Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.98K subscribers
2.5K photos
214 videos
28 files
1.7K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
✅ @Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.me/Fact_Check/1
Download Telegram
❓ آیا داروهای تزریقی دیابت و لاغری باعث ریزش مو می‌شوند؟

سماگلوتاید (Semaglutide) و تیرزپاتاید (Tirzepatide) از داروهای تزریقی پرکاربرد برای درمان چاقی و دیابت نوع ۲ هستند. مطالعات جدید نشان می‌دهند که ریزش مو در برخی مصرف‌کنندگان این داروها بیشتر دیده می‌شود؛ اما علت دقیق آن هنوز روشن نیست.
منبع

🔹دو نوع ریزش مو با علت‌های متفاوت:

۱. ریزش موی موقتی
کاهش وزن سریع می‌تواند چرخه طبیعی رشد مو را مختل کند و باعث شود تعداد بیشتری از موها وارد مرحله استراحت شوند. در نتیجه، ریزش مو معمولاً با چند ماه تأخیر افزایش می‌یابد. به این وضعیت «تلوژن افلوویوم» (Telogen effluvium) می‌گویند.

دریافت ناکافی پروتئین و انرژی و برخی کمبودهای تغذیه‌ای نیز ممکن است در این مشکل نقش داشته باشند. در بسیاری از موارد، با برطرف شدن عامل محرک، موها به‌تدریج دوباره رشد می‌کنند.
منبع

۲. ریزش موی الگویی
این نوع ریزش مو بیشتر زمینه ژنتیکی دارد و معمولاً به‌تدریج پیشرفت می‌کند. در مردان، موهای جلوی سر یا فرق سر کم‌پشت می‌شوند. برخلاف ریزش موی موقتی، این نوع ریزش ممکن است بدون درمان مناسب ادامه پیدا کند.
منبع

🔹یافتهٔ جدید:
احتمال ارتباط ژنتیکی با ریزش موی مردانه

پژوهشی که در ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ در مجله Journal of Investigative Dermatology منتشر شد، ارتباط میان فعالیت ژن GLP1R و ریزش موی الگویی مردانه را بررسی کرد.

پژوهشگران با استفاده از داده‌های ژنتیکی دریافتند که افزایش فعالیت مرتبط با این ژن ممکن است با افزایش احتمال ریزش موی الگویی در مردان ارتباط علّی داشته باشد.

در گزارش خبری دانشگاه نیویورک، از افزایش ۷ درصدی خطر در مردانی سخن گفته شده است که از نظر ژنتیکی مستعد این نوع ریزش مو هستند.

اما نکته بسیار مهم این است که این پژوهش، میزان ریزش مو را مستقیماً در مردانی که سماگلوتاید یا تیرزپاتاید مصرف می‌کردند اندازه‌گیری نکرده است.
بنابراین، نمی‌توان نتیجه گرفت که مصرف این داروها خطر ریزش موی الگویی را دقیقاً ۷ درصد افزایش می‌دهد.
منابع: ۱ ۲

❓مطالعات بالینی چه می‌گویند؟
در کارآزمایی‌های بالینی داروی تیرزپاتاید برای درمان چاقی، ریزش مو در زنان بیشتر از مردان گزارش شده است.
در یکی از مجموعه مطالعات، این عارضه در ۷٫۱ درصد زنان و ۰٫۵ درصد مردان دریافت‌کننده دارو دیده شد.
در گروه دارونما، این ارقام به‌ترتیب ۱٫۳ درصد و صفر بود.

در مطالعات سماگلوتاید نیز ریزش مو بیشتر از گروه دارونما گزارش شده است.
برای نمونه، در کارآزمایی‌های سماگلوتاید تزریقی با دوز ۲٫۴ میلی‌گرم، این عارضه در ۳٫۳ درصد دریافت‌کنندگان دارو و ۱ درصد دریافت‌کنندگان دارونما ثبت شد.

این ارقام نشان می‌دهند که ریزش مو در برخی کارآزمایی‌ها در گروه دارو بیشتر بوده است؛ اما به‌تنهایی مشخص نمی‌کنند که چه میزان از این تفاوت مستقیماً ناشی از دارو و چه میزان ناشی از کاهش وزن است.
منابع: ۱ ۲

❓ مطالعات دنیای واقعی چه چیزی به این تصویر اضافه می‌کنند؟

در یک مطالعه گذشته‌نگر که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، ریزش موی تلوژن افلوویوم در مصرف‌کنندگان تیرزپاتاید با مصرف‌کنندگان برخی داروهای دیگر کاهش وزن مقایسه شد. نتایج، احتمال افزایش این نوع ریزش مو در مصرف‌کنندگان تیرزپاتاید را مطرح کردند.

در مطالعه‌ای دیگر که در سال ۲۰۲۶ منتشر شد، پژوهشگران پرونده‌های پزشکی تعداد زیادی از بیماران را بررسی کردند.
مصرف سماگلوتاید و تیرزپاتاید با افزایش احتمال ثبت تشخیص برخی انواع ریزش موی غیرجوشگاهی، به‌ویژه تلوژن افلوویوم، ارتباط داشت. در این مطالعه، افرادی که هنگام مصرف دارو کاهش شاخص توده بدنی بیشتری داشتند، بیشتر در گروه مبتلا به ریزش مو دیده شدند.

این یافته با احتمال نقش کاهش وزن سازگار است، اما چون مطالعات مشاهده‌ای هستند، نمی‌توانند به‌تنهایی ثابت کنند که دارو علت مستقیم ریزش مو بوده است.
منابع: ۱ ۲

❓ آیا باید نگران باشیم؟
ریزش مو به معنای آن نیست که همه مصرف‌کنندگان این داروها دچار این عارضه خواهند شد یا باید درمان را قطع کنند.

اگر ریزش مو در طول درمان رخ دهد، لازم است زمان شروع آن، سرعت کاهش وزن، میزان دریافت پروتئین و انرژی، احتمال کمبودهای تغذیه‌ای و سایر علت‌های احتمالی بررسی شوند. سابقهٔ خانوادگی نیز می‌تواند در تشخیص ریزش موی الگویی کمک‌کننده باشد.
منبع

🟢جمع‌بندی:
شواهد علمی نشان می‌دهند که ریزش مو در برخی مصرف‌کنندگان سماگلوتاید و تیرزپاتاید بیشتر گزارش شده است. کاهش وزن سریع احتمالاً یکی از عوامل مهم در این ارتباط است. پژوهش ژنتیکی جدید احتمال وجود ارتباط دیگری با ریزش موی الگویی مردانه را مطرح می‌کند.

بااین‌حال، هنوز نمی‌دانیم چه میزان از خطر مستقیماً به دارو مربوط است، چه افرادی بیشتر در معرض خطرند و آیا این داروها به‌خودی‌خود می‌توانند ریزش موی الگویی را تشدید کنند.

❓پاسخ به سؤالات آمپول‌های دیابت و لاغری:
t.me/dramindaneshpoor/257

🤗 ما برای دادن اطلاعات درست، تکذیب شایعات نادرست و نقد مطالب شبه‌علمی در کنار شما هستیم:
t.me/nouritazeh

t.me/Fact_Check
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤8👍3
Forwarded from فانوس
#معرفی_کانال

✔️ این پیام می‌تونه مانع یک حسرت بزرگ در آینده بشه!

🚨یک اشتباه بسیار بزرگ اغلب مردم اینه که گمان می‌کنند «نکات مربوط به "پیشگیری از دیابت" بهمون مربوط نیست چون سالمیم»! *

و اغلبشون وقتی به اشتباه بودن این گمان پی می‌برند که دیر شده.😞

خیلی‌ها دیر متوجه می‌شن که با آگاهی مختصری و عمل بر اساس اون‌ها می‌شده به دیابت مبتلا نشن!
یا می‌شده جلو آسیب جدی به چشم و کلیه و قلب و پاهاشون رو بگیرند.

در چند پیام که برای شروع در کانال دیابت‌نامه منتشر شده توضیح داده شده که چرا «افرادی که واقعاً کاملاً سالمند» و «افرادی که گمان می‌کنند کاملاً سالمند» بسیار به نکاتی نیاز دارند که در این کانال نوشته خواهد شد:

⚠️⚠️ زنگ خطر دیابت در ایران
❓چرا افراد سالم هم باید دیابت را خیلی جدی بگیرند؟
1️⃣ فروانی شیوع:
https://t.me/diabetnameh/5
2️⃣ دیابت بسیار خطرناک است:
https://t.me/diabetnameh/7
3️⃣ دیابت بیماری خاموش است (اصطلاح رایج دیگرش «قاتل خاموش» هست):
https://t.me/diabetnameh/8
4️⃣ پیشگیری کاملاً ممکن و بسیار آسان‌تر از درمان است:
https://t.me/diabetnameh/9

✔️کانال دیابت‌نامه همین امروز ایجاد شده
و قراره در اون بر پایهٔ شواهد علمی و به زبان ساده ببینیم از «شناخت بهتر، تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر و اقدام به موقع» بخونیم و بشنویم:
t.me/diabetnameh

🤗 با ارسال این پیام برای عزیزانتون، اون‌ها رو به دیابت‌نامه دعوت بفرمایید تا قبل از این‌که دیر بشه بدونند باید چی‌کار کنند که به درهٔ دیابت سقوط نکنند؛
یا اگر بخشی از راه سقوط رو طی کرده‌اند بدونند باید چطور ترمز دستی رو بکشند و ترمز پایی رو فشار بدهند و فرمون رو کدوم طرفی بچرخونند تا سرعت سقوط رو کم کنند یا حتی اگر ممکنه جهت حرکت رو معکوس کنند و به جادهٔ سلامت برگردند.

🆘 متأسفانه عدهٔ بسیار زیادی هم اطلاع ندارند که الآن لبهٔ پرتگاهند. آمار این گروه هم ترسناکه:
t.me/diabetnameh/8

🌹یک نکتهٔ مهم دیگر هم ناگفته نمونه:
برخی از عزیزانی که کانال‌های مختلف ما رو دنبال می‌کنند خودشون از متخصصین برجستهٔ موضوع همون کانال هستند و برای خودشون به این مطالب نیاز ندارند؛ فرصت این‌که بخوان این نکات رو برای دوستان و عزیزانشون بنویسند ندارند، این مطالب رو براشون می‌فرستند.
شما هم ممکنه به مطالب کانال‌ها نیاز نداشته باشید، اما بازنشرش برای عزیزانتون خیلی مفید باشه.
🔤
* خیلی‌ها در گروه‌‌های مجازی می‌گفتند «پادکست پیشگیری از دیابت برای ما نیست! ما سالمیم!»
پادکست رو حتماً بشنوید:
t.me/andishehsarapub/15774
🔤
🎁 سایر کانال‌های پیشنهادی:
https://t.me/addlist/JuLe7JilD9thMjA8
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤12
Forwarded from اندیشه سرا
😱🤯 «من شاهد قتل هستم»!
شاهکار جدید هوش مصنوعی!
t.me/andishehsarapub

❗️کلود Claude Haiku 4.5 بدون دخالت انسان با ثبت گزارشی در وبسایت پلیس فیلادلفیا به عنوان شاهد قتل گزارشی را ثبت کرد که پلیس را ۷۲ روز سر کار گذاشت!

«۷۲ روز طول کشید تا بفهمند هوش مصنوعی آنتروپیک به پلیس دربارهٔ یک قتل خیالی، «سرنخ جعلی» داده بود!

پلیس فیلادلفیا در بیانیه‌ای تند اعلام کرد:
در ۱۸ ژوئیه، فرم اطلاع‌رسانی وب‌سایت قتل‌های حل‌نشده شهر، پیامی دریافت کرده که با این جمله آغاز شده بود:
«ممکن است اطلاعاتی دربارهٔ این پرونده داشته باشم؛ کسی را که با توصیف مطابقت داشت، در حوالی صحنه دیده‌ام»

طبق اعلام آنتروپیک، اصلاً توصیفی از مظنون در صفحه وجود نداشت، یعنی مدل دربارهٔ چیزهایی «خاطره» ساخته بود که وجود ندارند!

بخش نگران‌کننده ماجرا این است که اطلاعات جعلی ۷۲ روز بدون کشف ماند.
آنتروپیک ۲۸ سپتامبر متوجه شد، ۷ اکتبر به پلیس اطلاع داد، و ۹ اکتبر گزارش عمومی منتشر کرد.
پلیس فیلادلفیا این تأخیر را صریحاً «غیرقابل‌قبول» خواند و یادآوری کرد: «پرونده‌های حل‌نشده قربانیان واقعی و خانواده‌های سوگوار دارند.»
پلیس می‌گوید فرم به‌عنوان هرزنامه علامت خورد و به بازرس‌ها داده نشد.
پس از آن، آنتروپیک اعلام کرد دسترسی Claude به اینترنت را در جریان آزمایش‌های داخلی متوقف می‌کند که البته برای کاربران عادی مشکلی ایجاد نمی‌کند.

📱 گاهی دربارۀ هوش مصنوعی:
t.me/andishehsarapub

✔️⚠️ در این روزها که صفحات مجازی با مطالب نادرست یا گمراه‌کننده دنبال افزایش بازدید هستند، با درستی‌سنجی شایعات مجازی همراه شوید:
t.me/Fact_Check
🎁 کانال‌های پیشنهادی
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤7🤯3😁1
❓آیا شما هم ویدئویی را که با جملهٔ زیر آغاز می‌شود در اینستاگرام، تلگرام یا واتس‌اپ دیده‌اید؟
«سالمندان عزیز، تا حالا از خودتون پرسیدین چرا ...»

این مطلب که در ظاهر حاوی توصیه‌های سلامت برای سالمندان است در شبکه‌های اجتماعی فارسی بسیار پربازدید شده.

گوینده توصیه‌هایی را به شکلی مطرح می‌کند که به نظر می‌رسد خود بر اساس منابعی این اطلاعات را به دست آورده، اما جست‌وجو ما را به یک وبسایت «شبه‌علمی» انگلیسی‌زبان می‌رساند که عنوان و محتوای یکی از مطالبش همان است.

این فرد در دقایق اولیهٔ ویدئو ادعا می‌کند «کسانی که فقط ۶ عادت سادهٔ صبحگاهی رو رعایت می‌کردند، تا ۳۰ سال بیشتر عمر کرده‌اند»
[ویدئو ادعاهای عجیب دیگری هم دارد مثلاً می‌گوید افراد در ۶۵ سالگی تازه وارد نیمهٔ دوم زندگی خود می‌شوند!]
در وبسایت انگلیسی برای چنین ادعایی، ۵ عادت صبحگاهی مطرح شده و فردی که به فارسی این ادعاها را بازگو می‌کند هم موقع مطرح کردن عادات تنها همان ۵ عادت ادعایی وبسایت انگلیسی را ذکر می‌کند! (نه ۶ عادت که در آغاز وعده مطرح کردنشان را داده بود.)

توضیحاتی که او می‌دهد مخلوطی از اطلاعات درست و نادرست است.
تکذیب چنین مطالبی باید به‌دقت انجام شود تا اثر سوئی برای مخاطبان نداشته باشد.
این کار در پیام‌های دیگری انجام خواهد شد.

🔴وبسایتی که آن مطالب از آن نقل شده در تمام مطالبش تیترهای اغراق‌آمیز، ادعاهای ظاهراً پزشکی بدون پشتوانهٔ کافی و توضیح‌های فیزیولوژیک نادرست یا گمراه‌کننده دارد.
بعضی توصیه‌های آن ممکن است درست و مفید باشد، اما این موضوع وسیله‌ای برای جلب اعتماد مخاطب برای پذیرش اطلاعات نادرست مطرح شده در وبسایت است.
به عبارتی، اگر وبسایت، سراسر حاوی اطلاعات غلط بود، شانس کمتری برای جلب مخاطبان داشت و دامنهٔ تأثیر سوئش محدودتر بود.

⚠️این تصور که هریک از ما می‌توانیم صفحات حاوی مخلوطی از مطالب درست و نادرست را دنبال کرده، خود تشخیص دهیم که کدام‌ها درست و کدام‌ها نادرستند، یک تصور اشتباه رایج در بین کاربران شبکه‌های اجتماعی فارسی است.
ما اگر قادر باشیم در بین انبوه مطالب یک صفحه یا کانال، درست و نادرست را در زمان کوتاه تشخیص دهیم و نادرست‌ها را کنار بگذاریم و از درست‌ها استفاده کنیم، نیازی به دنبال کردن چنین صفحه‌ای نداریم!

ادامه دارد:
t.me/Fact_Check

🤗 ما برای دادن اطلاعات درست، تکذیب شایعات نادرست و نقد مطالب شبه‌علمی در کنار شما هستیم:
t.me/HealthNotes

t.me/Fact_Check

t.me/addlist/JuLe7JilD9thMjA8
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤6👍3
تصنیف گنبد مینا
پرویز مشکاتیان و محمدرضا شجریان
✅‌ تصنیف گنبد مینا
شعر #حافظ، صدای #شجریان و آهنگسازی #پرویز_مشکاتیان

✅ آن‌جا که شجریان می‌خواند:
«از دلِ تنگِ گنه‌کار برآرم آهی»
مشکاتیان به زیبایی «آه» را می‌نوازد:
4:17

✅ متن این غزل #حافظ، اصطلاحات و نکات:
t.me/pakruh/263

✅ به مناسبت روز بزرگداشت حافظ (بیستم مهرماه) از شما دعوت می‌شود چند دقیقه را با #حافظ بگذرانید!🌹
و با فرستادن برخی از اشعار حافظ که در ادامه می‌آید، دوستان خود را به گذراندن دقایقی با حافظ مهمان کنید.

آغاز پیام‌ها:
t.me/pakruh/2582

 🎸 دربارۀ شعر، موسیقی و گردشگری:
🎸 t.me/pakruh
🕯 t.me/andishehsarapub
❤6
Forwarded from اندیشه سرا
❇️ در پله‌های کتابفروشی شکسپیر؛ در پاریس، این نوشتۀ منسوب به حافظ دیده می‌شود:
I wish
I could show you
when you are
lonely or
in darkness
the astonishing
light
of your own
being
این نقل قول از حافظ در بین انگلیسی‌زبان‌ها بسیار معروف است؛
یک‌بار کوشیدم بیابم که این متن، ترجمۀ کدام بیت از اشعار حافظ است؛ با نرسیدن به پاسخ این احتمال در ذهنم تقویت شد که انتسابش به حافظ خطا باشد.
از دوستان خواسته بودم که اگر بیتی از حافظ را هم‌معنی با این متن می‌دانند اطلاع بدهند اما خبری نشد.
@LaVilleLumiere

❇️ در منابع غیرفارسی روایتی است که «یک شاعر آمریکایی به نام Daniel Ladinsky، از علاقه‌مندان حافظ، شبی حافظ را به خواب دیده و حافظ اشعاری را به زبان انگلیسی برایش خوانده است!
این شعر، بیتی از آن اشعار است.»
با توجه به نیافتن شعری فارسی از حافظ که این معنی را داشته باشد، و نیافتن روایتی بهتر، فعلاً این روایت را جدّی می‌گیریم.
#ب_پ
@pakruh
@andishehsarapub
❇️ چند کلمه دربارۀ کتابفروشی شکسپیر پاریس:
t.me/LaVilleLumiere/289

🇫🇷 دربارۀ پاریس، فرانسه و اروپا
تاریخ، فرهنگ و نکات گردشگری:
t.me/LaVilleLumiere
t.me/andishehsarapub

✅ به مناسبت روز بزرگداشت حافظ (بیستم مهرماه) از شما دعوت می‌شود چند دقیقه را با #حافظ بگذرانید!🌹
و با فرستادن برخی از اشعار حافظ که در ادامه می‌آید، دوستان خود را به گذراندن دقایقی با حافظ مهمان کنید.

آغاز پیام‌ها:
t.me/pakruh/2582

 🎸 دربارۀ شعر، موسیقی و گردشگری:
🎸 t.me/pakruh
🕯 t.me/andishehsarapub
❤7👍1
Forwarded from 💙 دیابت نامه
❓❓این پرسش‌ها را به دقت و با تمرکز بخوانید و به پاسخشان فکر کنید.
در پیام‌های بعدی پاسخشان را ببینید.

❓آیا می‌دانید
❓ از کجا باید بدانیم دیابت داریم یا نداریم؟
❓ از کجا باید بدانیم پیش‌دیابت داریم یا نداریم؟
❓ از کجا باید بدانیم در شرف پیش‌دیابتی شدن هستیم یا نه؟

❓آیا می‌دانید
❓ چگونه یک فرد مبتلا به دیابت می‌تواند از پیشرفت بیماری و از بروز عوارض ناشی از دیابت پیشگیری کند؟ یا آن‌ها را به تعویق بیندازد؟
❓ چگونه یک فرد مبتلا به پیش‌دیابت می‌تواند مانع دیابتی شدن خود شود؟ یا ابتلا به دیابت را به تعویق بیندازد؟
❓ چگونه یک فرد سالم می‌تواند مانع ابتلای خود به پیش‌دیابت شود؟

می‌خواهیم گام به گام این نکات را بدانیم.

همه دوستان و عزیزانمان به دانستن «به‌موقع» این نکات نیازمندند.
با ارسال این پیام برایشان آن‌ها را به دیابت نامه دعوت کنید:
t.me/Diabetnameh

و از بخش اد ممبر آن‌ها را به گروه بهداشت و سلامت دعوت کنید تا مطالبی را که می‌توانند نقش چشمگیری در حفظ سلامتشان و حتی کاهش هزینه‌هایشان داشته باشند بخوانند:
t.me/HealthNotes

&&&...
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤4👍3
🎙وقتی پیشگویی شکست می‌خورد
دکتر آذرخش مکری:
t.me/HealthNotes/38242
❤5
🟣 دکتر بنفشه امین دانشپور
پرسش بالا حاوی نکتهٔ بسیار مهمی هست.
حتماً پیش از نگاه کردن به پاسخ، با تمرکز به پرسش توجه کنید و پاسخ بدهید.
بعد پاسخ رو ببینید:
t.me/dramindaneshpoor/376
لطفاً پرسش و پاسخ رو برای دیگران هم بفرستید.

این روزها هزینهٔ درمان (دارو، اقدامات تشخیصی، بستری شدن ...) خیلی افزایش یافته و کسانی که به جملهٔ «پیشگیری آسان‌تر و ارزان‌تر از درمان است» توجه نمی‌کردند بهتره خیلی جدی بهش توجه کنند و تلاش کنند به مرحلهٔ تجربه‌اش نرسند.
❤5
Forwarded from فانوس
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤1
فانوس
📊این نظرسنجی دربارهٔ این پیام است:
t.me/GreatPharos/3334
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤1