Filmosophy | فیلموسوفی

📌 اوکراین و جنگ جهانی سوم

(همراه با ژیژک و ایده‌ی کمونیستیِ «اروپا»)
https://b2n.ir/UkraineZizekGorgin

📎 اسلاوی ژیژک| نوید گرگین

@filmosophy

(قسمت ۱)

هفته‌نامه‌ی نوول اُبزرواتور در پاریس: آیا دو جور پناه‌جو داریم؟ «خوب» و «بد»؟ یعنی آنهایی که شبیه به اروپایی‌ها هستند و بقیه؟ فیلسوف اسلونیایی توضیح می‌دهد که اعتبار اروپا و جهان در آینده‌ی ژئوپولیتیک می‌تواند منوط به این مسئله‌ی انسانی باشد.

پس از تهاجمِ روسیه به اوکراین، دوباره از اینکه شهروند اسلوونی هستم احساس شرم کردم. دولت اسلوونی بلافاصله اعلام کرد که آماده‌ی پذیرش هزاران پناه‌جویِ اوکراینی‌ است که از اشغال نظامیِ روسیه فرار کرده‌اند. بسیار خب، اما وقتی افغانستان به دست طالبان افتاد، همین دولت اعلام کرده بود که اسلوونی به هیچ وجه آماده‌ی پذیرفتنِ پناه‌جویان از آنجا نیست- توجیهی که داشتند این بود که مردمِ افغانستان می‌بایست بجای فرار، پایداری می‌کردند و با اسلحه علیه طالبان مبارزه می‌کردند. چند ماه پیش با همین استدلال، وقتی هزاران پناه‌جو از آسیا سعی داشتند تا از مرز بلاروس وارد لهستان شوند، دولتِ اسلوونی حتی با این ادعا که اروپا تحت تهاجم است به لهستان پیشنهاد کمک نظامی کرد.
ظاهراً که دو جور پناه‌جو وجود دارد: «ما» (اروپایی‌ها)، که همان «پناه‌جوهای حقیقی‌»‌اند، و آنهایی که از جهانِ سوم آمده‌اند و مستحقِ مهمان‌نوازی ما نیستند. دولتِ اسلوونی در توییتی که در ۲۵ فوریه (یعنی یک روز پس از حمله‌ی روسیه) منتشر کرد این تمایز را به وضوح بیان کرد: «پناه‌جویانِ اوکراین از پس‌زمینه‌ی تاریخی، مذهبی و فرهنگی کاملاً متفاوتی نسبت به افغانستان می‌آیند.» وقتی این توییت جنجال‌آفرین شد به سرعت آن را پاک کردند، اما برای مدتی کوتاه غولِ زشتِ حقیقت ازچراغ جادو بیرون پریده بود.

رقابت بر سر نفوذ ژئوپولیتیک
این موضوعِ پناه‌جویان را صرفاً به دلایلِ اخلاقی مطرح نمی‌کنم، بلکه عقیده دارم که این طرزِ «دفاع از اروپا» در نهایت برای اروپای غربی در رقابتی، که برای نفوذِ ژئوپولتیکِ جهانی آغاز شده، فاجعه‌‌بار خواهد بود. رسانه‌های ما امروز روی اختلافِ دوگانه‌ی فضایِ «لیبرالِ» غربی و فضایِ «اوراسیا‌گرایی» روسی متمرکز شده‌اند، چنان‌که هر کدام دیگری را یک تهدید قلمداد می‌کنند: غرب مشوق «انقلاب‌های رنگین» در شرق است و از طرف دیگر هم روسیه را با گسترشِ ناتو محاصره کرده است؛ روسیه هم با قساوتِ تمام در پی آن است تا کنترل خودش بر تمامِ حوزه‌ی شوروی سابق را به دست بیاورد، و هیچ کس هم نمی‌داند که کجا قرار است متوقف شود. پوتین همین حالا هم برایمان روشن کرده که اگر قرار باشد بوسنی و هرزگوین به ناتو نزدیک‌تر شوند قرار نیست فقط بنشیند و تماشا کند (که احتمالاً یعنی قصد دارد تا از جدایی بخش‌ صِرب‌نشینِ بوسنی حمایت کند). همه‌ی اینها بخشی از یک بازیِ ژئوپولتیک بزرگ‌تر است—کافی‌ست حضورِ نظامیِ روسیه در سوریه که حکومت اسد را بر سر کار نگه داشت به خاطر بیاوریم.
چیزی که غرب عمدتاً انکار می‌کند آن دسته‌ی سوم و بزرگ‌تر از کشورهایی‌ست که در بیشتر موارد تنها تماشاگر این تعارضات هستند: یعنی جهانِ سوم، از آمریکای لاتین تا خاورمیانه، از آفریقا تا آسیایِ جنوبِ شرقی (حتی چین هم حاضر نیست از روسیه حمایتی همه‌جانبه داشته باشد، هرچند می‌دانیم که چین هم برنامه‌های خودش را دارد). در همان ۲۵ فوریه، شی جینگ‌پینگ رئیس جمهورِ چین در پیامی به رهبر کره‌ی شمالی، کیم جونگ اون، گفت که آماده‌ همکاری با طرفِ کره‌ای است تا «در شرایطی جدید» رفته رفته روابطِ دوستانه و همکاری‌ها‌ میانِ چین و جمهوری دموکراتیک خلقِ کره را گسترش دهند. منظور از «در شرایطی جدید» اینجا کُدی برای اشاره به همین جنگِ اوکراین است. حتی نگرانی‌هایی هست که چین این «شرایطِ جدید» را برای اشاره به «آزاد‌سازی» تایوان به کار برده باشد.

(قسمت ۱/ ادامه در پست بعدی 👇)