y-A:
در نو میدی بسی امید است
پایان شب سیه سفید است
لطفا تقطیع این بیت 🙏🙏
استاد نصرت اله صادقلو:
درود بر شما مفعول مفاعلن فعولن در مصرع اول هجای سوم یک بلند به جای دو کوتاه آمده است
وتغییر کمیت مصوت کوتاه هم در مصرع دوم دارد
Mahdi Nazari:
سلام
در نو می دی ب سی ا می دست
پا یا ن ش ب س یه س پی دست
y-A:
درود جناب دکتر و ممنونم
اما ص ۸۵ کتاب فنون سه خط اول توضیحی که میده تبدیل هجای بلند به دو کوتاه چرا نادرست است ؟
استاد نصرت اله صادقلو:
درود و سپاس ؛شما برعکس نوشته اید در اصل تبدیل دو هجای کوتاه به یک بلند است
استادجعفر میرزایی:
درود
یک هجای بلند به جای دوکوتاه میاد
فع لن به جای فعلن .
مفعولن تبدیل به مفتعلن میشه
عکس اینا درست نیست
یعنی فعلن بود به فعلن تبدیل نمیشه.
یا
مفتعلن به مفعولن تبدیل نمیشه.
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
در نو میدی بسی امید است
پایان شب سیه سفید است
لطفا تقطیع این بیت 🙏🙏
استاد نصرت اله صادقلو:
درود بر شما مفعول مفاعلن فعولن در مصرع اول هجای سوم یک بلند به جای دو کوتاه آمده است
وتغییر کمیت مصوت کوتاه هم در مصرع دوم دارد
Mahdi Nazari:
سلام
در نو می دی ب سی ا می دست
پا یا ن ش ب س یه س پی دست
y-A:
درود جناب دکتر و ممنونم
اما ص ۸۵ کتاب فنون سه خط اول توضیحی که میده تبدیل هجای بلند به دو کوتاه چرا نادرست است ؟
استاد نصرت اله صادقلو:
درود و سپاس ؛شما برعکس نوشته اید در اصل تبدیل دو هجای کوتاه به یک بلند است
استادجعفر میرزایی:
درود
یک هجای بلند به جای دوکوتاه میاد
فع لن به جای فعلن .
مفعولن تبدیل به مفتعلن میشه
عکس اینا درست نیست
یعنی فعلن بود به فعلن تبدیل نمیشه.
یا
مفتعلن به مفعولن تبدیل نمیشه.
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
M. R:
سلام دربیت چنین گفت موبد به شاه جهان که درد سپهبد نماند نهان کلمات شاه جهان و سپهبد چه آرایه ای دارند ؟
استعاره وکنایه می تونیم بگیریم ؟
غلامرضا رضایی:
سلام
هردو کنایه🙏💐
حسن نیک منش الهی:
جهان:مجازا ایران
رزم آرا:
سلام صفت جانشین اسم نمی تواند استعاره باشد.
y-A:
درود
بله می تونه استعاره باشه
مثلا در درس دریا دلان صف شکن
دریادل اگر چه صفت جانشین اسم است اما استعاره از رزمندگان هم هست
رزم آرا:
سلام
دریا دل رو اکثرا کنایه می گیرند
جعفر میرزایی:
درود
دریادل
تشبیه درونواژی
دریادل (بودن )کنایه
رزم آرا:
در نمونه زیر کوهکن صفت جانشین اسم است و کنایه می گیرند نه استعاره
آن که در نظر بازی غیر کوهکن کردی
y-A:
درودتان یعنی استعاره در اینجا جایگاهی نداره یا اینکه کنایه گرفتن ارجح است ؟
غلامرضا رضایی:
به نظرم کنایه است
چون صفت است
مانند سنگ دل
رابطه شباهتی وجود ندارد🙏💐
رزم آرا:
در خیلی جاها کنایه گرفته اند
فکر می کنم قبلا در این گروه بحثش پیش اومد و معدودی استعاره می گرفتند
y-A:
بله درست می فرمایید این مشکل ادبیات همیشه جاری هست
غلامرضا رضایی:
👌👌
تشبیه درون واژه ای دارد
ولی استعاره نباید باشد.
y-A:
بله تشبیه درون واژه ای هم داره کاملا صحیحه
جعفر میرزایی:
بله
دریا دل
دل چو دریا تشبیه درونواژی است.
استعاره نیست.
کنایه از نوع صفت و مضاف الیه که دکتر شمیسا گفته اند درکتاب درسی نیست
رزم آرا:
سلام
بله تشبیه هم می تواند باشد و منافاتی با کنایه ندارد . کنایه بودنش را به اعتبار این که در کتاب درسی نیست نمی توان رد کرد
کتاب درسی متاسفانه خلاهای زیادی دارد که در کنکور به آن ها پرداخته شده مثل مقوله ایهام تناسب .
y-A:
ببخشید نظرتون در باره قسمت پایانی متن ارسالی چیه ؟
قسمتِ چه تشابهی بین مجاز ، استعاره و کنایه است
جعفر میرزایی:
سلام
دریا دل کنایه است.
اما کنایه بودن
مواردی دیگر
مانند سپهبدو شاه جهان در کتاب نیست.
به هرحال کتاب ملاک تدریس است.
چشم.
تشبیه و استعاره درسته.
البته همه افعال مرکب کنایه نیستند.
گاهی
کنایه فعل یا مصدرش محذوف است
مثل دهر سیه کاسه ای است ...
سیه کاسه بودن کنایه
M. R:
ممنون پس فقط بگیم منظور کیکاووس است؟
y-A:
بی بلا
پس با توجه به این صحبت دریا دل با این که تشبیه درون واژه ای هست نمی شه استعاره محسوب کرد؟
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
سلام دربیت چنین گفت موبد به شاه جهان که درد سپهبد نماند نهان کلمات شاه جهان و سپهبد چه آرایه ای دارند ؟
استعاره وکنایه می تونیم بگیریم ؟
غلامرضا رضایی:
سلام
هردو کنایه🙏💐
حسن نیک منش الهی:
جهان:مجازا ایران
رزم آرا:
سلام صفت جانشین اسم نمی تواند استعاره باشد.
y-A:
درود
بله می تونه استعاره باشه
مثلا در درس دریا دلان صف شکن
دریادل اگر چه صفت جانشین اسم است اما استعاره از رزمندگان هم هست
رزم آرا:
سلام
دریا دل رو اکثرا کنایه می گیرند
جعفر میرزایی:
درود
دریادل
تشبیه درونواژی
دریادل (بودن )کنایه
رزم آرا:
در نمونه زیر کوهکن صفت جانشین اسم است و کنایه می گیرند نه استعاره
آن که در نظر بازی غیر کوهکن کردی
y-A:
درودتان یعنی استعاره در اینجا جایگاهی نداره یا اینکه کنایه گرفتن ارجح است ؟
غلامرضا رضایی:
به نظرم کنایه است
چون صفت است
مانند سنگ دل
رابطه شباهتی وجود ندارد🙏💐
رزم آرا:
در خیلی جاها کنایه گرفته اند
فکر می کنم قبلا در این گروه بحثش پیش اومد و معدودی استعاره می گرفتند
y-A:
بله درست می فرمایید این مشکل ادبیات همیشه جاری هست
غلامرضا رضایی:
👌👌
تشبیه درون واژه ای دارد
ولی استعاره نباید باشد.
y-A:
بله تشبیه درون واژه ای هم داره کاملا صحیحه
جعفر میرزایی:
بله
دریا دل
دل چو دریا تشبیه درونواژی است.
استعاره نیست.
کنایه از نوع صفت و مضاف الیه که دکتر شمیسا گفته اند درکتاب درسی نیست
رزم آرا:
سلام
بله تشبیه هم می تواند باشد و منافاتی با کنایه ندارد . کنایه بودنش را به اعتبار این که در کتاب درسی نیست نمی توان رد کرد
کتاب درسی متاسفانه خلاهای زیادی دارد که در کنکور به آن ها پرداخته شده مثل مقوله ایهام تناسب .
y-A:
ببخشید نظرتون در باره قسمت پایانی متن ارسالی چیه ؟
قسمتِ چه تشابهی بین مجاز ، استعاره و کنایه است
جعفر میرزایی:
سلام
دریا دل کنایه است.
اما کنایه بودن
مواردی دیگر
مانند سپهبدو شاه جهان در کتاب نیست.
به هرحال کتاب ملاک تدریس است.
چشم.
تشبیه و استعاره درسته.
البته همه افعال مرکب کنایه نیستند.
گاهی
کنایه فعل یا مصدرش محذوف است
مثل دهر سیه کاسه ای است ...
سیه کاسه بودن کنایه
M. R:
ممنون پس فقط بگیم منظور کیکاووس است؟
y-A:
بی بلا
پس با توجه به این صحبت دریا دل با این که تشبیه درون واژه ای هست نمی شه استعاره محسوب کرد؟
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
گیسو:
سلام دوستان یه سوال داشتم ۲تا قاعده عروضی چی میگن
بانو محسنی:
منظورتون قاعده قافیه هست؟؟
آیت تیرگیر:
قاعده ی قافیه منظورتونه
گیسو:
تو ازمون میگن فلان بیت طبق قاعده یک منظورش چیه
آیت تیرگیر:
همون قافیه است
دو قاعده کلی برای قافیه وجود دارد
یک. هر یک از مصوت های بلند آ یا و به تنهایی اساس قافیه قرار گیرد
صبا به لطف بگو آن غزال رعنا را
که سر به کوه و بیابان تو داده ای ما را.
رعنا. ما. حرف قافیه. مصوت آ
قاعده ی یک
ای چشم تو دل فریب جادو
در چشم تو خیره چشم آهو
جادو. آهو. حرف قافیه مصوت و. قاعده ی یک
قاعده ی دوم
مصوت به علاه و ی یک یا دو صامت
ای نسیم سحر آرامگاه یار کجاست
منزل آن من عاشق کش عیار کجاست
یار عیار. حروف قافیه. ار. قاعده ی دوم
توجه. مصوت در قافیه میتواند بلند یا کوتاه باشد
هرگز دلم برای کم و بیش غم نداشت
آری نداشت غم که غم بیش و کم نداشت
غم. کم. حروف. فتحه + م. قاعده ی دوم
بانو محسنی:
دوقاعده
قاعده اول ا واو به تنهایی می تواند حرف قافیه باشد
مثل گیسو با اهو
دنیا به صهبا
قاعده دوم مصوت + صامت
مثل سفر و خطر
فتحه و ر حروف قافیه
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
سلام دوستان یه سوال داشتم ۲تا قاعده عروضی چی میگن
بانو محسنی:
منظورتون قاعده قافیه هست؟؟
آیت تیرگیر:
قاعده ی قافیه منظورتونه
گیسو:
تو ازمون میگن فلان بیت طبق قاعده یک منظورش چیه
آیت تیرگیر:
همون قافیه است
دو قاعده کلی برای قافیه وجود دارد
یک. هر یک از مصوت های بلند آ یا و به تنهایی اساس قافیه قرار گیرد
صبا به لطف بگو آن غزال رعنا را
که سر به کوه و بیابان تو داده ای ما را.
رعنا. ما. حرف قافیه. مصوت آ
قاعده ی یک
ای چشم تو دل فریب جادو
در چشم تو خیره چشم آهو
جادو. آهو. حرف قافیه مصوت و. قاعده ی یک
قاعده ی دوم
مصوت به علاه و ی یک یا دو صامت
ای نسیم سحر آرامگاه یار کجاست
منزل آن من عاشق کش عیار کجاست
یار عیار. حروف قافیه. ار. قاعده ی دوم
توجه. مصوت در قافیه میتواند بلند یا کوتاه باشد
هرگز دلم برای کم و بیش غم نداشت
آری نداشت غم که غم بیش و کم نداشت
غم. کم. حروف. فتحه + م. قاعده ی دوم
بانو محسنی:
دوقاعده
قاعده اول ا واو به تنهایی می تواند حرف قافیه باشد
مثل گیسو با اهو
دنیا به صهبا
قاعده دوم مصوت + صامت
مثل سفر و خطر
فتحه و ر حروف قافیه
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
استاداسماعیل محمدزاده:
کمی هم آرایه:
آرایه ی کدام گزینه در مصراع اول بیت زیر، به کار نرفته است؟
کام خسرو نشدی همچو تو شیرین ، فرهاد/ در ره عشق نگر، پخته کجا خام کجاست
۱) مجاز ۲) ایهام تناسب۳) تناسب ۴)
بانو محسنی:
ایهام ندارد
شیرین ایهام تناسب با فرهاد تناسب داره
استاداسماعیل محمدزاده:
احتمالا
مجاز: کام
تناسب: خسرو و فرهاد
ایهام تناسب: همگروهی ما به درستی فرمودند.
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
کمی هم آرایه:
آرایه ی کدام گزینه در مصراع اول بیت زیر، به کار نرفته است؟
کام خسرو نشدی همچو تو شیرین ، فرهاد/ در ره عشق نگر، پخته کجا خام کجاست
۱) مجاز ۲) ایهام تناسب۳) تناسب ۴)
بانو محسنی:
ایهام ندارد
شیرین ایهام تناسب با فرهاد تناسب داره
استاداسماعیل محمدزاده:
احتمالا
مجاز: کام
تناسب: خسرو و فرهاد
ایهام تناسب: همگروهی ما به درستی فرمودند.
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
F Asghari:
سلام
وقت بخیر
لطف می کنید تفاوت نثر مصنوع و نثر فنی را بفرمایید.
دکترمعینی:
در نثر فنی آرایه ها به صورت طبیعی و در حد اعتدال به کار می روند.فهمش خیلی دشوار نیست.
مصنوع پر است از آرایه های لفظی و معنوی و احادیث آیات و اشعار عرب که فهم متن دشوار و وقت گیر است.
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
سلام
وقت بخیر
لطف می کنید تفاوت نثر مصنوع و نثر فنی را بفرمایید.
دکترمعینی:
در نثر فنی آرایه ها به صورت طبیعی و در حد اعتدال به کار می روند.فهمش خیلی دشوار نیست.
مصنوع پر است از آرایه های لفظی و معنوی و احادیث آیات و اشعار عرب که فهم متن دشوار و وقت گیر است.
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
ROKSANA:
سلام دوستان "بازی خون " در فارسی یازدهم چه نوع ترکیبیست؟
بانو محسنی:
به نظر دست خون باشه
این عبارت رو از کجا ارسال کردید؟؟
ROKSANA:
رازی که خطر کنندگان میدانند/در بازی خون،برندگان میدانند
درس رباعی های امروز فارسی یازدهم
بانو محسنی:
کنایه از شهادت
خطرکنندگان رزمندگان
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
سلام دوستان "بازی خون " در فارسی یازدهم چه نوع ترکیبیست؟
بانو محسنی:
به نظر دست خون باشه
این عبارت رو از کجا ارسال کردید؟؟
ROKSANA:
رازی که خطر کنندگان میدانند/در بازی خون،برندگان میدانند
درس رباعی های امروز فارسی یازدهم
بانو محسنی:
کنایه از شهادت
خطرکنندگان رزمندگان
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
فریبا نادری:
سلام براساتید بزرگوار
در باغ می ماند ای دوست ،گل یادگار من وتو
نقش یادگار من وتو؟
Ho. Khodaiy:
یادگاری ها به گل در باغ تشبیه شده
گل یادگاری من و تو
اردستانی:
یعنی اضافه تشبیهی می دانید استاد؟؟
Ho. Khodaiy:
بله
اردستانی:
من بعداز گل مکث و ویرگول میگذارم.
گل استعاره ار دستاوردهای انقلاب.
یادگاری من و تو می ماند
Ho. Khodaiy:
در باغ گل یادگاری من و تو می ماند
فریبا نادری:
ماندن در معنی "شدن" چی؟
Ho. Khodaiy:
به جا ماندن
در معنی اصلی و حقیقی خودش
استاد جعفر میرزایی:
درود استاد خدایی
اگه بروزن مستفعلن فاعلاتن باشه
بعد گل می توان مکث کرد؟
بانو روشندل پور:
درود وسپاس خانم اردستانی عزیز
درست می فرمایید .
شاعر می گوید اگر ما به شهادت برسیم در باغ (استعاره از ایران )دستاوردهای ما وانقلاب(شاید آزادی ،ایثار ،اتحاد) که برای ان جان فشانی کردیم، یادگار باقی می ماند.🌹🌹
مریم یوسف زاده:
گل. نماد عشق است
باغ استعاره از کشور
ای دوست در کشور ما تنها یادگاری من و تو گل عشق است که می ماند
فریبا نادری:
داغ دیدن،حس آمیزی داره؟
مریم یوسف زاده:
خیر
فریبا نادری:
نشر الگو ،گفته داره.
مریم یوسف زاده:
داغ در اصل. با فلز داغ شده بر پوست حیوانات می گذاشتن و قابل دیدن است
کسی که جوان از دست می دهد داغ را بر قلبش گذاشته اند
دیدن. مجازا تحمل کردن است
به نظر نمی رسد حس آمیزی باشد
علیرضا علی آبادی:
درود بانو یوسف زاده
خدا قوت
بله به نظر می رسد داغ دیدن کنایه دارد.
استادجعفر میرزایی:
درود بانو
شب بخیر
به عنوان ترکیب و خارج جمله ممکن است
داغ حس لامسه
دیدن بینایی
اما به معنی نشان و علامت حسامیزی نیست
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
سلام براساتید بزرگوار
در باغ می ماند ای دوست ،گل یادگار من وتو
نقش یادگار من وتو؟
Ho. Khodaiy:
یادگاری ها به گل در باغ تشبیه شده
گل یادگاری من و تو
اردستانی:
یعنی اضافه تشبیهی می دانید استاد؟؟
Ho. Khodaiy:
بله
اردستانی:
من بعداز گل مکث و ویرگول میگذارم.
گل استعاره ار دستاوردهای انقلاب.
یادگاری من و تو می ماند
Ho. Khodaiy:
در باغ گل یادگاری من و تو می ماند
فریبا نادری:
ماندن در معنی "شدن" چی؟
Ho. Khodaiy:
به جا ماندن
در معنی اصلی و حقیقی خودش
استاد جعفر میرزایی:
درود استاد خدایی
اگه بروزن مستفعلن فاعلاتن باشه
بعد گل می توان مکث کرد؟
بانو روشندل پور:
درود وسپاس خانم اردستانی عزیز
درست می فرمایید .
شاعر می گوید اگر ما به شهادت برسیم در باغ (استعاره از ایران )دستاوردهای ما وانقلاب(شاید آزادی ،ایثار ،اتحاد) که برای ان جان فشانی کردیم، یادگار باقی می ماند.🌹🌹
مریم یوسف زاده:
گل. نماد عشق است
باغ استعاره از کشور
ای دوست در کشور ما تنها یادگاری من و تو گل عشق است که می ماند
فریبا نادری:
داغ دیدن،حس آمیزی داره؟
مریم یوسف زاده:
خیر
فریبا نادری:
نشر الگو ،گفته داره.
مریم یوسف زاده:
داغ در اصل. با فلز داغ شده بر پوست حیوانات می گذاشتن و قابل دیدن است
کسی که جوان از دست می دهد داغ را بر قلبش گذاشته اند
دیدن. مجازا تحمل کردن است
به نظر نمی رسد حس آمیزی باشد
علیرضا علی آبادی:
درود بانو یوسف زاده
خدا قوت
بله به نظر می رسد داغ دیدن کنایه دارد.
استادجعفر میرزایی:
درود بانو
شب بخیر
به عنوان ترکیب و خارج جمله ممکن است
داغ حس لامسه
دیدن بینایی
اما به معنی نشان و علامت حسامیزی نیست
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
سعیدبهرامی:
شبتون خیر
مرا شکر منه و گل مریز در مجلس
میان خسرو و شیرین شکر کجا گنجد
شکر درمصراع اول ایهام دارد یا ایهام تناسب وچرا؟
استادجعفر میرزایی:
درود
شکر مصراع دوم
ایهام تناسب است
سعیدبهرامی:
درود
و در مصراع اول ؟
M:
درود
به نظر استعاره از سخنان شیرین و دلپذیر
سعیدبهرامی:
درودها بانو ملایی
آیا ایهام و ایهام تناسب دارد؟
استادجعفر میرزایی:
در مجلس من شکر و شیرینی و گل مگذار نیازی نیست
چنان که در جمع خسرو و شیرین ، شکر اصفهانی جایی ندارد.
شکر دوم نام شخص
اما در تناسب با شکر مصراع اول معنی شیرینی به ذهن تداعی می شود که کاربرد ندارد درست نیست
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
شبتون خیر
مرا شکر منه و گل مریز در مجلس
میان خسرو و شیرین شکر کجا گنجد
شکر درمصراع اول ایهام دارد یا ایهام تناسب وچرا؟
استادجعفر میرزایی:
درود
شکر مصراع دوم
ایهام تناسب است
سعیدبهرامی:
درود
و در مصراع اول ؟
M:
درود
به نظر استعاره از سخنان شیرین و دلپذیر
سعیدبهرامی:
درودها بانو ملایی
آیا ایهام و ایهام تناسب دارد؟
استادجعفر میرزایی:
در مجلس من شکر و شیرینی و گل مگذار نیازی نیست
چنان که در جمع خسرو و شیرین ، شکر اصفهانی جایی ندارد.
شکر دوم نام شخص
اما در تناسب با شکر مصراع اول معنی شیرینی به ذهن تداعی می شود که کاربرد ندارد درست نیست
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
Forwarded from خسروپاشایی
کارگاه امشب در مورد اختیارات شاعری است
که موضوع درس های پنجم و هشتم کتاب علوم و فنون ۳ است
امید است مفید واقع شود
که موضوع درس های پنجم و هشتم کتاب علوم و فنون ۳ است
امید است مفید واقع شود
استاد خسرو پاشایی
#اختیارات_شعری
اختیار ، یعنی از دو صورت ممکن شاعر هر کدام را انتخاب کند درست است
اختیارات شاعری دو گونه اند
وزنی ، زبانی
اختیارات زبانی : دو گونه است ، حذف همزه ، تغییر کمیت مصوت ها ، این اختیارات بیشتر با تلفظ و شیوه خوانش درک می شود
اختیارات وزنی
این اختیارات امکان تغیرات کوچکی در وزن به شاعر می دهد
البته این تغیرات به گونه ای نیست که گوش اهل زبان خللی در وزن حس کند
چهار گونه اختیار وزنی داریم
۱- شاعر مختار است در وزن هایی که با « فعلاتن » آغاز می شوند در رکن اول به جای « فعلاتن » ، « فاعلاتن » بیاورد
این اختیار در « بحر رمل مخبون ، مثمن و مسدس » در بحر « خفیف » مخبون محذوف استفاده می شود
این اختیار می تواند در تمام مصراع های شعر اعمال شود
۲-آخرین هجای مصراع همیشه بلند است ، شاعر می تواند در هجای آخر به جای هجای بلند ، هجای کشیده یا کوتاه بیاورد و آن را بلند حساب کند
۳- شاعر مختار است به جای دو هجای کوتاه یک هجای بلند بیاورد
به این اختیار در کتاب علوم و فنون ۳ « ابدال » گفته شده است
اما در کتاب های عروضی به آن « تسکین » می گویند
۴-اختیار قلب
شاعر مختار است به ضرورت وزن می تواند « یک هجای بلند و کوتاه کنار هم » را جابجا کند
یعنی به جای « _ U » ، « U _ » و برعکس
در حقیقت یعنی به جای « مفتعلن » ، « مفاعلن » بیاورد
و به جای « مفاعلن » ، « مفتعلن » بیاورد
استفاده از این اختیار شاعری کم است
اما توجه کنیم استفاده از اختیار « قلب » در اوزان رباعی رایج است
در رباعی برای تبدیل « مفاعلن » به « مفاعیلن » استفاده می شود
استاد خسرو پاشایی
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
#اختیارات_شعری
اختیار ، یعنی از دو صورت ممکن شاعر هر کدام را انتخاب کند درست است
اختیارات شاعری دو گونه اند
وزنی ، زبانی
اختیارات زبانی : دو گونه است ، حذف همزه ، تغییر کمیت مصوت ها ، این اختیارات بیشتر با تلفظ و شیوه خوانش درک می شود
اختیارات وزنی
این اختیارات امکان تغیرات کوچکی در وزن به شاعر می دهد
البته این تغیرات به گونه ای نیست که گوش اهل زبان خللی در وزن حس کند
چهار گونه اختیار وزنی داریم
۱- شاعر مختار است در وزن هایی که با « فعلاتن » آغاز می شوند در رکن اول به جای « فعلاتن » ، « فاعلاتن » بیاورد
این اختیار در « بحر رمل مخبون ، مثمن و مسدس » در بحر « خفیف » مخبون محذوف استفاده می شود
این اختیار می تواند در تمام مصراع های شعر اعمال شود
۲-آخرین هجای مصراع همیشه بلند است ، شاعر می تواند در هجای آخر به جای هجای بلند ، هجای کشیده یا کوتاه بیاورد و آن را بلند حساب کند
۳- شاعر مختار است به جای دو هجای کوتاه یک هجای بلند بیاورد
به این اختیار در کتاب علوم و فنون ۳ « ابدال » گفته شده است
اما در کتاب های عروضی به آن « تسکین » می گویند
۴-اختیار قلب
شاعر مختار است به ضرورت وزن می تواند « یک هجای بلند و کوتاه کنار هم » را جابجا کند
یعنی به جای « _ U » ، « U _ » و برعکس
در حقیقت یعنی به جای « مفتعلن » ، « مفاعلن » بیاورد
و به جای « مفاعلن » ، « مفتعلن » بیاورد
استفاده از این اختیار شاعری کم است
اما توجه کنیم استفاده از اختیار « قلب » در اوزان رباعی رایج است
در رباعی برای تبدیل « مفاعلن » به « مفاعیلن » استفاده می شود
استاد خسرو پاشایی
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
استاد خسروپاشایی:
اختیارات زبانی:
۱- امکان حذف همزه ، یعنی شاعر مختار است همزه را در میان کلام حذف کند یا نکند
مثلا:
در آن حال:
در / ءان / حال : _ _ _ U در این تقطیع همزه « آن » حذف نشده است
اما
دَ / رانْ / حال : U _ _ U
در اینجا همزه « ءان » حذف شده است به علامت های مقابل آن توجه کن و با تقطیع قبل واژه مقایسه کن ، متوجه شدی که تفاوت دارد
شاعر اختیار دارد با توجه به وزن شعرش ، یکی را انتخاب کند
و هر دو درست است
توجه کنیم که در بیشتر مواقع همزه در اثنای کلام حذف می شود
اختیارات زبانی بیت زیر را معلوم کنیم
این خرقه که من دارم در رهن شراب اولا
وین دفتر بی معنی غرق می ناب اولا
بانو محسنی:
این خر ق ک من دا رم در ره ن ش را بو * لا حذف همزه
وین دف ت ر بی مع نی غر ق م ی نا* بو لا
خسروپاشایی:
غیر از حذف همزه چه اختیار زبانی دارد؟
بانو محسنی:
تغییر کمیت مصوتها ق هجای کوتاه تبدیل به هجای بلند
خسروپاشایی:
درود
درود هجای « قِ » کوتاه به اختیار تغییر کمیت مصوت ها بلند حساب شده است
M:
مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن
حذف همزه
نابولا
شرابولا
Elahe Zakizadeh:
حذف همزه آغازین در واژه اولا در هر دو مصرع
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
اختیارات زبانی:
۱- امکان حذف همزه ، یعنی شاعر مختار است همزه را در میان کلام حذف کند یا نکند
مثلا:
در آن حال:
در / ءان / حال : _ _ _ U در این تقطیع همزه « آن » حذف نشده است
اما
دَ / رانْ / حال : U _ _ U
در اینجا همزه « ءان » حذف شده است به علامت های مقابل آن توجه کن و با تقطیع قبل واژه مقایسه کن ، متوجه شدی که تفاوت دارد
شاعر اختیار دارد با توجه به وزن شعرش ، یکی را انتخاب کند
و هر دو درست است
توجه کنیم که در بیشتر مواقع همزه در اثنای کلام حذف می شود
اختیارات زبانی بیت زیر را معلوم کنیم
این خرقه که من دارم در رهن شراب اولا
وین دفتر بی معنی غرق می ناب اولا
بانو محسنی:
این خر ق ک من دا رم در ره ن ش را بو * لا حذف همزه
وین دف ت ر بی مع نی غر ق م ی نا* بو لا
خسروپاشایی:
غیر از حذف همزه چه اختیار زبانی دارد؟
بانو محسنی:
تغییر کمیت مصوتها ق هجای کوتاه تبدیل به هجای بلند
خسروپاشایی:
درود
درود هجای « قِ » کوتاه به اختیار تغییر کمیت مصوت ها بلند حساب شده است
M:
مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن
حذف همزه
نابولا
شرابولا
Elahe Zakizadeh:
حذف همزه آغازین در واژه اولا در هر دو مصرع
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
Telegram
attach 📎
استادخسروپاشایی:
اختیارات زبانی را بیابیم
ای فروغ ماه حسن از روی رخشان شما
آبروی خوبی از چاه زنخدان شما
M@ry@m:
غ ..بلند خوانده می شود...
سعید شیخ:
مصراع دوم ی بلند وی در خوبی کوتاه
خسروپاشایی:
درود و دیگر ؟
سعیدبهرامی:
درود چرا ق که کوتاه بلند حساب شده؟
M@ry@m:
ن در رخشان ..بلند تلفظ می شود...
بانو محسنی:
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
ای ف رو غ*
ما ه حس نز*
رو ی رخ شا
ن* ش ما
حذف همزه
تعییر کمیت مصوتها
Elahe Zakizadeh:
تبدیل مصوت کوتاه غ به مصوت بلند
خسروپاشایی:
در هجای دوم رکن سوم ، مصراع دوم « قِ » کوتاه در مقابل « رَه » بلند قرار
گرفته است ، در این هجا شاعر به امتداد مصوت کوتاه افزوده است
سعید شیخ:
غ پرفروغ بلند حذف همزه در حس نز
درمصراع دوم ی در آبروی بلند
خسروپاشایی:
توضیح مربوط به بیت قبلاست
سعید شیخ:
بی درخوبی کوتاه
M:
رکن اول تغییر کمیت بلند شدن غ
رکن دوم حذف همزه
مصراع دوم رکن اول تغییر کمیت بلند تلفظ کردن ی در آبروی
رکن دوم کوناه تلفط کردن بی
حدف همزه رکن سوم تغییر کمیت ه به صورت بلند
بانو محسنی:
ا ب رو ی *
خو ب یز چا
ه * ز نخ دا
ن ش ما
خسروپاشایی:
درود
نِ ، در رکن آخر هر دو مصراع ، هم اختیار تغییر کمیت دارد
M@ry@m:
بی در خوبی کوتاه و ی در خوبی ،بلند...
M:
خو ب یز
حذف همزه
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
اختیارات زبانی را بیابیم
ای فروغ ماه حسن از روی رخشان شما
آبروی خوبی از چاه زنخدان شما
M@ry@m:
غ ..بلند خوانده می شود...
سعید شیخ:
مصراع دوم ی بلند وی در خوبی کوتاه
خسروپاشایی:
درود و دیگر ؟
سعیدبهرامی:
درود چرا ق که کوتاه بلند حساب شده؟
M@ry@m:
ن در رخشان ..بلند تلفظ می شود...
بانو محسنی:
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
ای ف رو غ*
ما ه حس نز*
رو ی رخ شا
ن* ش ما
حذف همزه
تعییر کمیت مصوتها
Elahe Zakizadeh:
تبدیل مصوت کوتاه غ به مصوت بلند
خسروپاشایی:
در هجای دوم رکن سوم ، مصراع دوم « قِ » کوتاه در مقابل « رَه » بلند قرار
گرفته است ، در این هجا شاعر به امتداد مصوت کوتاه افزوده است
سعید شیخ:
غ پرفروغ بلند حذف همزه در حس نز
درمصراع دوم ی در آبروی بلند
خسروپاشایی:
توضیح مربوط به بیت قبلاست
سعید شیخ:
بی درخوبی کوتاه
M:
رکن اول تغییر کمیت بلند شدن غ
رکن دوم حذف همزه
مصراع دوم رکن اول تغییر کمیت بلند تلفظ کردن ی در آبروی
رکن دوم کوناه تلفط کردن بی
حدف همزه رکن سوم تغییر کمیت ه به صورت بلند
بانو محسنی:
ا ب رو ی *
خو ب یز چا
ه * ز نخ دا
ن ش ما
خسروپاشایی:
درود
نِ ، در رکن آخر هر دو مصراع ، هم اختیار تغییر کمیت دارد
M@ry@m:
بی در خوبی کوتاه و ی در خوبی ،بلند...
M:
خو ب یز
حذف همزه
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
Telegram
attach 📎
استاد خسرو پاشایی
تقطیع کنیم و معلوم کنیم در کدام بیت از اختیار زبانی تغییر کمیت مصوت ها استفاده شده است؟
الف)حافظ از دست مده دولت این کشتی نوح
ورنه طوفان حوادث ببرد بنیادت
ب ) بسی نماند که کشتی عمر غرقه شود
ز موج شوق تو در بحر بیکران فراق
حا ف زَز دس : فاعلاتن
ت م ده دو : فعلاتن
ل ت این کش : فعلاتن
تِ یِ نوح : فَعِلُن ( فعلات )
در این بیت
کشتیِ نوح
کش ت ی نوح : تقطیع شده است
یعنی از امتداد مصوت بلند « ی » کاسته است
بانو محسنی:
حا ف ظز * دس حذف همزه
ت م د * دو تبدیل کوتاه به بلند
ل* ت این کش تبدیل کوتاه به بلند
ت ی نوح* اختیار وزنی اخر مصرع همیشه بلند است
ور ن طو فا
ن ح وا دق
ب ب رد
بن یا نت
M@ry@m:
درود بانو ..دو لت ..ل اختیارا ت ؟؟
M@ry@m:
الف..فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
خسروپاشایی:
لطفا اختیارات را معلوم کنیم
بانو محسنی:
اوردن فاعلاتن به جای فعلاتن
اختیار وزنی
مریم یوسف زاده:
الف)حافظ از دست مده دولت این کشتی نوح
حا*. ف. ظز* دس
ت. م. ده. دو
ل. ت. ای کش
ت. ی. نوح *
رکن اول اختیار وزنی فاعلاتن به جای فعلاتن
و اختیار زبانی حذف همزه
رکن اخر در نظر گرفتن هجای کشیده به جای بلند
ورنه طوفان حوادث ببرد بنیادت
ور * ن. طو فا
ن. ح. وا. دث
ب. ب. رد بن
یا* دت
رکن اول و آخر. اختیار وزنی فاعلاتن به جای فعلاتن
و ابدال
ب ) بسی نماند که کشتی عمر غرقه شود
ب. سی. ن. ما
د. ک. کش. تی
ی. عم. ر. غر
ق. ش. ود
رکن دوم اختیار زبانی کمیت مصوت ها
ز موج شوق تو در بحر بیکران فراق
ز. مو. ج. شو
ق. ت. در. بح
ر. بی. ک. را
ن. ف. راغ*
رکن آخر اختیار وزنی
خسروپاشایی:
ب سی ن ما : مفاعلن
نْدْ کِ کش تی : فعلاتن
ی عم ر غر : مفاعلن
قِ ش ود : فعلن
Elahe Zakizadeh:
پس در این مصرع اختیار نداریم؟
خسروپاشایی:
بله
جعفر میرزایی:
درود
عالی
👏👏👏
گاهی هجای کوتاه"
دو صامت ساکن "است
و نیازی به حدف و تغییر خوانش نیست
M@ry@m:
درود ..مثل خا ست...
جعفر میرزایی:
درود
بله
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
تقطیع کنیم و معلوم کنیم در کدام بیت از اختیار زبانی تغییر کمیت مصوت ها استفاده شده است؟
الف)حافظ از دست مده دولت این کشتی نوح
ورنه طوفان حوادث ببرد بنیادت
ب ) بسی نماند که کشتی عمر غرقه شود
ز موج شوق تو در بحر بیکران فراق
حا ف زَز دس : فاعلاتن
ت م ده دو : فعلاتن
ل ت این کش : فعلاتن
تِ یِ نوح : فَعِلُن ( فعلات )
در این بیت
کشتیِ نوح
کش ت ی نوح : تقطیع شده است
یعنی از امتداد مصوت بلند « ی » کاسته است
بانو محسنی:
حا ف ظز * دس حذف همزه
ت م د * دو تبدیل کوتاه به بلند
ل* ت این کش تبدیل کوتاه به بلند
ت ی نوح* اختیار وزنی اخر مصرع همیشه بلند است
ور ن طو فا
ن ح وا دق
ب ب رد
بن یا نت
M@ry@m:
درود بانو ..دو لت ..ل اختیارا ت ؟؟
M@ry@m:
الف..فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
خسروپاشایی:
لطفا اختیارات را معلوم کنیم
بانو محسنی:
اوردن فاعلاتن به جای فعلاتن
اختیار وزنی
مریم یوسف زاده:
الف)حافظ از دست مده دولت این کشتی نوح
حا*. ف. ظز* دس
ت. م. ده. دو
ل. ت. ای کش
ت. ی. نوح *
رکن اول اختیار وزنی فاعلاتن به جای فعلاتن
و اختیار زبانی حذف همزه
رکن اخر در نظر گرفتن هجای کشیده به جای بلند
ورنه طوفان حوادث ببرد بنیادت
ور * ن. طو فا
ن. ح. وا. دث
ب. ب. رد بن
یا* دت
رکن اول و آخر. اختیار وزنی فاعلاتن به جای فعلاتن
و ابدال
ب ) بسی نماند که کشتی عمر غرقه شود
ب. سی. ن. ما
د. ک. کش. تی
ی. عم. ر. غر
ق. ش. ود
رکن دوم اختیار زبانی کمیت مصوت ها
ز موج شوق تو در بحر بیکران فراق
ز. مو. ج. شو
ق. ت. در. بح
ر. بی. ک. را
ن. ف. راغ*
رکن آخر اختیار وزنی
خسروپاشایی:
ب سی ن ما : مفاعلن
نْدْ کِ کش تی : فعلاتن
ی عم ر غر : مفاعلن
قِ ش ود : فعلن
Elahe Zakizadeh:
پس در این مصرع اختیار نداریم؟
خسروپاشایی:
بله
جعفر میرزایی:
درود
عالی
👏👏👏
گاهی هجای کوتاه"
دو صامت ساکن "است
و نیازی به حدف و تغییر خوانش نیست
M@ry@m:
درود ..مثل خا ست...
جعفر میرزایی:
درود
بله
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
Telegram
attach 📎
خسروپاشایی:
در تغییر امتداد مصوت های بلند « و ، ی »
زمانی می توانیم کوتاه تلفظ کنیم که بعد از این مصوت ها ، مصوت دیگر بیایید
یعنی در حقیقت در ترکیب اضافی یا وصفی قرار گیرند
در این صورت حتما بین آنها از یک صامت میانجی بهره می بریم
. ...:
درود
خسته نباشین استاد ارجمند
چگونه میتونیم با خوانش اختیار شاعری را در ذهن دانش آموز متبادر کنیم ؟
بانو حسینی:
👌👌👌درواقع به دانش آموزان هم می گوییم که اختیارات زبانی را با کمک خوانش و گوش خود می توانند بهتر متوجه شوند
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon
در تغییر امتداد مصوت های بلند « و ، ی »
زمانی می توانیم کوتاه تلفظ کنیم که بعد از این مصوت ها ، مصوت دیگر بیایید
یعنی در حقیقت در ترکیب اضافی یا وصفی قرار گیرند
در این صورت حتما بین آنها از یک صامت میانجی بهره می بریم
. ...:
درود
خسته نباشین استاد ارجمند
چگونه میتونیم با خوانش اختیار شاعری را در ذهن دانش آموز متبادر کنیم ؟
بانو حسینی:
👌👌👌درواقع به دانش آموزان هم می گوییم که اختیارات زبانی را با کمک خوانش و گوش خود می توانند بهتر متوجه شوند
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon