❌ ادعای شاخ‌دار بابک زنجانی درباره انتقال ۸۷ میلیارد دلار به ایران در سال‌های ۸۸ تا ۹۱

🔹بابک زنجانی گفته «در سال ۸۸ به دلیل تحریم، قیمت دلار از ۳۰۰ تومان به هزار تومان افزایش پیدا کرده بود که ما به میدان آمدیم. از سال ۸۸ تا ۹۱ تنها طی سه سال ۸۷ میلیارد یورو از طریق کوه و زمین و هوا وارد کشور کردم و آمریکا سال ۹۱ ما را تحریم کرد.»

🔹درباره نقش بابک زنجانی در پولشویی و انتقال «میلیاردها دلار» درآمدهای ارزی ایران، تردیدی وجود ندارد، اما تمام اطلاعات مطرح‌شده در این ادعای او به‌وضوح نادرست و خلاف واقعیت است.

🔹نخست؛ ایران در سال ۸۸ تحریم نبود که قیمت دلار به‌خاطر آن بالا برود. از سال ۱۳۸۴ تا سال ۱۳۹۰ قیمت دلار در بازار آزاد در محدوده ۹۰۰ تا هزار تومان بود و در سال ۸۸ تغییر خاصی در قیمت ارز اتفاق نیفتاد.

🔹دوم؛ زنجانی «از سال ۸۸ تا سال ۹۱ بیش از ۸۷ میلیارد یورو از کوه و زمین و هوا وارد کشور» کرده، در حالی که تا روز ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ ارتباط ایران با سوئیفت همچنان برقرار بود و نیازی به انتقال پول از کوه و زمین و هوا نبود.

🔹سوم؛ انتقال درآمدهای ارزی به داخل ایران عملا از اواخر سال ۹۰ به دلیل تحریم بانک مرکزی مختل شد و بابک زنجانی و شرکت‌های وابسته او برای دور زدن تحریم‌ها وارد میدان شدند.

🔹چهارم؛ رقم پولشویی بابک زنجانی و شرکت‌های او مشخص نیست، اما آنچه مسلم است، زنجانی همچنان بخش زیادی از منابع ارزی کشور در سال ۱۳۹۱ را با شرکت ملی نفت تسویه نکرده است.

🔹پنجم؛ بابک زنجانی حتی تاریخ تحریم خودش را هم درست نمی‌گوید. او می‌گوید: «سال ۱۳۹۱ سورینت و شرکت‌های ما تحریم شد». این در حالی است که آمریکا، زنجانی و شرکت او را اواخر فروردین ۱۳۹۲ تحریم کرد.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به این ادعای بابک زنجانی نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🔹 هزینه استانداردسازی مازوت در ایران چقدر است؟‌

🔹اسماعیل کهرم، کارشناس محیط‌زیست، می‌گوید: «هزینه ساخت هر موشک ۲ میلیون دلار است و با پول ۱۰ موشک می‌توان مازوت‌ها را استاندارد کرد.»

🔹تردیدی در بالا بودن هزینه‌های نظامی ایران و ناچیز بودن منابع حفاظت از محیط زیست نیست، اما این مقایسه درست نیست.

🔹برآورد مستقلی از هزینه‌‌های تمام‌شده ساخت موشک در ایران وجود ندارد، اما مقام‌های نظامی و رسانه‌های وابسته به سپاه می‌گویند، هزینه ساخت موشک در ایران بین ۸۰ هزار تا ۲۰۰ هزار دلار است.

🔹از سوی دیگر عدد قطعی برای برآورد هزینه استانداردسازی سوخت در ایران وجود ندارد. هر چند این مشاور پیشین سازمان محیط زیست می‌گوید هزینه استانداردسازی مازوت حدود ۲۰ میلیون دلار است، اما به گفته مقام‌های وزارت نفت هزینه سولفورزدایی برای هر پالایشگاه، ۲ تا ۳ میلیارد دلار است.

🔹پژوهشگاه نیرو در سال ۹۵ مجموع هزینه سولفورزدایی در نیروگاه شازند اراک را با استاندارد ایران ۶۱ میلیون دلار و با استاندارد اروپا تا ۱۲۱ میلیون دلار برآورد کرده است.

🔹موسسات معتبر بین‌المللی نیز هزینه‌ ارتقای پالایشگاه‌ها و سولفورزدایی را، در واحدهای پالایشگاهی بزرگ با ظرفیت ۵۰۰ هزار بشکه، تا ۵ میلیارد دلار تخمین می‌زنند.

🔹با این حساب به نظر می‌رسد هزینه استانداردسازی مازوت، بیشتر از هزینه ساخت ۱۰ موشک است. به همین دلیل فکت‌نامه به این گفته آقای کهرم نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ هوش مصنوعی و ویدئوی ساختگی ورود غیرمنتظره یک الاغ به پارلمان پاکستان

🔹برخی رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی، ویدیویی را با عنوان ورود یک الاغ به پارلمان پاکستان منتشر کرده‌اند.

🔹این ویدئو ساختگی است و برای خنده و با ابزارهای هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹کسی که این ویدئو را اولین‌بار در تیک‌تاک منتشر کرده، توضیح داده که ویدیو با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹این کاربر تصاویر مشابهی از همین صحنه اما از زوایای دیگر و ویدئوهای دیگری با حضور حیوانات دیگر مانند اسب، خرس، شیر و شترمرغ نیز در فضای پارلمان ساخته است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ پروتکل استمتس بی‌اعتبار و ادعای افزایش عملکرد مغز با قارچ یال شیر و میکرودوزینگ، نادرست است

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که مصرف همزمان «میکرودوز سیلوسایبین»، «قارچ یال شیر» و «نیاسین» می‌تواند «عملکرد مغز را صد برابر» افزایش دهد.

🔹این ادعا را «سنا مخلصی»، پزشک عمومی، مطرح کرده و این ترکیب را به نوجوانان کنکوری نیز توصیه کرده و همزمان کپسول‌های حاوی «میکرودوز» تولید خودش را تبلیغ می‌کند.

🔹ترکیب «سیلوسایبین و یال شیر و نیاسین» به عنوان «پروتکل استمتس» معرفی می‌شود و شبه‌علم است.

🔹پاول استمتس یک علاقه‌مند به قارچ‌شناسی و بدون تخصص آکادمیک است که شرکت فروش قارچ روانگردان دارد و متقاضی ثبت پتنت همین ترکیب بوده است.

🔹دو گزارش در سال‌های اخیر که استمتس هم‌نویسنده آنهاست، مطالعات مشاهده‌ای خوداظهاری با تعارض منافع جدی بوده‌اند و هیچ شواهد معتبری درباره اثرگذاری ترکیب پیشنهادی ارائه نمی‌کنند.

🔹شواهد درباره «میکرودوزینگ سیلوسایبین» نشان می‌دهد بهبودهای گزارش‌شده، اغلب اثر دارونما است و کارآزمایی‌های کنترل‌شده، اثربخشی مشخص و پایداری را برای خلق، تمرکز، IQ یا شناخت تأیید نمی‌کنند.

🔹میکرودوزینگ می‌تواند عوارضی مثل اضطراب، بی‌خوابی، افزایش فشارخون و خطر تشدید مانیا یا روان‌پریشی در افراد مستعد داشته باشد.

🔹قارچ «یال شیر» تنها در یک مطالعه کوچک روی سالمندان با اختلال شناختی خفیف اثر موقت نشان داده و در جوانان سالم هیچ اثر معنادار یا تکرارپذیری در شناخت یا تمرکز مشاهده نشده است.

🔹ادعاهای تقویت حافظه، تمرکز یا «افزایش شدید کارکرد مغز» با یال شیر از سوی هیچ نهاد علمی معتبر تایید نشده است.

🔹«بنیاد نیکوکاری دکتر سنا» در هیچ پایگاه رسمی پیدا نمی‌شود. او اذعان کرده با عنوان «کار پژوهشی» می‌تواند از یک شرکت داخلی سیلوسایبین خریداری کند.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 خط سفید

🔹در قسمت ۲۴۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه، ابتدا به یکی از پرواکنش‌ترین اتفاقات اخیر در ایران، یعنی ماجرای اینترنت طبقاتی و خط سفید پرداخته‌ایم.

🔹در شبکه‌های اجتماعی درباره نقش یک دانشمند ایرانی در رشته‌های راداریِ جهان ادعاهایی مطرح شده بود که درباره آن توضیح داده‌ایم.

🔹سوژه بعدی این قسمت، ادعای اختراع یه جوان ایرانی برای تبدیل زباله به مصالح ساختمانی است.

🔹همچنین درباره ادعای یک روش درمانی صحبت می‌کنیم که در برنامه انارستان شبکه افق پخش شده بود.

🔹مدت‌هاست گفته می‌شود که خوردن همزمان ماهی و ماست، مضر و خطرناک است. این باور نادرست، موضوع دیگر پادکست این هفته است.

🔹در ادامه، ادعای مطرح‌شده درباره آلودگی برخی از برنج‌های هندی واردشده به ایران را مرور کردیم.

🔹در بخش فکت‌چک‌های کوتاه، به سوژه‌هایی مرتبط با بنزین، ویدیوهای حمله اسرائیل به مقرهای سپاه، نقل قولی از ایلان ماسک و سگ‌های منطقه ممنوعه چرنوبیل پرداختیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:01:01 مقدمه
00:04:29 از خط سفید تا لوکیشن‌گیت؛ درباره قابلیت جدید X چه می‌دانیم؟
00:14:32 ادعای عدم امکان اخذ دکترای رشته‌های راداری، بدون امضای یک ایرانی
00:19:19 ادعای نادرست درباره اختراع جوان ایرانی برای تولید مصالح از زباله
00:24:34 با تکنیک فشار به احشا شکمی نمی‌توان بیماری‌ها را درمان کرد
00:36:15 مصرف همزمان ماست و ماهی خطرناک نیست
00:41:04 ادعای نادرست آلودگی برنج هندی وارداتی به عفونت‌های خطرناک
00:44:36 ویدیوهای ساختگی از حمله اسرائیل به پدافند
00:45:49 ادعای نادرست رایگان شدن بنزین برای بازنشستگان در عربستان
00:47:25 نقل‌قول نادرست از ایلان ماسک درباره درآمد «بچه‌های کامپیوتر»
00:49:07 سگ‌های چرنوبیل به دلیل اشعه رادیواکتیو آبی نشدند
00:51:26 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

❌ اختاپوس‌های ماده از سر بی‌حوصلگی نرها را نمی‌خورند

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که «اختاپوس‌های ماده وقتی حوصله نداشته باشند، نرهایی که اذیتشان می‌کنند را خفه کرده و می‌خورند». این ادعا گمراه‌کننده است.

🔹اساسا انتساب احساسات انسانی مانند «بی‌حوصلگی» به حیوانات، از جمله اختاپوس، نادرست است.

🔹منبع ذکر شده برای این ادعا (مقاله‌ای در وبلاگ ساینتیفیک امریکن) نیز چنین انگیزه‌ای را مطرح نکرده است.

🔹مقاله توضیح می‌دهد جفت‌گیری برای اختاپوس‌های نر می‌تواند خطرناک باشد، به خصوص در حضور ماده‌هایی با بازوهای بلند.

🔹پژوهش‌ها نشان می‌دهد در میان اختاپوس‌ها «همنوع‌خواری جنسی» و کشتن همنوع در رقابت بر سر غذا دیده می‌شود.

🔹خوردن جفت به ماده‌های اختاپوس کمک می‌کند تا انرژی کافی برای تولید تخم و سپس نگهداری آنها را جمع‌آوری کنند.

🔹در برخی گونه‌ها مانند اختاپوس‌های خط‌دار آبی، نرها برای زنده ماندن در زمان جفت‌گیری، ماده‌ها را به‌طور موقت مسموم و فلج می‌کنند تا خورده نشوند.

🔹این رفتار به دلیل داشتن بازوی جفت‌گیری نسبتاً کوتاه در این گونه تکامل یافته است.

🔹رفتارهای ثبت‌شده در این حیوانات معمولاً در چارچوب «غریزه بقا» مانند غذا، تولید مثل، دفاع از خود، فرار از تهدید، و رقابت بر سر منابع یا جفت تفسیر می‌شوند نه احساساتی مانند بی‌حوصلگی یا انتقام.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ حجامت کودکان، آبله‌مرغان را درمان نمی‌کند

🔹یک مروج شبه‌علم «طب سنتی» مدعی شده که حجامت برای کودکان و بزرگسالان مبتلا به آبله‌مرغان باعث بهبودی سریع می‌شود.

🔹خسرو زارعی در ویدیویی گفته «ترکیب سدر، سرکه و روغن زیتون برای تسکین درد و خارش ضایعات پوستی آبله مرغان» مناسب است.

🔹این ادعا خطرناک است زیرا ممکن است باعث عفونت شود.

🔹آبله‌مرغان یک بیماری ویروسی ناشی از ویروس واریسلا-زوستر است که درمان خاصی ندارد و باید دوره بیماری طی شود. روش‌های موجود فقط برای کنترل علائم و کاهش درد هستند.

🔹هیچ شواهد معتبر یا تاییدشده‌ای مبنی بر تاثیر حجامت در درمان آبله‌مرغان یا تسکین درد با ترکیبی اسیدی سرکه وجود ندارد.

🔹حجامت برای بیماری‌های جدی‌تر یا افرادی با شرایط خاص پزشکی مانند بیماری‌های عصبی، دیابت و زنان باردار توصیه نمی‌شود و می‌تواند علائم بیماری را تشدید کند.

🔹به دلیل حساسیت بیشتر پوست کودکان، حجامت برای آن‌ها توصیه نمی‌شود و می‌تواند خطراتی مانند عفونت یا آسیب به بافت‌های نرم و سیستم عصبی آن‌ها ایجاد کند.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست کشف اتفاقی چاه نفت در قصر شیرین

🔹ادعایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید به‌تازگی یک چاه نفت جدید در قصرشیرین کشف شده است.

🔹این ادعا درست نیست و هیچ چاه نفت جدیدی در غرب ایران کشف نشده است.

🔹آخرین اکتشاف چاه نفت در ایران به میدان گازی پازن در استان فارس در مهر ۱۴۰۴ برمی‌گردد.

🔹ویدیویی که همراه این ادعا منتشر شده، با ادعای مشابهی در سال ۲۰۲۳ در ترکیه نیز منتشر شده بود.

🔹اولین انتشار این ویدیو مربوط به سال ۲۰۲۳ در تیک‌تاک کاربران ونزوئلاست.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که چاه نفت جدیدی در قصر شیرین به طور اتفاقی کشف شده است، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 چرا آمریکا به سراغ استفاده از پهپادهای انتحاری شبیه شاهد ۱۳۶ رفته‌است؟

🔹روز چهارشنبه ۱۲ آذر ۱۴۰۴، فرماندهی مرکزی ایالات متحده، از راه‌اندازی نیروی ویژه واکنش سریع با نام «ضربت عقرب» (Scorpion Strike) خبر داد که مجهز به پهپادهای یک‌طرفه تهاجمی (انتحاری) لوکاس (LUCAS) بود.

🔹واژه LUCAS مخفف Low-Cost Uncrewed Combat Attack System (سامانه تهاجمی بدون‌سرنشین ارزان) است. شکل ظاهری و اندازه این پهپاد بسیار شبیه شاهد-۱۳۶ است.

🔹یک مقام نظامی آمریکایی تایید کرده که این طراحی پس از مهندسی معکوس پهپاد شاهد سپاه به‌دست آمده و هدف آن «برگرداندن ورق بازی پهپادی به ضرر ایران» عنوان شده است.

🔹با رونمایی ارتش آمریکا از یگان جدیدی از پهپادهای انتحاری با طراحی مشابه شاهد-۱۳۶، رسانه‌های وابسته به جمهوری اسلامی ایران با موجی از تبلیغات درباره «اعتراف غیرمستقیم» به برتری فناوری پهپادی ایران، خبر را پوشش دادند.

🔹تفاوت‌های کلیدی در دقت و معماری زیرساختی و سیستمی این سامانه‌ها وجود دارد و به‌کارگیری این مدل پهپاد، لزوما بیانگر برتری فناورانه نیست، بلکه بازتابی از تغییرات رویکرد رزمی-عملیاتی قدرت‌های جهانی در برابر تهدیدات نوین است.

🔹شاهد-۱۳۶ یک مهمات پرسه‌زن یا پهپاد انتحاری برد بلند است که برای حمله یک‌طرفه با هزینه کم طراحی شده و عملکردی شبیه موشک کروز دارد، در حالی که بسیار ارزان‌قیمت‌تر است.

🔹شاهد-۱۳۶ فاقد دوربین و سنسورهای اپتیکی برای شناسایی اهداف در حین پرواز است. به همین دلیل به صورت خودکار و از پیش برنامه‌ریزی‌شده به سوی مختصات هدف پرواز می‌کند و عملا مانند یک موشک کروز ارزان‌قیمت عمل می‌کند.

🔹هزینه پایین این نوع پهپاد (تخمین بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار) باعث می‌شود استفاده انبوه از آن از نظر اقتصادی نیز برای حملات فرسایشی به‌صرفه باشد.

🔹در اواسط دهه ۱۹۸۰، آلمان پهپاد انتحاری DAR را تولید کرد که مشابه شاهد-۱۳۶ است. در دهه ۱۹۹۰، اسرائیل پهپاد ضد‌رادار را به نام Harpy توسعه داد که مشابه شاهد-۱۳۶ است.

🔹روسیه نیز در نبرد اوکراین با تغییراتی در شاهد-۱۳۶، مدل گرانیوم-۲ را تولید کرد. این تغییرات عبارتند از ساختار بدنه، ظرفیت سرجنگی و سیستم‌های مقابله با جمینگ.

🔹چین دست‌کم دو نمونه پهپاد انتحاری با الهام از شاهد را معرفی کرده: آفتابگردان-۲۰۰ (Sunflower 200) و اژدهای پرنده-۳۰۰ دی (Feilong-300D).

🔹پنتاگون دو نمونه عملیاتی از LUCAS را رونمایی کرد. یکی نسخه‌ای پایه شبیه شاهد-۱۳۶ است که برای حمله خودکار به اهداف ثابت به‌کار می‌رود. دیگری نسخه پیشرفته‌تر است که یک دوربین در دماغه و یک آنتن ارتباط ماهواره‌ای کوچک در پشت بدنه دارد.

🔹اضافه‌شدن این تجهیزات، توانمندی LUCAS را به میزان چشمگیری بالاتر از شاهد-۱۳۶ می‌برد. پهپاد LUCAS پیشرفته می‌تواند پس از شلیک، به دست اپراتور کنترل و هدایت شود.

🔹لینک ماهواره‌ای بستر را برای هماهنگی دسته‌جمعی (Swarming) فراهم می‌کند. بدین صورت که فقط تعداد کمی از پهپادهای LUCAS دارای تجهیزات کامل (دوربین و ترمینال ماهواره‌ای) باشند و عملکرد «رهبر گروه» را ایفا کنند.

🔹ایران (و روسیه) به سراغ کمیت رفته‌اند چون دقت و کیفیت را در این پهپاد فدا کرده‌اند؛ آنها با شلیک انبوه سعی می‌کنند اثر تجمعی ایجاد کنند. آمریکا اما ضمن درک ارزش کمیت، می‌خواهد از کیفیت هدایت نیز بهره‌مند شود تا اثربخشی هر حمله را بالاتر ببرد.

🔹آمریکا با افزودن قابلیت نقطه‌زنی و کنترل شبکه‌ای به یک پلتفرم ارزان‌قیمت، کاربرد استراتژیک پهپادهای انتحاری را از یک سلاح صرفا انتحاری و اشباع پدافندی به یک ابزار چندمنظوره‌ی موثر ارتقا داده است.

🔹در حالی که ایران از شاهد برای دور زدن ناتوانی در ساخت موشک‌های کروز پیشرفته استفاده کرد، آمریکا از LUCAS برای تکمیل طیف جنگ‌افزارهای خود در مقابله با انبوه تهدیدات ارزان بهره می‌برد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت بیست و سوم - «حافظ با مقدمه خامنه‌ای!»

🔹موضوع قسمت بیست و سوم پادکست هزارداستان بودجه، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی است.

🔹در این قسمت درباره بودجه رایزنی‌های فرهنگی جمهوری اسلامی در اروپا و اینکه این بودجه صرف چه کارهایی می‌شود، صحبت می‌کنیم.

🔹این پادکست، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا، یک هفته قبل در رادیو فردا و حساب کاربری هزارداستان بودجه منتشر شد و حالا در اکانت‌های فکت‌نامه نیز در دسترس است.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در سایت رادیو فردا بشنوید

🌐 @Factnameh

✅ ایران در رتبه اول مصرف آنتی‌بیوتیک در جهان

🔹خبری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید ایران رتبه اول مصرف آنتی‌بیوتیک در دنیا را دارد و نیمی از این مصرف، بدون مبنای علمی است.

🔹بر اساس داده‌های سازمان بهداشت جهانی، ایران در میان کشورهای گزارش‌دهنده، با مصرف تقریبی ۶۸ دوز روزانه تعریف‌شده (DDD) به ازای هر ۱۰۰۰ نفر در روز، در صدر جدول و با فاصله زیاد از کشور دوم قرار داشته است.

🔹صدرنشینی ایران در مصرف آنتی‌بیوتیک محدود به مجموعه گزارش‌دهندگان یعنی تنها ۶۱ کشور در بین بیش از ۱۹۰ کشور دنیا در سال ۲۰۲۲ است.

🔹تحقیقات نشان می‌دهد که در ایران، پزشکان عمومی، حین و پس از همه‌گیری کووید-۱۹ به‌طور چشمگیری تجویز آنتی‌بیوتیک را افزایش دادند که یکی از عوامل تشدید مقاومت میکروبی (AMR) خواهد بود.

🔹پژوهشگران، دلایل تجویز غیرمنطقی آنتی‌بیوتیک را به عواملی چون دانش ناکافی، ترس از عوارض عدم تجویز، فشار زمانی، حجم بالای بیماران، نبود تست‌های تشخیصی سریع، انتظارات و فشار بیماران برای دریافت آنتی‌بیوتیک، نظارت ناکافی، نبود دستورالعمل‌های بومی و نفوذ شرکت‌های دارویی نسبت می‌دهند.

🔹سوءمصرف آنتی‌بیوتیک (مصرف زیاد یا نادرست) منجر به رشد سریع مقاومت میکروبی می‌شود، درمان عفونت‌ها را دشوار و طولانی‌تر می‌کند و هزینه‌های سلامت را افزایش می‌دهد.

🔹در نهایت، این خبر بر اساس اطلاعات ۶۱ کشور تهیه شده و بسیاری از نقاط مهم و پرجمعیت دنیا از جمله چین، هند، آسیای میانه، جنوب شرق آسیا، بخش زیادی از آفریقا، آمریکای جنوبی و همینطور ایالات متحده در آن دیده نمی‌شود. بنابراین فکت‌نامه به آن نشان «نیمه‌درست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ «انرژی زیستی» و «ابرخوراک» و «مقیاس بوویس»، شبه‌علم است

🔹یک مروج شبه‌علم انرژی‌درمانی ادعا می‌کند خوراکی‌ها «انرژی زیستی» دارند و مصرف خوراکی‌هایی با «انرژی زیستی» بالاتر از انرژی زیستی بدن انسان، یا به گفته او «ابرخوراک»ها موجب بهبود حال فرد می‌شود.

🔹«مزدافر مومنی» این ادعا را به فردی به نام «آندره بوویس» نسبت می‌دهد و ادعا می‌کند او دستگاهی اختراع کرده که «انرژی زیستی» را اندازه می‌گیرد.

🔹این ادعا شاخ‌دار است. نظریات بوویس، شبه‌علمی مربوط به ۱۰۰ سال پیش است.

🔹آندره بوویس، حدود یکصد سال پیش مقیاسی به نام «مقیاس بوویس» را برای اندازه‌گیری آنچه «انرژی زیستی» در اشیا و موجودات زنده می‌نامید، مطرح کرد.

🔹این مقیاس را افرادی از جنبش شبه‌علمی Radiesthesia (گمانه‌زنی) توسعه دادند که معتقدند اشیا و موجودات «تابش زیستی» دارند.

🔹اندازه‌گیری در «مقیاس بوویس»، ذهنی است و با استفاده از یک پاندول روی یک چارت رسم‌شده انجام می‌شود.

🔹این مقیاس بر پایه اصطلاحات مبهمی تعریف شده و فاقد واحدهای سنجش فیزیکی استاندارد است.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به ادعای مزدافر مومنی درباره «انرژی زیستی» نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🔹 سهم حقوق کارکنان دولت و بازنشستگان از بودجه چقدر است؟

🔹داود منظور، رئیس سازمان برنامه و بودجه در دولت ابراهیم رئیسی، می‌گوید: «حقوق و دستمزد در حدود ۵۰ درصد از کل بودجه کشور است.»

🔹تا پیش از سال ۱۴۰۳ هزینه‌های مربوط به حقوق، مزایا و مستمری کارکنان و بازنشستگان دولت در بودجه مشخص بود، اما این روند در دو بودجه اخیر متوقف شده است.

🔹با این حال مرکز پژوهش‌های مجلس، سهم حقوق و دستمزد از مصارف کلی بودجه در سال ۱۴۰۴ را حدود ۲۳ درصد برآورد کرده است.

🔹در سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ نیز سهم حقوق کارکنان و بازنشستگان از میانگین هزینه‌های عمومی دولت بین ۲۲ تا ۳۰ درصد بوده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای رئیس پیشین سازمان برنامه و بودجه نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh