Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.84K subscribers
2.5K photos
213 videos
28 files
1.69K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
✅ @Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.me/Fact_Check/1
Download Telegram
❓آیا این خبر درست است؟
پاسخ در 👈پیام بعدی

✅ @Fact_Check
❓پرسیده‌اند آیا خبر قطع انگشتان دست بر اثر کووید-۱۹ درست است؟
👈این خبر
✅ @Fact_Check
#نگران_نباشید
۱. شخصی به نام
Gregg Garfield
اهل کالیفرنیا در ایتالیا به کووید-۱۹ مبتلا شده و ۶۴ روز در بیمارستان بستری بوده که «۳۱ روز» آن را متصل به ونتیلاتور (دستگاه تنفس مصنوعی) بوده.

۲. این شخص انگشتانش را به‌خاطر کاهش خون‌رسانی و آسیب بافت از دست داده است اما توجه به نکات زیر اهمیت دارد.

۳. مبتلایان به کووید-۱۹ که بیماری‌شان در حدی شدید می‌شود که به ونتیلاتور نیاز پیدا می‌کنند، ۳۰ درصد احتمال زنده ماندن دارند.
در مورد این شخص، پزشک‌ها احتمال ۱ درصد زنده ماندن را مطرح کرده بودند.
بنابراین حالا به جای این‌که به‌خاطر از دست دادن انگشتانش ناراحت باشد، به خاطر زنده ماندن خوشحال است.
بنابراین خبر را از این زاویۀ دید بخوانیم:
«شخصی که احتمال مرگش ۹۹ درصد بود نمرد و برخی بافت‌های بدنش آسیب دیدند از جمله انگشتانش، طوری که منجر به قطع انگشتانش شد.»
این خبر با این‌که بگوییم:
«کوروناویروس باعث قطع انگشتان می‌شود» خیلی فرق دارد؛
⚠️چون در بین بیش از ۱۸ میلیون مبتلای ثبت شده، وجود «تنها یک مثال» مناسب برای مطرح شدن در خبرهای عمومی نیست؛
🚨به همین دلیل شما به زبان انگلیسی نشریۀ معتبری را پیدا نمی‌کنید که به این خبر پرداخته باشد و آن را تنها در نشریات زرد کوچه بازاری و صفحات اینترنتی هم‌سطح با آن‌ها می‌بینید.

۴. در مطالبی که در نشریات زرد انگلیسی‌زبان دربارۀ این شخص مطرح شده، هیچ اطلاعاتی دربارۀ بیماری‌های زمینه‌ای وی نیامده است.

۵. متأسفانه در فضای مجازی فارسی بدون توجه به چنین نکاتی، تنها برای جلب توجه (کلیک‌بیت) مطالب را منتشر می‌کنند.

۶. 🚨البته گفتنی است که متأسفانه کووید-۱۹ در درصد قابل توجهی از مبتلایان که ادعا می‌شود کاملاً خوب شده‌اند، عوارض خود را باقی گذاشته است. لذا این مطلب به معنی کم‌خطر بودن کووید-۱۹ نیست. این بیماری از آن‌چه اکثر مردم گمان می‌کنند خطرناک‌تر است.
👈خطر زردگرفتگی
👈دمنده در ساز اینفودمی
👈اینفودمی چیست؟
✅ @Fact_Check
🚨 در فضای مجازی ویدئوهای مختلفی وجود دارد که در آن‌ها موشکی از آسمان به بخشی از خشکی در بیروت برخورد می‌کند، سپس انفجار دوم رخ می‌دهد.

دستکاری ویدئو کار بسیار آسانی است.
از کجا بفهمیم ویدئو دستکاری شده است یا نه؟
آسان‌ترین راه: از اعتبار منابعی که آن را منتشر کرده‌اند.
اگر چنین مطلبی درست بود چندین منبع معتبر آن را منتشر می‌کردند. (یک منبع معتبر هم ممکن است گاهی اشتباه کند.)

لطفاً در هر گروه هر شخصی مطلبی را از منبع ناشناس یا بدسابقه ارسال کرد او را راهنمایی کنید.

آنچه در تصویر می‌بینید تکذیب ویدئوی برخورد موشک به بیروت در سی‌ان‌ان است.
✅ @Fact_Check

🆘 راستی‌سنجی مطالب مرتبط با کووید-۱۹:
@nouritazeh
🟡❌ ویدئویی با شرح روبات محافظ پادشاه بحرین در فضای مجازی فارسی در حال انتشار است. البته وارداتی است و به زبان‌های دیگر هم قابل ردیابی.
ویدئو: بالا-چپ
شرحی که برای آن نوشته‌اند: بالا-راست

اگر پیام را در گروهی ملاحظه نمودید، لطفاً این پیام را ارسال بفرمایید تا ارسال‌کننده‌اش لااقل در ذهنش به خود پاسخ دهد:

آیا شرح پیام درست است؟

آیا خودتان به درستی آن اطمینان دارید یا منبعی که آن را منتشر کرده معتبر است؟

پادشاه بحرین کدام‌یک از اشخاص حاضر در ویدئو است؟

این منبع تا حالا چندبار مطلب نادرست منتشر کرده است؟

انتشار مطالب نادرست چه دلیلی دارد؟

انتشار مطالب نادرست چه زیان‌هایی دارد؟

اگر چند بار مطلب ارسالی شما غلط باشد پس از آن از بازنشر مطالب نامطمئن از منابع نامعتبر دست برمی‌دارید؟

چند بار دیگر که مطالب منبعی غلط باشد از دنبال کردن آن منبع صرف نظر می‌کنید؟

منبعی که پیام‌های غلط منتشر می‌کند از این کار چه هدفی دارد؟

شما از بازنشر مطلبی که نمی‌دانید درست یا نادرست است چه هدفی دارید؟

✅ توضیح بیشتر در پیام بعد:
✅ t.me/Fact_Check/258

🆘 درستی‌سنجی مطالب مرتبط با کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🟡🟤 ویدئویی که با عنوان روبات محافظ پادشاه بحرین توسط کانال‌های زرد در فضای مجازی فارسی منتشر و توسط کسانی که بدون اطمینان از درستی مطالب آن‌ها را بازنشر می‌کنند باز نشر شده، یک روبات سرگرمی به نام تیتان (تایتان) را نشان می‌دهد که متعلق به یک شرکت خصوصی بریتانیایی است.
در مراسم مختلف آن را دعوت می‌کنند تا با حرکت، حرف‌زدن، آواز خواندن و رقصیدن مردم را سرگرم کند.
می‌توانید به وب‌سایت آن بروید و برای برنامه‌ای که دارید آن را دعوت کنید.
👈لینک وب‌سایت

ویدئوی پیوست، نسخۀ طولانی‌تری از حضور این روبات در نمایشگاه‌های مختلف است.

لطفاً پیام قبلی را ببینید و برای دیگران هم بفرستید تا کم‌کم سواد رسانه‌ای کسانی که هر چیزی را هرجا دیدند باور و آن را بازنشر می‌کنند افزایش یابد و فضای مجازی را با اطلاعات نادرست آلوده نکنند.

✅ توضیح بیشتر در پیام قبل:
✅ @Fact_Check
🆘 راستی‌سنجی مطالب مرتبط با کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh
🟤🟡 تعداد دنبال‌کنندگان کانال‌هایی که چنین مطالبی را منتشر می‌کنند در تصویر دیده می‌شود.
در تصویر پایین-وسط می‌بینید که بر دروغ‌های پیام افزوده هم شده!
👈دربارۀ این پیام

✅ توضیح بیشتر در پیام قبل:
✅ @Fact_Check
🆘 راستی‌سنجی مطالب مرتبط با کووید-۱۹:
🆘 @nouritazeh
🔴 یک اکانت جعلی توئیتری که نام خود را باشگاه خبرنگاران جوان گذاشته خبری را دربارۀ لو رفتن سؤال کنکور منتشر کرده، تعداد زیادی کانال بزرگ فارسی آن را به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان منتشر کرده‌اند.

از این‌که سؤال کنکور لو رفته یا نه اطلاع نداریم اما چیزی که اطلاع داریم این است:
کانال‌هایی با چندصدهزار یا چندمیلیون دنبال کننده قادر به تشخیص اعتبار منبع و صحت انتساب آن به جایی که خود را به آن منتسب کرده‌اند نیستند و جعلی بودن یک اکانت را که در نگاه اول می‌شود جعلی بودنش را تشخیص داد تشخیص نمی‌دهند، حجم اعظم مطالب فضای مجازی را ایجاد می‌کنند.
@WhatWentWrong
❌❓ویروس ناشناخته‌ای کشنده‌تر از کورونا؟!
#نگران_نباشید

خبری با عنوان ویروس ناشناخته‌ای کشنده‌تر از کورونا در قزاقستان (تصویر ۱) که با فراوانی زیاد در فضای مجازی فارسی بازنشر شده، شایعه‌ای قدیمی است که یک ماه قبل هم (که آن موقع قدیمی نبود) در فضای مجازی فارسی همزمان با فضای مجازی غیرفارسی منتشر شده بود! (۴)
منشأ این شایعه، اظهارات سفارت چین در قزاقستان در یک ماه قبل است (۲)، وزارت بهداشت قزاقستان هم آن را تکذیب کرده (۳ و ۵) و در این مدت خبر تازه‌ای که شایعه را تأیید کند وجود نداشته.

وقتی شواهدی برای تأیید شایعه‌ای نگران‌کننده مربوط به کشوری دیگر و یک ماه قبل وجود ندارد، آیا دلیل معقولی برای نشر عمومی و ایجاد نگرانی در مردم وجود دارد؟

اگر از هر ارسال‌کنندۀ مطلبی بپرسیم «آیا به درستی مطلبی که ارسال کرده‌اید اطمینان دارید؟ یا به منبع آن اعتماد دارید؟» بیشتر مطالب نادرست فضای مجازی حذف می‌شوند.

🚨چرا شایعات نگران‌کننده مثل «👈تب راجعه» برمی‌گردند؟

🚨👈نقش و سهم «اینفودمی» در خسارت‌زنی‌ها و مرگ‌آفرینی‌های پاندمی «کووید-۱۹»

🆘 بررسی شایعات مرتبط با کووید-۱۹:
@nouritazeh
✅ بررسی شایعات فضای مجازی:
@Fact_Check
👍1