Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.82K subscribers
2.5K photos
214 videos
28 files
1.69K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
✅ @Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.me/Fact_Check/1
Download Telegram
Forwarded from اندیشه سرا
✍ هرکس به قصد شهرت اگر لودگی کند
بر روی آب اسم خودش را نوشته است!
#بهزاد_پاکروح
t.me/andishehsarapub
t.me/pakruh

❌ در نکوهش سخنان شرم‌آور «زینب موسوی» دربارۀ فردوسی بزرگ

✍ برادر حاتم طائی که ذوق و هنری نداشت و در حسادت شهرت حاتم می‌سوخت،
برای معروف شدن در چاه زمزم ادرار کرد
و بسیار معروف شد، اما چه معروفیتی!

✍ به مناسبت افتتاح یک طرح ناتمام، شعری نوشته بودم که اشاره‌ای به کار زشت برادر حاتم داشت:

از شهرت برادر حاتم شنیده‌اید؟
یک چند روز از خودِ حاتم گذشته است؟

از کودکی همیشه به ما نیک گفته‌اند:
هر شخص می‌کند درو آن را که کِشته است

هرکس که افتتاح کند طرحِ ناتمام
بر روی آب اسم خودش را نوشته است!
#بهزاد_پاکروح

✍ برای اشخاصی که به سبک برادر حاتم می‌خواهند در فضای مجازی معروف شوند می‌شود بیت آخرش را چنین نوشت:

هرکس به قصد شهرت اگر لودگی کند
بر روی آب اسم خودش را نوشته است!

❓اما چرا کسانی در فضای مجازی «نام بزرگان را به زشتی می‌برند»* یا کاری می‌کنند که چون «ادرار کردن در آب زمزم» کریه است؟

صفحات اینستاگرام نه‌تنها با کامنت‌های مثبت که حتی با کامنت‌های منفی بیشتر دیده می‌شوند و معروف‌تر می‌شوند و صرف نظر از مثبت یا منفی بودنِ شهرتشان، با افزایش دنبال‌کننده، به درآمد بیشتر از راه جذب آگهی دست می‌یابند.
چنین اشخاصی با خود می‌گویند افرادی که مخالفت و حتی فحاشی کنند سبب بیشتر دیده شدن و افزایش دنبال‌کننده می‌شوند.

واکنش‌های آگاهانۀ ما کاربران در فضای مجازی در انتخاب صفحاتی که دنبال می‌کنیم و انتخاب مطالبی که بازنشر می‌کنیم می‌تواند مانع ترویج کارهای ناشایست برای بیشتر دیده شدن شود.

*بزرگش نخوانند اهلِ خِرد
که نام بزرگان به زشتی برد
#سعدی
t.me/andishehsarapub
t.me/pakruh
👏13❤6👍3👎3
⁉️چند ثانیه از مناظره‌ای منتشر شده که بیژن عبدالکریمی در آن می‌گوید:
«کمتر کشوری مثل ایرانه که مردم با چهار دست بارشون رو بخرند! توی پارکها بوی کباب همه‌جا رو برداشته»

❓پرسشی که پیش می‌آید این است که آیا این سخن
out of context
است؟
بخش بزرگتری از این مناظره را در فایل پیوست می‌توان دید. (۴,۵ دقیقه)
عبدالکریمی در ادامه می‌گوید:
«نمی‌خوام بگم اوضاع خوبه، نمی‌خوام بگم دهک‌های پایین له نمی‌شن، نمی‌خوام بگم طبقه متوسط»
او با این جملات حرف قبلی‌اش را تا حدی تعدیل می‌کند، اما:

❓پس عبدالکریمی چه می‌خواهد بگوید؟
آیا از «حجم خرید افراد در میادین تره‌بار یا تعداد نفراتی که در پارکها کباب درست می‌کنند» در علم اقتصاد همان نتیجه‌ای گرفته می‌شود که عبدالکریمی گرفته است؟

❓آیا «مشاهدات سطحی یک فرد» به این شکل ارزش علمی دارد؟ و قابل نتیجه‌گیری است؟
جای شاخصهای علم اقتصاد کجاست؟

❓آیا می‌توان با همین مشاهدات بیژن عبدالکریمی «البته نه سطحی و محدود، اگر با وسعت کافی با دید علمی و در مقایسه با موارد دیگر انجام شود» برعکس آنچه عبدالکریمی نتیجه گرفته، نتیجه‌گیری کرد؟

درستی‌سنجی شایعات مجازی را دنبال کنید:
t.me/Fact_Check
👍21❤2👏2👎1🤬1👌1
Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
Video
😞 بوی کباب در پارکها یا دستانی که خرید ارزان‌قیمت از میادین تره‌بار را حمل می‌کنند، حتی پدیدۀ اثر رژ لب هم نیست!
t.me/Fact_Check

✍ چند کلمه خطاب به کسی که مشاهدۀ سطحی را جایگزین مشاهدۀ علمی کرده، استنباط شخصی را جایگزین استنتاج علمی کرده و تعمیم دادن را هم بلد نیست.

نخست ببینیم پدیدۀ اثر رژ لب
Lipstick effect
Effet rouge à lèvres
چیست.

در دوران رکود اقتصادی، وقتی افراد پول زیادی در دست ندارند، ممکن است باز هم برای خرید برخی کالاهای لوکسی که قیمت زیاد ندارند خرج کنند تا حس خوبی داشته باشند یا بخشی از رفاه خود را حفظ کنند.

وقتی درآمد کاهش می‌یابد، برخی هزینه‌های بزرگ حذف می‌شوند ولی مصرف‌کنندگان به دنبال لذتهای کوچک باقی می‌مانند.
این پدیده بخشی از اثر درآمد
income effect
است.

البته اگر رکود خیلی شدید باشد، حتی خریدهای کوچک نیز ممکن است کاهش یابند؛ وقتی درآمدها خیلی کم شود، مردم از همهٔ کارهای لوکس چشم می‌پوشند.

نظریهٔ «تأثیر رژ لب» برای اولین بار در سال ۱۹۹۸ توسط ژولیت شور (Juliet Schor) استاد اقتصاد دانشگاه بوستون در کتابش
The Overspent American
مطرح شده.

مردم در زمان بحران اقتصادی یا بی‌ثباتی مالی ممکن است سینما رفتن، خرید قهوهٔ گران‌تر یا لوازم آرایشی کوچک را قطع نکنند.
حتی برخی مشاغل کوچک مانند غذای آماده، کافه‌ها، یا محصولات آرایش و زیبایی که هزینهٔ زیادی ندارند، در رکود بهتر از کالاهای لوکس سنگین یا وسایل گران دوام می‌اورند.

البته این که خرید کالاهای لوکس کوچک در دوران دشوار اقتصادی همواره ادامه دارد درست نیست. این موضوع فراتر از قدرت خرید افراد بسته به شدت رکود، نرخ بیکاری، تورم و البته سلیقه و رفتار فرهنگی متفاوت است.
این که در مورد تمام «کالاهای کوچک لوکس» رفتار مشابهی وجود دارد هم درست نیست.

نحوه واکنش مردم به رکود اقتصادی بسیار وابسته به فرهنگ مصرفی، انتظارات اجتماعی، و حتی سیستم‌های حمایتی دولتی است. در کشورهایی که حمایت اجتماعی قوی‌تر است، مردم ممکن است کمتر به خرید لوکس کوچک متوسل شوند چون فشار روانی کمتر است.

⚠️ما برای تشخیص وضعیت اقتصادی در جامعه از پدیده اثر رژ لب بهره نمی‌گیریم، شاخص‌های علمی برای این کار وجود دارد🔻، اما برای رفع اشتباه افراد بی‌اطلاعی که می‌خواهند از یک مشاهدۀ سطحی در این زمینه نتیجۀ غلط بگیرند می‌توانیم از آن استفاده کنیم.
شلوغ بودن کافه‌ها و رستوران‌هایی که به نسبت حقوق اغلب مردم گران محسوب می‌شوند و ترافیک سنگین جاده‌های شمال در زمان تعطیلات را می‌توان در صورت هم‌خوانی شاخص‌های دیگر (نه همیشه) نمونه‌ای از پدیدۀ اثر رژ لب دانست،
اما بوی کباب در پارک‌ها و دستان پر از خرید در میادین تره‌بار حتی اثر رژ لب هم نیست!
این‌ها که لوکس نیستند!
در واقع باید به فردی که تصور کرده است دستان پر از خرید در میادین تره‌بار نشانۀ وضعیت اقتصادی خوب است باید گفت مشاهده سطحی را جایگزین مشاهده علمی کرده، استنباط شخصی را جایگزین استنتاج علمی کرده و تعمیم دادن را هم بلد نیست.

🔺برای سنجش «وضعیت اقتصادی مردم»، معمولاً از ترکیبی از درآمد سرانه، نابرابری، نرخ فقر، نرخ بیکاری، تورم و شاخص توسعه انسانی استفاده می‌شود:
تولید ناخالص داخلی سرانه
GDP per capita
درآمد سرانه واقعی
Real Income per capita
ضریب جینی
Gini coefficient
شاخص فقر
Poverty headcount ratio
شاخص توسعه انسانی
HDI
نرخ بیکاری
Unemployment Rate
نرخ مشارکت اقتصادی
Labor Force Participation Rate
نرخ اشتغال ناقص
Underemployment Rate
نرخ تورم
Inflation rate
شاخص قیمت مصرف‌کننده
CPI
شاخص قدرت خرید
PPP
نرخ پس‌انداز خانوار
Household Saving Rate
نرخ سرمایه‌گذاری
Investment Rate
بدهی خانوار به درآمد
Household Debt-to-Income Ratio
دسترسی به آموزش و بهداشت
Access to Education and Healthcare
امید به زندگی
Life expectancy
شاخص کیفیت زندگی
Quality of Life Index
نه بوی کباب در پارکها یا دستانی که خرید ارزان‌قیمت از میادین تره‌بار را حمل می‌کنند.😞

مرتبط با:
t.me/Fact_Check/2632
👍23👏9❤6
❌❌❌ ویدئویی که با عنوان انفجار خونین در کلابی در باکو منتشر شده قبلاً در سال ۱۴۰۱ منتشر شده بود.
متن خبری که جدیداً منتشر شده نیز همان متن منتشر شده در سال ۱۴۰۱ است.

خبر تازه‌ای در این زمینه هنوز در منبع معتبری یافت نشده.

به‌روزرسانی می‌شود:
t.me/Fact_Check
👍12👏5❤3
Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
Photo
❌❌❌ کانال‌هایی که فارسی‌زبانان زیادی اخبار را از آن‌ها دنبال می‌کنند همچنان در حال نشر متن و ویدئویی مربوط به ۳ سال قبل به عنوان خبر روز هستند
و هنوز در منبع معتبری چنین خبری مشاهده نشده.

پیشنهاد می‌شود با بازنشر تکذیبیه‌های
t.me/Fact_Check
انتظار کاربران از کانال‌ها و صفحات و نیز کیفیت محتوای فضای مجازی را بالا ببرید.

انتشار مطالب غلط نباید سبب افزایش دنبال‌کننده شود، اما فعلاً که می‌شود!

مرتبط با این مطلب:
t.me/Fact_Check/2637
👍9❤2
Forwarded from اندیشه سرا
❗️نزدیک به ۲۴ ساعت است که بسیاری از کانال‌های فارسی که کاربران ممکن است از روی نامشان باور کرده باشند که منبع خبر هستند دارند خبر مربوط به سال ۱۴۰۱ را به عنوان خبر تازه منتشر می‌کنند!

واژۀ باکو را در تلگرامتان جست‌وجو کنید و ببینید کانال‌هایی که شما آن‌ها را دنبال می‌کنید هم اعتبارشان در همین حد است که خبری را بدون درستی‌سنجی کپی می‌کنند؟

این خبر در یک خبرگزاری در فروردین ۱۴۰۱ منتشر شده بود:
t.me/Fact_Check/2634

لطفاً
🕯 #آسیب_شناسی_جامعه_مجازی:
t.me/andishehsarapub
🔎 و درستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.me/Fact_Check
را دنبال کنید
و با بازنشر مطالبی که به نظرتان مفید است به بهبود کیفیت محتوای فضای مجازی فارسی کمک کنید.
👍9❤3
🔹اخطار معاونت اجتماعی و پارلمانی سازمان نظام پزشکی به سایت‌های نوبت‌دهی آنلاین

🔹معاونت اجتماعی و پارلمانی سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران طی مکاتباتی رسمی با مدیران چندین سایت تبلیغاتی و نوبت‌دهی آنلاین، فعالیت این مجموعه‌ها در معرفی و همکاری با افراد فاقد مجوزهای قانونی را تخلف آشکار دانست و آن را جرم تلقی کرد.

🔹هر گونه معرفی یا جذب بیمار برای اشخاص فاقد صلاحیت پزشکی با عناوینی چون «دکتر» و «متخصص»، علاوه بر ایجاد زمینه فریب و آسیب به سلامت مردم، طبق ماده ۳ قانون مربوط به امور پزشکی و بهداشتی مصوب ۱۳۳۴ جرم محسوب می‌شود.

🔹دکتر سیدمحمد میرخانی، معاون اجتماعی و امور مجلس سازمان نظام پزشکی: تداوم این روند غیرقانونی موجب پیگیری قضایی و اقدام قانونی خواهد شد. همچنین از مسئولان سایت‌ها خواسته شده است که هرچه سریع‌تر نسبت به توقف چنین فعالیت‌هایی اقدام کنند، در غیر این صورت سازمان نظام پزشکی با هماهنگی مراجع ذی‌صلاح اقدامات قانونی لازم را معمول خواهد داشت.
t.me/drmohammadmirkhani

🕯 #آسیب_شناسی_جامعه_مجازی:
t.me/andishehsarapub
🔎 درستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.me/Fact_Check
👍13👏2❤1