صبا:
تقطیع و اختیارات شاعری بیت زیر رو بفرمایبد؟
بی تو در کلبه گدایی خویس/رنج هایی کشیده ام که مپرس

بانو اسدی:
بی ت در کل ب ی گ دا یی ی خیش
رن ج ها یی ک شی د ام ک م پرس

آوردن فاعلاتن به جای فعلاتن در رکن اول هر دو مصرع
بلند تلفظ کردن هجای کوتاه (ی)

به کار بردن هجای کشیده پایان مصرع به جای هجای بلند

صبا:
درود بر شما وزن آن؟

M@ry@m:
درود...فاعلاتن مفاعلن فعلن...
کل ب ی* ...یی در گدایی ..کوتاه می شود...

صبا:
سپاس اختیار در مصراع اول هجای ششم"ی" بلند تلفظ می شود و هجای نهم "یی" کوتاه تلفظ می شود؟

M@ry@m:
بله ...🙏

شمس:
سلام.هزج مسدس مقبوض محذوف

خفیف مخبون محذوف


بانو بزی:
سلام

بی تُ دَر کُل /بِ یِ گِ دا/ یی یِ خیش

رَن ج ها یی/ کِ شی دِ اَم /کِ مَ پُرس

فاعلاتن مفاعلن فعلن

سعید امرایی:
سلام

فاعلاتن مفاعلن فعلن
که فاعلاتن اختیار گرفته و فعلاتن شده

M@ry@m:
درود بر شما...اگر هجای ۹ را کوتاه نگیریم رکن آخر فاعلن می شود و درست نیست...🙏

صبا:
بله موافقم🙏🙏🙏🙏

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

Sh Hedayatfar:
ببخشید
فنون ۳ درس یازدهم
سه تا از بحرها ذکر شده
به دانش اموزان همین ها رو بگیم کافیه؟

مریم یوسف زاده:
بحر. رمل، هزج، رجز، متقارب

🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃

Sh Hedayatfar:

تشخیص آرایه ایهام در تست ها برا دانش اموزان کمی مشکل هست
چه جوری دانش اموزان می تونند این ارایه رو به راحتی تشخیص بدن؟

بانو غریب زاده:

دانش آموز باید معانی متفاوت واژه هایی را که خوانده در ذهن داشته باشد یا فهرستی از واژه های ایهام دار مخصوصا پر کاربرد را بداند

🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃

m h:
در بیت ماه آمده به دیدن خورشید صبح زود / خورشید رفته است سر شب سراغ ماه

استعاره ها کدام اند ؟

rahmani:
خورشید و ماه

m h:
کدام خورشید و ماه

rahmani:
هردو در دو مصرع


گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

ن.سیمرغ:
سلام.همکاران عزیز بیت چهارم درس دهم فارسی ۳،مصراع اولش اشکال وزنی نداره؟؟؟
غرق غباریم و غربت با من بیا به سمت باران

Mohsen Borzook:
غر ق غ با
ری م غر بت
با من ب یا
سم ت با ران

مسفعلن فاعلاتن مستفعلن فاعلاتن

«به» نداره چیزی که تو ذهن من هست

بانو بزی:
غر قِ غُ با/ری مُ غر بَت/با من بِ یا/سَم تِ با ران
صدجو ی با/رَس ت این جا/در اِن تِ ظا/رِ مَ نُ تَ

مستفعلن فاعلاتن مستفعلن فاعلاتن

سلام
درسته

🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃

سعیدبهرامی:
سلام ممنون میشم وزن بیت زیرا بنویسید

تو که یک گوشه ی چشمت غم عالم ببرد
حیف باشد که تو باشی و مرا غم ببرد

آیت تیرگیر:
فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

Elahe Zakizadeh:
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

سعیدبهرامی:
یآخرش کدوم درسته😕

بانو بزی:
مصراع دوم در رکن اول اختیار شاعری داریم
آوردن فاعلاتن جای فعلاتن

سعیدبهرامی:
من

M@ry@m:
اصل وزن فعلاتن است ولی رکن اول مصراع دوم فاعلاتن آمده طبق اختیارات وزنی...


🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃

حبیبی:
لطفا ایهام تناسب این بیت رو توضیح بدید
پرستش به مستی است در کیش مهر
برون اند زین جرگه هشیارها
سپاس

بهار ماندگار:
مهر ایهام تناسب دارد

M Rahnama:
در ایهام « مهر» که همه واقفیم.
اما به نظر در نگاه سخت بینانه میتوان واژه «کیش»رو در اصطلاح شطرنج با جرگه »به معنای گروه سواره یا پیاده ایهام تناسب گرفت که ضعیف است و قابل نقد.

لطفا ایهام تناسب این بیت رو توضیح بدید
پرستش به مستی است در کیش مهر
برون اند زین جرگه هشیارها
سپاس

💓Moallem.Adab💓:
درود به شما
مهر ایهام دارد به #آیین_مهر_پرستی و نیز به معنای #محبت
و در این بیت با کلمه #کیش به معنی آیین و مذهب ایهام تناسب پیدا می‌کند و فقط یکی از دو معنی مهر مورد نظر است نه هر دو معنی

گروه دبیران ادببات ایران.
@Foonon

سعیدبهرامی:
یکی از عیب های قافیه ایطا است و دو نوع دارد
ممنون میشم توضیح دهید🙏

آیت تیرگیر:
ایطا جلی و خفی داریم
عیبی که قافیه بر اساس تکرار جز دوم کلمه ی مرکب باشد

مثل نکو رویان. گل رویان

گریان. خندان

ایطای خفی. تکرار جز دوم چندان آشکار نباشد

رنجور. مزدور

گلاب. غرقاب

سعیدبهرامی:
توضیح می فرمایید

آیت تیرگیر:
دیدار تو حل مشکلات است

صبر از تو خلاف ممکنات است
سعدی. ات را حروف اصلی قافیه قرار داد که اشتباه است
نباید حروف اصلی قافیه مثل هم باشند

بانو طهماسبی:
درود طبق تبصره چهار پسوند و میشوند اگر تکرار شوند نمی توانند واژه قافیه باشند

جعفر میرزایی:
درود
دوستان توضیح دادند
در کتاب های درسی ایطا نیست

طبق تبصره ۴

پسوند وپیشوند می توانند "واژه قافیه"

قرار گیرند به شرطی که تکراری وازیک نوع دستوری نباشند.

بانو بزی:
ایطه دو نوع هست
جلی و خفی

جلی ( آشکار) متوجه تکرار در قافیه می شویم مانند مثلا خوب تر و بدتر
تکرار " تر " بسیار واضح است

ولی ایطای خفی با دقت و تمرکز متوجه می شویم مانند سیمین و شیرین
شیرین یک واژه ساده هست
ولی سیمین وندی هست
و "ین" وندش هست و اینجا ایطای خفی است

آیت تیرگیر:
سلام. بله چون هردو تکرار شده اشتباه است و در قافیه سنتی ایطا نام دارد

شایگان معادل ایطای جلیست

در وفای عشق تو مشهور خوبانم چو شمع

شب نشین کوی سربازان و رندانم چو شمع

که علامت جمع.ان. تکرار شد و عیب است
بانو بزی:
سلام استاد
شایگان اسم فارسیش هست 👌👌👌

سعیدبهرامی:
آیا در خفی فقط پسوند دریک واژه قافیه میاید یا هر دو ؟

بانو بزی:
گاهی دریک واژه مثل شیرین و سیمین
گاهی در دو واژه مثل خندان و گریان
همان اول متوجه نمیشم که واژه غیر ساده اند

سعیدبهرامی:
شایگان جز کدام یک از دو نوع عیوب ایطا میشود؟

Elahe Zakizadeh:
شایگان خیلی قشنگ تر و خوش آهنگ تر از ایطا ست
ایطا ثقیله.


💓Moallem.Adab💓:
درود
ایطاء خفی آن است که تکرار قافیه خیلی ظاهر و آشکار نباشد مثل آب و گلاب، شاخسار و کوهسار
ولی ایطاء جلی بطور آشکار عیب تکرار قافیه مشهود و نمایان‌تر است مثل، دردمند و نیازمند، سیمین و زرین، افسونگر و ستمگر

بانو بزی:
بله ایطا عربیه
شایگان فارسی 👌👌👌

آیت تیرگیر:
مثل جلیست

بانو بزی:
به تکرار در قافیه ، ایطا می گویند به صورت کلی

بانو بزی:
ایطا جلی ، شایگان است

سعیدبهرامی:
تامی

بانو بزی:
قافیه ها می توانند پسوند و پیشوند داشته باشند

ولی اگر منظور در ایطا است
تکرار پسوند ، عیب ایطا ایجاد می کند

خندان گریان
مردان زنان

سعیدبهرامی:
تمامی علامت های جمع بعد از قافیه جز شایگان حساب میشوند؟


بانو بزی:
بله ،تکرار علامت جمع شایگان است
مثل خوبان و رندان


گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

Rezaei:
سلام دوستان. اختیارزبانی کوتاه تلفظ کردن مصوت بلند چه جایی اتفاق می افتد؟؟لطفا!

حمید مهرابی:
سلام پس از آمدن ی میانجی در صورتی که مصوت بلند قبل از آن او یا ای باشد

بانو طهماسبی:
درود در این‌موارد
کسره پایان‌هجا
کسره اضافه
ضمه پایان‌هجا
ضمه واوعطف
فتحه فقط در هجای نَ

Rezaei:
ولی کتاب گفته وقتی به مصوت ی ..ومصوت ا برسد اتفاق می افتد درحالیکه هجا با صامت آغاز میشود

💓Moallem.Adab💓:
درود
کلمات تک هجایی مثل بو جو رو سو زو همگی هجای بلند محسوب می‌شوند مگر اینکه مضاف الیه داشته باشند یا به یای نسبت آمده باشند، مثل
و اندر آن حال مرا آرزویی خواهد بود
آرزویی که همی داردم اکنون پژمان
هجای زو در کلمه آرزویی در مصرع اول می‌تواند به اختیار کوتاه تلفظ شود چون در حالت اضافه است

T.B:
سلام ارزو تک هجایی نیست مگه در رو ومو هم در صورت اصافه شدن میشه ؟

جعفر میرزایی:
ساده عرض کنم:
اگر
هجایی به مصوت( بلند او و ای )ختم شود
وهجای بعدش ب( ا و ی) آغاز شود

هجای اولی را می توان کوتاه تلفظ کرد.



آ هو یی
هجای/ هو /کوتاه تلفظ می شود
اگه
هجای مقابلش در مصراع دیکه کوتاه باشه

💓Moallem.Adab💓:
تصحیح میکنم
مصوت های (او و ای) در صورتی کوتاه تلفظ می‌شوند که بعد از آنها مصوتی بیاید مثل
قیامة= قِ یا مة
دوم، مصوت بلند (او) در کلمات تک هجایی هرگز کوتا تلفظ نمی‌شود به استثنای کلمه (سو)
مصوت (ای) در وسط کلمات ساده مثل سیاه خیال ، سِ یاه، خِ یال
کلمات دارای پسوند و پیشوند، مثل، بیا، بیاموز، روحانیون، بیا = بِ یا

Rezaei:
فرمودیدبعدازآنها مصوتی بیاید درحالیکه هجاهمیشه باصامت آغازمیشود...ِکه اشتباه کتاب نیزهمین است

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

Leyla MaghsoodLoo:
سلام
پنج مورد

Elahe Zakizadeh:
پنج مورد

Eli:
ژاله : اشک
نرگس : چشم
برگ گل : گونه
تگرگ نازپرور دندان
عناب لب

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

رضا قاسمی:
گلدیس و...که پسوندشباهت دارند نوعی تشبیه محسوب میشه؟

Leyla MaghsoodLoo:
سلام
با احترام فام پسوند نشان‌دهنده ی رنگ است نمونه ی دیگه فیروزه فام

جعفر میرزایی:
درود
اگه مشبه داشته باشد
بله.
از صفات
صفت نسبی می تواند
تشبیه بسازد.
چون دو اسم در آن وجود دارد.

بر سیمین
بر چون سیم.

رضا قاسمی
درودبسته به کاربرد

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

y-A:
در نو میدی بسی امید است
پایان شب سیه سفید است

لطفا تقطیع این بیت 🙏🙏

استاد نصرت اله صادقلو:
درود بر شما مفعول مفاعلن فعولن در مصرع اول هجای سوم یک بلند به جای دو کوتاه آمده است
وتغییر کمیت مصوت کوتاه هم در مصرع دوم دارد

Mahdi Nazari:
سلام
در نو می دی ب سی ا می دست
پا یا ن ش ب س یه س پی دست

y-A:
درود جناب دکتر و ممنونم‌
اما ص ۸۵ کتاب فنون سه خط اول توضیحی که میده تبدیل هجای بلند به دو کوتاه چرا نادرست است ؟

استاد نصرت اله صادقلو:
درود و سپاس ؛شما برعکس نوشته اید در اصل تبدیل دو هجای کوتاه به یک بلند است

استادجعفر میرزایی:
درود
یک هجای بلند به جای دوکوتاه میاد
فع لن به جای فعلن .
مفعولن تبدیل به مفتعلن میشه

عکس اینا درست نیست
یعنی فعلن بود به فعلن تبدیل نمیشه.

یا
مفتعلن به مفعولن تبدیل نمیشه.

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

M. R:
سلام دربیت چنین گفت موبد به شاه جهان که درد سپهبد نماند نهان کلمات شاه جهان و سپهبد چه آرایه ای دارند ؟

استعاره وکنایه می تونیم بگیریم ؟

غلامرضا رضایی:
سلام
هردو کنایه🙏💐

حسن نیک منش الهی:
جهان:مجازا ایران

رزم آرا:
سلام صفت جانشین اسم نمی تواند استعاره باشد.

y-A:
درود
بله می تونه استعاره باشه
مثلا در درس دریا دلان صف شکن
دریادل اگر چه صفت جانشین اسم است اما استعاره از رزمندگان هم هست

رزم آرا:
سلام
دریا دل رو اکثرا کنایه می گیرند

جعفر میرزایی:
درود

دریادل
تشبیه درونواژی
دریادل (بودن )کنایه

رزم آرا:
در نمونه زیر کوهکن صفت جانشین اسم است و کنایه می گیرند نه استعاره
آن که در نظر بازی غیر کوهکن کردی

y-A:
درودتان یعنی استعاره در اینجا جایگاهی نداره یا اینکه کنایه گرفتن ارجح است ؟

غلامرضا رضایی:
به نظرم کنایه است
چون صفت است
مانند سنگ دل
رابطه شباهتی وجود ندارد🙏💐

رزم آرا:
در خیلی جاها کنایه گرفته اند
فکر می کنم قبلا در این گروه بحثش پیش اومد و معدودی استعاره می گرفتند

y-A:
بله درست می فرمایید این مشکل ادبیات همیشه جاری هست

غلامرضا رضایی:
👌👌
تشبیه درون واژه ای دارد
ولی استعاره نباید باشد.

y-A:
بله تشبیه درون واژه ای هم داره کاملا صحیحه

جعفر میرزایی:
بله
دریا دل
دل چو دریا تشبیه درونواژی است.

استعاره نیست.

کنایه از نوع صفت و مضاف الیه که دکتر شمیسا گفته اند درکتاب درسی نیست

رزم آرا:
سلام
بله تشبیه هم می تواند باشد و منافاتی با کنایه ندارد . کنایه بودنش را به اعتبار این که در کتاب درسی نیست نمی توان رد کرد
کتاب درسی متاسفانه خلاهای زیادی دارد که در کنکور به آن ها پرداخته شده مثل مقوله ایهام تناسب .

y-A:
ببخشید نظرتون در باره قسمت پایانی متن ارسالی چیه ؟
قسمتِ چه تشابهی بین مجاز ، استعاره و کنایه است

جعفر میرزایی:
سلام
دریا دل کنایه است.

اما کنایه بودن
مواردی دیگر
مانند سپهبدو شاه جهان در کتاب نیست.

به هرحال کتاب ملاک تدریس است.

چشم.

تشبیه و استعاره درسته.

البته همه افعال مرکب کنایه نیستند.

گاهی
کنایه فعل یا مصدرش محذوف است

مثل دهر سیه کاسه ای است ...
سیه کاسه بودن کنایه

M. R:
ممنون پس فقط بگیم منظور کیکاووس است؟

y-A:
بی بلا
پس با توجه به این صحبت دریا دل با این که تشبیه درون واژه ای هست نمی شه استعاره محسوب کرد؟

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

گیسو:
سلام دوستان یه سوال داشتم ۲تا قاعده عروضی چی میگن

بانو محسنی:
منظورتون قاعده قافیه هست؟؟

آیت تیرگیر:
قاعده ی قافیه منظورتونه

گیسو:
تو ازمون میگن فلان بیت طبق قاعده یک منظورش چیه

آیت تیرگیر:
همون قافیه است
دو قاعده کلی برای قافیه وجود دارد
یک. هر یک از مصوت های بلند آ یا و به تنهایی اساس قافیه قرار گیرد

صبا به لطف بگو آن غزال رعنا را

که سر به کوه و بیابان تو داده ای ما را.

رعنا. ما. حرف قافیه. مصوت آ
قاعده ی یک


ای چشم تو دل فریب جادو

در چشم تو خیره چشم آهو

جادو. آهو. حرف قافیه مصوت و. قاعده ی یک

قاعده ی دوم

مصوت به علاه و ی یک یا دو صامت

ای نسیم سحر آرامگاه یار کجاست

منزل آن من عاشق کش عیار کجاست

یار عیار. حروف قافیه. ار. قاعده ی دوم

توجه. مصوت در قافیه میتواند بلند یا کوتاه باشد


هرگز دلم برای کم و بیش غم نداشت

آری نداشت غم که غم بیش و کم نداشت
غم. کم. حروف. فتحه + م. قاعده ی دوم

بانو محسنی:
دوقاعده

قاعده اول ا واو به تنهایی می تواند حرف قافیه باشد
مثل گیسو با اهو
دنیا به صهبا

قاعده دوم مصوت + صامت
مثل سفر و خطر
فتحه و ر حروف قافیه

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

استاداسماعیل محمدزاده:
کمی هم آرایه:
آرایه ی کدام گزینه در مصراع اول بیت زیر، به کار نرفته است؟
کام خسرو نشدی همچو تو شیرین ، فرهاد/ در ره عشق نگر، پخته کجا خام کجاست
۱) مجاز ۲) ایهام تناسب۳) تناسب ۴)

بانو محسنی:
ایهام ندارد

شیرین ایهام تناسب با فرهاد تناسب داره

استاداسماعیل محمدزاده:
احتمالا
مجاز: کام
تناسب: خسرو و فرهاد
ایهام تناسب: همگروهی ما به درستی فرمودند.

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

F Asghari:
سلام
وقت بخیر
لطف می کنید تفاوت نثر مصنوع و نثر فنی را بفرمایید.

دکترمعینی:
در نثر فنی آرایه ها به صورت طبیعی و در حد اعتدال به کار می روند.فهمش خیلی دشوار نیست.
مصنوع پر است از آرایه های لفظی و معنوی و احادیث آیات و اشعار عرب که فهم متن دشوار و وقت گیر است.

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

ROKSANA:
سلام دوستان "بازی خون " در فارسی یازدهم چه نوع ترکیبیست؟

بانو محسنی:
به نظر دست خون باشه
این عبارت رو از کجا ارسال کردید؟؟

ROKSANA:
رازی که خطر کنندگان میدانند/در بازی خون،برندگان میدانند
درس رباعی های امروز فارسی یازدهم

بانو محسنی:
کنایه از شهادت
خطرکنندگان رزمندگان

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

فریبا نادری:
سلام براساتید بزرگوار
در باغ می ماند ای دوست ،گل یادگار من وتو
نقش یادگار من وتو؟

Ho. Khodaiy:

یادگاری ها به گل در باغ تشبیه شده

گل یادگاری من و تو

اردستانی:
یعنی اضافه تشبیهی می دانید استاد؟؟

Ho. Khodaiy:
بله

اردستانی:
من بعداز گل مکث و ویرگول میگذارم.
گل استعاره ار دستاوردهای انقلاب.
یادگاری من و تو می ماند

Ho. Khodaiy:
در باغ گل یادگاری من و تو می ماند

فریبا نادری:
ماندن در معنی "شدن" چی؟

Ho. Khodaiy:
به جا ماندن

در معنی اصلی و حقیقی خودش

استاد جعفر میرزایی:
درود استاد خدایی

اگه بروزن مستفعلن فاعلاتن باشه
بعد گل می توان مکث کرد؟


بانو روشندل پور:
درود وسپاس خانم اردستانی عزیز
درست می فرمایید .
شاعر می گوید اگر ما به شهادت برسیم در باغ (استعاره از ایران )دستاوردهای ما وانقلاب(شاید آزادی ،ایثار ،اتحاد) که برای ان جان فشانی کردیم، یادگار باقی می ماند.🌹🌹

مریم یوسف زاده:
گل. نماد عشق است

باغ استعاره از کشور

ای دوست در کشور ما تنها یادگاری من و تو گل عشق است که می ماند

فریبا نادری:
داغ دیدن،حس آمیزی داره؟

مریم یوسف زاده:
خیر

فریبا نادری:
نشر الگو ،گفته داره.

مریم یوسف زاده:
داغ در اصل. با فلز داغ شده بر پوست حیوانات می گذاشتن و قابل دیدن است

کسی که جوان از دست می دهد داغ را بر قلبش گذاشته اند


دیدن. مجازا تحمل کردن است

به نظر نمی رسد حس آمیزی باشد

علیرضا علی آبادی:
درود بانو یوسف زاده
خدا قوت

بله به نظر می رسد داغ دیدن کنایه دارد.

استادجعفر میرزایی:
درود بانو
شب بخیر
به عنوان ترکیب و خارج جمله ممکن است
داغ حس لامسه
دیدن بینایی

اما به معنی نشان و علامت حسامیزی نیست

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

سعیدبهرامی:
شبتون خیر

مرا شکر منه و گل مریز در مجلس
میان خسرو و شیرین شکر کجا گنجد
شکر درمصراع اول ایهام دارد یا ایهام تناسب وچرا؟

استادجعفر میرزایی:
درود

شکر مصراع دوم
ایهام تناسب است

سعیدبهرامی:
درود
و در مصراع اول ؟

M:
درود
به نظر استعاره از سخنان شیرین و دلپذیر

سعیدبهرامی:
درودها بانو ملایی
آیا ایهام و ایهام تناسب دارد؟

استادجعفر میرزایی:
در مجلس من شکر و شیرینی و گل مگذار نیازی نیست

چنان که در جمع خسرو و شیرین ، شکر اصفهانی جایی ندارد.

شکر دوم نام شخص

اما در تناسب با شکر مصراع اول معنی شیرینی به ذهن تداعی می شود که کاربرد ندارد درست نیست

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

کارگاه امشب در مورد اختیارات شاعری است
که موضوع درس های پنجم و هشتم کتاب علوم و فنون ۳ است

امید است مفید واقع شود

استاد خسرو پاشایی

#اختیارات_شعری
اختیار ، یعنی از دو صورت ممکن شاعر هر کدام را انتخاب کند درست است

اختیارات شاعری دو گونه اند

وزنی ، زبانی

اختیارات زبانی : دو گونه است ، حذف همزه ، تغییر کمیت مصوت ها ، این اختیارات بیشتر با تلفظ و شیوه خوانش درک می شود

اختیارات وزنی

این اختیارات امکان تغیرات کوچکی در وزن به شاعر می دهد
البته این تغیرات به گونه ای نیست که گوش اهل زبان خللی در وزن حس کند

چهار گونه اختیار وزنی داریم

۱- شاعر مختار است در وزن هایی که با « فعلاتن » آغاز می شوند در رکن اول به جای « فعلاتن » ، « فاعلاتن » بیاورد
این اختیار در « بحر رمل مخبون ، مثمن و مسدس » در بحر « خفیف » مخبون محذوف استفاده می شود

این اختیار می تواند در تمام مصراع های شعر اعمال شود

۲-آخرین هجای مصراع همیشه بلند است ، شاعر می تواند در هجای آخر به جای هجای بلند ، هجای کشیده یا کوتاه بیاورد و آن را بلند حساب کند

۳- شاعر مختار است به جای دو هجای کوتاه یک هجای بلند بیاورد

به این اختیار در کتاب علوم و فنون ۳ « ابدال » گفته شده است

اما در کتاب های عروضی به آن « تسکین » می گویند

۴-اختیار قلب

شاعر مختار است به ضرورت وزن می تواند « یک هجای بلند و کوتاه کنار هم » را جابجا کند
یعنی به جای « _ U » ، « U _ » و برعکس
در حقیقت یعنی به جای « مفتعلن » ، « مفاعلن » بیاورد

و به جای « مفاعلن » ، « مفتعلن » بیاورد

استفاده از این اختیار شاعری کم است


اما توجه کنیم استفاده از اختیار « قلب » در اوزان رباعی رایج است

در رباعی برای تبدیل « مفاعلن » به « مفاعیلن » استفاده می شود

استاد خسرو پاشایی
گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

‍ استاد خسروپاشایی:
اختیارات زبانی:
۱- امکان حذف همزه ، یعنی شاعر مختار است همزه را در میان کلام حذف کند یا نکند
مثلا:

در آن حال:

در / ءان / حال : _ _ _ U در این تقطیع همزه « آن » حذف نشده است

اما

دَ / رانْ / حال : U _ _ U

در اینجا همزه « ءان » حذف شده است به علامت های مقابل آن توجه کن و با تقطیع قبل واژه مقایسه کن ، متوجه شدی که تفاوت دارد

شاعر اختیار دارد با توجه به وزن شعرش ، یکی را انتخاب کند
و هر دو درست است

توجه کنیم که در بیشتر مواقع همزه در اثنای کلام حذف می شود

اختیارات زبانی بیت زیر را معلوم کنیم


این خرقه که من دارم در رهن شراب اولا

وین دفتر بی معنی غرق می ناب اولا

بانو محسنی:
این خر ق ک من دا رم در ره ن ش را بو * لا حذف همزه
وین دف ت ر بی مع نی غر ق م ی نا* بو لا

خسروپاشایی:
غیر از حذف همزه چه اختیار زبانی دارد؟

بانو محسنی:
تغییر کمیت مصوتها ق هجای کوتاه تبدیل به هجای بلند

خسروپاشایی:
درود
درود هجای « قِ » کوتاه به اختیار تغییر کمیت مصوت ها بلند حساب شده است

M:
مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن
حذف همزه
نابولا
شرابولا

Elahe Zakizadeh:
حذف همزه آغازین در واژه اولا در هر دو مصرع

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

‍ بانو محسنی:
مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن



گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon