Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.84K subscribers
2.5K photos
213 videos
28 files
1.68K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
✅ @Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.me/Fact_Check/1
Download Telegram
❓آیا گلاب در برابر کوروناویروس خاصیت ضدعفونی‌کننده دارد؟
♦️پاسخ: خیر
دانشکده بهداشت دانشگاه تهران
♦️راستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.me/Fact_Check
♦️اطلاعات مهم دربارۀ کووید-۱۹:
t.me/nouritazeh
♦️نکاتی که درست یا نادرست بودنشان برای شما واضح است برای بعضی واضح نیست. لطفاً اطلاع‌رسانی بفرمایید.
❓آیا درگذشت ۲۳ نفر در نروژ پس از دریافت واکسن صحیح است؟
♦️پاسخ: از ۳۳/۰۰۰ نفر که واکسن دریافت کرده‌اند ۲۳ نفر از اشخاص بالای ۸۰ سال درگذشته‌اند که ۱۳ مورد از آن‌ها به عوارض ناشی از تزریق واکسن نسبت داده شده و در ۱۰ مورد دیگر هنوز ارتباط داشتن یا نداشتن مرگ با واکسن اعلام نشده.
توضیح بیشتر و هشدار مربوط:
t.me/SarsCoVTwo/1226
Forwarded from اندیشه سرا
🔴 خبری در فضای مجازی فارسی با عنوان نامۀ ترامپ به بایدن منتشر شده.
این خبر را به شکل خبر «جدی» در انبوهی کانال فارسی می‌توان یافت، در حالی که با جست‌وجو در منابع معتبر غیرفارسی یافت نشد و بسیار احتمال دارد «طنز» باشد.
آیا این بار هم یکی از پربازدیدترین مطالب فضای مجازی فارسی بدون بررسی صحت آن منتشر شده است؟
اصلاً جای تعجب نیست!
#آسیب_شناسی_جامعه_مجازی:
t.me/andishehsarapub
دربارۀ کووید-۱۹ هم مطالب بسیار زیادی بدون اطمینان از صحتشان منتشر شده است. در این کانال چنین مطالبی نقد و رد شده‌اند:
t.me/nouritazeh
🚨موارد را در منبع معتبری «برای واریانت آفریقایی» نیافتیم؛
اگر برای هریک از این مطالب منبع معتبری دارید بفرستید و ما را از بی‌اطلاعی بیرون بیاورید!

مورد ۱: فعلاً برای هیچ‌یک از واریانت‌های جدید مطرح نیست.

مورد۲: چون «این واریانت از آنتی‌بادی می‌گریزد»* ممکن است کشنده‌تر هم باشد اما فعلاً اثبات نشده.
*این ویژگی، مهمترین نکته دربارۀ واریانت آفریقایی‌ست که در اینفودمی‌گرافی نیامده! این‌جا:
t.me/nouritazeh/5008

مورد ۳ و ۴ برای واریانت بریتانیایی مطرح شده نه آفریقایی.

مورد ۵ برای واریانت بریتانیایی گفته شده که البته گمراه‌کننده است. مطلب صحیح:
t.me/nouritazeh/4907

⚠️اینفوگرافی یا اینفودمی‌گرافی؟ این را بخوانید لطفاً:
t.me/nouritazeh/4908
🚨دربارۀ اینفودمی:
t.me/nouritazeh/4165
🔸واریانت بریتانیایی:
t.me/nouritazeh/4918
🔸واریانت آمازونی:
t.me/nouritazeh/4939
🔸واریانت آفریقای جنوبی:
t.me/nouritazeh/4899
♦️شخصی در یک کشور برای گروهی توریست دربارۀ یک ساختمان تاریخی صحبت می‌کرد، در پایان یواشکی به او گفتم توضیحاتی که دادی مربوط به آن یکی ساختمان بود، همان هم نصفش غلط بود.

🚨نشر مطالب غلط بازی با سلامت مردم است.🆘
🚨⚠️چند هفته قبل در فضای مجازی انگلیسی‌زبان ویدئویی انتشار وسیع یافت که در آن شخصی ادعا می‌کرد پرستار رجیستر شده در ایالت تنسی به نام
Khalilah Mitchell
است و صورتش پس از تزریق واکسن کووید-۱۹ فلج شده.
او از مردم می‌خواست واکسن نزنند.

🔴 احتمال بروز فلج بل
Bell’s palsy
معمولاً به صورت موقت بر اثر تزریق واکسن وجود دارد.
👈توضیح

🔴 پس از مدتی، جست‌وجو کردم ببینم فلج صورت این شخص خوب شده یا نه؟
دیدم که:

1⃣ شخصی به این نام و مشخصات به‌عنوان پرستار در ایالت تنسی وجود نداشته.
منبع | منبع

2⃣ در سایر ایالت‌ها هم نبوده!
منبع

3⃣ شخصی به این نام در تنسی واکسن نزده!
منبع

4⃣ جست‌وجوی این نام به اشخاصی رسید که پرستار نیستند و چنین ویدئویی را هم ارسال نکرده‌اند!

5⃣ انتظار می‌رود اگر شخصی نام خود و محل استخدام خود را ذکر می‌کند چنین ویدئویی را در حساب کاربری خود یا نزدیکان خود منتشر کرده باشد، اما در مورد این ویدئو چنین چیزی مشاهده نشد.

6⃣ اشخاص معلومی که آن ویدئو را در فضای مجازی منتشر کرده بودند پیامی قبل یا بعد دربارۀ او نداشتند و

7⃣ نخستین انتشار آن ویدئو توسط حساب ناشناسی بوده است.
منبع
ادامه:
t.me/Fact_Check
🔴 دکتر محمد گلشن فوق تخصص بیماری‌های ریه و استاد دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بر اثر کووید-۱۹ درگذشت.

او پس از مشاهدۀ عکس ریه‌اش که نشان از درگیری زیاد داشت نوشت:
رشته‌ای برگردنم افکنده دوست
می‌برد آن‌جا که خاطرخواه اوست

🔴 کسانی که یک ویدئوی ناشناس را از شخصی که ادعا می‌کند پرستاری در آمریکاست و با تزریق واکسن دچار فلج صورت شده است منتشر می‌کنند تا تأثیر سوء واکسن را بگویند، تأثیر سوء کوروناویروس را هم ببینند.
ضمناً آن ویدئوی پرستار آمریکایی جعلی از آب درآمد. ببینید:
t.me/Fact_Check/379

@SarsCoVTwo
⚠️🚨 مطالبی که در فضای مجازی دربارۀ شیوع تازۀ عفونت ویروسی نیپا (NIV) مطرح شده، در اصل حاکی از چنین شیوعی نبوده بلکه به‌عنوان امکان بروز پاندمی‌های دیگر به‌عنوان مثال مطرح شده.

نام چین هم که در گزارش گاردین مطرح شده کمی غیرمنتظره است! چون این بیماری از ۱۹۹۸ تاکنون بیشتر در بنگلادش و سپس در هند، مالزی و سنگاپور مشاهده شده.

⚠️🚨هنوز هیچ نشانه‌ای برای نگرانی عموم از امکان شیوع آن وجود ندارد. (اما لازم است کشورهایی که پیشینۀ ابتلا در آن‌ها وجود دارد هوشیاری لازم و نظارت لازم را داشته باشند. لازم است بر واردات میوه از برخی کشورها از این لحاظ نظارت دقیق باشد همچنین در صورت شیوع این بیماری در کشوری، باید مسافرانی که از آن کشور وارد کشورهای دیگر می‌شوند مورد معاینه و پی‌گیری قرار گیرند؛ با توجه به امکان ۱۴ روز نهفته ماندن این بیماری.)

البته خفاش‌های میوه گاهی شب‌ها تا صد کیلومتر پرواز می‌کنند تا میوه پیدا کنند.
بنابراین مناطقی که در خطر هستند لازم نیست خیلی نزدیک به محل زندگی خفاش‌ها باشند.

🔸دربارۀ این بیماری:
t.me/nouritazeh/5091
🔸علائم:
t.me/nouritazeh/5092
🔸پیش‌گیری:
t.me/nouritazeh/5093

👉 t.me/HealthNotes
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
😳🚨صحبت‌های عجیب بهروز افخمی در حاشیۀ جشنوارۀ فجر.
لطفاً کامل بشنوید.
اگر ممکن است مطالب لینک داده شده در زیر را هم بخوانید.
منبع
ادامه دارد:
t.me/nouritazeh
--------
در یک پژوهش معلوم شد باز گذاشتن پنجره‌ها و برقرار شدن جریان طبیعی هوا در بیمارستان، شانس ابتلا به بیماری سل را برای مراجعین و کارکنان 🔴۷۲ درصد کاهش می‌دهد:
t.me/nouritazeh/3130

پژوهشی که لزوم جریان هوا در داخل خودروی عمومی در زمان شیوع کووید-۱۹ را نشان می‌دهد:
t.me/nouritazeh/4995

در این مطالعه، انتقال کووید-۱۹ در فضای بسته، ۱۸/۷ برابر انتقال در فضای باز بوده است:
t.me/nouritazeh/4976

پارامتر پراکندگی در کووید-۱۹ ملاحظۀ ویژه لازم دارد:
t.me/nouritazeh/2667

دربارۀ تأثیر ماسک در کاهش ابتلا به کووید-۱۹:
t.me/SarsCoVTwo/968

اگر کسی نمی‌داند آن چند هفته که در خانه نشستیم چه نقش مهمی در پیش‌گیری از گسترش شیوع کووید-۱۹ داشت، با نگاهی به این نمودارها و مقالۀ بعدی ممکن است متوجه شود:
t.me/nouritazeh/2751
آیا با صحبت‌های آقای بهروز افخمی (پیام قبل) دربارۀ لازم نبودن ماسک، اشتباه بودن تعطیلی مدارس، اشتباه بودن باز گذاشتن پنجره‌ها برای کاهش سرایت کووید-۱۹ و ... موافقید؟
لطفاً این پیام را برای دیگران هم بفرستید تا جمعیت بیشتر و متنوع‌تری به پرسش پاسخ دهند.
Anonymous Poll
78%
بسیار مخالفم
2%
تقریباً مخالفم
2%
تقریباً موافقم
11%
بسیار موافقم
2%
صحبت‌ها را شنیده‌ام اما نظری ندارم
5%
صحبت‌ها را نشنیده‌ام و نظری ندارم
🔴 خبری که دربارۀ کشف محل دفن زکریای رازی منتشر شده بود پس گرفته شد!
خبردهندگان گفتند هدفشان جلب توجه برای ایجاد بنای یادبود زکریای رازی بوده است!
آن‌چه مبنای آن خبر بوده کشف تازه‌ای نیست و یک نوشتۀ قدیمی از یک کتاب است که در تصویر می‌بینید.
منبع
طبق معمول فضای مجازی فارسی، باز هم منابع و کاربران مطالب نامطمئن را با تمام توان! بازنشر کرده‌اند.
✅ t.me/Fact_Check
متأسفانه همین رویه برای بازنشر مطالب مرتبط با کووید-۱۹ هم رایج است: انتشار مطالب نامعتبر!
نمونه‌های متعددی از نقد مطالب نادرست دربارۀ کووید-۱۹ را در این‌جا ببینید:
🆘 t.me/nouritazeh
⚠️❌ واکسن کووید-۱۹ سبب ابتلا به ایدز نشده است!
در یک واکسن استرالیایی دو قطعه از پروتئین با ویروس ایدز مشابهت داشت که خطری برای دریافت‌کننده ایجاد نمی‌کرد اما چنان‌که از قبل احتمال داده شده بود سبب تست مثبت کاذب HIV شد؛ به این دلیل این واکسن از برنامۀ تولید حذف شد.
توضیح بیشتر:
t.me/nouritazeh/4562
راستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.me/Fact_Check
⚠️🚨این همه غلط را چگونه در یک متن به این کوچکی جا داده‌اند؟!

در انبوهی کانال و گروه هم کپی یا فوروارد شده!

۱. یک قدم نیست، راه درازی باقی‌ست. هنوز حتی فاز ۱ بالینی هم آغاز نشده.

۲. حتی همۀ جهشهای کنونی را با اطمینان نمی‌شود گفت!
وقتی کارآزمایی بالینی نشده از کارآیی‌اش چه می‌دانیم؟
جهش‌های آینده را چگونه می‌شود گفت؟!

۳. دیلی میل یک نشریۀ عامه‌پسند است که مناسب نقل مطالب علمی نیست* اما تمام این اشکالات از دیلی میل نبوده.

۴. اتفاقاً شاخک را هم هدف قرار می‌دهد.
«علاوه بر شاخک»، نوکلئوکپسید هم هدف قرار داده می‌شود.

۵. همۀ واکسنهای کنونی چنین نیستند.
واکسن اسکنسل نخستین از این نوع نیست.
مثلا شرکت اوسیوکس فرانسوی در حال انجام کارآزمایی بالینی فاز ۲ واکسن مشابهی است.

۶. «واکسن» به ویروس حمله می‌کند؟!
هدف قرار دادن (غیرمستقیم) را مترجم حمله کردن تصور کرده!

۷. چنین نیست که با هر جهشی در شاخک هر واکسنی ناکارامد شده باشد یا بشود.

۸. واکسن «درمان» می‌کند؟!

۹. قطعی؟!

۱۰. همیشگی؟!

و ...

🔴 اطلاعاتی دربارۀ این واکسن:
t.me/SarsCoVTwo/1460

*🚨توضیح مهم:
t.me/andishehsarapub/8352

⚠️اینفودمی:
t.me/nouritazeh/4165
🆘
🚨🚨🚨 ❌ #نادرست است.
کسانی که این کانال‌ها👆 را دنبال می‌کنند داخل خانه هم ماسک بزنند!
✅ سایر اشخاص لازم نیست مگر این‌که در خانه کسی علائم کووید-۱۹ داشته باشد.

این👆، کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی است!
با این #سواد_رسانه‌ای می‌خواهیم کورونا را شکست دهیم.

انبوهی کانال خبری و سرگرمی و برخی کانال‌هایی که ظاهر علمی دارند و مردم گمان می‌کنند علمی هستند این خبر غلط را منتشر کرده‌اند.
کاربران هم در حال بازنشرش در گروه‌ها هستند.
طبق معمول به‌زودی در سایر رسانه‌ها هم نقل می‌شود!

طبق معمول کمتر از یک هزارم کسانی که مطلب نادرست را دیده‌اند، تکذیبیه‌اش را می‌بینند!

✅ مطلب صحیح چیست:
t.me/nouritazeh/5202

این کوروناویروس نیست که دارد با ما چنین می‌کند! خودمان هستیم:
t.me/nouritazeh/5188

لطفاً یک بار هم که شده با بازنشر بسیار زیاد این پیام سعی کنید دوستان و آشنایان خود را متوجه کنید که اطلاعاتشان را از چه منابعی به دست می‌آورند.
نمونۀ قبلی را هم ببینید:
t.me/nouritazeh/5189

خودتان و اطرافیانتان را با آگاهی‌بخشی از مطالب نادرست نجات دهید تا تلفات و خسارات کوروناویروس جدید رشد تصاعدی پیدا نکند.
⚠️🚨هنوز کسانی می‌گویند کووید-۱۹ دروغ است و کوروناویروس وجود ندارد!

❌ادعایی #نادرست مربوط به چند ماه قبل به فضای مجازی فارسی راه یافته با این مضمون:
«۱۵۰۰ نمونۀ مربوط به بیماران مبتلا به کووید-۱۹ بررسی شده و در هیچ‌یک از آن‌ها کوروناویروس یافت نشده و همگی حاوی ویروس آنفلوآنزای A و B بوده است»

❓پرسش‌هایی دربارۀ متنی که در تصویر می‌بینیم:
تأیید این هفت دانشگاه کجا منتشر شده؟ حتی یک ای‌میل هم از آن‌ها به‌عنوان سند ضمیمه نشده. حتی ای‌میل جعلی!
این متخصص کیست؟ کجا این مطلب را گفته؟
این بررسی کجا انجام شده؟ نتایجش کجا منتشر شده؟
کدام ۷ دانشگاه؟ حتی نام ۷ تا را نبرده، چند تا را نام برده که هیچ‌یک چنین مطلبی را تأیید نکرده‌اند.
تماسشان با سی‌دی‌سی و جواب سی‌دی‌سی کجا منعکس شده؟
آن‌ها گفتند... ایشان می‌گوید... کجا گفتند؟ اصلا چه کسی هستند؟ نام ندارند؟
جواب این سؤال‌ها در مطلبی که به‌عنوان منبع ذکر شده هم نیست: https://b2n.ir/t49929

منبعی هم که این متن سراسر مجهول را منتشر کرده منبع معتبری نیست.

ببینید آن پیام از کجا آمده:
t.me/SarsCoVTwo/1542

t.me/Fact_Check