کاشفی ، آمده است

« اول سجع متوازی ، و آنچنان است که در اواخر قراین کلماتی واقع شود که به اوزان و اعداد حروف و حرف روی متفق باشند »

این مثال را آورده

« ای به رخ گل سوری ، تا به کی کنی دوری

بسته ام ز مهجوری ، خسته ام ز مخموری

بین واژگان « سوری ، دوری » سجع متوازی

« مهجوری ، مخموری » سجع متوازی

پس مولف بدایع الافکار ، هم یکسانی« روی » را لازم می داند


فنون بلاغت و صناعات ادبی ، جلال الدین همایی

« سجع متوازی : آن است که کلمات در وزن و حرف روی هر دو مطابق باشند مانند « کار ، بار » و « دست ، شست » ، « خامه ، نامه »

« قدمی بهر خدا ننهند و درمی بی مَنَّ و اذی ندهند » ، ننهند ، ندهند

علامه همایی هم در فنون بلاغت ، یکسانی روی را لازم دانسته


نگاهی تازه به بدیع ، دکترسیروس شمیسا

« تساوی هجاهای کلمات سجع از نظر عدد و کمیت اجباری است ...
وزن و روی یکی = سجع متوازی
مثال ها « برست ، ببست ، شکست »، «کار بار» ، « شمایل ، قبایل »

و شمیسا هم با دقت یکسانی حرف روی را شرط سجع متوازی می داند

بدیع از دیدگاه زیبایی شناسی ، دکتر وحیدیان کامیار

« سجع متوازی :« آن است که واژه های سجع دار علاوه بر هم قافیه بودن هم وزن نیز باشند

مثال ها
«مشک آن است که ببوید ، نه آن که عطار بگوید »

« سگ حق شناس به از آدم ناسپاس »


دکتر وحیدیان هم هم قافیه بودن را لازم دانسته که یکسانی « روی » از شروط آن است


نقد بدیع دکتر فشارکی

« سجع متوازی . رشید گوید « این چنان بود که در آخر دو قرینه کلماتی آورده شود که به وزن و عدد حروف و روی متفق باشند مانند « گوی باخته و اسب تاخته »

ایشان عینا تعریف را از حدائق السحر نقل کرده است

دکتر فشارکی هم نظر رشید الدین وطواط را که حروف « روی » را لازم دانسته ، تأیید کرده است

اما در کتاب های درسی که در این سی چهل سال اخیر در دبیرستان ها تدریس شده است و می شود

در آرایه های ادبی

« اشتراک در واج پایانی و اشتراک در وزن »

مثالش کمال ، جمال ، بوستان ، پوستان

علوم و فنون ۱

کلمات مال و سال هم وزن اند و واج های پابانی آن ها نیز یکی است ، این نوع سجع ،« متوازی » است


به نظر می رسد کتاب های مرجع علم بدیع از بزرگان گذشته و استادان علم بدیع در روزگار ما

همه براین تعریف مشترک هستند ،

سجع متوازی « وزن و روی » یکسان

تعریف کتاب های درسی هم همین است با توجه به مثال های ارائه شده

فقط به جای حرف « روی » گفته اند اشتراک در واج پایانی و حتما منظورشان ، آخرین حرف اصلی واژه بوده است یعنی یکسانی حرف « روی »

منتهی به نظرم مؤلفان خواسته اند به جای حرف « روی » از اصطلاح « واج پایانی » استفاده کنند

خلاصه بحث

قوانین قافیه بر سجع حاکم است

اما یک تفاوت دارد

اگر قافیه ای از قواعد حاکم بر قافیه پیروی نکند ، آن بیت اشکال دارد

اما اگر دو واژه هم آوا در آخر دو پاره نثر بیایند و قواعد قافیه را دقیق رعایت نکرده باشند ، آن نثر ، معیوب نیست

و این که در تشخیص اسجاع و تعیین آرایه موازنه و ترصیع اندکی اغماض جایز است

اما خلل در قواعد قافیه جایز نیست


توجه کنیم در علوم فنون در تعریف قافیه هم آورده است

« واژه هایی که حرف یا حروف آخر آنها مشترک است »

ولی هیچکس نمی گویدمثلا چون پایان دو واژه « افروخت ، افراخت » یکی است پس قافیه کردن آن ها درست

چرا که می دانند منظور از حرف یا حروف آخر ، حرف اصلی واژه است و یکسان بودن حرف آخر به تنهایی برای قافیه شدن یا سجع متوازی شدن کافی نیست

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

جلسه پنجم
#عروض
#اختیارات_شاعری
#اختیارات_زبانی
#حذف_همزه
#تغییر_مصوت
استاد اصغر بهرامی ، کرج
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ایران
@Foonon