Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.84K subscribers
2.5K photos
213 videos
28 files
1.69K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
✅ @Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.me/Fact_Check/1
Download Telegram
❓در فضای مجازی فارسی چه خبر است؟!
چرا منابعی با چندصدهزار دنبال‌کننده متوجه نیستند که اینکه ۱۳,۰۰۰ نفر مبتلا شده‌اند بدون اینکه بدانیم «از چند نفر؟» معلوم نیست کم است یا زیاد!

افکار و رفتار عموم در موضوع کووید-۱۹ از مطالب چنین منابعی شکل می‌گیرد و مطالب نادرستشان بازدید بسیار زیاد دارد، تکذیب آن مطالب، بازدید اندک.
---
یک روز نفر اول به نفر دوم گفت قیمت هر شاخه تیرآهن ایکس تومان شده است.
نفر سوم خودش را انداخت وسط و با تعجب گفت:
«راست می‌گید؟! ایکس تومن شده؟!!»😳
نفر اول گفت بله.
نفر سوم کمی سکوت کرد و پرسید: «ارزان شده یا گران؟!» 🙈😂
---
خبر درست را این‌جا بخوانید:
t.me/nouritazeh/6008
نمونه‌های دیگری از اشتباهات رایج در فضای مجازی فارسی:
t.me/Fact_Check
Forwarded from مقالات پزشکی (B Pakrooh)
f4d9b9_b7cedc0553604720b7137f8663366ee5.pdf
4.7 MB
⚠️🚨 سرنخِ ۶۵ درصد از اطلاعات گمراه‌کننده دربارۀ واکسن کووید-۱۹، تنها به ۱۲ نفر می‌رسد.

❌The Disinformation Dozen
CCDH (The Center for Countering Digital Hate)

⚠️The Disinformation Dozen are responsible for up to 65% of anti-vaccine content.

💥 @CovidPapers

🔎 @Fact_Check
👍1
⚠️🚨 در ویدئوی دکتر مونتانیه این اشتباهات مهم مطرح شده:
واکسیناسیون سبب جهش می‌شود!
واکسیناسیون گسترده اشتباه است!
و تعمیم ADE به تمام واکسن‌های کووید-۱۹!

در این سه پیام به این ادعاها پاسخ داده شده:
بخش اول:
t.me/nouritazeh/6047
بخش دوم:
t.me/nouritazeh/6061
بخش سوم:
t.me/nouritazeh/6064

❌❌❌ جملاتی در متون فارسی و غیرفارسی به حرف‌های دکتر مونتانیه اضافه شده: «دریافت‌کنندگان واکسن ظرف دو سال ...» (تصویر بالا-راست)
این جملات نادرستند اما در ویدئوی دکتر مونتانیه نیستند و توسط مخالفان واکسن به جملات غلط قبلی اضافه شده‌اند.

🔴 از آن‌جا که این مطالب نادرست از زبان شخصی مطرح شده که توسط عدۀ زیادی جدی گرفته می‌شود، برای خنثی کردن تأثیرات سوء آن منتظر نقدها و پاسخ‌های بعدی باشید:
@nouritazeh
لطفاً برای پیشگیری از آثار سوء حرف‌های دکتر مونتانیه و حرف‌های نسبت داده شده به او، پاسخ‌های لینک داده شده در این پیام را برای دوستان خود ارسال بفرمایید.🆘
💉🧲❌ کاربران در چند گروه تلگرامی نوشته‌اند که ویدئوی چسبیدن کلید به بازوی کسانی که واکسن تزریق کرده‌اند* را جدی گرفته‌اند؛
در یک مورد نوشته‌اند حتی قاشق هم به بازوی این اشخاص می‌چسبد!

🔴 کسی که قاشق به بازویش می‌چسبد چند روز است حمام نرفته! یا مدتی در گرما بوده و عرق کرده!

✅ درستی‌سنجی ادعای ویدئوهای چالش کلید بسیار آسان است:
۱. روی کسانی که واکسن نزده‌اند امتحان کنید.
۲. کسی که واکسن زده است روی بازوی دیگرش که محل تزریق واکسن نیست امتحان کند.
۳. بازویشان را خوب بشویند اغلب دیگر کلید به آن نمی‌چسبد!
۴. یک کاغذ بین کلید و بدنشان بگذارند ببینند نمی‌چسبد! اگر دلیل چسبیدن جاذبه مغناطیسی بود می‌چسبید.
۵. از سکه یا قاشق پلاستیکی استفاده کنند که جذب آهنربا نمی‌شود، می‌بینند آن هم به بازویشان می‌چسبد!

*دو ویدئو در این زمینه و توضیحات بیشتر:
🎥 t.me/nouritazeh/6090
&
🎥 t.me/nouritazeh/6091

🔴 اشخاصی که آزمایش چسبیدن کلید و سکه به بازو را امتحان کرده‌اند لطفاً در صورت امکان نتیجه‌اش را در اینجا ثبت کنند:
✅ t.me/Fact_Check/437
در صورت تمایل با انتخاب گزینۀ «دیدن نتایج» نتایج ثبت شدۀ دیگران را ببینید.
⚠️🚨#نگران_نباشید
واکسن نمی‌تواند سبب خاصیت آهنرباییِ منجر به جذب قاشق و کلید بشود!
آن هم قاشقی از جنسی که جذب آهنربا نمی‌شود!🙈🤠

میزان واکسن کووید-۱۹ که در هر دوز به اشخاص تزریق می‌شود حدود نیم میلی لیتر است.
اگر کل آن میکروچیپ باشد ربطی به جذب کلید یا آهنربا ندارد!
میکروچیپ خاصیت آهنربایی ندارد!
اگر کل آن آهن باشد باز هم قادر به نگه داشتن وزن یک آهن‌ربا نیست!
یا اگر کل آن خاصیت آهنربایی داشته باشد، قادر به نگه داشتن کلید و قاشق نیست!

محتوای چهار واکسن کووید-۱۹ را ببینید:
t.me/CovidPapers/4034

✅درستی‌سنجی ادعای ویدئوهای چالش آهنربا بسیار آسان است:
۱. روی کسانی که واکسن نزده‌اند امتحان کنید.
۲. کسی که واکسن زده است روی بازوی دیگرش که محل تزریق واکسن نیست امتحان کند.
۳. بازویشان را خوب بشویند اغلب دیگر کلید به آن نمی‌چسبد!
۴. از سکه استفاده کنند که جذب آهنربا نمی‌شود، می‌بینند آن هم به بازویشان می‌چسبد!

*دو ویدئو در این زمینه و توضیحات بیشتر:
t.me/nouritazeh/6090
&
t.me/nouritazeh/6091

🔴اشخاصی که آزمایش چسبیدن کلید و سکه به بازو را امتحان کرده‌اند لطفاً نتیجه‌اش را در اینجا ثبت کنند:
t.me/nouritazeh/6093
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🧲❓آیا جذب شدن قاشق و کلید به بدن بعضی اشخاص به تزریق واکسن مربوط است؟
پاسخ منفی است
ویدئو به زبان انگلیسی
ویدئو با زیرنویس فارسی در پیام بعد:
t.me/Fact_Check/440

✅درستی‌سنجی ادعای ویدئوهای چالش آهنربا بسیار آسان است:
۱. روی کسانی که واکسن نزده‌اند امتحان کنید.
۲. کسی که واکسن زده است روی بازوی دیگرش که محل تزریق واکسن نیست امتحان کند.
۳. بازویشان را خوب بشویند اغلب دیگر کلید به آن نمی‌چسبد!
۴. یک کاغذ بین کلید و بدنشان بگذارند ببینند نمی‌چسبد! اگر دلیل چسبیدن جاذبه مغناطیسی بود می‌چسبید.
۵. از سکه استفاده کنند که جذب آهنربا نمی‌شود، می‌بینند آن هم به بازویشان می‌چسبد!

*دو ویدئو در این زمینه و توضیحات بیشتر:
t.me/nouritazeh/6090
&
t.me/nouritazeh/6091

این عکس که در فضای مجازی منتشر شده است تا آهنربا شدن بدن شخصی که واکسن کووید-۱۹ را تزریق کرده است نشان دهد، برای رد کردن خاصیت آهنربایی آن شخص کافی‌ست:
t.me/nouritazeh/6099

🔴اشخاصی که آزمایش چسبیدن کلید و سکه به بازو را امتحان کرده‌اند لطفاً نتیجه‌اش را در اینجا ثبت کنند:
t.me/nouritazeh/6093
---
🔎راستی‌سنجی و حقیقت‌یابی:
✅ t.me/Fact_Check
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🧲❓آیا جذب شدن قاشق و کلید به بدن بعضی اشخاص به تزریق واکسن مربوط است؟
پاسخ منفی است
ویدئو به زبان ✅فارسی
ویدئو با زیرنویس انگلیسی در پیام قبل:
t.me/Fact_Check/439


✅درستی‌سنجی ادعای ویدئوهای چالش آهنربا بسیار آسان است:
۱. روی کسانی که واکسن نزده‌اند امتحان کنید.
۲. کسی که واکسن زده است روی بازوی دیگرش که محل تزریق واکسن نیست امتحان کند.
۳. بازویشان را خوب بشویند اغلب دیگر کلید به آن نمی‌چسبد!
۴. یک کاغذ بین کلید و بدنشان بگذارند ببینند نمی‌چسبد! اگر دلیل چسبیدن جاذبه مغناطیسی بود می‌چسبید.
۵. از سکه استفاده کنند که جذب آهنربا نمی‌شود، می‌بینند آن هم به بازویشان می‌چسبد!

*دو ویدئو در این زمینه و توضیحات بیشتر:
t.me/nouritazeh/6090
&
t.me/nouritazeh/6091

این عکس که در فضای مجازی منتشر شده است تا آهنربا شدن بدن شخصی که واکسن کووید-۱۹ را تزریق کرده است نشان دهد، برای رد کردن خاصیت آهنربایی آن شخص کافی‌ست:
t.me/nouritazeh/6099

🔴اشخاصی که آزمایش چسبیدن کلید و سکه به بازو را امتحان کرده‌اند لطفاً نتیجه‌اش را در اینجا ثبت کنند:
t.me/nouritazeh/6093
---
🔎راستی‌سنجی و حقیقت‌یابی:
✅ t.me/Fact_Check
📜 به دوستانی که 🔸مقالات کووید-۱۹ را مطالعه می‌کنند پیشنهاد می‌شود این کانال را از دست ندهند:
📜 t.me/CovidPapers
اگر به 🔸گایدلاین‌های کووید-۱۹ نیاز دارید، واژۀ مربوط را در آن کانال جست‌وجو بفرمایید.
لطفاً این پیام را برای کسانی که به آن‌ها مربوط است ارسال بفرمایید.🌹
❌❌❌ این مطلب که در ایران، در صورت ذخیره کردن شماره تلفن با
+۹۸
یا
۰۰۹۸
هزینۀ تماس بیش از حالتی است که شماره با کدی که تنها با یک صفر آغاز می‌شود، ❌نادرست است.
-----
✍ تعداد کاربرانی که بدون اطمینان از درستی مطلبی آن را بازنشر می‌کنند بسیار زیاد است. علاوه بر این‌که لازم است فکر ریشه‌ای برای اصلاح این وضعیت شود، لازم است با تلاش جدی کاربران با تأثیر سوء چنین پدیده‌ای مقابله شود، به‌ویژه در موضوعات حساسی مانند کووید-۱۹.
به این منظور نیاز به انجام کار دشواری نیست، کافی‌ست این کارها را انجام دهیم:
1⃣ از ارسال‌کنندۀ مطالب بپرسیم:
- آیا به درستی مطلب اطمینان داری؟ یا به منبعش اعتماد داری؟
2⃣ از ارسال‌کنندۀ مطالب بدون منبع بخواهیم مطالب بدون منبع را ارسال نکنند.
3⃣ تکذیبیۀ مطالب نادرست را بازنشر کنیم.
🔎 t.me/Fact_Check

🔴 لطفاً نقد و بررسی شایعات مرتبط با کووید-۱۹ را در این کانال بخوانید و برای دیگران هم ارسال بفرمایید:
🆘 t.me/nouritazeh
💥در فضای مجازی غیرفارسی تصاویری منتشر شده که در صورتی که انتسابشان به اتفاق اخیر در بازی فوتبال دانمارک-فنلاند درست باشد، نشان می‌دهد که کریستین اریکسن، فوتبالیست دانمارکی، برخلاف خبرهای متعددی که بر اساس مشاهدۀ ویدئوی بازی دانمارک-فنلاند از درگذشت او در زمین بازی منتشر شده، زنده است.

تمایل بسیاری از کاربران فضای مجازی فارسی، حتی کسانی که صفحاتی را اداره می‌کنند، برای اول شدن در انتشار اخبار، حتی اخباری که از صحت آن اطمینان ندارند عادت عجیبی است.

بهتر است منتظر باشیم خبر درست را بشنویم حتی اگر کمی دیرتر بشنویم.

جالب است که در یک اتاق در کلاب‌هاوس که بیش از ۷۰۰۰ نفر حضور داشتند یک شخص شناخته شده حرف کسی را که سخن می‌گفت قطع کرد و گفت «یک خبر بد دارم! اریکسن در بازی فوت کرد!» [موضوع اتاق هم ربطی به اخبار یا ورزش نداشت.]
سعدی:
«خبری دانی دلی بیازارد تو خاموش تا دیگری آرد» [حالا که صحت خبر هم معلوم نبود!]
@Fact_Check
❌ ویدئویی در فضای مجازی منتشر شده که ادعا می‌کند «چون روی قطعه‌ای مربوط به ایستگاه مخابراتی مرتبط با فایو جی نوشته شده:
COV19
پس اینترنت فایو جی با کوروناویروس مرتبط است»!

❓آیا اگر واقعاً چنان که ادعا شده است ارتباطی پنهانی از نوع توطئه، بین فایو جی (اینترنت نسل پنجم) و کوروناویروس جدید وجود داشته باشد، روی قطعات مرتبط با فایو جی واژۀ
COVID-19
را می‌نویسند؟!
- - -
شایعات ارتباط فایو جی با کووید-۱۹ به روزهای نخست شیوع کووید-۱۹ برمی‌گردد اما هیچ دلیل و شواهدی که با علم سازگار باشد برای آن مطرح نشده و تمام مطالبی که در این زمینه مطرح شده با اصول علم و با شواهد موجود مغایرت دارد.
پیش از شیوع کووید-۱۹ نیز شایعاتی دربارۀ فایو جی مطرح بود.
نمونه:
t.me/andishehsarapub/4198
با شیوع کووید-۱۹ مخالفان فایو جی شایعات تازه‌ای را در این زمینه مطرح کرده‌اند.
@Fact_Check
⚠️❓چندین نفر پرسیده‌اند که ماجرای این خبر چیست؟
🚨به‌خاطر تیتر گمراه‌کنندۀ مطلب فارسی، با واکسن استرازنکا اشتباه گرفته شده.
مطلب دربارۀ آنتی‌بادی مونوکلونال استرازنکا است نه واکسن کووید-۱۹ استرازنکا.

1⃣ این‌جا توضیح داده شده:
t.me/SarsCoVTwo/1931

(کانال @SarsCoVTwo مربوط به اخبار و نکات واکسن کووید-۱۹ است و مطالبش معمولاً در @nouritazeh تکرار نمی‌شود)

2⃣ اصل گزارش استرازنکا به زبان انگلیسی هم در این کانال آمده:
t.me/CovidPapers/4705

3⃣ چه اشکالی پیش می‌آید:
t.me/nouritazeh/6174
💉❌ این مطلب👆 که ادعا می‌کند شخصی که واکسن کووید-۱۹ دریافت کرده تا ۴ هفته مجاز به دریافت هیچ نوع بی‌حسی نیست ترجمۀ فارسی یک شایعۀ رایج در هند است و به هیچ منبع معتبری استناد نکرده!
t.me/SarsCoVTwo
❌ این ادعای مطرح در پیام که چنین مطلبی بر روی جعبۀ واکسن کووید-۱۹ نوشته شده نیز درست نیست.

❌ مطلب مورد اشاره اصلاً منبع ندارد که بخواهیم دربارۀ معتبر بودن یا نبودن منبعش نظر بدهیم!

❌ ادعای مطرح شده در منبع معتبری یافت نشد،
اما مطالبی در رد آن یافت شد!

❓اگر از ارسال‌کنندۀ هر مطلبی بپرسیم «آیا به درستی آن اطمینان دارید یا به منبعش اعتماد؟» کم‌کم کسانی که مطالب نادرست را نشر می‌دهند تغییر رویه خواهند داد.

پیام‌های «بی‌منبع» زیادی وجود دارند که با هدف جلب توجه (برای جذب مخاطب)، دست‌انداختن دیگران، ترساندن دیگران با اهداف معین یا از روی بی‌اطلاعی منتشر یا بازنشر می‌شوند.

مطالعۀ بیشتر: CDC | COP | اینجا |
ادامه دارد:
t.me/nouritazeh
❓❌ این جمله که: «قیمت واکسن استرازنکا به علت عوارض جانبی دچار افت شدیدی شده» منبع دارد یا تصور کسی بوده؟!

✅ آکسفورد در همکاری با استرازنکا از آغاز بنا داشت غیرانتفاعی عمل کند و واکسن را به قیمت بسیار پایینی تمام و عرضه کند تا کشورهای با اقتصاد متوسط و ضعیف هم قادر به خرید آن باشند. (تصویر)
قیمتش هم از آغاز در همین حدود بوده.

⚠️ جملۀ مورد اشاره که به نظر می‌رسد تصوری نادرست است تأثیر سوئی بر روی اذهان افراد عادی دارد که واکسن استرازنکا را تزریق کرده‌اند یا ممکن است تزریق کنند.

آن منبعی که چنین جمله‌ای را منتشر کرده کافی بود به پیام‌های قبلی خودش نگاه کند و ببیند ادعایش درست نیست. (تصاویر)

طبق معمول، منابع متعددی اینفوگرافی را بدون راستی‌سنجی بازنشر کرده‌اند.

⚠️اینفوگرافی یا اینفودمی‌گرافی؟ این را بخوانید لطفاً:
t.me/nouritazeh/4908
🚨دربارۀ اینفودمی:
t.me/nouritazeh/4165

⚠️🚨برای مهار کووید-۱۹ که از آن‌چه اغلب مردم گمان می‌کنند بسیار سخت‌تر است، به غلبۀ اطلاعات درست بر غلط نیازمندیم که این هم از آن‌چه اغلب مردم گمان می‌کنند بسیار سخت‌تر است.
لطفاً با جدیت کمک کنید پیش از آن‌که شرایط سخت‌تر شود.🆘
💉⚠️❌ گاردین در یک مقاله تیتری دارد که می‌گوید:
«بیشتر کسانی که در انگلیس بر اثر کووید-۱۹ درگذشته‌اند واکسینه شده بودند»

اگر متن مقاله را بخوانید می‌بینید که توضیح می‌دهد که واکسیناسیون تأثیر سوئی در این زمینه 🔴نداشته است؛
با این حال کسانی تیتر گمراه‌کنندۀ این مقاله را مبنای مطالب ساختۀ ذهن خود قرار داده‌اند و از آن سوء استفاده کرده‌اند. (متن فارسی که در تصویر دیده می‌شود نمونه‌ای از این سوء استفاده است.)

در سه پیام که از این‌جا آغاز می‌شود:
t.me/SarsCoVTwo/2008
توضیح داده شده که اصل ماجرا چیست و به برداشت‌های اشتباه پاسخ داده شده.
🔎راستی‌سنجی و حقیقت‌یابی:
✅ t.me/Fact_Check