Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.84K subscribers
2.5K photos
213 videos
28 files
1.69K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
✅ @Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.me/Fact_Check/1
Download Telegram
😳🤔 استامینوفن، آنتی هیستامین و رانیتیدین
مرتبط با 👈خبر وجود قرص‌های مشکوک در کیک

حسن ضیاءالدینی مدیرکل سلامت و تندرستی وزارت آموزش و پرورش به خبرنگار فارس گفت:
به ما گزارش‌هایی رسیده است و وقتی این گزارش‌ها را دریافت کردیم به وزارت بهداشت نامه زدیم ضمن این‌که حراست آموزش و پرورش برای پیگیری و هماهنگی بخش‌های مربوط در جریان قرار گرفت.
از استان‌های هرمزگان، سیستان و بلوچستان و آذربایجان غربی این گزارش‌ها به ما رسید و پیگیر هستیم.
این قرص‌ها بیشتر استامینوفن، آنتی هیستامین و رانیتیدین بود و گزارشی از مسمومیت دانش‌آموزان نداشتیم.
این کیک‌ها بسته بندی کارخانه‌ها را داشته است.
منتظر پاسخ وزارت بهداشت هستیم.

🔴 به‌روزرسانی می‌شود:
✅ @Fact_Check
🔴 در ارتباط با قرص‌های مشکوک موجود در کیک

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی کرمان با بیان این‌که مواردی از وجود قرص در کیک و کلوچه در شهرستان‌های «کرمان» و «بافت» در شب گذشته رویت شده است، اظهار کرد:
چند کودک در این باره به بیمارستان مراجعه کردند که مسمومیت آنها در حد خواب‌آلودگی بوده که به صورت سرپایی درمان و مرخص شدند.

دکتر «محمد صابری» در گفت‌وگو با ایسنا، در خصوص انتشار تصاویری در فضای مجازی مبنی بر وجود قرص و کپسول در برخی از مواد خوراکی بسته‌بندی شده از قبیل کیک و کلوچه گفت:
شهروندان گرامی قبل از استفاده از این‌گونه مواد خوراکی بسته‌بندی شده، از سلامت کامل محصول و محتویات بسته‌بندی شده آن اطمینان حاصل کنند.

وی با بیان این‌که مواردی در شهرستان‌های کرمان و بافت در شب گذشته رویت شده، ادامه داد:
چند کودک در این‌باره به بیمارستان مراجعه کردند که مسمویت آن‌ها در حد خواب‌آلودگی بود که به صورت سرپایی درمان و مرخص شده‌اند.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی کرمان در پاسخ به این سؤال که این کیک و کلوچه‌ها از چه برندی بوده‌اند؟ بیان کرد: ما نمی‌توانیم برند را اعلام کنیم زیرا موارد ارائه شده بسته‌بندی‌ آن‌ها باز بوده و از شرکت‌های مختلف بودند لذا مردم در هنگام مصرف کیک و کلوچه و موارد این‌چنینی موقع باز کردن آن‌ها دقت کرده و داخل آن‌ها را نگاه کنند.

وی با بیان این مطلب که داخل این کیک و کلوچه‌های که به ما ارائه داده‌اند قرص بوده اما همه موارد باز شده بوده و مشخص نیست که این قرص‌ها در کجا در داخل کیک و کلوچه‌ها گذاشته شده است، اظهار کرد:
کارشناسان حوزه بهداشت، غذا و دارو در حال بررسی این موضوع هستند و اگر مدرک مستندی پیدا کنند، حتما اطلاع‌رسانی خواهد شد.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی کرمان خاطر نشان کرد:
مواد خوراکی که خانواده‌ها به‌همراه خود آورده بودند باز شده بودند و هیچ کیک و کلوچه بسته‌بندی شده‌ای به دست ما نرسیده لذا با توجه به این‌که موارد ارائه داده شده به ما بسته‌بندی نبوده و همه باز شده بودند بنابراین این موضوع نمی‌تواند برای ما سند باشد و از طریق مراجعه قانونی این موضوع در حال پیگیری داریم.

صابری با بیان این مطلب که مردم کل مواد غذایی بسته‌بندی شده را با احتیاط بررسی کنند؛ اظهار کرد:
بازرسان حوزه غذا و دارو و همچنین کارشناسان بهداشت محیط دانشگاه‌های علوم پزشکی استان، ضمن بازدید از کارخانجات و مراکز عرضه کننده مواد خوراکی، بر روند تولید و توزیع محصولات خوراکی نظارت کامل داشته و گروه‌های مربوط، تدابیر لازم را در این زمینه به عمل می‌آورند.

وی خطاب به به صاحبان فروشگاه‌ها و مراکز عرضه کننده مواد خوراکی و آشامیدنی، گفت:
مواد خوراکی و آشامیدنی را مستقیماً از کارخانجات و نمایندگی‌های مجاز و شرکت‌های توزیع کننده معتبر، تأمین و عرضه کنند.

📚 منبع: ایسنا
https://www.isna.ir/amp/98092115963

🔴 خبرهای متناقضی درباره‌ی این موضوع منتشر شده است.
اولین کاری که باید بکنیم این است که منابع معتبر را انتخاب و پیگیری کنیم.
⚠️ ذکر «نام» یک‌منبع معتبر به‌تنهایی کافی نیست، لازم است «لینک» منابع درج شود.
بارها مطلبی به شخص یا منبعی نسبت داده شده اما یا کاملاً ارتباطی با آن‌ها نداشته، یا در بازنشر عمداً یا سهواً تغییر داده شده‌اند.

🌱 سایر مطالب در این زمینه:
✅ @Fact_Check
🔴 تا این لحظه گزارشی از وجود داروهای مخدر یا قرص برنج در نمونه‌های ارسالی نداریم
✅ @Fact_Check
دکتر کیانوش جهانپور
رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت:

🔸قرص و کپسول بعد از خط تولید و در سطح عرضه و در اقدامی خرابکارانه، هدفمند و سازمان‌یافته به بسته‌بندی تعدادی از محصولات وارد شده و مشکلی در سطح خطوط تولید و بسته‌بندی و حتی عرضه‌ی کلان از مسیر شرکت‌های پخش مجاز و رسمی مشاهده نشده است.

🔸تنها مرجع اظهار نظر در مورد محتوای این قرص و کپسول‌ها، آزمایشگاه مرجع سازمان غذا و دارو است.

🔸تا این لحظه گزارشی از وجود داروهای مخدر یا قرص برنج در نمونه‌های ارسالی نداریم.

🔸داروهای بررسی شده اغلب داروهای خانگی از جمله استامینوفن، بروفن، ستیریزین، هیدروکسی زین، متوکلوپرامید و حتی بلیستر خالی بوده و به نظر می‌رسد ایجاد رعب و وحشت و تخریب وجهه صنایع غذایی به طور عام مورد هدف بوده است.

🔸وجود قرص و کپسول کاملاً سالم و دست‌نخورده و بدون تغییر رنگ یا تغییر در قوام آن در محصولات مورد اشاره نشان می‌دهد که این موارد تعمداً و بعد از تولید، در سطح عرضه به نحوه‌های مختلف در برخی بسته ها قرار گرفته و شرکت تولیدی خاصی هم هدف این اقدام خرابکارانه قرار نگرفته، بلکه تخریب وجهه‌ی کل صنعت غذا و شکلات کشور به عنوان یک صنعت پیشرو هدف‌گذاری شده است.

🔸تاکنون گزارشی از شناسایی و بازداشت عاملین این اقدام در دست‌رس نیست اما موضوع فراتر از مأموریت حوزه‌ی سلامت بوده و ابعاد امنیتی و سیاسی داشته و دستگاه‌های مسؤول جهت روشن شدن ابعاد آن به موضوع ورود کرده‌اند.

🔸فروشگاه‌های مواد غذایی مکلف به تأمین فرآورده‌ها از شرکت‌های پخش معتبر و مجاز در قبال فاکتور رسمی فروش هستند و در صورت خرید از توزیع کننده‌های غیرمجاز در قبال پیامدهای آن پاسخگو خواهند بود.

🔸محصولات عرضه شده توسط شرکت‌های پخش مجاز قابل رهگیری و پیگیری است ولی متأسفانه برخی فروشگاه‌ها و محل‌های عرضه، محصولات غذایی را از توزیع کننده‌های غیرمجاز و بدون شناسنامه به قیمت‌هایی پایین‌تر تهیه می‌کنند و این مسیر دقیقاً مدخل کالاها و فرآورده‌های غذایی، آرایشی و بهداشتی غیرمجاز، جعلی و تقلبی است.

🔸اولیای مدارس و دانش آموزان و مصرف‌کنندگان محصولات غذایی را صرفاً از فروشگاه‌های معتبر تهیه کرده و هنگام خرید به سالم بودن بسته‌بندی و دست‌کاری نشدن بسته‌های محصولات دقت نموده و در صورت مشاهده هرگونه موارد مشکوک، در سراسر کشور مراتب را به سامانه تلفنی ۱۹۰ گزارش کنند.
📚 منبع: ایسنا

🔴 خبرهای متناقضی درباره‌ی این موضوع منتشر شده است.
اولین کاری که باید بکنیم این است که منابع معتبر را انتخاب و پیگیری کنیم.
⚠️ ذکر «نام» یک‌منبع معتبر به‌تنهایی کافی نیست، لازم است «لینک» منابع درج شود.
بارها مطلبی به شخص یا منبعی نسبت داده شده اما یا کاملاً ارتباطی با آن‌ها نداشته، یا در بازنشر عمداً یا سهواً تغییر داده شده‌اند.

🌱 سایر مطالب در این زمینه:
✅ @Fact_Check
🌱 مطالب موثق پزشکی با مخاطب عموم:
💊 @GreatPharos
🔴 خبر افزوده شدن نام ایران به لیست سیاه FATF که در کانال‌های مختلف منتشر شده، نادرست است.
منبع اولیه‌ی این خبر ویکی‌پدیا بوده! و در ادامه طبق معمول، انبوهی کانال خبر را از روی هم کپی کرده‌اند.
تا زمانی که کاربران کانال‌هایی را که در این حد بی‌دقت هستند ترک نکنند، آن‌ها هم تلاشی برای بهبود کیفیت خود نمی‌کنند.
♦️اف‌ای‌تی‌اف به‌تازگی جلسه‌ای نداشته که تصمیم تازه‌ای گرفته باشد. جلسه‌ی بعدی آن در فوریه‌ی ۲۰۲۰ (بهمن‌ماه ۱۳۹۸) است.
👈 ویکی‌پدیا منبع قابل استنادی نیست.
👈 ماجرای امیر دولاب را بخوانید.
✅ راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
✅ @Fact_Check
⚠️ بخش بسیار بزرگی از فضای مجازی فارسی در اختیار مطالب کانال‌هایی‌ست که تکذیبیه‌ی خبر را هم که می‌بینند متوجه اشتباهشان نمی‌شوند!

دنبال‌کنندگان و بازنشردهندگان مطالبشان هم با وجود مشاهده‌ی اشتباهات مکرر، آن‌ها را ترک نمی‌کنند!

وقتی دنبال‌کنندگان برای خبرها منبع لازم ندارند و به گروه‌هایی عادت کرده‌اند که در آن‌ها مطالب بدون لینک ارسال می‌شود و وقتی کاربران از ارسال مکرر مطالب نادرست خجالت‌زده نمی‌شوند، و وقتی کاربران اخبار فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و مطالب پزشکی را از کانال‌های جوک به دست می‌آورند همین می‌شود.

🔸مطلب مرتبط:
👈رفع یک اشتباه رایج درباره‌ی اف‌ای‌تی‌اف
👈‌اف‌ای‌تی‌اف چیست؟
✅ راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
✅ @Fact_Check
❓مطلب مورد بررسی:
🔎 آیا این ویدئو چنان که در کانال‌های متعدد فارسی گفته شده مربوط به جشن‌های سال ۱۳۵۰ در ایران است؟ (ویدئو در پیام بعد قابل مشاهده است.)

🕯 نتیجه‌ی بررسی:
❌ خیر، این‌جا ایران نیست؛ اجلاس سران کشورهای عرب در شهر فاس مراکش در سال ۱۹۸۲ است.
🔸توضیح بیشتر: 👈این‌جا

🆘 لطفاً با انتشار پیام‌های این کانال، به بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی کمک کنید:
✅ @Fact_Check
✅ راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی و حقیقت‌یابی
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
❓مطلب مورد بررسی:
🔎 آیا این ویدئو چنان که در کانال‌های متعددی نوشته شده مربوط به جشن‌های سال ۱۳۵۰ در ایران است؟

🕯 نتیجه‌ی بررسی:
❌ خیر، این‌جا ایران نیست؛ اجلاس سران کشورهای عرب در شهر فاس مراکش در سال ۱۹۸۲ است.
🔸توضیح بیشتر:
t.me/andishehsarapub/7821

🆘 لطفاً با انتشار پیام‌های این کانال، به بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی کمک کنید:
✅ t.me/Fact_Check
✅ درستی‌سنجی شایعات فضای مجازی و حقیقت‌یابی
❓مطلب مورد بررسی:
🔎 آیا گوگل در ترکیه ممنوع شده؟

🕯 نتیجه‌ی بررسی:
❌ خیر
ممنوع شدن گوگل در ترکیه یعنی به گوگل در ترکیه اجازه‌ی فعالیت نداده باشند اما ماجرا به شکل دیگری است:
گوگل خود اعلام کرده که در پی برخی اختلافات ممکن است از گوشی‌های جدید که در ترکیه عرضه خواهند شد پشتیبانی نکند.
این اتفاق اگر رخ دهد، محدود به گوشی‌های معینی (ساخت ترکیه) در آینده خواهد بود و شامل گوشی‌های دیگر و قبلی نمی‌شود. همچنین شامل سیستم‌های دیگری که از خدمات گوگل استفاده می‌کنند نمی‌شود.
🔸توضیح بیشتر: 👈این‌جا

🆘 لطفاً با انتشار پیام‌های این کانال، به بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی کمک کنید:
✅ @Fact_Check
✅ راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی و حقیقت‌یابی
❓مطلب مورد بررسی:
🔎 هشدار ناسا، سازمان هواشناسی آمریکا و اتحادیه‌ی اروپا درباره‌ی در پیش بودن شدیدترین بارندگی‌های چندقرن اخیر در ایران

🕯 نتیجه‌ی بررسی:
❌ نادرست است.
این پیام از دست‌کاری یک پیام واقعی اما قدیمی و افزودن برخی شایعات و کلمات به آن درست شده و محتوای آن درست نیست.
🔸توضیح بیشتر: 👈این‌جا و پیام پس از آن

🔸👈مطالب نادرست فضای مجازی از کجا می‌آیند؟

🆘 لطفاً با انتشار پیام‌های این کانال، به بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی کمک کنید:
✅ @Fact_Check
✅ راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی و حقیقت‌یابی
Forwarded from اندیشه سرا
♦️تعداد ایرانیان پرواز اوکراینی اعلام شده توسط هواپیمایی اوکراین درست نیست.
علت تفاوت، می‌تواند وجود مسافران دوتابعیتی در پرواز باشد. (به تفاوت تعداد مسافران کانادایی در دو اعلام مختلف توجه بفرمایید.)
تعدادِ به احتمال زیاد صحیح در پیام قبلی همراه با نام مسافران مطرح شده است.
♦️فهرست اسامی مسافران:
https://t.me/andishehsarapub/7943?single
♦️این هواپیما از نوع مکس نبود:
https://t.me/andishehsarapub/7942
♦️نکات دیگر:
🕯 @andishehsarapub
✅ @Fact_Check
❓مطلب مورد بررسی:
🔎 مدیرعامل بوئینگ استعفا کرد.

🕯 نتیجه‌ی بررسی:
❌ خبر جدید نیست اما به‌صورتی در فضای مجازی فارسی منتشر شده که جدید به نظر می‌رسد.
اصل استعفا/برکناری درست است اما مربوط به حدود ۲۰ روز قبل است. مدیرعامل جدید از سه روز بعد جای او را خواهد گرفت.
استعفای او مرتبط با دو سقوط هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ مکس است. (منبع)

👈هواپیمای اوکراینی تهران-کی‌یف از نوع مکس نبود.

🆘 لطفاً با انتشار پیام‌های این کانال، به بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی کمک کنید:
✅ @Fact_Check
✅ راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی و حقیقت‌یابی
❓مطلب مورد بررسی:
🔎 در فضای مجازی با انتشار ویدئویی گفته شده سلطان جدید عمان به حاکم دبی بی‌احترامی کرده است.

🕯 نتیجه‌ی بررسی:
❌ شرحی که در فضای مجازی فارسی برای این کلیپ نوشته شده، نشان می‌دهد رسانه‌ها باوجود بی‌اطلاعی درباره‌ی یک موضوع اظهار نظر کنند.
در این ویدئو طبق فرهنگ و رسوم عربی و عمانی در واقع سلطان جدید عمان می‌خواست محمد بن زاید را تا دم در بدرقه کند، اما بن زاید اصرار داشت همان‌جا خداحافظی کند.
دست ندادن سلطان هیثم مطابق رسم عمانی‌هاست که برای احترام به مهمان اصرار می‌کنند تا دم در مهمان را بدرقه کنند و آن‌جا دست بدهند.
حرکت دست بن‌زاید نشان می‌دهد که سلطان هیثم را سوگند می‌دهد که دم در نیاید و بالاخره همان‌جا (نه دم در) خداحافظی می‌کنند.
📚 منبع: @Sgolanbari

🚨توضیح مهم: هدف از این پست این است که کاربران بدانند در فضای مجازی اغلب مطالب بدون تحقیق و اطمینان نشر و بازنشر می‌شود.
🆘 برای دیدن مثال‌های بیشتر به @Fact_Check نگاه کنید و فکری بکنید!

🆘 لطفاً با انتشار پیام‌های این کانال، به بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی کمک کنید:
✅ @Fact_Check
✅ راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی و حقیقت‌یابی
«توضیح دانشگاه تهران درباره بیانیه شماره یک آزمایشگاه پژوهشی فضای سایبر دانشگاه تهران»

به دنبال انتشار بیانه‌ای تحت عنوان «علت وقوع حادثه هواپیمای اوکراینی ریشه در دانش سایبرنتیک دارد/نقش خطای انسانی منتفی است»  در برخی از ر‌سانه‌ها،
بدین وسیله به اطلاع می‌رساند که این بیانیه را باید به‌عنوان یک فرضیه ارائه شده توسط یکی از اعضای هیأت علمی دانشگاه تلقی نمود که هنوز مراحل بررسی و تایید دانشگاه را سپری ننموده است.
بدیهی است دانشگاه تمامی فرضیه‌های محتمل در باره این موضوع را با استفاده از داده های متقن مورد بررسی قرارداده و در صورت تایید، نظر رسمی خود را اعلام خواهد کرد.
اداره كل حوزه رياست و روابط عمومي دانشگاه تهران
منبع: @utnewsline
-----
✅ راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
✅ @Fact_Check
🔴 ویدئویی که با عنوان فرود پرواز تهران مشهد با بال شکسته در فضای مجازی منتشر شده قدیمی است. (مربوط به حدود ۵ سال قبل)

با جست‌وجوی «فرود اضطراری مشهد زاهدان» در گوگل می‌توانید همان ویدئو را ببینید که ۵ سال قبل در وب آپلود شده است و اخبار مربوط به آن را در وب‌سایت‌های نسبتاً معتبر بخوانید.

♦️لطفاً بیایید به کاربرانی که چنین پیام‌هایی را منتشر می‌کنند این نکته را اطلاع دهیم:
«مطلب باید منبع معتبر داشته باشد.»

👈مطالب نادرست فضای مجازی از کجا می‌آیند؟

✅ راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
✅ @Fact_Check
⚠️پیامی در فضای مجازی منتشر شده که ادعا می‌کند یک پزشک سهمیه‌ای نسخه‌ای را به شکلی که در تصویر می‌بینید نوشته است.
صرف نظر از این‌که موافق یا مخالف سهمیه باشیم، پرسش مستقل از این نکته، این است که:

۱. ادمین‌های کانال‌های متعددی که این پیام را بازنشر کرده‌اند و کاربران زیادی که آن را بازنشر کرده‌اند از کجا فهمیده‌اند این ادعا واقعیت دارد و نسخه را یک شخص به عنوان شوخی یا هر دلیل دیگر ننوشته است؟
(مهر هم خوانا نیست و می‌تواند مهر یک غیرپزشک باشد یا از مهر مفقودشده‌ای استفاده شده باشد...)

۲. وقتی پیامی که به این «وضوح» «غیرقابل قبول» است در این حجم توسط کانال‌ها منتشر و توسط کاربران بازنشر می‌شود، چگونه می‌توان امیدوار بود که همین کانال‌ها و همین کاربران، مطالب نادرست پیچیده و با اهداف بسیارزیان‌بخش را منتشر نکنند؟

♦️لطفاً بیایید به کاربرانی که چنین پیام‌هایی را منتشر می‌کنند این نکته را اطلاع دهیم:
«مطلب باید منبع معتبر داشته باشد.»

👈مطالب نادرست فضای مجازی از کجا می‌آیند؟

✅راستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
✅ @Fact_Check
🆘لطفاً با انتشار پیام‌های این کانال، به بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی کمک کنید.