خسروپاشایی:
در تغییر امتداد مصوت های بلند « و ، ی »

زمانی می توانیم کوتاه تلفظ کنیم که بعد از این مصوت ها ، مصوت دیگر بیایید

یعنی در حقیقت در ترکیب اضافی یا وصفی قرار گیرند

در این صورت حتما بین آنها از یک صامت میانجی بهره می بریم

. ...:
درود
خسته نباشین استاد ارجمند
چگونه میتونیم با خوانش اختیار شاعری را در ذهن دانش آموز متبادر کنیم ؟

بانو حسینی:
👌👌👌درواقع به دانش آموزان هم می گوییم که اختیارات زبانی را با کمک خوانش و گوش خود می توانند بهتر متوجه شوند

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

استاد خسروپاشایی

درود بر شما اختیارات زبانی را

دقت کنیم به این بیت👆

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
به نظر یک رکن را اضافه می فرمایید

دقت کنیم👆

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
مصوت بلند « ی »

در واژه بسیط مانند « بیابان » که قبل از صامت « ی » قرار گیرد

همیشه کوتاه است یعنی تقطیع می شود

بِ یا بان

مریم یوسف زاده:
چه موقع جزو اختیارات محسوب می شود؟

جعفر میرزایی:
اختیار نیست

خسروپاشایی:
درود بر شما

عرض کردم همیشه ، یعنی اختیار نیست ، قاعده عروضی است

M:
درود
درست می فرمایید

M@ry@m:
مثل نیاز پیاز میان عامیانه سیاست خیابان و ....

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

‍ خسروپاشایی:
اختیارات وزنی :

این اختیارات امکان تغیرات کوچکی در وزن به شاعر می دهد
البته این تغیرات به گونه ای نیست که گوش اهل زبان خللی در وزن حس کند

با توجه به مطالب عرض شده در ابتدای بحث

تقطیع کنیم و اختیارات وزنی را تشخیص دهیم


از دل و جان شرف صحبت جانان غرض است

همه آن است و گرنه دل و جان این همه نیست

M@ry@m:
فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن..

است و نیست ...هجای پایانی بلند ...

M:
آوردن فاعلاتن به جای فعلاتن در رکن اول
هجای پایانی همیشه بلند است

Elahe Zakizadeh:
از د لُ جا ن ش رف صح ب ت جا نا غ ر ضَست

حذف همزه آغازین واژه است

بانو بزی:
از دِ لُ جان/شَ رَ فِ صُح/بَ تِ جا نان/غَ رَ ضست
هَ مِ آ نَس/ت و گر نَ/دِ لُ جان این/هَ مِ نیست

آوردن فاعلاتن به جای فعلاتن در رکن اول مصراع اول

فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

اختیارات وزنی : آوردن فاعلاتن جای فعلاتن،/ بلند بودن هجای پایان مصراع

مریم یوسف زاده:
از دل و جان شرف صحبت جانان غرض است

از* د. لو* جا
ش. ر. فی* صح
ب. ت. جا. نا
غ. ر. ضست**

رکن اول اختیار وزنی فاعلاتن به جای فعلاتن
و زبانی تغییر کمیت مصوت ها

رکن دوم تغییر کمیت مصوت ها زبانی


رکن چهارم هجای اخر هم زبانی و هم وزنی است


همه آن است و گرنه دل و جان این همه نیست

ه. م. ای. نس
ت. و. گر. ن*
د. ل. جا. نی*
ه. م. نیست *

رکن دوم تغییر کمیت مصوت ها
رکن دوم اختیار زبانی تغییر کمیت مصوت ها
رکن آخر. اختیار وزنی


گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

‍ ali:
سلام اختیارات زبانی ووزنی این بیت را محبت کنید
کشتی باده بیاور که مرا بی رخ دوست///گشت هرگوشه چشم از غم دل دریایی

M@ry@m:
کشتی دو تا اختیار تغییر کمیت داره ...

شمس:
رمل مثمن مخبون اصلم

خسروپاشایی:
کش ، تِ یِ با : فاعلاتن ( کوتاه تلفظ کردن مصوت بلند )

دِ ب یا ور : فعلاتن

ک م را بی : فعلاتن

ر خ دوست : فعلن

در رکن اول به جای فعلاتن ، فاعلاتن آورده است

و هجای کشیده آخر را بلند حساب کرده است

M:
رکن اول فاعلاتن به جای فعلاتن
رکن اخر ابدال
فعلن در برابر فع لن

M@ry@m:
دوست ..اختیار وزنی ..بلند بودن پایان مصراع

شمس:
دقیقا

جعفر میرزایی:
فاعلاتن در رکن اول هردو مصراع به جای فعلاتن

خسروپاشایی:
گش ت هر گو : فاعلاتن

ش ی چش مز ( حذف همزه )

غ م دل در : فعلاتن

یا یی : فع لن

در رکن آخر از اختیار ابدال (تسکین ) بهره برده است

رکن ا‌ول هم به جای فعلاتن فاعلاتن آمده است

M@ry@m:
حذف همزه از...

ali:
درود یعنی چهار تا اختیار وزنی داریم درسته

خسروپاشایی:
بله

M@ry@m:
درود استاد ..کشتی دوتا اختیار داره؟؟

ali:
دوتا اختیار زبانی در کشتی هست

خسروپاشایی:
بله

کشتیِ بادِ

تلفظ معمولی

کش تِ یی با دِ
تلفظ با اختیار

کش تی ی با دِ

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

ali:
حالا در شعر شهریار
علی ان شیر خدا شاه عرب که بیت اول مصراع اولش فعلن هست ولی بیتهای بعدی فع لن ایا دربیتهای بعدی باید بگیم ابدال هست دیگه درسته؟؟

خسروپاشایی:
در عروض امروز در رکن آخر « فع لن » نمی آید( زحاف صلم در عروض جدید نیست )

و اصل را فَعِلُن ، می دانند

شمس:
سلام.وقتی دوهجای بلنددررکن آخرباشه چه دلیلی وجودداره که فعلن بیتیدیعنی محذوف؟

فعلن بیاید

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

‍ م.محمدزاده:
درود

لطفا اختیارات این بیت رو مشخص کنید
نماند تیری در ترکش قضا که فلک سوی دلم به سرانگشت امتحان نگشود

م.محمدزاده:
سوی دلم اختیار دارد؟

M:
س یی
سو کوتاه ی بلند تلفظ می شود

م.محمدزاده:
یعنی اختیار زبانی بگیریم یا وزنی؟

خسروپاشایی:
سُ یی دِ دلم : مفاعلن ، از اختیار زبانی بهره برده است

البته بعضی با اختیار قلب توجیه کرده اند و شعر را

سو ی د لم : مفتعلن تقطیع کرده اند

بزرگان می گویند اگر با اختیار زبانی وزنی توجیه می شود به اختیارات وزنی متوصل نشوید

M:
زبانی

م.محمدزاده:
در این بیتهایی که هم میشه اختیار زبانی گرفت هم وزنی کدام ارجح است

جعفر میرزایی:
توضیح
سو و کلمات تک هجایی در کتاب هست

م.محمدزاده:
بله ،مشکلم سر انتخاب اختیار بود،سپاس

خسروپاشایی:
من با اختیار زبانی توجیه می کنم همان که خواندم


گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

‍ ✏ M.Ebrahimi✏:
میشه لطف کنید اختیارات این بیت را توضیح دهید
باز این چه شورش است که در خلق عالم است
باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است

M@ry@m:
مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن.

✏ M.Ebrahimi✏:
هجای چهارم مصراع اول "شو"
با هجای چهارم مصراع دوم
آیا باید مصوت مرکب رو توضیح بدیم؟

Hasankhani Mahmood:
درود
حذف همزه «این»
بلند تلفظ کردن مصوت کوتاه (واو عطف) ۲ مورد

خسروپاشایی:
به نظرم مصوت بلند است

شو بر وزن مو


مصوت مرکب در واژه هایی چون


خسرو ، نو ، جو ، درو می آیند

این واج را ( و ) امروز دو واج می دانند

خُس رُو ، نُو now

بله در هجای چهارم « نُو حِ » از مواردی است که باید به این شکل نشان دهیم

نُو

مصوت مرکب نداریم امروز

✏ M.Ebrahimi✏:
سپاس فراوان
پس ناچاریم که مصوت مرکب را به فراگیران توضیح بدهیم

M:
شو بلند صامت + مصوت بلند
نو در نوحه هم بلند
صامت + مصوت کوتاه + صامت

M@ry@m:
درود استاد ...نو حه ...نو ..now


Hasankhani Mahmood:
👍👍👍
نو (now) | ح



گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

‍ خسروپاشایی:
دوستان ظاهرا زمان کارگاه به پایان رسیده است


امشب اختیارات زبانی را تمرین کردیم و به سه اختیار وزنی نیز مختصر پرداختیم ،

اما اختیار وزنی قلب باقی ماند ،

با کسب اجازه از محضر مدیران گروه بیتی را هم با این اختیار تقطیع کنیم

تقطیع کنیم ، اختیار وزنی را بیابیم


من که هر آنچه داشتم اول ره گذاشتم


حال برای چون تویی اگر که لایقم بگو

Hasankhani Mahmood:
مفتعلن مفاعلن

اختیار قلب در مصرع دوم، رکن سوم
مفاعلن بجای مفتعلن

خسروپاشایی:
من / ک / هَ / رانْ : مفتعلن

چِ / دا / ش / تم : مفاعلن

او / وَ / لِ /ره : مفتعلن

گُ / ذا / ش / تَم : مفاعلن


مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلن



حا ل ب را : مفتعلن

ی چُن تُ یی : مفاعلن

اَ گر کِ لا : مفاعلن

یِ قَم بِ گو : مفاعلن

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

‍ قِصّه ی پر غُصّه ی عشق:
ممنون می شوم سوال ۸ راپاسخ دهید

y-A:
نظر خودتون روی کدام گرینه هست ؟

حسنی:
گزینه 3

قِصّه ی پر غُصّه ی عشق:
فکرکنم۳چون رامی توان پیر راه درنظرگرفت،وهمکارگرامی نیزفرمودند

ببخشی...نوح را

y-A:
گزینه الف
تشبیه 👈همچو اینه چون اب روشن
تناسب 👈
صاف ، اینه
تضاد 👈
خوب و زشت
گزینه ب
تضاد👈قارون ، گدا
تلمیح 👈قارون
مراعات نظیر👈گنج قارون
تشبیه 👈صدای گدای همچو خود را.‌‌..
اضافه تشبیهی 👈 گنج حسن
استعاره 👈قارون (قابل نقد)
گزینه ج تناسب 👈طوفان نوح سیل کشتیبان
تلمیح 👈داستان نوح
تشبیه 👈سیل فنا
گزینه د‌
جور چرخ 👈لستعاره
چو حافظ ، دیو محن 👈تشبیه

درود بر شما
می شه مواردش بفرمایید

اردستانی:
درود.
صد گدای هم چو خود تشبیه نداره

y-A:
درود بانو بله داره

اردستانی:
ب نظر بنده تشبیه نداره

اردستانی:
دلیلم این هست که تشبیهی وجود ندارد.
دلیل شما برای تشبیه بودن؟؟

y-A:
البته قارون هم می تونه نماد باشه
اما منتظر نظر همکاران بر استعاره بودنش هم هستیم

چون اگر قارون استعاره بشه
تشخیص گزینه دو از سه سخت تره

حسنی:
تناسب طوفان.نوح.سیل. کشتیبان...تلمیح داستان نوح....تشبیه سیل فنا..استعارهنوح استعاره از خداوند...تضاد فنا بنیاد

نوح

بانوکبیر:
فنا و هستی👌

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

شرمنده،آخرین تست، بنده راکمک فرماییدوآرزویم سلامتی اساتید،ممنون

قِصّه ی پر غُصّه ی عشق:
یک؟

حسنی:
گزینه 2

قِصّه ی پر غُصّه ی عشق:
ببخشیداینکه داره تناقض،باخاک تیمم کردن

حسنی:
اگه منظورش پارادوکس هست این گزینه نداره

Zahra.j.p:
ب غلطه چون تناقض نیست به نظر

قِصّه ی پر غُصّه ی عشق:
ایهام موردیک اندیشه است درکدام معانی؟

Zahra.j.p:
فکر و ترس و نگرانی

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

استاداسماعیل محمدزاده:
نمونه ی مناسب برای ایهام تناسب:

رهی:
نالان از تو شد چنگ و عود من/
تار موی تو ، تار و پود من

تار:

افضلی:

تار :تار موسیقی

تار مو


🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃

استاد اسماعیل محمدزاده

نمونه برای تناقض:
عطار:

بباید کرد غسل از خون خویشت /
که تا آن سجده گاه آرند پیشت

افضلی:
درود استاد گرامی

تناقض :غسل کردن با خون
درسته؟ 🙏

🍃🍃🍃🍃🍃🍃

استاداسماعیل محمدزاده:
نمونه ی قافیه ی معیوب:

بارها از خون خود کردیم غسل/
تا که با جانان خود کردیم وصل

افضلی:
درود
اختلاف در حروف قافیه

غسل :مصوت ضمه

وصل :مصوت فتحه👌

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

استاداسماعیل محمدزاده:
آیا قافیه ی هردو بیت معیوب است؟
■هرکه او پاک است از آلودگی/
تو ورا می دان در این جاگه دلی

■پاک شو کاین راه پاکان رفته اند/
گوی از این میدان پاکی برده اند

افضلی:
درود
رفته اند
برده اند

حرف اصلی
رفت :مصوت فتحه
ت :حروف اصلی/ کسره +اند :حروف الحاقی

اما برده اند حروف اصلی :مصوت ضمه رد/ الحاقی :مصوت کسره+ اند
اشتراک حروف قافیه ندارند

آلود/کسره +گی
د+مصوت کسره +ل /ی

آلودگی ودلی
هم اشتراک هجای قافیه ندارد

استاداسماعیل محمدزاده:
بله. موافقم که کاملا درست فرمودید.


آیت تیرگیر:
سلام. چنین عیبی در عروض سنتی اقوا نام دارد
مثل
مزن در دهان گنه کار مشت
که رفته جهنم که شد در بهشت


گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon