Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.82K subscribers
2.5K photos
214 videos
28 files
1.69K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
✅ @Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.me/Fact_Check/1
Download Telegram
Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
❌❌❌با جست‌وجوی عکس افراد حاضر در این نشست، تفاوت افراد و لباسها و در نتیجه نادرستی کپشن را درمی‌یابیم. خود عکس هم که جعلی‌ست: ❓این پاهای اضافی متعلق به چه کسانی است؟! بین نفر اول و دوم فقط یک پا وجود دارد (علامت نارنجی‌رنگ)، فردی در آنجا نیست، صندلی هم نیست…
📸 از چت‌جی‌پی‌تی خواستم عکس جعل کند تا به شما نشان دهم که ایجاد عکس غیرواقعی چه‌قدر آسان است و نباید هر عکسی را در هرجا دیدیم واقعی بپنداریم.
تشخیص عکس واقعی و جعلی ممکن است آسان نباشد، لذا باید منابع معتبر را دنبال کنیم تا در دام مطالب و تصاویر جعلی منابع نامعتبر نیفتیم.

چنان که در اسکرین شات ششم می‌بینید، در زمان درخواست تغییر آخر، تعداد درخواستی که از نسخۀ رایگان چت‌جی‌پی‌تی می‌توانستم در ۲۴ ساعت داشته باشم تمام شده!
۲۴ ساعت بعد که درخواست جدید می‌پذیرد ادامه می‌دهم:
t.me/Fact_Check

🟡 این عکس در منبع معتبری نبوده، هر کانالی که ادمینش تصاویر و خبر را از منبع نامعتبر برمی‌دارد و منتشر می‌کند زرد است:
t.me/Fact_Check/2609

⚠️⚠️⚠️به انگشتان افراد در عکسهای بالا دقت کنید!
🔎تشخیص جعلی بودن عکس از روی شمارش تعداد انگشتان و مشاهده شکل انگشتان:
t.me/Fact_Check/1286

⚠️به گوشهای افراد در عکسهای بالا دقت کنید!
🔎تشخیص جعلی بودن عکس از روی لالۀ گوش:
t.me/nouritazeh/14509

🔎درستی‌سنجی شایعات:
t.me/Fact_Check
👍8❤3👏2
❌❌❌ این‌ عکس توسط هوش مصنوعی ایجاد شده اما کانالهای زرد آن را به عنوان عکس واقعی منتشر کرده‌اند:
t.me/Fact_Check/2609

⚠️⚠️⚠️به انگشتان افراد در عکسهای بالا دقت کنید!
🔎تشخیص جعلی بودن عکس از روی شمارش تعداد انگشتان و مشاهده شکل انگشتان:
t.me/Fact_Check/1286

⚠️به گوشهای افراد در عکسهای بالا دقت کنید!
🔎تشخیص جعلی بودن عکس از روی لالۀ گوش:
t.me/nouritazeh/14509

⚠️و تعداد پای اضافی:
t.me/Fact_Check/2609

🔎درستی‌سنجی شایعات:
t.me/Fact_Check
👍10❤6
درمان جن‌زدگی در قرن ۲۱ ...

در ابتدا مردم را با بمباران اطلاعات غلط و دروغ و توهم از تفکر و علم به دور می‌کنند و وقتی دروغ تبدیل به باور شد راه حل‌های کثیف خود را برای درمان می‌فروشند.
جامعه‌ای که بیماری را جن‌زدگی تصور کند بهترین سرمایه‌گذاری برای خرافات‌فروشی را فراهم خواهد کرد. / دکتر محمد میرخانی

🔎درستی‌سنجی شایعات:
t.me/Fact_Check
❤12👍6😁4👏1😡1
❌❌❌ ادمین‌های کانال‌های زرد چه‌قدر «بی ...» هستند که مکرراً با تازه وانمود کردن خبرهای قدیمی القا می‌کنند که اتفاقی در شرف وقوع است؛
ایرانیان مقیم خارج را نگران حال پدر و مادرشان و عزیزانشان می‌کنند،
ایرانیان مقیم داخل کشور را دچار اضطراب و دلهره می‌کنند،
سبب رکود در کارها می‌شوند، سبب افزایش شیب کاهش ارزش ریال می‌شوند،
مانع برنامه‌ریزی سفر ایرانیان مقیم خارج و گردشگران به داخل کشور و سفر ایرانیان به خارج از کشور می‌شوند و ... و ...
و عمر مردم را تلف می‌کنند.

این خبر تازه نیست و نشانه‌ای برای اتفاق در شرف وقوعی نیست.
دو ماه است که گه‌گاه اطلاعیه‌شان بازنشر شده.

برای نمونه اصل اطلاعیه را در خبر دو هفته قبل ببینید:
t.me/keikojaberim/6208

🔴خبرهای درست بازگشت ایرلاین‌ها و از سرگیری فعالیت بخش کنسولی سفارتخانه‌ها را در این کانال‌ها دنبال کنید:
خبرهای اثرگذار بر گردشگری:
t.me/keikojaberim
دربارۀ پاریس، فرانسه و اروپا:
t.me/LaVilleLumiere
شعر، موسیقی و گردشگری:
t.me/pakruh

🆘لطفاً با بازنشر این تکذیبیه در حد امکان آثار سوء خبر نادرست را کاهش دهید.
👍8❤5👎1👏1
⚠️بازی دیگر ادمین‌های منابع زرد با روح و روان کاربران

به نوشته‌های منابع زرد دربارۀ تغییرات در پرواز در آسمان ایران توجه نفرمایید.

طوری از کلی‌یر شدن آسمان نوشته‌اند و خبرهای دیگر را به آن چسبانده‌اند که انگار دقایقی دیگر جنگی آغاز می‌شود!

به این روش بارها موفق شده‌اند تعداد دنبال‌کنندگانشان را افزایش دهند.
آن‌ها دنبال همین افزایش تعداد هستند، چه هدفشان افزایش درآمد آگهی باشد و چه اهداف بدتری داشته باشند.

دنبال‌کنندگانشان هم هیجان‌زده اخبار این منابع زرد را بازنشر می‌کنند، حتی با این‌که مکرراً دیده‌اند که اخبار قبلی‌شان جعلی بوده یا موارد کم‌اهمیت را مهم جلوه داده‌اند.
غافل که دارند با ایجاد هراس‌های بی‌جا و بیش از حد کیفیت زندگی خود و دیگران را بسیار پایین می‌آورند.

اطلاعات درست دربارۀ بازگشت پروازها، و باز و بسته شدن سفارتخانه‌ها و موارد مرتبط را در این کانال بخوانید:
t.me/keikojaberim/6316

نوتام اعلامی:
t.me/keikojaberim/6327
در
02:30 UTC August 22
پایان می‌یابد.
---
🔎درستی‌سنجی شایعات:
t.me/Fact_Check
❤9🤔1
ادعای منابع زرد در مورد کلی‌یر بودن آسمان عراق نادرست است.
نوتام بخشی از آسمان در غرب ایران هم ساعت ۶ صبح پایان یافت.

نوتام این بود:
t.me/keikojaberim/6327

🔎درستی‌سنجی شایعات:
t.me/Fact_Check
👌10❤1🤔1
⚠️ در ویدئو، وزیر امور خارجه دربارۀ فعال شدن اسنپ بک (معروف به مکانیسم ماشه) گفته است:
«ممکنه انجام بشه»
(از ثانیۀ ۲۳)

در کپشن نوشته شده: «تقریباً قطعیه»

بسیاری از مردم کپشن را می‌خوانند و ویدئو را یا اصلاً نمی‌بینند یا کامل نمی‌بینند یا به دقت نمی‌بینند و کپشن را جدی می‌گیرند، مخصوصاً وقتی که کپشن کوتاه باشد.

❓چه باید کرد؟
کانال‌ها و صفحاتی را دنبال کنیم که دقت و صحت مطالبشان بیشتر است.

🔎درستی‌سنجی شایعات:
t.me/Fact_Check
❤8👍3
Forwarded from اندیشه سرا
🎉روز پزشک مبارک❤️🌹
این اثر «ابرقهرمانان در حال تعظیم»
Superheroes Bowing
نامیده شده، خالقی ناشناس دارد و نخستین‌بار در آوریل ۲۰۲۰ در یک کانال تلگرام روس منتشر و به سرعت به یک «میم اینترنتی»🔻 بدل شده.

ابرقهرمانانی که در تصویر دیده می‌شوند از آثار خلق شدۀ «دی‌سی» «مانند سوپرمن و بت‌من»؛ و «ماروِل» «مانند مرد عنکبوتی» هستند.

🔺در پیام معرفیِ ژدون دربارۀ «میم اینترنتی» توضیح داده شده:
t.me/andishehsarapub/1942

🟢 از شما دعوت می‌شود کانال‌های زیر را دنبال بفرمایید و با بازنشر مطالبشان به کسانی که سلامتشان برایتان مهم است، سلامت هدیه دهید:

🔹پیشگیری از همه‌گیری بیماری‌های واگیردار:
t.me/nouritazeh
🔹پاسخ به شایعات واکسن:
t.me/SarsCoVTwo/3434
🔹توصیه‌های پزشکان متخصص به زبان ساده، برای عموم:
t.me/GreatPharos
🔹خبرها و نکات مهم ام‌پاکس:
t.me/Orthopoxvirus
🔹مقالات پزشکی با تأکید بر کووید-۱۹:
t.me/CovidPapers
🔹درستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
t.me/Fact_Check
🔹امنیت در فضای مجازی و آسیب‌شناسی جامعۀ مجازی:
t.me/andishehsarapub
🟢 لطفاً از بخش اد ممبر دوستان خود را به گروه بهداشت و سلامت دعوت بفرمایید:
t.me/HealthNotes
❤11🤔1
Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
🇩🇪 اعلان رسمی سفارت آلمان در تهران: سفارت آلمان باز است. - 🔴 یک پیام مهم: مخاطب توضیح زیر ادمین‌های کانالهای زردی که روزی چند پیام دروغ منتشر می‌کنند از جمله هفته‌ای یک بار خبر دروغ تعطیلی سفارت‌خانه‌ها نیستند، کاربرانی هستند که آن کانالهای زرد را دنبال می‌کنند…
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🇩🇪
🔴1⃣ گرچه سفارت آلمان در تهران بسته بودنش را چند بار تکذیب کرده،
باز هم ادمین‌های کانال‌های زرد قادرند اعلام کنند سفارت بسته است و عده بسیار زیادی حرفشان را باور کنند!

عامل مهم این است که اغلب مردم کانال‌ها و صفحات زرد را دنبال می‌کنند و منابع دیگر دنبال‌کنندگان کمی دارند
در نتیجه زمینه برای نشر اطلاعات غلط فراهم است و تکذیبیه‌ها را هم عده زیادی نمی‌بینند.

🔴2⃣ سفارت آلمان در ایران ویدیویی از مارکوس پوتسل، سفیر این کشور در تهران را امروز ۳۱ مرداد ۱۴۰۴ (۲۲ اوت) در حساب اینستاگرام خود منتشر کرده که در آن آقای پوتسل به زبان فارسی ضمن خداحافظی به علت پایان ماموریتش در ایران، توضیحاتی در رابطه با دلایل کاهش فعالیت‌های سفارت کشورش می‌دهد.

او می‌گوید «تعداد کارمندان کنسولگری آلمان در ایران کم شده و ما این توانایی را نداریم که همین تعداد ویزا را صادر کنیم. یعنی تعداد ویزایی که صادر می‌کنیم کاهش خواهد یافت»
منبع ویدئو

🔹درستی‌سنجی شایعات فضای مجازی:
t.me/Fact_Check
🔹امنیت در فضای مجازی و آسیب‌شناسی جامعۀ مجازی:
t.me/andishehsarapub
🔹خبرهای تأثیرگذار بر گردشگری:
t.me/keikojaberim
👍9
Forwarded from اندیشه سرا
🔺
👆😳! 😂؟! 😭؟! روز پزشک را به ادمین این کانال تلگرامی تبریک عرض می‌کنیم که تمام این موارد را که در تخصص متخصصین مختلف و متعددی‌ست، «به‌تنهایی»، «ظرف مدت ۴۸ ساعت»، «بدون دارو» و «۱۰۰٪ تضمینی» درمان می‌کند! 😂؟😭؟

⁉️ گمان می‌کنید مشتری ندارد؟!

⁉️ به نظرتان چند کلاس سواد دارد؟!

🕯 #آسیب_شناسی_جامعه_مجازی را دنبال کنید:
t.me/andishehsarapub
🔎 درستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.me/Fact_Check
💊 لطفا از بخش اد ممبر دوستان خود را به گروه دعوت بفرمایید تا مطالب مرتبط با بهداشت و سلامت را بخوانند:
t.me/HealthNotes
❤10👍4😁1🤔1
Forwarded from اندیشه سرا
✍ هرکس به قصد شهرت اگر لودگی کند
بر روی آب اسم خودش را نوشته است!
#بهزاد_پاکروح
t.me/andishehsarapub
t.me/pakruh

❌ در نکوهش سخنان شرم‌آور «زینب موسوی» دربارۀ فردوسی بزرگ

✍ برادر حاتم طائی که ذوق و هنری نداشت و در حسادت شهرت حاتم می‌سوخت،
برای معروف شدن در چاه زمزم ادرار کرد
و بسیار معروف شد، اما چه معروفیتی!

✍ به مناسبت افتتاح یک طرح ناتمام، شعری نوشته بودم که اشاره‌ای به کار زشت برادر حاتم داشت:

از شهرت برادر حاتم شنیده‌اید؟
یک چند روز از خودِ حاتم گذشته است؟

از کودکی همیشه به ما نیک گفته‌اند:
هر شخص می‌کند درو آن را که کِشته است

هرکس که افتتاح کند طرحِ ناتمام
بر روی آب اسم خودش را نوشته است!
#بهزاد_پاکروح

✍ برای اشخاصی که به سبک برادر حاتم می‌خواهند در فضای مجازی معروف شوند می‌شود بیت آخرش را چنین نوشت:

هرکس به قصد شهرت اگر لودگی کند
بر روی آب اسم خودش را نوشته است!

❓اما چرا کسانی در فضای مجازی «نام بزرگان را به زشتی می‌برند»* یا کاری می‌کنند که چون «ادرار کردن در آب زمزم» کریه است؟

صفحات اینستاگرام نه‌تنها با کامنت‌های مثبت که حتی با کامنت‌های منفی بیشتر دیده می‌شوند و معروف‌تر می‌شوند و صرف نظر از مثبت یا منفی بودنِ شهرتشان، با افزایش دنبال‌کننده، به درآمد بیشتر از راه جذب آگهی دست می‌یابند.
چنین اشخاصی با خود می‌گویند افرادی که مخالفت و حتی فحاشی کنند سبب بیشتر دیده شدن و افزایش دنبال‌کننده می‌شوند.

واکنش‌های آگاهانۀ ما کاربران در فضای مجازی در انتخاب صفحاتی که دنبال می‌کنیم و انتخاب مطالبی که بازنشر می‌کنیم می‌تواند مانع ترویج کارهای ناشایست برای بیشتر دیده شدن شود.

*بزرگش نخوانند اهلِ خِرد
که نام بزرگان به زشتی برد
#سعدی
t.me/andishehsarapub
t.me/pakruh
👏13❤6👍3👎3
⁉️چند ثانیه از مناظره‌ای منتشر شده که بیژن عبدالکریمی در آن می‌گوید:
«کمتر کشوری مثل ایرانه که مردم با چهار دست بارشون رو بخرند! توی پارکها بوی کباب همه‌جا رو برداشته»

❓پرسشی که پیش می‌آید این است که آیا این سخن
out of context
است؟
بخش بزرگتری از این مناظره را در فایل پیوست می‌توان دید. (۴,۵ دقیقه)
عبدالکریمی در ادامه می‌گوید:
«نمی‌خوام بگم اوضاع خوبه، نمی‌خوام بگم دهک‌های پایین له نمی‌شن، نمی‌خوام بگم طبقه متوسط»
او با این جملات حرف قبلی‌اش را تا حدی تعدیل می‌کند، اما:

❓پس عبدالکریمی چه می‌خواهد بگوید؟
آیا از «حجم خرید افراد در میادین تره‌بار یا تعداد نفراتی که در پارکها کباب درست می‌کنند» در علم اقتصاد همان نتیجه‌ای گرفته می‌شود که عبدالکریمی گرفته است؟

❓آیا «مشاهدات سطحی یک فرد» به این شکل ارزش علمی دارد؟ و قابل نتیجه‌گیری است؟
جای شاخصهای علم اقتصاد کجاست؟

❓آیا می‌توان با همین مشاهدات بیژن عبدالکریمی «البته نه سطحی و محدود، اگر با وسعت کافی با دید علمی و در مقایسه با موارد دیگر انجام شود» برعکس آنچه عبدالکریمی نتیجه گرفته، نتیجه‌گیری کرد؟

درستی‌سنجی شایعات مجازی را دنبال کنید:
t.me/Fact_Check
👍21❤2👏2👎1🤬1👌1
Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
Video
😞 بوی کباب در پارکها یا دستانی که خرید ارزان‌قیمت از میادین تره‌بار را حمل می‌کنند، حتی پدیدۀ اثر رژ لب هم نیست!
t.me/Fact_Check

✍ چند کلمه خطاب به کسی که مشاهدۀ سطحی را جایگزین مشاهدۀ علمی کرده، استنباط شخصی را جایگزین استنتاج علمی کرده و تعمیم دادن را هم بلد نیست.

نخست ببینیم پدیدۀ اثر رژ لب
Lipstick effect
Effet rouge à lèvres
چیست.

در دوران رکود اقتصادی، وقتی افراد پول زیادی در دست ندارند، ممکن است باز هم برای خرید برخی کالاهای لوکسی که قیمت زیاد ندارند خرج کنند تا حس خوبی داشته باشند یا بخشی از رفاه خود را حفظ کنند.

وقتی درآمد کاهش می‌یابد، برخی هزینه‌های بزرگ حذف می‌شوند ولی مصرف‌کنندگان به دنبال لذتهای کوچک باقی می‌مانند.
این پدیده بخشی از اثر درآمد
income effect
است.

البته اگر رکود خیلی شدید باشد، حتی خریدهای کوچک نیز ممکن است کاهش یابند؛ وقتی درآمدها خیلی کم شود، مردم از همهٔ کارهای لوکس چشم می‌پوشند.

نظریهٔ «تأثیر رژ لب» برای اولین بار در سال ۱۹۹۸ توسط ژولیت شور (Juliet Schor) استاد اقتصاد دانشگاه بوستون در کتابش
The Overspent American
مطرح شده.

مردم در زمان بحران اقتصادی یا بی‌ثباتی مالی ممکن است سینما رفتن، خرید قهوهٔ گران‌تر یا لوازم آرایشی کوچک را قطع نکنند.
حتی برخی مشاغل کوچک مانند غذای آماده، کافه‌ها، یا محصولات آرایش و زیبایی که هزینهٔ زیادی ندارند، در رکود بهتر از کالاهای لوکس سنگین یا وسایل گران دوام می‌اورند.

البته این که خرید کالاهای لوکس کوچک در دوران دشوار اقتصادی همواره ادامه دارد درست نیست. این موضوع فراتر از قدرت خرید افراد بسته به شدت رکود، نرخ بیکاری، تورم و البته سلیقه و رفتار فرهنگی متفاوت است.
این که در مورد تمام «کالاهای کوچک لوکس» رفتار مشابهی وجود دارد هم درست نیست.

نحوه واکنش مردم به رکود اقتصادی بسیار وابسته به فرهنگ مصرفی، انتظارات اجتماعی، و حتی سیستم‌های حمایتی دولتی است. در کشورهایی که حمایت اجتماعی قوی‌تر است، مردم ممکن است کمتر به خرید لوکس کوچک متوسل شوند چون فشار روانی کمتر است.

⚠️ما برای تشخیص وضعیت اقتصادی در جامعه از پدیده اثر رژ لب بهره نمی‌گیریم، شاخص‌های علمی برای این کار وجود دارد🔻، اما برای رفع اشتباه افراد بی‌اطلاعی که می‌خواهند از یک مشاهدۀ سطحی در این زمینه نتیجۀ غلط بگیرند می‌توانیم از آن استفاده کنیم.
شلوغ بودن کافه‌ها و رستوران‌هایی که به نسبت حقوق اغلب مردم گران محسوب می‌شوند و ترافیک سنگین جاده‌های شمال در زمان تعطیلات را می‌توان در صورت هم‌خوانی شاخص‌های دیگر (نه همیشه) نمونه‌ای از پدیدۀ اثر رژ لب دانست،
اما بوی کباب در پارک‌ها و دستان پر از خرید در میادین تره‌بار حتی اثر رژ لب هم نیست!
این‌ها که لوکس نیستند!
در واقع باید به فردی که تصور کرده است دستان پر از خرید در میادین تره‌بار نشانۀ وضعیت اقتصادی خوب است باید گفت مشاهده سطحی را جایگزین مشاهده علمی کرده، استنباط شخصی را جایگزین استنتاج علمی کرده و تعمیم دادن را هم بلد نیست.

🔺برای سنجش «وضعیت اقتصادی مردم»، معمولاً از ترکیبی از درآمد سرانه، نابرابری، نرخ فقر، نرخ بیکاری، تورم و شاخص توسعه انسانی استفاده می‌شود:
تولید ناخالص داخلی سرانه
GDP per capita
درآمد سرانه واقعی
Real Income per capita
ضریب جینی
Gini coefficient
شاخص فقر
Poverty headcount ratio
شاخص توسعه انسانی
HDI
نرخ بیکاری
Unemployment Rate
نرخ مشارکت اقتصادی
Labor Force Participation Rate
نرخ اشتغال ناقص
Underemployment Rate
نرخ تورم
Inflation rate
شاخص قیمت مصرف‌کننده
CPI
شاخص قدرت خرید
PPP
نرخ پس‌انداز خانوار
Household Saving Rate
نرخ سرمایه‌گذاری
Investment Rate
بدهی خانوار به درآمد
Household Debt-to-Income Ratio
دسترسی به آموزش و بهداشت
Access to Education and Healthcare
امید به زندگی
Life expectancy
شاخص کیفیت زندگی
Quality of Life Index
نه بوی کباب در پارکها یا دستانی که خرید ارزان‌قیمت از میادین تره‌بار را حمل می‌کنند.😞

مرتبط با:
t.me/Fact_Check/2632
👍23👏9❤6
❌❌❌ ویدئویی که با عنوان انفجار خونین در کلابی در باکو منتشر شده قبلاً در سال ۱۴۰۱ منتشر شده بود.
متن خبری که جدیداً منتشر شده نیز همان متن منتشر شده در سال ۱۴۰۱ است.

خبر تازه‌ای در این زمینه هنوز در منبع معتبری یافت نشده.

به‌روزرسانی می‌شود:
t.me/Fact_Check
👍12👏5❤3