✳️ درآمدی بر روش انطباق مداوم مسئله ‌محور (PDIA) و کاربست آن در نظام حکمرانی و قانونگذاری

✳️👆 درآمدی بر روش انطباق مداوم مسئله ‌محور (PDIA) و کاربست آن در نظام حکمرانی و قانونگذاری

چكیده
دولت ها به واسطه نقش مهمی که در فرایند توسعه کشورها در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و زیست محیطی دارند؛ با تدوین برنامه ها و سیاست های مختلف برای دستیابی به اهداف توسعه و اعمال اقدامات اصلاحی مناسب گام برمی دارند.هرچند در سازمان ‌های بین ‌المللی، راهکارهایی جهت توسعه کشورها پیشنهاد می شود، ولی باید توجه کرد هر کشوری متناسب با اقتضائات گفتمانی و فرهنگی خود نیازمند طراحی الگوها و سازوکارهای بومی پیشرفت است.

بنا بر نظر پژوهشگران دولت ها به میزان قابلیتی که دارند می توانند در مسیر دستیابی به اهداف خود موفق باشند؛ لذا به منظور تقویت این قابلیت روش انطباق مداوم مسئله محور مطرح شده است.
این روش بر مسئله محوری و ارائه راه حل های مبتنی بر ویژگی های بستر مورد نظر تمرکز دارد، به این معنا که راه حل ها توسط افرادی که بیشتر با مسائل و بستر مورد نظر آشنا هستند، ارائه و اجرا می شوند.

رویکرد انطباق مداوم مسئله محور به ایجاد ظرفیت از طریق فرایند حل مسئله اشاره دارد، این رویکرد صرفاً به دنبال یافتن راه حل ها و سپس تکرار آن راه حل ها نیست؛ بلکه بر فرایند حل مسائل تأکید می کند و نه خود راهکارها.
با توجه به مسائلی که در دستیابی به اهداف توسعه و پیشرفت در کشور ما وجود دارد در این پژوهش ضمن
مروری بر ادبیات و تجارب موفق سایر کشورها به ارائه مدلی جهت اصلاح فرایند /كانال قواعدبازی
https://t.me/ExecutiveManagement

✳️ توهم فوریت (فوریت کاذب)
بحران پنهان در رهبری‌ سازمانی

✍️دکتر مینا خوئینی

✅ در بسیاری از سازمان‌ها، آنچه در ظاهر به‌عنوان «عمل‌گرایی» یا «چابکی» مطرح می‌شود، در واقع چیزی نیست جز توهم فوریت یا همان فوریت کاذب (False Urgency)؛ حالتی که مدیر یا رهبر، مسائل غیرضروری را به‌شکل بحرانی و اضطراری تجربه می‌کند و این درک تحریف‌شده را به تیم منتقل می‌کند.

■ «فوریت کاذب حالتی‌ست که در آن رهبر یا تیم، وظایف عادی را بحرانی تلقی کرده و در واکنشی شتاب‌زده، انرژی سازمان را صرف امور کم‌ارزش می‌کند، تنها به‌خاطر اینکه فوری به‌نظر می‌رسند.»

■ این توهم از کجا می‌آید؟

●اضطراب کنترل‌نشده
● ترس از نادیده گرفته شدن یا شکست
● فرهنگ ناسالم پاداش به سرعت به‌جای دقت
● شرطی‌سازی سازمانی بر اساس واکنش فوری به هر درخواست

■ آثار مدیریتی و سازمانی توهم فوریت:
توهم فوریت باعث می‌شود تیم و مدیر در حالت اضطراب و استرس مداوم قرار بگیرند که به شدت فرسودگی روانی ایجاد می‌کند. وقتی همه مسائل فوری به نظر برسند، کارهای مهم و استراتژیک قربانی امور دم‌دستی و کم‌اهمیت می‌شوند. این وضعیت کیفیت تصمیم‌گیری را کاهش می‌دهد چون شتاب‌زدگی، فرصت فکر کردن عمیق و خرد جمعی را از بین می‌برد. در نهایت، مدیر برای کنترل این فوریت‌های مکرر به میکرومدیریت روی می‌آورد و خود را وارد جزئیات اجرایی می‌کند که باعث کاهش اعتماد و انگیزه در تیم می‌شود.

■ رهبران بالغ چه می‌کنند؟
🔹بین "مسئله فوری" و "مسئله مهم" تفاوت قائل می‌شوند.
● از مدل آیزنهاور برای اولویت‌بندی استفاده می‌کنند.
● خود و تیم را به «مکث آگاهانه پیش از اقدام» عادت می‌دهند.
● فرهنگ سازمانی را از «سرعت بی‌فکر» به‌سمت «هدف‌مندی آگاهانه» می‌برند.

■ «هر چیزی که زود می‌خواهد انجام شود، الزاماً مهم نیست؛ و هر چیزی که مهم است، همیشه نباید فوراً انجام شود.»

✳️ چرا هر شرکت و اداره‌ای باید یک «گوشه‌ی خیال‌پردازی» داشته باشد؟!

✅ در گوشه‌ای آرام از دفتر کار، یک پنجره به سمت پارکی خلوت باز می‌شود. یکی از کارمندان خیره به آسمان، غرق در خیالاتی دور از این میزهای شلوغ و ساعت‌های پراسترس است. شاید به نظر برسد که او وقت خود را تلف می‌کند؛ اما در دل همین رؤیاپردازی، بذرهای نوآوری و خلاقیت کاشته می‌شود.

■ پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که این نوع خیال‌پردازی نه‌تنها بیهوده نیست، بلکه باعث افزایش بهره‌وری و تاب‌آوری ذهن می‌شود. در این میان، مفهوم «گوشه‌ی خیال‌پردازی» (Daydreaming Space) به‌عنوان فضایی اختصاصی برای این فعالیت در محیط کار، بیش از پیش اهمیت پیدا کرده است.

■ اما این گوشه چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟ چرا خیال‌پردازی را نباید صرفاً یک تفریح شخصی بدانیم؟ و چگونه می‌توانیم از قدرت آن برای بهبود کسب‌وکار و حفظ سلامت روانی در محل کار بهره ببریم؟

■ خیال‌پردازی، در نگاه اول، فعالیتی سبک و حتی بی‌فایده به نظر می‌رسد. اما نتایج پژوهش‌ها حکایت از حقیقتی عمیق‌تر دارند: خیال‌پردازی می‌تواند سطح تحمل درد را افزایش دهد و فرد را در برابر چالش‌های زندگی مقاوم‌تر سازد. به‌بیان‌دیگر، وقتی زندگی ما را به زانو درآورده، خیال‌پردازی درباره‌ی آینده‌ی روشن‌تر، قدرت بازگشت و تاب‌آوری را در ما تقویت می‌کند.

■ بر اساس پژوهش‌های علوم عصب‌شناسی (Neuroscience)، ذهن در هنگام خیال‌پردازی وارد حالتی «سیال» (Fluid) و نیمه‌هشیار می‌شود؛ حالتی که ایده‌های جدید و خلاقانه، بی‌آنکه به‌دنبالشان باشیم، در آن پدیدار می‌شوند. به‌گفته‌ی دانشمندان، چنین افکار رهاشده و بدون محدودیت، بستر مناسبی برای خلاقیت و نوآوری فراهم می‌کنند.

■ تحقیقات کانادایی به‌وسیله‌ی استادان زانا لیوبیک (Zhanna Lyubykh) و دویگو بیریکیک گولسرن (Duygu Biricik Gulseren) نشان داده است که فاصله گرفتن کوتاه‌مدت از کار، به‌ویژه اگر همراه با خیال‌پردازی باشد، باعث افزایش بهره‌وری کلی می‌شود. آنها در پژوهش خود، بیش از ۸۰ تحقیق علمی را مرور کردند و به این نتیجه رسیدند که کار پیوسته و بدون وقفه، نه‌تنها کیفیت کار را کاهش می‌دهد، بلکه به ایجاد چرخه‌ای از اشتباهات و خستگی مفرط منجر می‌شود.

■ محیط مناسب برای خیال‌پردازی: چرا به «گوشه‌ی خیال‌پردازی» نیاز داریم؟
لورامِی مارتین (Laura Mae Martin)، مربی بهره‌وری شرکت گوگل، معتقد است: «مغز ما به‌طور طبیعی محیط‌های پیرامونش را با فعالیت‌هایی که در آنها انجام می‌دهیم پیوند می‌دهد».

■ به‌عنوان مثال، میز کار ما به‌طور ناخودآگاه با مفهوم تمرکز و سخت‌کوشی گره خورده است. اتاق جلسه، جایی است که ماسک‌های اجتماعی و حرفه‌ای را به چهره می‌زنیم. اما هیچ‌کدام از این مکان‌ها برای خیال‌پردازی ایده‌آل نیستند.

■ اگرچه فقط برخی دفاتر خوش‌شانس هستند و پنجره‌هایشان رو به یک پارک ساکت باز می‌شود، اما در اغلب موارد، باید یک فضای کوچک و آرام را در دل شلوغی‌های دفتر خلق کرد. چنین فضایی – حتی اگر فقط یک گوشه با یک صندلی راحت و یک گیاه سبز باشد – سیگنالی به ذهن می‌فرستد: «اکنون می‌توانی آزاد باشی و ایده‌های تازه را پرورش دهی.»

■ این «گوشه‌ی خیال‌پردازی»، فرصتی برای بازگشت به حالت طبیعی و خلاقانه‌ی ذهن است. در واقع، همین وجود این فضا ثابت می‌کند که مدیران و رهبران یک مجموعه، ارزش واقعی استراحت‌های کوتاه و خلاقانه را درک می‌کنند.

■ نمی‌توان انکار کرد که حواس‌پرتی مداوم، دشمن بهره‌وری است. اما همان‌طور که پژوهش‌ها تأکید می‌کنند، کار بی‌وقفه هم به‌هیچ‌وجه تضمینی برای کیفیت نیست. در دنیایی که گاهی ارزش فرد فقط با مشغولیت ظاهری سنجیده می‌شود، داشتن فضایی برای خیال‌پردازی می‌تواند یک حرکت شجاعانه و انسانی باشد.

■ تدارک چند صندلی راحت، چند تابلو با نقش‌های آرامش‌بخش، یک کتری برای چای داغ، چند کتاب و گیاهی سبز، هزینه‌ای اندک است. اما این هزینه اندک، بنابر یافته‌های علمی، می‌تواند آرامش ذهن، خلاقیت و حتی موفقیت یک کسب‌وکار را در بلندمدت تضمین کند.

■ در دنیایی که سرعت و کارایی در اولویت هستند، شاید بد نباشد دوباره از خود بپرسیم: چرا و چگونه باید فضاهای آرام و خیال‌انگیز را در دل محیط‌های اداری پرمشغله‌ی خود جا دهیم؟ این پرسش، ما را به جست‌وجوی راه‌های جدید برای افزایش سلامت روانی، خلاقیت و شادابی در محیط کار سوق می‌دهد.

✳️ اِستر دوفلو:
آزمایش های اجتماعی برای مبارزه با فقر

✅ کاهشِ فقر تا به حال، بیشتر کارِ حدسی بوده تا کارِ علمی، و عدم وجود داده های مربوط به تاثیرِ امداد، سؤالهایی را درباره نحوه کمک رسانی بوجود می آورد.
اما اِستر دوفلو (Esther Duflo)، برنده مدالِ کلارک، می گوید: این امکان وجود دارد که بدانیم کدام یک از تلاشهای توسعه ای کمک رسانی موثر، و کدام زيان آور بوده اند ، توسطِ آزمایشِ این تلاشها با "کارآزمایی تصادفی کنترل شده" (randomized, controlled trials).

لينك ويديو
https://www.ted.com/talks/esther_duflo_social_experiments_to_fight_poverty
كانال برنامه ريزي استراتژيك

فرسودگی شغلی

✳️ آدام اسمیت در ۲۵۰ سالگی

مایکل اسپنس، برنده جایزه نوبل اقتصاد

✅ نزدیک به ۲۵۰ سال پیش، آدام اسمیت دو محدودیت بالقوه بر تخصص اقتصادی را شناسایی کرد: «دامنه بازار» و ریسک‌های اجتناب‌ناپذیر. امروزه، محدودیت ریسک اثبات می‌کند که تأثیرگذارتر است و چالشی بنیادی‌تر از مدل تخصص اسمیت نیز پدید آمده است.
میلان – سال آینده ۲۵۰مین سالگرد تصویب اعلامیه استقلال، سند بنیان‌گذار ایالات متحده، خواهد بود.

اما سند بنیادی دیگری که برای درک ما از اقتصاد اهمیت دارد نیز در سال ۲۰۲۶ به همین نقطه عطف می‌رسد: کتاب ثروت ملل آدام اسمیت. در زمان تغییرات سریع اقتصادی و ساختاری، مرور دوباره این دیدگاه‌ها ارزشمند است.
دو نکته مهم برجسته می‌شوند.
اول این که «دست نامرئی» بازارها منابع را به طور مؤثر تخصیص می‌دهد، مشروط بر آن که شرایطی از جمله ثبات پولی، میزان معینی از اعتماد و درستکاری میان بازیگران اقتصادی و حقوق مالکیت قابل اعتماد برقرار باشد.
اثرات خارجی (تأثیر بدون قیمت فعالیت‌های یک نهاد بر دیگران) و شکاف‌ها و عدم تقارن‌های اطلاعاتی کارایی و عملکرد دست نامرئی را کاهش می‌دهند.

دومین نکته، که احتمالاً مهم‌تر است، این است که بهره‌وری و کارایی یک اقتصاد با «تقسیم کار» افزایش می‌یابد، که امروز آن را «تخصص» می‌نامیم. اقتصاد تخصصی توسط کانون هایی از دانش و تخصص پیش می‌رود که از مزایای مقیاس، یادگیری و انگیزه‌های تقویت‌شده برای نوآوری بهره‌مند می‌شوند.
از آنجا که تخصص بدون یک روش تبادل نسبتاً کارآمد عملی نیست، به دست نامرئی اسمیت وابسته است. با پیشرفت تخصص، پیچیدگی اقتصاد نیز افزایش می‌یابد.همان‌طور که اسمیت اشاره کرده، تخصص محدود به «دامنه بازار» است: بازار کوچک نمی‌تواند تقاضای کافی برای پشتیبانی از انواع کسب‌وکارهای تخصصی ایجاد کند.

به همین دلیل، پیشرفت در حمل‌ونقل و ارتباطات، که هزینه دسترسی به بازارهای رو به گسترش را کاهش می‌دهد، امکان تخصص بیشتر را فراهم کرده است.یک محدودیت بالقوه دیگر برای تخصص، ریسک اجتناب‌ناپذیری است که ایجاد می‌کند.
از آنجا که الگوهای تخصص در اقتصاد ساختاری هستند، تغییر آن‌ها زمان‌بر است. بنابراین، اگر نظام تجارت مختل شود یا برخی مهارت‌ها یا صنایع منسوخ شوند (به دلیل نوآوری‌های فناورانه یا تغییرات در الگوهای تقاضا)، افراد، شرکت‌ها و حتی اقتصادهای کامل باید یک گذار دشوار و طولانی را تجربه کنند.در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، با تخصصی‌تر شدن اقتصادها، سیاست‌ها، نهادها و شرایط مختلف – از قوانین ضدانحصار تا شبکه‌های ایمنی اجتماعی و حفظ ثبات کلان اقتصادی و پولی – به تدریج شکل گرفتند تا ریسک‌های مرتبط را کاهش دهند.

اما این‌ها عمدتاً راه‌حل‌های ملی بودند و پس از جنگ جهانی دوم، تخصص به سطح جهانی رسید.آنچه در ابتدا به‌عنوان وسیله‌ای برای حمایت از بهبود اقتصادی پس از جنگ آغاز شد، به‌سرعت تبدیل به یک تحول جامع شد.
امپراتوری‌های استعماری کنار گذاشته شدند و ساختارهای اقتصادی نامتقارن آن‌ها حذف شد، و مرکانتیلیسم جای خود را به تجارت آزاد داد. به این پیشرفت‌ها در حمل‌ونقل و فناوری‌های ارتباطی، که توسط انقلاب دیجیتال تسریع شده بود، اضافه کنید، و محدودیت اولیه تخصص – یعنی «دامنه بازار» – به طور چشمگیری کاهش یافت.برای اقتصادهای در حال توسعه، این تحول تعیین‌کننده بود.

با توجه به تولید ناخالص داخلی سرانه پایین، آن‌ها نمی‌توانستند تقاضای داخلی کافی برای بهره‌گیری از بهره‌وری و کارایی تخصص ایجاد کنند. اما با دسترسی به بازارها و فناوری‌های خارجی، آن‌ها از مزیت نسبی خود استفاده کرده و رشد سریع GDP را تجربه کردند.
افزایش تخصص همراه با تغییر جغرافیایی فعالیت اقتصادی بود.اختلالات ساختاری ناشی از آن از تکامل ساختارهای حکمرانی که بتواند ریسک‌های فزاینده را کاهش دهد، پیشی گرفت. مدتی این موضوع چندان مهم به نظر نمی‌رسید: اقتصادهای پیشرفته، به‌ویژه ایالات متحده، هنوز مدیریت حکمرانی اقتصادی بین‌المللی را تضمین می‌کردند و قوانین و نهادهایی را حمایت می‌کردند که سیستم را فعال نگه می‌داشتند.

اما سرانجام، تغییر در قدرت اقتصادی جهانی به نقطه بحرانی رسید: محدودیت تقاضا در تخصص کاهش یافت و محدودیت ریسک وارد عمل شد. با افزایش اختلالات ساختاری، نارضایتی عمومی در اقتصادهای پیشرفته عمیق شد و منجر به واکنش اجتماعی و سیاسی گردید.
سپس، موجی از شوک‌ها – از پیامدهای شدید تغییرات اقلیمی، همه‌گیری COVID-19، جنگ‌ها در اوکراین و غزه، تا افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی – این روند را تقویت کرد. بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید با سیاست خارجی «اول آمریکا» و ترجیح معامله‌گری دوجانبه، آن را تثبیت کرد.

در نتیجه، بسیاری از کشورها اکنون امنیت اقتصادی را جداشدنی از امنیت ملی می‌بینند: در حالی که تخصص در داخل اقتصادها باقی مانده، در سطح بین‌المللی تا حدی معکوس می‌شود.
اگرچه دقیقاً نمی‌توان پیش‌بینی کرد این روند به کجا منجر خواهد شد، اما انتظار می‌رود پیامدهای نامطلوبی برای بهره‌وری و رشد وجود داشته باشد که عملاً به قیمت افزایش مقاومت و کاهش ریسک است. کشورهایی که ظرفیت کمتری برای ایجاد تقاضای داخلی دارند – چه به دلیل GDP سرانه پایین و چه جمعیت کم – بیشترین آسیب را خواهند دید و میزان آن بستگی به میزان دسترسی آن‌ها به بازارهای جهانی دارد.اما مدل تخصص اسمیت ممکن است به زودی با تغییر بنیادین‌تری روبه‌رو شود.

به یاد آورید که این مدل بر ایجاد کانون های دانش و تخصص خاص استوار است که به راحتی قابل کسب یا انتقال نیستند.
اما مدل‌های هوش مصنوعی مولد، در میان اثرات متعدد خود، به نظر می‌رسد در مسیر ارائه تخصص در تقریباً هر حوزه‌ای به هر کسی که بخواهد، با هزینه‌ای بسیار پایین، قرار دارند.پیامدهای بالقوه این موضوع گسترده است. اگر تخصص کمتر کمیاب شود، قیمت آن کاهش می‌یابد.

تنها دانش و مهارت‌هایی که انتقال آن‌ها دشوار است – مثلاً به دلیل اینکه نمی‌توان به راحتی توصیف یا مستندسازی کرد – ارزششان افزایش می‌یابد. به عبارت دیگر، سهم قابل توجهی از سرمایه انسانی ممکن است در آینده به اندازه ۲۵۰ سال گذشته ارزش نداشته باشد، اما سهم دیگری می‌تواند ارزش بسیار بیشتری پیدا کند.
اکنون باید بررسی شود که هر یک از این سهم‌ها چقدر بزرگ خواهند بود.نزدیک به ۲۵۰ سال پس از معرفی مفهوم تخصص توسط اسمیت، این مفهوم همچنان یکی از ویژگی‌های کلیدی اقتصادهای ماست. اما به طور عمیق تغییر کرده است. در اقتصاد جهانی به صورت جزئی در حال عقب‌نشینی است، زیرا ریسک‌های وابستگی متقابل افزایش یافته است.
هوش مصنوعی احتمالاً تخصص را کاهش نخواهد داد، اما با تغییر معادله انتقال دانش، ممکن است قیمت نسبی سرمایه انسانی مرتبط با انواع مختلف دانش تخصصی را تغییر دهد./كانال قواعدبازی