شعر «بازگشت» را محمدکاظم کاظمی در سال ۱۳۷۰ سروده اما عجیب موضوعیت دارد این روزها.

من حدود سه سال پیش در پی موج مهاجرستیزی که در سوئد پاگرفت خوانشِ بغض‌آلودی از این شعر را اینجا گذاشته بودم:

https://t.me/ExploringWithin/71

گرفتگی صدایم را ببخشید. خواستم دوباره بخوانمش ولی دیدم شاید همین بغض چیزی برای شنیدن دارد.


البته بعد از آن خوانشِ بغض‌آلود شبانه، فهمیدم خطایی در خواندن دارم و باید خواند «به سنگ-سنگِ بناها نشان دست من است».

بزرگ‌نمایی‌های بحران‌ساز
🔸 محمدکاظم کاظمی

🔻در دههٔ هفتاد وقتی قاتل سریالی «خفاش شب‌های تهران» دستگیر شد، پیش از تثبیت هویت قطعی او، شایعه شده که او افغانستانی است. خیلی از مردم مهاجر تاوان دادند. برخوردهای بدی با مردم شد. تا اعلام شد شخص ایرانی است.

🔻در همان زمان باری گروگان‌گیری‌ها در شرق کشور مطرح شد و قضیه به به پای مهاجران نوشته شد. در نهایت معلوم شد که فقط چند مورد معدود، گروگان‌گیری بر سر پول مواد مخدر بین قاچاقچیان بوده است.

🔻در سال‌های اخیر این رویکرد خبرسازی و ایجاد بحران خیلی بیشتر رخ داد. بعضی خبرنگارها معروف شدند به انتشار خبرهای جعلی و کین‌توزانه در مورد مهاجرین. در روزهای اخیر و پس از تجاوز اسرائیل و امریکا به ایران، باز هم این مجازات پیش از اثبات جرم، به صورت گروهی در رسانه‌ها شروع شده است و حتی بعضی رسانه‌های رسمی. نمی‌توانم موارد تخلف و خیانت را رد کنم. ولی بسیاری از این‌ها هم خبرسازی بود. تصویر صفی از مهاجرین را به عنوان دستگیرشدگان عوامل دشمن منتشر کردند، درحالی که آن صف مربوط به امور اداری در ادارهٔ اتباع بوده است. تصویری دیگر به عنوان یک تونل از عوامل وابسته به دشمن منتشر شد در حالی که آنجا یکی از دفاتر کفالت مربوط به امور مهاجرین است.

🔻من نه مخالف برخورد با عوامل دشمن هستم و نه مخالف ساماندهی امور مهاجرین. این هر دو لازم است. ولی تجربه نشان داده است که غالباً در این موارد بزرگ‌نمایی یا شاید حتی خلاف‌نمایی صورت گرفته و تبعات آن متوجه مردمی شد که کاملاً «بی‌صدا» و «بی‌پناه» هستند و پای همین مملکت و همین مردم خون داده‌اند و مال و جان نثار کرده‌اند. در جریانات اقتصادی، امنیتی، بزهکاری‌ها اولین انگشت اتهام متوجه مهاجرین بود، پیش از این که قضیه صحت‌سنجی شود. گاهی حقیقت داشت، ولی خیلی وقت‌ها هم نداشت ولی مجازات پیش از محاکمه در مورد گروه زیادی از مردم انجام شد.

🔻اما در طول این سال‌ها از طرفی نیز جامعهٔ مهاجر در نزد شمار زیادی از مردم، به امانت‌داری، پاک‌دستی، سختکوشی و جان‌فشانی شناخته می‌شد. این‌ها شواهد عینی هم داشت، از حضور مهاجرین در صحنه‌های دفاع از ایران بگیرید تا حضور در عرصهٔ اقتصاد و فرهنگ و دانش و ادب. ما در همین جریان‌های اخیر، شهید داشتیم. عموم جامعهٔ مهاجر چه عملاً‌ و چه نظراً در کنار مردم ایران بودند. چه شعرها که سروده شد. چه محافل شعر و محافل دعا که گرفته شد و چه همدلی‌های دوسویه دیدیم، که این‌ها در غبار این بزرگ‌نمایی‌ها پنهان شد.

@AfghansinIran

شده عزیزی دردش را در حضور تو قورت بدهد، کنارت بنشیند و‌ بگوید و بخندد، برایت چای بیاورد، پذیراییت کند، در آغوشت بکشد و بدرقه‌ات کند، چنان که انگار دردی نیست؟

شده بفهمی بعد از خداحافظی، در را که پشت سر تو‌ بسته، از عمق جان فریاد کشیده از درد؟ شده جانت پر شود از حسرت شنیدن و در بر گرفتن‌ فریادهایش؟

این حال من است و ایران. ایران عزیز، ایران بی‌مثال، ایران سخاوتمند، ایران دردمند، ایران ایستاده.

وطن چیزی‌ست در برگیرنده و در وجود نشسته. کسی‌ست هم شبیه والد، هم شبیه فرزند. هم دامنش پناه است و هم نیازش آرام و قرارت را می‌گیرد. رابطه‌ای‌ست که جان می‌دهد و نیمه‌جانت می‌کند. معشوقی‌ مزمن است که جدایی‌ از او امر ناممکن است. حضورش تنیده در تار و پود بودنت، در غشای تک تک سلول‌هایت، در توان دیدن و شنیدن و بوییدنت، در شکل فکر کردنت، لحن حرف زدنت، فرم راه رفتنت. آن شاعر نازنین که آرزو کرده بود می‌شد آدمی وطنش را مثل بنفشه‌ها هم‌راه خويشتن ببرد هر کجا که خواست، حواسش نبوده که وطن همانقدر که بیرون و دربرگیرنده‌ی ماست، درون و محتوای بودنمان است. به این معنا، ما وطن را هرکجا که بخواهیم و نخواهیم با خود می‌بریم.
در اضطراب و بی‌قراری شب‌های دوری، در انفصال و بی‌حواسی روزهای غربت.

زبانم را از دست داده‌ام، قلمم را از دست داده‌ام. در برابر تن‌های عزیز به خاک افتاده، در برابر رنجی که پاره‌های جانم در ایران می‌کشند، من هیچ چیز جز سکوت را موجه نمی‌یابم. احساس می‌کنم هرچه بگویم و هر موضعی بگیرم احتمالش هست که رنج دیگری را مصادره به مطلوب کنم.

این روزها سخت‌تر از همیشه می‌فهمم که مهاجرم و دست اندیشه و اقدامم از دامن وطن کوتاه است.


احساس می‌کنم هر حرفی بزنم و هر حرکتی بکنم ممکن است به پاره‌تر کردن گوشه‌ای از این پارچه‌ی گرانبهایی که روی آن نشسته‌ایم منجر شود. پارچه‌ی جامعه را می‌گویم، پارچه‌ای که باید ما را نگه دارد، قصه‌هایمان‌ را نگه دارد، رنج‌هایمان را، امیدهایمان را، خشم‌ها و سوگ‌ها‌ و ترس‌هایمان را نگه‌دارد، عشق‌مان را، نفرت‌مان را، اشک‌ها و خنده‌ها و کابوس‌هایمان را نگه‌دارد.

پارچه‌ای که بدجور از همه‌طرف کش آمده و عطش ما برای «کاری کردن»، گاهی اثری جز پاره‌تر کردن آن ندارد.

تصمیم دارم حالا که خودم به عنوان مهاجر سکوت را انتخاب کرده‌ام، از این پنجره برای بازتاباندن قلم آن‌هایی استفاده کنم که ساکن ایرانند و پوست در آتش دارند. نه چون صدای آن‌ها نیازی به این پنجره‌ی کوچک من دارد، بلکه چون من به صدای آن‌ها نیازمندم و چون بسیاری از ما مهاجران به شنیدن صدای آن‌ها نیازمندیم.


زهره خضرایی‌منش

نامه‌ای به ایرانیان جنگ طلب خارج از کشور

اگر جنگ درد ندارد؛ لطفاً بیایید کنار ما

شهرزاد همتی

هفته‌ای یک شب قرار است هر سه نفر کنار هم بخوابیم. من و نادر و افرا. امروز جایمان را همان‌جایی پهن کرده‌ایم که روزهای جنگ می‌انداختیم؛ اتاق پذیرایی اصلی. افرا وسط من و نادر می‌خوابد و قصه گوش می‌دهد و می‌خوابد. خوابش سنگین است. برای همین کلاً نفهمید جنگی در کار است. لحظاتی که خانه مثل گهواره می‌لرزید، افرا در آغوش من خواب بود. درها محکم به هم می‌خوردند و من گوش‌هایش را گرفته بودم. امشب آن‌جا خوابیدیم، همان‌طور تنگ هم. بچه سرماخوردگی دارد و ناراحتی می‌کند اما زود خوابش می‌برد. ما چه‌کار می‌کنیم؟ صفحه‌های اینستاگراممان را باز می‌کنیم. من خبرهای جنگ را برای سحر می‌فرستم، عکس کشته‌ها را برای نادر، و بعد یک‌دفعه می‌زنیم زیر گریه. آن وقت چیزی می‌بینم که عصبانی‌ام می‌کند و کسی می‌گوید: شهرزاد ساکت باش! الان وقت حرف زدن نیست.
من به پزشکی قانونی رفته‌ام، در بیشتر تشییع‌پیکرها حضور داشتم و همین باعث می‌شود در برابر هر اظهارنظری سکوت کنم. اظهارنظر نهایی را به خانواده‌های داغدار می‌سپارم و کارم را می‌کنم؛ همان کاری که در تمام این روزها با همه فشارها کردیم. ما روایت کردیم. از بیمارستان‌های پر از بیمار، از خانواده‌های کشتگان. به اندازه بضاعتمان نوشتیم. عکس عزیزان مردم را منتشر کردیم. همین از دستمان برمی‌آمد، خاک بر سرمان.
یکی از تدابیر نیروهای امنیتی وقتی از پستی از تو ناراحت هستند، فشار برای برداشتن پست از صفحه‌های مجازی است. تهدید آن‌ها امنیتی است و من چه‌کار می‌کنم؟ طبیعتاً مثل یک شهروند که می‌دانم وظیفه اصلی‌ام را در رسانه‌ام انجام می‌دهم، با دندان‌هایی که محکم بر هم ساییده می‌شود پست را برمی‌دارم. اما این برداشتن پست، این ترس از نوشتن، حالا روی دیگری دارد؛ رویی که ممکن است فعالان مدنی، نویسندگان و روزنامه‌نگاران را بیش از تهدیدهای امنیتی آزار بدهد. فشار اجتماعی، تهدیدهای فضای مجازی، بولی شدن و انگ وطن‌فروشی باعث می‌شود تو این‌جا هم سانسور شوی.
ما در تمام این سال‌ها سانسور شدیم. گفتند باید جنگ شود چون شما که این‌جا هستید خیلی فهم دقیقی ندارید و خودفروخته‌اید و جنگ دموکراسی می‌آورد؛ سکوت کردیم. گفتند فرش قرمز از خون عزیزانمان برای مهاجران خارج از کشور و رهبر مورد نظرشان پهن شده؛ ما با چشمان گرد نگاه کردیم و اشک‌هایمان سرازیر شد و سکوت کردیم. در تظاهرات فریاد زدند: زن-جندگی-آزادی؛ سکوت کردیم. به تنها جنبشی که تا حدی توانست مرزهای دیکتاتوری را بشکند گفتند جنبش منقضی شده؛ باز هم سکوت کردیم.
از آن طرف داستان طور دیگری بود. گفتند تروریست‌ها کشتند. ما فیلم‌ها را می‌دیدیم و سکوت کردیم. گفتند تروریست‌ها زدند و برایشان چهلم گرفتند؛ ما رفتیم به بهشت‌زهرا و سینه کوبیدیم، به سر و صورتمان زدیم و دم برنیاوردیم. یکی مدام پشت‌مان آمد و گفت: هیس! حرف نزنید. الان وقتش نیست.
بگذارید یک اعتراف تلخ بکنم. رفتار شما با ما از جمهوری اسلامی هم ترسناک‌تر است. خیلی از فعالان مدنی حاضرند زندان ج.ا. را تحمل کنند اما هدف حمله سایبری هتاکانی قرار نگیرند که روزهای شکنجه دموکراسی‌خواهان را فراموش کرده بودند.
حالا وقت جنگ است که عزیزانی می‌فرمایند درد ندارد. زود می‌آید و یک جراحی خیلی تر و تمیز می‌شود و باید از آن استقبال کرد. خب چرا در تمام این لحظات حساس کنونی ما این‌جا باشیم و شما دور از ما؟ چرا ما با دلار ۱۶۵ هزار تومانی منتظر باشیم آمریکا بیاید و بزند و برود و بکشد و فرش خون خوشگل‌تر شود؟ خب چرا با هم از این لحظات مبارک آزادی به صورت اشتراکی لذت نمی‌بریم؟ چرا شما آن‌طرف مرزها انتظار می‌کشید؟ بیایید این لحظات شیرین و قشنگ و نایس را که عزیزانمان در زندان هستند با هم تجربه کنیم. با هم برویم کهریزک‌گردی، برویم سر خاک عزیزان تا ترامپ بیاید و بزند؛ همه با هم از این جراحی بدون خونریزی لذت ببریم؟
راستش من این متن را برای منتشر نکردن نوشته‌ام، نه به خاطر اینکه سال‌ها پیش در توییتر قول داده بودید فردای براندازی از درختی در میدان هفت‌تیر آویزانم کنید؛ که من در نهایت چه به دست شما و چه به دست دیگران این روز را تجربه می‌کنم. من روزه سکوت می‌گیرم به خاطر خانواده جاویدنامان وطن، به خاطر همه آن‌ها که عزیزی از دست داده‌اند و صاحب عزای اصلی آن‌ها هستند. من سکوت می‌کنم تا مطیع تصمیم آن‌ها باشم. اما یادم نمی‌رود در روزهایی که این‌جا بوی خون می‌داد، شما در راهپیمایی مونیخ فریاد کشیدید برای شاهزاده و گفتید ما فرش قرمزی از خون پهن کرده‌ایم. من این تشبیه ناجوانمردانه شما را تا زنده‌ام با خودم حمل می‌کنم...
و اما خودم: من تماشاگر این روزهای سردم و امیدوارم بمبی که می‌آید اگر به خانه ما خورد، همه‌مان را ببرد؛ من و افرا و نادر را وقتی یکدیگر را در آغوش کشیده‌ایم.

✍️مهرانگیز کار

ایران ما را دارند کلنگ می‌زنند.
جنایات حکومت جمهوری اسلامی، این کلنگ زدن را توجیه کرده است برای مردم جان بر لب.
از خستگی و نفرت مردم سوگوار ایران، آمریکا و اسراییل سوء استفاده می‌کنند برای منافع خودشان.
احساس می‌کنم که باری دیگر خدعه خورده‌ایم. این بار نه از خمینی که از دشمنان خمینی.
ایران در حال فروریزی حیاتی‌است، نه لزوما حکومت بیدادگرش.

ایران ویرانه را می خواهند به ایرانیان تحویل بدهند و بگویند ما بستر را برایتان درست کردیم، و حالا نوبت شماست تا روی این ویرانه دموکراسی بسازید!
کجای این تجاوز و ساز و کار تهاجمی به نفع مردم است؟
اوضاع بی شباهت به سرنوشت غزه نیست!
راه را بر هر پرسشی بسته‌اند،
از خشمِ به‌جای مردم نسبت به حکومت بیداد ولایت فقیه و عجز آن‌ها از براندازی،
دارند به زیان آینده مردم ستم‌دیده سوء استفاده می کنند.

این یادداشت کوتاه را
در منتهای نومیدی می نویسم و‌ عواقب آن را می پذیرم.
ایران در حال فروپاشی است، حکومت با این هجوم،
حتی اگر سقوط کند،
حکومتی نظیر یا از آن بدتر تاسیس می‌شود!

مهرانگیز کار
۲۸ فوریه ۲۰۲۶
(از صفحه فیسبوک نویسنده)

کسی برای رویاهای دیگری نمی‌جنگد!

شاگرد جوان میوه‌فروشی می‌گفت، من امشب از آن نورهایی دیدم که در جنگ دیده بودم. گفت فکر می‌کنم امشب می‌زند!
بزند یا نزند، متاسفانه ما به عنوان شهروند، عاملیتی نداریم. چه آنان که دوست دارند بزند و چه آنان‌ که دوست ندارند، بزند، تاثیری در ماجرا نداریم. همه‌ چیز را کسی تعیین می‌کند که نامش بارها در پرونده‌ی کثیف اپستین آمده است.
با این حال دوست دارم بگویم که من با جنگ مخالفم. جنگ طبق خواسته‌ی ما پیش نمی‌رود. هزینه‌اش قطعا بر زندگی ما بار و آوار می‌شود، اما الزاما آرزوهای ما را برآورده نمی‌کند. مهم‌تر این‌که جنگ هرگز تمام نمی‌شود. همان‌طور که جنگ هشت‌ساله تمام نشد و هنوز زخمش در جان و تن بسیاری از هم‌وطنان هست، و همان‌طور که شکل اداره‌ی کشور را تغییر داد و به گروهی فرصت داد که رقیب را از میدان بیرون برانند و هر مخالفی را در پناه آن حذف کنند. جنگ پای نیروهایی را به میدان باز می‌کند که فکرش را هم نمی‌کنیم.
اگر آن توییت ترامپ را هم نخوانده بودم، باز هم با جنگ مخالف بودم. پیش از آن‌که اصلاً نام ترامپ را شنیده باشم، با جنگ مخالف بودم؛ همان‌طور که با کشتن و قتل و شکنجه و اعدام مخالفم. احتمالاً بخشی از این مخالفت انتخابی نیست؛ بخشی به ژنتیک و تجربه‌هایمان از زندگی و جنگ برمی‌گردد و بخشی هم به خوانده‌ها و تأملات و انتخاب‌هایمان.

خوبی ترامپ این است که منظورش را لای زرورق نمی‌پیچد. آشکار گفته اگر توافق نشود، هم برای حکومت ایران خیلی بد خواهد شد و هم برای مردم ایران.
من با انتخاب‌های گوناگون هموطنانم تا جایی که به دیگران آسیب نزند و ایران را در معرض خطر قرار ندهد، هیچ مشکلی ندارم. هر کس حق دارد، نام هر کسی را که خواست صدا بزند یا به هر کسی که خواست انتقاد کند، اما طلب جنگ برای تحقق آرزوها و‌‌ رویاها ساده‌انگاری است. هیچ کس برای منافع و رویاهای دیگری|دیگری نمی‌جنگد.

با این همه، آنان را هم که از سر ناچاری و ناگزیری دل به جنگ بسته‌اند، تا حدودی می‌فهمم. به قول اخوان:
زندگی را دوست می‌دارم
مرگ را دشمن
وای اما با که باید گفت این؟ من دوستی دارم
که به دشمن خواهم از او التجا بردن

سلام❤️
تو این روزا
خبرهای بد برای بچه‌ها خیلی ترسناک نیست ... توانایی بچه‌ها برای پردازش مفهوم و عمق خبرها بسیار محدودتر از بزرگسالانه ... اونا از واکنش پدر و مادرها به شرایط، احساس ناامنی می‌کنند ... بچه‌ها با وصل شدن به ما آرام می‌شوند و احساس امنیت می‌کنند ... خودشان به تنهایی نمی‌توانند.
سیستم عصبی ما و اونها مانند ظروف مرتبطه عمل می‌کند. هر چه ما آرام‌تر، اونها آرامتر. ما پدر و مادرها می‌توانیم ناامن‌ترین شرایط رو بدل به تجربه‌ی امن برای بچه‌ها بکنیم.

ورزش، ارتباط پوستی با طبیعت و عزیزان، محدود کردن و مدیریت اطلاعات ورودی، تجربه‌های حسی (آب، شن، کف)، و مراقبه، روش‌های رایجی برای آرام کردن و مراقبت از خود هستند.

خامنه‌ای جنایتکار بی‌آبرویی بود که توسط جنایتکاران دیگر کشته شد.
کشته شدن به دست «دشمن»ای که او یک عمر توهمش را پخته بود و به مردم حقنه کرده بود، لحظه‌ی از میان رفتن مرز میان توهم و واقعیت است. او آنقدر دشمن-دشمن کرد تا دشمن سر بر آورد و همان فجایعی را به وجود آورد که او هشدارش را می‌داد.
حالا توهمات او تبدیل به پیش‌گویی‌های خودکام‌بخش شده‌اند.
ایران در آتش است، دختران محصل در خاکند، نیروهای امدادی بمباران می‌شوند، سرمایه‌های مادی، فرهنگی، و روانی ایرانیان در حال دود شدن و به هوا رفتند. فاجعه می‌رود چنان بزرگ شود که جنایت‌های جمهوری اسلامی در میان شعله‌هایش تطهیر شوند.

و‌ این‌همه آخر به دست همان امپریالیسمی رخ داد که خامنه‌ای عمر ما را در مبارزه با سایه‌اش به فنا داده بود.

کشته شدن دیکتاتور، برایش آبرو خرید. این حق ما نبود.

زهره خضرایی‌منش

✍️ حسین حمدیه

تهران در حال تبدیل شدن به بیروت است. اینکه جنگ جزوی از بافتار زیست روزمره شده باشد. اینکه آدم‌ها بروند سر کار، خرید و گردش در حالیکه آتش انفجاری جایی در بک‌گراند صحنه رخ بنماید.

این عکس را در پارک پرواز گرفتم. دیروز، دوشنبه. اهالی تهران جمع شده بودند تا از ارتفاع ویرانی شهر را ببینند. ترس در هوا شناور بود و آدم‌هایی که در آغوش عزیزان و دوستان فقط می‌توانستند «تماشا» کنند. شمایی که نیستید، هر تصوری که از وخامت اوضاع دارید را ضربدر هزار کنید. اوضاع بد است. به معنای واقعی. وخیم. جهنم و سرشار از نااطمینانی.

اما زندگی به ناچار جاریست. ما احتمالا تنها مردمانی باشیم که بتوانیم دور هم جمع شویم و مصیبت را هم تبدیل به فرصتی برای معاشرت کنیم یا از بلا برای خودمان جک بسازیم. رفتم در پارک با آدم‌ها گپ زدم. آخرش به هم گفتند «زنده بمان» و این شاید عینی‌ترین بازگویی واقعیتی است که آن را در تهران زندگی می‌کنیم. نمیر. زنده بمان.

چی میشه؟ نمی‌دونم. یک خوشبینی احمقانه‌ای دارم که گمان می‌کنم «ایران» از این وضعیت عبور می‌کند، زخم‌هایش را می‌لیسد و ادامه می‌دهد. همان‌طور که پیش‌تر و در تاریخ سرزمینی‌اش همیشه این‌طور بوده. اما آنچه مسلم است اینه که ما خیلی سخت آدم‌های پیشین بشویم. چه چیزهایی که ندیدیم. چه چیزهایی که ندیدیم.

امروزِ این شهر بی‌نظیر بود. بهار داره میاد. هوا مطبوع و تهران در زیبایی غم‌بار خودش به خون نشسته. ما داریم تلاش می‌کنیم «زندگی» کنیم علی‌رغم تمام آنهایی که بیرون و داخل این مرزها برای ما مرگ می‌خواهند. من امیدوارم اگر از این جهنم بیرون نیامدم هم تهران زنده بماند. با آدم‌هایش. چرا که «حضور انسان آبادانی است».

https://x.com/HosseinHamdieh/status/2029064645043208529

ایران عزیزمان درگیر جنگی ویرانگر شده است و صدالبته که جنگ و ویرانی غم‌انگیز و دهشتناک است.

این روزها، برانگیختگی و اندوه ناشی از رنج بی‌کران هموطنان ممکن است ما را به پرخاش‌گری بی‌فایده سوق دهد که البته خلاف عقل است.

به هم پرخاش می‌کنیم و یکدیگر را وطن‌فروش و خائن خطاب می‌کنیم

آن‌چه برای من، به عنوان یکی از میان بیش از نود میلیون ایرانی نگران، روشن است این که :
‌
نخست، انگ وطن‌فروشی و بی‌وطنی زدن به هرکدام از طرف‌های این بحث ( در میان مخالفان رژیم حاکم بر ایران) ناروا و غیرمنصفانه است. در استفاده ابزاری از واژه‌ی وطن نباید پیرو جمهوری وطن‌ویران‌گر اسلامی شد.

دو دیگر این که تمامی ملامت این جنگ و ویرانی و تباهی دردناک و دهشتناک بر عهده رژیم و سیاست‌های متوهمانه و خونبار و آخرالزمانی آن است. انگ و اتهام زدن به روشنفکران و فعالان رقیب، نهایت بی‌انصافی است. آن‌ها هیچ دخلی و تاثیری در شروع یا پایان احتمالی جنگ نداشته‌اند. حتی اگر با تلخکامی، جنگ را تنها راه نجات تلقی کرده باشند.

سه دیگر این که سخن گفتن از اصلاح از درون و مانند آن برای ما که جوانی‌مان در این امید واهی بر باد رفت و عمر را در صف رأی دادن به خاتمی و موسوی و روحانی گذراندیم و برایشان دل سوزاندیم و خطرکردیم و کتک خوردیم و ….دیگر طنزی تلخ و خنده‌آور است.

در آیینه‌ی دریای خونی که در دی‌ماه به راه افتاد، تباهی امید به حتی اندکی اصلاح و عقب‌نشینی دیکتاتور و رژیمش را دیدیم.
برخی البته از سکوت آن روزهایشان پیداست که چشمشان را بسته بودند و ندیدند

و آخر این که با وجود اختلاف نظرها، همگی وطن را دوست داریم و برای سرنوشت تلخش سوگواریم. صفتی را که شایسته‌ی رژیم خونریز و تبهکار و اصلاح‌ناپذیر اسلامی است، به هم خطاب نکنیم.
در انتها این وطن ویران را باید با هم و در کنار هم دوباره بسازیم.

✍️ محمد مهدی هاتف

ترجمه این کتاب را بعد از ترور سلیمانی آغاز کردم. آن روزها فقط بوی جنگ می‌آمد، اما حالا خود جنگ با تمام زشتیهایش به شهر ما آمده. صحنه‌های ویرانی و دود و خون و شیشه و بهت را که می‌بینم، ترکیب بوی باروت و خاک را که می‌شنوم، کلمات کتاب پیش چشمانم رژه می‌روند. آنجا که روحا از "پارک" فقط تکه چوبهای آویزان از ویرانه‌ها را می‌فهمید.
"هم‌سرنوشتی" ما با مردمان خاورمیانه چیزی نیست که با انکار‌ بعضیها منتفی شود، سکانس به سکانس اتفاقات ایران را با تفاوتهای جزیی می‌توانید در همسایگی‌تان ببینید. مگر جنگ با جنگ چقدر فرق می‌کند، مگر بمب امریکا در عراق با بمب امریکا در ایران چقدر فرق می‌کند، یا حتی با بمب روسیه در سوریه. بمب بمب است، سوت می‌کشد، زمین می‌خورد و تا شعاع چند ده‌متری یا چندصدمتری ویرانه به‌جا می‌گذارد. بگذار هرچه میخواهند از بی‌‌تاریخی "کشورهای" همسایه بگویند. درک ما از همسایه‌ها نه منوط به تاریخهای تخیلی، که منوط به رنج مشترکی است که می‌بریم. هرچقدر هم خودتان را اروپایی-آریایی بدانید، هیچ کس در دنیا بهتر از عراقیها این روزهای شما را نمی‌فهمد. اگر هم می‌خواهید آینده‌تان را ببینید، هیچ آیینه‌ای بهتر از عراق پیش رویتان نیست.