بيهقي در مورد روش تاريخي خود مي‌نويسد: «...نبايد که صورت بندد خوانندگان را که من از خويشتن مي‌نويسم و گواه عدل بر هرچه گفتم تقويم سالهاست که دارم با خويشتن همه به ذکر احوال ناطق.»
در همين زمينه در جايي ديگر بيهقي مورخان را هشدار مي‌دهد که «احتياط بايد کرد نويسندگان را در هرچه نويسند که از گفتار باز توان ايستاد و از نبشتن باز نتوان ايستاد و نبشته باز نتوان گردانيد».
از نام هاي ديگر آن : تاريخ ناصري، تاريخ آل ناصر، جوامع التواريخ است.

نثر این کتاب « بینابین» است؛ یعنی همان استواری و فخامت و سادگی عهد سامانی . غزنوی را دارد و هم مختصاتی از نثر دورۀ سلجوقی یعنی نثر فنی که در حال آفریده شدن است.
آمیختگی با ضرب المثل ها و اشعار عربی و فارسی که در دورۀ قبل مرسوم نبوده است. تضمین آیه و حدیث و البته این ویژگی ها نثرش را از سادگی بیرون نبرده است.

ایجاز
کاربرد افعال در معنی اسمی
مانند یکی بزرگتر از جهت( نشست) او

حميرا خانجاني:
ویژگی های نثر بینابین را بر اساس سبک شناسی بهار عرض می کنم. بعد صفحه ای از کتاب را می فرستم تا ویژگی ها را در آن بیابیم

بانو افضلی:
بسیار هم عالی 🙏🙏👌👌
حذف افعال به قرینه

مختصات نثر بینابین
استاد بهار در بحث از سبک بیهقی می نویسد: «این سبک نثر با نثر دوره اول متفاوت است، و مختصات آن را به شرح زیر نام می برد و توضیح می دهد که علاوه بر شناخت سبک بیهقی مقایسه یی است بین سبک قدیم و جدید و از این رو بسیار مفید است.

حميرا خانجاني:
اطناب: بر خلاف نثر دوره اول که به غایت موجز و با جمله های مختصر بود، قدری مفصلتر و دارای جمله های طولانی تر است. مترادفات لفظی بسیار کمیاب است، اما الفاظ و عباراتی استعمال می شود برای روشن ساختن مطلب که در نشر قدیم نبوده است. یکی از محسنات تاریخ بیهقی همین معنی است که توانسته است جزییات مطالب را بنویسد و مقصود را به خوبی بیان نماید.

Abolfazl:
بیان جزئیات

به طور مثال بیان به دار کشیدن حسنک وزیر

بانو افضلی:
زیبایش در آینه که تاریخ کتاب بیهقی عین یک رمان تاریخی دلنشین است

توصیف: در نثر پیشین مراد نویسنده این بود که اصل مطلب را با نهایت ایجاز وانمود سازد و مرادش توصیف و تعریف یا به اصطلاح امروزی منظره سازی و بیان حال به طريق شاعرانه نبود. بر خلاف این سبک جدید که سعی دارد مطلب را کاملا روشن سازد و بیان واقعه را به طریقی بیاراید که خواننده را در برابر آن واقعه قرار دهد و به تمام اجزای واقعه رهنمونی کند.
انواع توصیفات: 1 توصيف دقيق و جذاب وضعيت ظاهري و باطني افراد 2– تجسم و تصوير هنرمندانه صحنه ها و اشيا 3- توصیف حال لشکریان

بانو افضلی:
توصیف شخصیت منفور بوسهل زوزنی👌👌

حميرا خانجاني:
استشهاد و تمثيل: در نثر قدیم ذکر مطالب خارجی از قبیل استشهاد از نظم فارسی وتازی و استدلال به آیات و تمثیل بسیار نادر و کمیاب است چنان که در تمام دوره مریخ بلعمی و ترجمه تفسیر طبری یک شعر به عنوان شاهد ذکر نشده است
بیهقی برای شاهد مدعا و افزونی پند و عبرت از استشهاد و تمثیل بهره گرفته است.

بانو افضلی:
بهترین نمونه نثر دوره غزنوی وسلجوقی👌👌👌

استعمال لغات عربی
تقلید از نثر عربی

نکته جالب تر این که برخی معتقدند در تاریخ بیهقی زبان بدن و ارتباط های غیر کلامی نیز به فهم مطالب کمک شایانی م یکند.

سبحان الله زری که سلطان محمود و الی آخر این هم نمونه استشهاد

تقلید از نثر تازی:

الف. ورود لغات: یک دسته لغات تازه که در سبک سامانی وجود نداشت در این دوره وارد نشر می شود از قبیل جمع های غربی مانند: غربا، خدم، شرایط، حدود که در سبک سامانی همه را به طريق فارسی جمع می بسته اند: غریبان، خادمان شرط ها، حها. و از قبیل مصادر عربی مانند: بخل، کرم، لجاجت که در قدیم به جای این هشادر بخیلی، کریمی، لجوجی به کار می رفته یا پارسی آن را به کار می بسته اند.

ب- کاربرد کلمات تنوین دار به طرز دستور عربی مانند: مغافصة، حتا که در نثر قدیم جایزر نبوده است.
ج. جمله های عربی بدون قصد ارسال مثل یا ذکر حدیث از قبیل بیشتر سرفصل ها

د. شكل جمله بندی به طرز خاصی که مخصوص عرب است و در زبان پهلوی بسیار نادر است و در نثر سامانی تقریبا هیچ نیست و بیهقی را با آن طرز جمله بندی رغبتی بسزاست:
و تاریخ ها دیده ام بسیار که پیش از من کرده اند پادشاهان گذشته را خدمتگاران ایشان
از جمله تقلیدهای تازی در جمله بندی ذكر مفعول صریح است قبل از فعل و فاعل
و جد مرا - بدان وقت که آن پادشاه به غور رفت... - امیر محمود فرمود...،
دیگر مقدم آوردن فعل است در جمله ها بر فاعل و مفعول یا بر مفعول به تنهایی که هر چند مؤسسان سبک جدید آن را از تازی اخذ کرده اند در پهلوی گاهی دیده می شود لیکن در نشر سامانی معمول نبوده است

بوسهل برخاست نه تمام

واقعا متین میفرمایید👌👌
نهایت سنگدلی این شخص
جای که سر حسنک بر طبق را بعنوان میوه نوبرانه برای میهمانان معرفی کرد
وهمه حالشان بد شد
وبزرگان مجلس اورا بسیار نکوهیدند

د رکنار اطناب، ایجاز های مناسب و به جایی که بیهقی به کاربرده از قبیل:
حذف افعال به قرینه ، حذف قسمتی از جمله ، حذف تمام اجزای جمله به جز فعل و ...

و باعث شد همین بوسهل که حسنک را به دار آویزند

دقیقا
یا زمانی که حسنک را به پای دار می برند.
با توصیفات بیهقی می توان نظر تک تک افراد را د رمورد این ماجرا دانست.

حسنک به شلواری و الی آخر

موسیقی کاربرد چشم گیری در تاریخ بیهقی دارد و از آن برای نشان دادن مراسم جشن و سوک، اعلان جنگ، اخبار پیروزی و ... استفاده شده، پیام های شادی و ترس را القا می کند.

زمان در تاریخ بیهقی، از نظر جهت یابی فرهنگی بیشتر رسمی است . در وقت غیر رسمی بیشتر جنبه چند زمانه آن مد نظر بوده است . از نظر روان شناختی، بیشتر زمان حال را مورد بررسی قرار می دهد که زمانی خطی و مستقیم است. نحوه استفاده شخصیت ها از زمان بیان کننده موقعیت اجتماعی، علاقه و شخصیت آنان است.

بله در بیان افتادن سلطان مسعود به دریا