Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
3.82K subscribers
2.5K photos
214 videos
28 files
1.69K links
درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی شایعات فضای مجازی
و مقابله با شبه‌علم
✅ @Fact_Check

ترویج علم
و مقابله با شبه‌علم

رفتن به ابتدای کانال:
https://t.me/Fact_Check/1
Download Telegram
❌❌❌ طبق حدسی که در پیام قبل زده شده بود پیامی با عنوان نشانه‌های سوش جدید کورونا وارد فضای مجازی فارسی شد!
در پیام قبل توضیح داده شده که این علائم در اصل برای این سوش جدید مطرح نشده‌اند:
t.me/nouritazeh/13965

تجربه نشان داده که تکذیب «پیش از انتشار» مطالب نادرست، تأثیرگذارتر از تکذیب پس از انتشار آن‌هاست و از حجم انتشار آن بیشتر می‌کاهد، اما باز هم دو گروه همان مطالب نادرست را منتشر می‌کنند:
یک گروه آن‌ها که تکذیبیه را ندیده‌اند
یک گروه هم آن‌ها که تکذیبیه را دیده‌اند اما چون مطلب برای مخاطب جذاب است و با بازنشر زیاد افزایش دنبال‌کننده می‌شود باز هم آن را منتشر می‌کنند.

🚨رساندن پیام نقد و تکذیب به درون دایره‌های افراد شبه‌علمی و ضدعلمی بسیار دشوار است:
t.me/andishehsarapub/8937

🕯 #آسیب_شناسی_جامعه_مجازی:
t.me/andishehsarapub

🔎 درستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.me/Fact_Check
👏5👍3❤1
❌❌❌پیامی که در آن نوشته شده «روز گذشته فرودگاه قشم دمای ۷۰ درجه سانتی‌گراد را ثبت کرد» نادرست است.

در تصویر Heat Index نوشته شده که
نمایۀ گرما است نه دما.

اگر دما
۴۰°C
و رطوبت نسبی ۷۰٪ باشد نمایه گرمایی
۷۲°C
می‌شود (شبیه به خبرِ تصویر).🔻

در نمایۀ گرما اثر رطوبت‌ نسبی هم لحاظ می‌شود و آن را به‌عنوان دمای احساسی⬇️ هم مطرح می‌کنند.
Heat Index (HI) = humiture

برای سلامت افراد در مناطق بسیار گرم و مرطوب، دانستن نمایۀ گرمایی مکانی که در آن هستند از دانستن دما مهم‌تر است
اما ارقامی که برای این دو گفته می‌شود نباید اشتباه شود تا سبب برداشت اشتباه نشود.

⬆️نمایۀ گرمایی با دمای احساسی هم کمی فرق دارد.
در دمای احساسی
Feels like temperature
اثر باد هم در نظر گرفته می‌شود.
اکیو ودر حتی میزان ابری بودن و زاویۀ خورشید را هم در محاسبۀ دمای احساسی لحاظ می‌کند.
Real Feels like temperature

🔹کاش صفحاتی که نام خبرگزاری را دارند برای هر موضوعی ادمین یا ویراستاری را در نظر می‌گرفتند که لااقل اشتباهات ابتدایی نکند.

🔺🧮تبدیل دما و رطوبت به HI با جاگذاری ساده

💻فرمول دقیق محاسبۀ HI (تخصصی)

t.me/Fact_Check

t.me/andishehsarapub
👍9
❓1⃣چرا ترافیک هوایی آمریکا با هیچ‌جای جهان قابل مقایسه نیست؟
چون نویسنده اطلاعاتش در حد همان اسکرین‌شاتی است که دارد درباره‌اش می‌نویسد!

کشوری با آن جمعیت، مساحت، ثروت، تکنولوژی و گردشگری باید ترافیک هوایی بسیار زیادی داشته باشد و دارد
اما
حتی بدون احتساب جمعیت و مساحت هم آنقدر بیش از اینها نیست که بگوییم قابل مقایسه نیست!
و اگر به نسبت جمعیت یا مساحت در نظر بگیریم از چند کشور اروپای غربی، امارات و قطر هم پایینتر است،
ضمن اینکه چند کشور اروپایی حمل و نقل ریلی پرسرعت را گسترش داده‌اند تا نیازشان به حمل و نقل هوایی کاهش یابد اما در آمریکا این کار نسبت به اروپا جدی نبوده است.

2⃣کپشن‌نویس نمی‌دانسته این آمار مربوط به کل پروازهای داخلی و بین‌المللی است!
از کجای این آمار فهمیده دبی و استانبول هاب شرق به غرب شده‌اند؟!
دبی و استانبول هابهای مهمی در جهانند اما از آمار بالا آن نتیجه را نمی‌شود گرفت.
بعلاوه «شرق و غرب» کجای آمار بالا است؟ آن هم شرق «به» غرب؟!
نویسنده ندانسته «قطر از آن‌رو جزو ده کشور قرار نگرفته که آمار بالا عمدتا تحت تأثیر ترافیک داخلی است»!
توضیحات و نکات مهم:
t.me/andishehsarapub/11313

@Fact_Check
👍9👎1
🔴در ارتباط با ویدئویی که در آن مطرح شده نیش زنبور عسل سبب درمان سرطان می‌شود:

مطالعه و آزمایش خارج از بدن انسان بوده (in vitro)
تا زمانی که مطالعات معتبر بر روی انسان انجام نشود و به تأیید مراکز علمی معتبر نرسد قابلیت استفاده به‌عنوان دارو ندارد.

این پیام ویدئوی نامناسبی را برای خبر نمایش داده به نحوی که سبب می‌شود مخاطب گمان کند مسئله به این سادگی است که زنبور را بگذارند در یک موضع معین نیش بزند!

خبر قدیمی‌ست و دست کم از ۳ سال قبل مقالاتی در این زمینه در وب قابل مشاهده است.

اینکه ویدئو یا خبری بسازند و کاری را که در مرحلۀ مطالعه است قابل انجام نشان دهند برای جلب توجه و جذب دنبال‌کننده است.

مطالعات آزمایشگاهی نشان داده که ملیتین موجود در نیش زنبور عسل سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد اما تا معلوم شود این کار در بدن انسان قابل انجام است یا نه و اگر قابل انجام است چگونه باید انجام شود و داروی مناسب از آن ساخته شود راهی در پیش است.

Honeybee venom & melittin suppress growth factor receptor activation in HER2-enriched ...

Anticancer Activity of Bee Venom Components against Breast Cancer

✅ t.me/Fact_Check
👍6🙏2
🔴 شخصی که در فضای مجازی فارسی ادعا می‌کند از طریق ستاره‌شناسی حوادث را پیشگویی می‌کند،
چند دقیقه 🔴«پس»🔴 از خبر حمله تروریستی امروز در شاه‌چراغ شیراز در کانالش نوشته است:
«ستاره‌شناسی منفی در ایران»

دو ساعت بعد در پیامی وانمود کرده است که پیامش پیشگویانه بوده!

درصد زیادی از دنبال‌کنندگانش متوجه نخواهند شد که او پس‌گویی کرده است!
اگر هم متوجه شوند راهی برای اطلاع دادن به سایر دنبال‌کنندگان ندارند.

🔴 این شخص در کانالش بیش از ۱۳۵,۰۰۰ دنبال‌کننده دارد!
و واکنش‌های منفی مانند دیسلایک به پیام‌هایش را بسته است! تا فقط کسانی که حرفهایش را باور می‌کنند به پیامها واکنش دهند!

🔴 بررسی نشان داده است که هرچند درصد کمی از دنبال‌کنندگان چنین صفحاتی به نادرستگویی آن‌ها پی برده، صفحه را ترک می‌کنند،
معمولاً با سرعت بیشتری افرادی به دنبال‌کنندگان این صفحات اضافه می‌شوند!

🔴 قبلاً دیده بودیم که این «پس‌گو» چند ساعت پس از وقوع زلزله پس‌گویی خود را به اسم پیش‌گویی منتشر می‌کرد.
دو نمونه را ببینید:
t.me/Fact_Check/1065
&
t.me/Fact_Check/1041
👍15😁2
⁉️آیا فوت خلبان ضمن پرواز به واکسینه بودن مربوط است؟
توضیح:
t.me/SarsCoVTwo/3932
👍6
Forwarded from اندیشه سرا
روز پزشک مبارک و گرامی باد!🌹

"هر روز" قدردان پزشکانی هستیم که بیماری را از ما و عزیزانمان دور می‌کنند و برای سلامت ما می‌کوشند.
-------------------------
تصویر: تندیس ابوعلی سینا، دفتر وین سازمان ملل

✍ بنای با سبک معماری ایرانی چارتاقی که مجسمۀ چهار دانشمند ایرانی، بوعلی سینا، ابوریحان بیرونی، خیام و زکریای رازی را در خود دارد در محوطۀ دفتر سازمان ملل در وین (در واقع VIC)؛ توسط دولت ایران در سال ۲۰۰۹ به این دفتر اهدا شده است و بازدید از آن تنها به عنوان بخشی از تور کلی بازدید از فعالیت‌های آن دفتر امکان‌پذیز است.
هدایای سایر کشورها نیز در محوطه، راهروها و سالن‌های این ساختمان و حتی در بیرون محدوده قرار دارد.

تصاویر این تندیس‌ها:
خیام

ابوریحان بیرونی

ابوعلی سینا

زکریای رازی
t.me/andishehsarapub
t.me/keikojaberim
❤7
🔴این همان شخصی‌ست که خبر زلزله و اتفاقات دیگر را «پس» از وقوع به عنوان «پیش»گویی به افراد ناآگاه تحویل می‌دهد.
البته انبوهی هم پیشگویی دارد که پس از وقوع انجام نشده‌اند! «به همین دلیل غلط در می‌آیند»!

۴ ماه قبل پیشگویی کرده که در آمریکا زلزله می‌آید!
حالا با دیدن خبر یک زلزله آن را به مخاطبانش عرضه کرده و گفته است دیدید گفتم؟!

مخاطبانش نمی‌دانند که در آمریکا سالانه چه تعداد زلزله می‌آید
و نمی‌دانند که پیشگویی که دنبالش می‌کنند آنقدر پرت است که از تمام زلزله‌هایی که در چهار ماه اخیر در آمریکا آمده باخبر نشده و مجبور شده این یکی را به‌عنوان درست بودن پیشگویی‌اش مثال بزند!
مخاطبانش آن‌قدر پرتند که او نیاز ندارد برای فریبشان زحمت زیادی بکشد،
اما چرا تعدادشان بیش از ۱۴۰ هزار نفر است؟
چرا در ۴ روز گذشته ۴۰۰۰ نفر به تعدادشان افزوده شده؟

راستی می‌دانید که اگر تعداد زیادی صفحۀ علمی جمع شوند امکان مقابله با چنین چرندگویی را ندارند؟
چون اغلب مخاطبان صفحات علمی تلاشی در جهت بازنشر نقدها و تکذیبها نمی‌کنند.

چند پس‌گویی‌اش را ببینید:
t.me/SarsCoVTwo/3944

t.me/Fact_Check/1141

t.me/Fact_Check/1065

t.me/Fact_Check/1041
👍8👌2
Fact Check درستی‌سنجی و حقیقت‌یابی
Photo
🔴 در این چهارماه که از «پیش-چرندگویی» آن شخص می‌گذرد ۱۱ زلزلۀ با بزرگی بالاتر از ۴,۵ در آمریکا آمده و او از ده‌تای قبلی‌اش خبر نشده!
چهارتایشان از این هم بزرگتر بوده.

این تعداد زلزله در آمریکا در چنین مدتی معمول است و وقوعش نشانۀ درست بودن پیشگویی نیست!

به نظر شما چرا مطالب چرند این‌قدر طرفدار دارد؟
چرا گول زدن مخاطبان آسان‌تر از آگاه کردن آن‌هاست؟

مرتبط با این پیام:
t.me/Fact_Check/1146
منبع:
https://earthquake.usgs.gov/earthquakes

🆘 لطفاً با بازنشر نقدها و تکذیبیه‌های این کانال:
t.me/Fact_Check
کمک کنید عدۀ کمتری گول بخورند.
👍11
حضور پریگوژین در بین کشته‌شدگان هنوز قطعی نیست:
t.me/andishehsarapub/11384?single
👌7👍1👎1
❌❌❌ مطلب نادرستی با عنوان «سی‌دی‌سی اعتراف کرد ماسک بی‌اثر است» پس از دو سال که از انتشارش در فضای مجازی انگلیسی‌زبان می‌گذرد به برخی کانال‌های تلگرام فارسی راه یافته.

سی‌دی‌سی نگفته ماسک بی‌اثر است!
صحبت از انتقال بیماری تنفسی نیست،
دربارۀ دود آتش‌سوزی است.
گفته است ماسکهای «پارچه‌ای» که برای کاهش سرعت شیوع کووید-۱۹ به کار می‌روند برای محافظت در مقابل دود آتش‌سوزی مناسب نیستند، ماسکهایی مانند N95 بزنید.

اگر این کانالهای تلگرامی حرف CDC را قبول دارند آن را صحیح و کامل بنویسند تا معنی‌اش عوض نشود!

ماسکهای پارچه‌ای برای پیشگیری از «ورود» ریزقطرکهای حاوی ویروس هم خوب عمل نمی‌کنند چون خوب کیپ نمی‌شوند جنسشان هم نسبت به N95 مناسب نیست اما همین ماسکها تا حدی از خروج ریزقطرکها در زمان سرفه، عطسه، صحبت و تنفس جلوگیری می‌کنند
در واقع کارآیی محدودی که دارند برای پیشگیری از خروج است نه ورود.
ماسک N95 خوب کیپ می‌شود و برای پیشگیری از ورود کارایی بهتری دارد
به همین دلیل برای کووید هم از ماسک پارچه‌ای بسیار بهترند.

🔸مرتبط:
t.me/nouritazeh/14103

🔸اسکرین‌شات بالا از کانال تلگرام این «پس‌»گو است:
t.me/SarsCoVTwo/3944
👍6🎉1
Forwarded from فانوس
💊 به بهانۀ زادروز زکریای رازی
al-Rāzī, Rhazes, Rasis
روز ملی داروساز
و با تبریک به داروسازان عزیز

«دانشمندِ جلیل‌القدری برای خیر و صلاح مردم از من خواست که رسالهٔ مختصری در باب درمان بیماری با غذا و آشامیدنی‌های موجود در هر مکان که دست‌رسی به طبیب نیست تألیف کنم.
من نیز مسئولِ او را اجابت و کتاب مَن لایَحضَرُهُ الطَّبیب را تألیف کردم.»

از مقدمۀ کتاب مَن لایَحضَرُهُ الطَّبیب، نوشتۀ زکریای رازی (تقریباً: ۲۵۱ - ۳۱۳ ق، ۹۲۵-۸۶۵ م)
به نقل از کتاب «محمد زکریای رازی»، نوشتۀ زنده‌یاد دکتر محمود نجم‌آبادی (۱۳۷۹–۱۲۸۲) طبیب و پژوهشگر تاریخ پزشکی، انتشارات دانشگاه رازی (۱۳۵۵)

کتاب «مَن لایَحضَرُهُ الطَّبیب» که «طب‌الفقرا» و «طبیبک قبل وصول الطبیب» هم نامیده شده
و انگلیسی‌زبان‌ها به آن
"Medicine of the poor"
"Tibb al-Fuqaraa"
(Fr: La médecine des pauvres)
&
For One Who Has No Physician to Attend Him
&
Who is not assisted by a physician

می‌گویند، به زبان عربی و بیان ساده و کاربردی بدون پرداختن به مباحث نظری و مختصر با شرح علائم بیماری‌ها و آنچه بیمار باید در صورت داشتن این علائم در غیاب طبیب بکند برای کسانی نوشته شده که «به طبیب دسترسی ندارند».
🚨[البته با توجه به پیشرفت علم پزشکی در قرن اخیر، منظور این نیست که امروز هم مردمی که به طبیب دسترسی ندارند همان کتاب تألیف شده در بیش از هزار سال قبل را بخوانند. در علوم پزشکی کتاب چند سال قبل هم قابل استناد نیست.]

⚠️می‌گویند منظور از کسانی که به طبیب دسترسی ندارند فقرا هستند و منظورشان فقر مالی است
اما واقعیت این است که نقش فقر علمی و فرهنگی هم کم نیست، بعید نیست بیش از فقر مالی باشد.
کسی که به جای اجرای دستور یک پزشک حاذق، برای تنظیم قند خون خود، [...] یا برای درمان کبد چرب، [...] می‌خورد، غالباً از فقر مالی نیست
ناشی از عدم آگاهی اوست که دلایل گوناگونی می‌تواند داشته باشد.

نظام آموزشی و رسانه‌ها می‌توانند در اصلاح این وضعیت بکوشند که پرداختن به آن‌چه در گذشته کرده‌اند و اکنون در حال انجام آن هستند بحثی مفصل است که در گنجایش این پیام نیست.

⚠️بخشی از فقر علمی و فرهنگی از «اینفودمی» می‌آید.
اینفودمی آن است که اطلاعات نادرست و حتی اطلاعات درست اما بی‌فایده آن‌قدر زیاد باشد که دسترسی به اطلاعات درست و مهم در بینشان بسیار دشوار باشد.

برای نجات از این وضعیت باید کارهای جدی انجام شود.
یکی از این کارها تولید محتواست و دیگری تلاش برای بازنشر آن در حدی که جای مطالب نادرست تنگ شود
و کار دیگر، تلاش برای پیشگیری از نشر و بازنشر اطلاعات غلط.

چند سال قبل از دوستان ارزشمندم خواهش کردم در کانالی به نام فانوس اطلاعات پزشکی مهم با مخاطب عموم را بنویسند.
بیش از چهل پزشک متخصص مطالبی را با بیان ساده مطرح کرده‌اند:
t.me/GreatPharos/4

این، می‌شود تولید محتوای درست و مفید
اما این که زحمت بازنشر مطالب مفید را به گردن تولیدکنندۀ محتوا بیندازیم به موفقیت زیادی نمی‌رسد، برای بازنشر مطالب به همکاری عدۀ زیادی از دوستان نیاز است که ضمن خواندن مطالبی که برای حفظ سلامتشان بسیار مؤثر است آن‌ها را برای عزیزان خود، دوستان خود و حتی دشمنان خود بفرستند.

اگر پزشک متخصص هستید از شما دعوت می‌شود برای افزودن حتی یک پیام مفید برای عموم به جمع نویسندگان کانال بپیوندید:
💊 t.me/GreatPharos/4

❤️ t.me/HealthNotes
«زندگی صحنۀ یکتای هنرمندی ماست
هرکسی نغمۀ خود خوانَد و از صحنه رود
صحنه پیوسته به‌جاست
خرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد»

اینفودمی:
🕯 t.me/nouritazeh/4165
❤5👍4
❓آیا این مطلب درست است؟
بله!
البته رسیدن یک نماتود به مغز اتفاقی نادر است که تاکنون گزارش نشده بوده.

این یک انگل به نام
Ophidascaris robertsi Ascarid
که نوعی نماتود است که در حالت معمول در مناطقی از استرالیا، نوعی مار پیتون
Morelia spilota
میزبان آن است.

این‌که انسان هم میزبان این نوع انگل باشد محتمل است اما کیس ریپورتی تاکنون از آن نبوده و این اولین ریپورت در این زمینه است.

این‌که لارو
Ophidascaris
به مغز جانوران رسیده باشد هم تاکنون گزارش نشده بود.

اندازۀ این انگل تا ۸ سانتی‌متر هم می‌رسد
و ابتلای حیوانات آزمایشگاهی تا بیش از ۴ سال هم دوام داشته.

کیس ریپورت:
https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/29/9/23-0351_article

⚠️روشهای کاهش ریسک برای انگلهای مشابه:
شست‌وشوی صحیح سبزیجات،
شست‌وشوی صحیح دست و
رعایت نکات بهداشتی دیگر (مثلاً در مناطقی که از آشامیدنی بودن آب مطمئن نیستیم آب‌معدنی بنوشیم یا آب را بجوشانیم و بگذاریم سرد شود).

🔎درستی‌سنجی شایعات مجازی:
t.me/Fact_Check
نکات مهم بهداشت و سلامت:
t.me/GreatPharos
&
t.me/HealthNotes
&
t.me/andishehsarapub/7700
👍8
Forwarded from اندیشه سرا
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
⚠️🚨همه گمان می‌کنند بلدند دستشان را درست بشویند
اما درصد چشمگیری از مردم پس از دیدن این ویدئو که آن را سازمان بهداشت جهانی تهیه کرده‌است، پی می‌برند که سال‌ها دستشان را درست نشسته‌اند!

لطفاً ببینید و اگر انتشارش را مفید می‌دانید آن را برای دیگران هم بفرستید.

شست‌وشوی صحیح دست‌ها نقش بسیار مهمی در پیشگیری از انواع زیادی از بیماری‌های واگیردار گوارشی دارد
و در کاهش ریسک ابتلا به بیماری‌های تنفسی هم تا حدی نقش دارد.
♦️نکات دیگر:
💊 t.me/GreatPharos

🕯 t.me/andishehsarapub
👍6❤3👏1👌1