❓توئیتر (که حالا X نامیده می‌شود) در ایران در چه سال‌هایی فیلتر بود و در چه سال‌هایی فیلتر نبود؟
پاسخ گروک:

از سال ۱۳۸۸ (۲۰۰۹ میلادی) به طور رسمی فیلتر شد و از آن زمان تا امروز (آذر ۱۴۰۴ / نوامبر ۲۰۲۵) به صورت رسمی و پایدار هیچ‌گاه فیلترش به طور کامل برداشته نشده است.

با این حال، دوره‌هایی وجود داشته که به دلایل مختلف (عمدتاً فنی، سیاسی یا موقت) دسترسی بدون فیلترشکن برای بخشی یا همه کاربران ممکن بوده:

دوره‌های مهم دسترسی نسبتاً آزاد به توئیتر در ایران:

۱. قبل از خرداد ۱۳۸۸ (تا ژوئن ۲۰۰۹)
توئیتر کاملاً آزاد بود و هیچ فیلتر رسمی‌ای نداشت.

۲. از خرداد ۱۳۸۸ تا دی‌ماه ۱۳۹۶ (ژوئن ۲۰۰۹ تا ژانویه ۲۰۱۸)
فیلتر رسمی بود، اما در برخی دوره‌ها (مثلاً اوایل دولت روحانی، سال‌های ۱۳۹۲–۱۳۹۴) فیلترینگ ضعیف‌تر اجرا می‌شد و خیلی‌ها بدون فیلترشکن هم وارد می‌شدند (به‌خصوص با برخی اپراتورها یا در بعضی شهرها).

۳. دی‌ماه ۱۳۹۶
فیلترینگ بسیار شدید شد و از آن به بعد عملاً دسترسی بدون VPN تقریباً غیرممکن شد.

۴. شهریور ۱۴۰۱ تا بهمن ۱۴۰۱
دولت برای مدتی کوتاه (چند روز تا چند هفته در برخی مناطق) فیلترینگ اینستاگرام و واتس‌اپ را موقتاً سبک‌تر کرد، اما توئیتر همچنان فیلتر باقی ماند و دسترسی آزاد پایداری نداشت.

۵. از بهمن ۱۴۰۱ تا امروز (نوامبر ۲۰۲۵)
توئیتر همچنان در لیست فیلتر دائمی است و هیچ رفع فیلتر رسمی یا حتی موقت قابل توجهی نداشته. حتی در دوره‌های ادعایی «رفع فیلتر هوشمند» هم توئیتر شامل آن نشده.

t.me/Fact_Check

❓یوتیوب (یوتوب) در ایران در چه سال‌هایی فیلتر بود و در چه سال‌هایی فیلتر نبود؟
پاسخ گروک:

یوتیوب (YouTube) از زمان تأسیس در سال ۲۰۰۵ (۱۳۸۴ شمسی) در ایران به عنوان یک پلتفرم ویدئویی محبوب مورد توجه قرار گرفت، اما به دلیل محتوای حساس (مانند مسائل فرهنگی، سیاسی و مذهبی)، به تدریج وارد چرخه فیلترینگ شد.

فیلترینگ یوتیوب به طور رسمی و پایدار از سال ۱۳۸۸ (۲۰۰۹ میلادی) برقرار است و تا امروز (آذر ۱۴۰۴ / نوامبر ۲۰۲۵) برای عموم کاربران بدون ابزارهای دورزدن (مانند VPN) مسدود باقی مانده. با این حال، دوره‌های موقت دسترسی نسبی یا رفع فیلتر برای گروه‌های خاص وجود داشته.

دوره‌های فیلتر بودن یوتیوب:
- از ۱۲ آذر ۱۳۸۵ (۳ دسامبر ۲۰۰۶) به بعد: فیلترینگ اولیه و موقت به دلیل انتشار فیلم خصوصی یک بازیگر ایرانی (ز. ا.).
این مسدودسازی کوتاه‌مدت بود و بعداً برداشته شد، اما زمینه‌ساز فیلترینگ‌های بعدی شد.

- از خرداد ۱۳۸۸ (ژوئن ۲۰۰۹) به بعد: فیلترینگ دائمی و گسترده که تا کنون ادامه دارد.

- از شهریور ۱۴۰۱ (سپتامبر ۲۰۲۲) به بعد: فیلترینگ تشدید شد و یوتیوب در لیست پلتفرم‌های پرریسک قرار گرفت، هرچند دسترسی بدون VPN تقریباً غیرممکن بود.


دوره‌های عدم فیلتر (دسترسی آزاد یا نسبی):

- از فوریه ۲۰۰۵ (تأسیس یوتیوب) تا آذر ۱۳۸۵ (دسامبر ۲۰۰۶): کاملاً آزاد و بدون محدودیت رسمی. کاربران ایرانی بدون مشکل به ویدئوها دسترسی داشتند.

- از اوایل ۱۳۸۶ تا خرداد ۱۳۸۸ (پس از رفع فیلتر موقت ۲۰۰۶ تا انتخابات ۲۰۰۹): دسترسی بازگردانده شد و یوتیوب برای مدتی بدون فیلتر قابل استفاده بود، هرچند نظارت پراکنده وجود داشت.

- دوره‌های موقت و محدود (بدون رفع رسمی برای عموم):

- فروردین ۱۴۰۰ (آوریل ۲۰۲۱): شایعاتی مبنی بر رفع فیلتر برای گروه‌های خاص (مانند خبرنگاران، پزشکان، دانشجویان و حوزه‌های علمیه) مطرح شد، اما اجرا نشد و دسترسی عمومی تغییر نکرد.

وضعیت فعلی (نوامبر ۲۰۲۵):
یوتیوب همچنان برای عموم کاربران فیلتر است و دسترسی بدون VPN غیرممکن.

t.me/Fact_Check

❓تلگرام، واتس‌اپ، وایبر و اینستاگرام در ایران در چه سال‌هایی فیلتر بودند و در چه سال‌هایی فیلتر نبودند؟
پاسخ گروک:

🔴 تلگرام از سال ۱۳۹۲ (۲۰۱۳) در ایران رایج شد و به سرعت به محبوب‌ترین پیام‌رسان (با بیش از ۴۰ میلیون کاربر) تبدیل گردید.

دوره‌های فیلتر بودن:
- از دی ۱۳۹۶ (دسامبر ۲۰۱۷) به بعد:
فیلترینگ موقت در برخی اپراتورها اعمال شد، اما تا حدودی دسترسی وجود داشت.

- از اردیبهشت ۱۳۹۷ (مه ۲۰۱۸) به بعد: فیلترینگ دائمی و گسترده. این اقدام بیش از ۶۰% ترافیک اینترنت ایران را تحت تأثیر قرار داد و کاربران را به سمت VPN سوق داد. فیلترینگ تا امروز (نوامبر ۲۰۲۵) ادامه دارد.

- شهریور ۱۴۰۱ (سپتامبر ۲۰۲۲): قطع کامل دسترسی در برخی مناطق.

دوره‌های عدم فیلتر (دسترسی آزاد یا نسبی):
- از بهمن ۱۳۹۲ (فوریه ۲۰۱۳) تا دی ۱۳۹۶: کاملاً آزاد و بدون محدودیت رسمی. تلگرام جایگزین وایبر شد و نقش کلیدی در ارتباطات اجتماعی ایفا کرد.

- دوره‌های موقت (بدون رفع رسمی):
در سال‌های ۱۳۹۵–۱۳۹۶ (۲۰۱۶–۲۰۱۷) دسترسی با برخی اپراتورها (مانند ایرانسل) راحت‌تر بود، اما رسمی نبود.

وضعیت فعلی (نوامبر ۲۰۲۵): همچنان فیلتر است اما زیاد بودن احتمال رفع فیلتر آن مطرح است.
t.me/Fact_Check

🔴 واتس‌اپ از سال ۱۳۹۰ (۲۰۱۱) محبوب شد و برای ارتباطات بین‌المللی (به‌ویژه کسب‌وکارها) ارزش زیادی داشت. فیلترینگ آن موقت بوده.

دوره‌های فیلتر بودن:
- از اردیبهشت ۱۳۹۳ (می ۲۰۱۴) تا حدود ۱۳۹۵: فیلترینگ اولیه تصویب شد، اما اجرا نشد و دسترسی آزاد بود. اختلالات پراکنده به دلیل محتوای حساس (مانند جوک‌های سیاسی) وجود داشت.

- از دی ۱۴۰۱ (دسامبر ۲۰۲۲) تا دی ۱۴۰۳ (دسامبر ۲۰۲۴): فیلترینگ کامل. دسترسی بدون VPN غیرممکن شد و کاربران به تلگرام مهاجرت کردند.
این دوره حدود ۷۷۲ روز طول کشید.

- ژوئن ۲۰۲۵ (خرداد ۱۴۰۴): فیلترینگ موقت مجدد به دلیل تنش‌های امنیتی (جنگ ۱۲ روزه)، اما زود برداشته شد.

دوره‌های عدم فیلتر (دسترسی آزاد یا نسبی):
- از دی ۱۳۹۰ (ژانویه ۲۰۱۱) تا اردیبهشت ۱۳۹۳: کاملاً آزاد و بدون محدودیت.
- از ۱۳۹۵ تا دی ۱۴۰۱: دسترسی پایدار، هرچند نظارت پراکنده وجود داشت. در این دوره، واتس‌اپ جایگزین تلگرام برای برخی کاربران شد.

- از دی ۱۴۰۳ (دسامبر ۲۰۲۴) به بعد
رفع فیلتر رسمی توسط شورای عالی فضای مجازی )به‌جز خرداد ۱۴۰۴). اکنون بدون VPN قابل دسترسی است.
t.me/Fact_Check

🔴 وایبر از سال ۱۳۸۹ (۲۰۱۰) وارد شد و با استیکرها و تماس صوتی محبوب گردید، اما زود فیلتر شد. کاربران با آمدن تلگرام به تلگرام مهاجرت کردند.

دوره‌های فیلتر بودن:
- از اردیبهشت ۱۳۹۳ (می ۲۰۱۴) به بعد: فیلترینگ اولیه. دسترسی برای حدود ۱۰ میلیون کاربر قطع شد.

- مهر ۱۴۰۱ (اکتبر ۲۰۲۲): فیلترینگ مجدد همراه با کاهش پهنای باند از سال ۱۳۸۸.

دوره‌های عدم فیلتر (دسترسی آزاد یا نسبی):
- از آذر ۱۳۸۹ (دسامبر ۲۰۱۰) تا اردیبهشت ۱۳۹۳: کاملاً آزاد و پرمخاطب (۱۷% بازدیدهای جهانی از ایران). کاهش پهنای باند در ۱۳۸۸ اختلال ایجاد کرد، اما فیلتر رسمی نبود.

- دوره‌های موقت (بدون رفع رسمی): در سال‌های ۱۳۹۵–۱۳۹۷ دسترسی با VPN وجود داشت، اما محبوبیت آن کاهش یافت.

وضعیت فعلی (نوامبر ۲۰۲۵): همچنان فیلتر است و دسترسی بدون VPN غیرممکن. وایبر اکنون کمتر از ۱% کاربران ایرانی را دارد.
t.me/Fact_Check

🔴 اینستاگرام از سال ۱۳۸۹ (۲۰۱۰) محبوب شد و برای کسب‌وکارها (با بیش از ۵۰ میلیون کاربر ایرانی) حیاتی بود. فیلترینگ آن در سالهایی موقت بوده، اما از ۱۴۰۱ تاکنون پایدار مانده.

دوره‌های فیلتر بودن:
- از دی ۱۳۹۶ (دسامبر ۲۰۱۷) تا حدود ۱۳۹۸: فیلترینگ مقطعی؛ دسترسی نسبی با فیلترینگ هوشمند وجود داشت.

- از مهر ۱۴۰۱ (سپتامبر ۲۰۲۲) به بعد: فیلترینگ کامل. این اقدام بیش از ۴۰% کسب‌وکارهای آنلاین را تحت تأثیر قرار داد و دسترسی بدون VPN غیرممکن شد.

دوره‌های عدم فیلتر (دسترسی آزاد یا نسبی):
- از بهمن ۱۳۸۹ (فوریه ۲۰۱۰) تا دی ۱۳۹۶: کاملاً آزاد و بدون محدودیت رسمی. اینستاگرام جایگزین فیس‌بوک شد و نقش کلیدی در ارتباطات اجتماعی و تجاری ایفا کرد.

- دوره‌های موقت: در سال‌های ۱۳۹۳–۱۳۹۶ فیلترینگ هوشمند اجرا شد، اما دسترسی راحت بود.

وضعیت فعلی (نوامبر ۲۰۲۵): فیلتر است و دسترسی بدون VPN غیرممکن.
گفته می‌شود بیش از ۲۴ میلیون کاربر ایرانی دارد.

🔴 فیس‌بوک
دوره‌های فیلتر بودن:
- از ۵ خرداد ۱۳۸۸ (۲۶ مه ۲۰۰۹) تا امروز: فیلترینگ دائمی

دوره‌های عدم فیلتر:
- از حدود ۱۳۸۴ (۲۰۰۵) تا خرداد ۱۳۸۸: کاملاً آزاد و بسیار محبوب (بیش از ۱ میلیون کاربر ایرانی در سال ۸۸).

🔴 یوتیوب:
t.me/Fact_Check/2865

🔴 توئیتر:
t.me/Fact_Check/2864

🔎 مطلب مورد بررسی:
❓ تفاوت کارتخوان واقعی و جعلی

🕯 نتیجۀ بررسی:
❌ #نادرست است.

✍ این مطلب از یک وب‌سایت غیرتخصصی و عامه‌پسند خارجی برداشته شده و نکاتی که در آن مطرح شده شامل تمام انواع دستگاه‌های کارتخوان رایج در کشورهای مختلف، از جمله کارت‌خوان‌های رایج در ایران نمی‌شود.
برای نمونه انواع متعددی از کارتخوان‌های رایج در ایران دارای LED نیستند و این نشانه‌ی اشکالی در کارشان نیست.
📚 منبع و توضیح بیشتر:
t.me/andishehsarapub/7357
----------
🆘 لطفاً تکذیبیه‌های این کانال را بازنشر کنید تا مطالب نادرست به جای افزایش دنبال‌کننده، سبب کاهش دنبال‌کننده شوند:
t.me/Fact_Check

🕯آسیب‌شناسی جامعه مجازی:
t.me/andishehsarapub

🆘 لطفاً با ترویج مطالب درست پزشکی، جای مطالب زرد در زمینۀ سلامت را تنگ کنید. مطالب این کانال برای این کار پیشنهاد می‌شود:
t.me/GreatPharos

🟢 کانال‌های مفید دیگری در این‌جا معرفی شده:
t.me/moarrefi

❓مطلب مورد بررسی:
🔎 وجود مار سمی در فلفل سبز دلمه‌ای

🕯نتیجه‌ی بررسی:
❌ #نادرست است.

✍ مار نیست، نوعی کرم است. سم هم ندارد.
یک کرم لوله‌ای مرمیتید است که انگل انسان به شمار نمی‌رود و برای انسان خطرناک نیست.
وجود این کرم در فلفل دلمه‌ای گزارشی نداشته و ادعای «اغلب در فلفل دلمه‌ای یافت می‌شود» و سایر ادعاها در متن از روش‌های عوامفریبی و دلهره‌آفرینی و افزایش میزان بازنشر است.
این خبر ابتدا در فضای مجازی پرتقالی‌زبان (فیسبوک برزیلی‌ها) منتشر شده، اما آن‌ها ادعای مار بودن این کرم را نداشته‌اند!
📚 منبع و توضیح بیشتر
------
🆘 لطفاً تکذیبیه‌های این کانال را بازنشر کنید تا مطالب نادرست به جای افزایش دنبال‌کننده، سبب کاهش دنبال‌کننده شوند:
t.me/Fact_Check

🕯آسیب‌شناسی جامعه مجازی:
t.me/andishehsarapub

🆘 لطفاً با ترویج مطالب درست پزشکی، جای مطالب زرد در زمینۀ سلامت را تنگ کنید. مطالب این کانال برای این کار پیشنهاد می‌شود:
t.me/GreatPharos

🟢 کانال‌های مفید دیگری در این‌جا معرفی شده:
t.me/moarrefi

❓مطلب مورد بررسی:
🔎 ترجمه‌ی اسپانیایی قرآن چاپ عربستان «المغضوب علیهم» را «ایرانیان» ترجمه کرده.

🕯نتیجۀ بررسی:
❌ #نادرست است.

✍ در ترجمه‌ای که در تصویر دیده می‌شود، تنها یک کاما جا افتاده است.
متن ترجمه‌ی آیه‌ی "غیر المغضوب علیهم و لاالضالین" به اسپانیایی چنین نوشته شده است:
no el de los que son motivo de irani el de los extravidos.
که معنای درستی ندارد.

با گذاشتن یک کاما در جای مناسب بین ira و ni به جمله‌ی درست با معنی همان آیه تبدیل می‌شود:
no el de los que son motivo de ira, ni el de los extravidos
📚 منبع و توضیح بیشتر
------
🆘 لطفاً تکذیبیه‌های این کانال را بازنشر کنید تا مطالب نادرست به جای افزایش دنبال‌کننده، سبب کاهش دنبال‌کننده شوند:
t.me/Fact_Check

🕯آسیب‌شناسی جامعه مجازی:
t.me/andishehsarapub

🆘 لطفاً با ترویج مطالب درست پزشکی، جای مطالب زرد در زمینۀ سلامت را تنگ کنید. مطالب این کانال برای این کار پیشنهاد می‌شود:
t.me/GreatPharos

🟢 کانال‌های مفید دیگری در این‌جا معرفی شده:
t.me/moarrefi

❓مطلب مورد بررسی:
🔎 ویدئویی از اینشتین منتشر شده که در زیرنویس آن ادعا شده که اینشتین دارد از کرده‌ها و ناکرده‌های خود ابراز پشیمانی می‌کند.

🕯نتیجه‌ی بررسی:
❌ #نادرست است.

✍ زیرنویس با سخنرانی اینشتین فرق دارد.
در ویدئوهای کانال‌های زرد با صدای موزیک صدای اینشتین تحت‌الشعاع قرار گرفته تا شنیده نشود و معلوم نشود که شرح زیر ویدئو نادرست است. 👈این ویدئو
فیلم اینشتین با صدای واقعی قابل شنیدن در 👈این‌جا
📚 منبع و توضیح بیشتر
------
🆘 لطفاً تکذیبیه‌های این کانال را بازنشر کنید تا مطالب نادرست به جای افزایش دنبال‌کننده، سبب کاهش دنبال‌کننده شوند:
t.me/Fact_Check

🕯آسیب‌شناسی جامعه مجازی:
t.me/andishehsarapub

🆘 لطفاً با ترویج مطالب درست پزشکی، جای مطالب زرد در زمینۀ سلامت را تنگ کنید. مطالب این کانال برای این کار پیشنهاد می‌شود:
t.me/GreatPharos

🟢 کانال‌های مفید دیگری در این‌جا معرفی شده:
t.me/moarrefi

❓چرا نباید قهوه را در اسپرسوساز درست کرد:
👉 t.me/GreatPharos/2449

📱دو روز است که در حساب کاربری کاربران در توئیتر (X)، با لمس نشانۀ کنار سال پیوستن به توئیتر می‌توان دید که آن فرد از چه کشوری در توئیتر فعالیت داشته.

در ایران به علت فیلتر بودن توئیتر، کاربران با وی‌پی‌ان وارد شده‌اند که معمولاً آی‌پی کشوری دیگر را دارد
و اگر مکان کاربری ایران نشان داده شود به احتمال زیاد او به اینترنت بدون فیلتر دسترسی داشته (حالتهای استثنا هم وجود دارد، مثلا ایجاد حساب قبل از ۲۰۰۹ که توئیتر فیلتر نبوده)

گزارش ویژه France 24 را ببینید که به نمونه‌هایی از عواقب افشا شدن لوکیشن اکانتهای مختلف در توئیتر  پرداخته.
مثلاً کسانی به عنوان طرفدار ترامپ از شرق اروپا، هند، بنگلادش، سریلانکا و نیجریه خود را ساکن آمریکا وانمود کرده‌اند.

در مورد برخی کشورهای دیگر هم نکاتی برملا شده.

صاحبان اکانتها می‌توانند لوکیشن خود را دستکاری بکنند، مثلا از این پس از وی‌پی‌ان استفاده کنند یا در تنظیمات بخواهند که به جای نام کشور نام منطقه (مثلا به جای ایران، غرب آسیا) اعلام شود اما چون پرده‌برداری X بی‌خبر انجام شده، قبل از این دستکاری مکان اغلب از کاربران دید زده شده!
منبع ویدئو: هم‌میهن بین‌الملل

t.me/Fact_Check

⚠️وجود آگهی‌های فروش سیمکارتهای بدون فیلترینگ که به سیمکارت سفید معروف شده‌اند در تارنماهای فروش کالا کلاهبرداری یا شوخی به نظر می‌رسند.

ممکن است روشی برای دریافت پول و تحویل ندادن جنس باشند.

مرتبط با این پیام:
t.me/Fact_Check/2882

✅ به کمک امکانات تلگرام، دیدم که سرکار خانم دکتر ظریفی (متخصص بیماری‌های کودکان) با اینکه افتخار آشنایی با ایشان را نداشتم لطف کرده‌اند و با فوروارد کردن یکی از پیام‌های کانال درستی‌سنجی در کانالشان سبب بیشتر دیده شدن آن پیام و توجه برخی عزیزان به کانال درستی‌سنجی شده‌اند.

✅ از سرکار خانم دکتر ظریفی قدردانی می‌کنم
و لینک کانالهای ایشان را در اینجا می‌گذارم تا اگر برای شما مفید است آنها را دنبال بفرمایید:

کانال پزشکی کودکان:
✅ https://t.me/doctor_zarifi

تغذیۀ دوران بارداری:
✅ https://t.me/bardari_diet

این نوع معرفی‌های متقابل در کانال‌های مفید به ندرت انجام می‌شود، در حالی که کانالهای زرد به فراوانی مشغول معرفی متقابل یکدیگرند!
این یکی از دلایل پایین بودن کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی است.
t.me/Fact_Check