♦️تلخی پساب زیتون طارم بر پیکره محیط زیست

🔹شهرستان طارم از توابع استان زنجان رتبه نخست تولید زیتون را در سطح کشور داراست و سالانه قریب به ۴۵ هزار تن محصول از سطح زیر کشت ۲۰ هزار هکتاری باغات این شهرستان برداشت می‌شود که کمتر از نیمی از این محصول وارد چرخه روغنکشی می‌گردد.

🔹اما فرآوری و روغنکشی محصول زیتون سبب می‌شود تا سالانه حجم عظیمی از پساب آلوده واحدها وارد محیط زیست شهرستان طارم شود. زیرا پساب حاصل از فرآوری زیتون بدون تصفیه و مدیریت پسماند مستقیما وارد طبیعت شده و صدمات زیادی به آب، خاک، محیط زیست و در نهایت سلامت مردم طارم وارد می‌کند.

🔹واحدهای صنعتی فرآوری و خصوصا روغنکشی زیتون باید دارای سیستمهای تصفیه باشند تا مانع از گسترش و پراکندگی پساب آلوده به نمک، هیدروکسید و اسید سیتریک در محیط اطراف شوند ولی آنطور که مشهود است این امر مورد توجه قرار نگرفته و در نتیجه سالانه بیش از ۹۰ میلیون متر مکعب پساب که دارای غلظت آلودگی بسیار بالاتر از حد استاندارد که حتی گاها این آلودگی به بیش از ۱۰ برابر حالت استاندارد نیز می‌رسد، توسط واحدهای روغنکشی تولید شده و در محیط رها می‌شود.

🔹پساب آلوده شاید به طور مستقیم وارد آبهای زیرزمینی نشود اما در نهایت آلودگی آنها را نیز در پی خواهد داشت. از سویی دیگر این پساب آلوده وارد مزارع، آبهای سطحی و رودخانه‌ها می‌شود و مرگ حیات را در هر نقطه که ورود یافته است، رقم می‌زند.

🔹گفتنی است شهرک صنعتی شهرستان طارم که عمده روغنکشی محصول زیتون این شهرستان در آنجا فرآوری می‌شود، فاقد «تصفیه مرکزی» است. البته طبق ضوابط، شهرک صنعتی موظف است پساب را تصفیه کند و پس از استانداردسازی آن را در محیط رهاسازی نماید. اما به دلیل بالا بودن هزینه نصب، متولیان شهرک از این امر سرباز می‌زنند.

🔹شهرستان طارم با بیش از ۶۴ هزار نفر‌ جمعیت در شمال استان زنجان واقع شده و با استان‌های گیلان، قزوین و اردبیل همسایه می‌باشد.

yun.ir/axv66b

@Envirinment_Chinar

🔹چینار –رئیس حفاظت محیط‌زیست شهرستان خرم‌دره با اشاره به آلودگی‌های جایگاه زباله این شهرستان گفت: بیشترین آلودگی محیط‌زیست این شهرستان مربوط به جایگاه زباله است.

🔹وی با اشاره اینکه سوزاندن زباله بیش از ۸۰ نوع بیماری تولید می‌کند، خبر از سوزاندان زباله در جایگاه زباله توسط شهرداری این شهرستان داد.

🔹به گفته توکل سلیمانی در حال حاضر بزرگ‌ترین دغدغه حوزه محیط‌زیست خرم‌دره جایگاه زباله این شهرستان بوده که ظرفیت آن اشباع و آلودگی آب، هوا و خاک آن محرز است.

🔹شهرستان خرم‌دره از توابع استان زنجان بالغ بر ۶۷.۹۵۱ نفر جمعیت دارد.

@Environment_Chinar

‍ ♦️تنش آبی بین دو روستای بلوکان و دستجرد میانه

🔹چینار - مردم دو روستای بلوکان و دستجرد از توابع شهرستان میانه در رابطه با حق آبه رودخانه بلوکان که در نزدیکی روستای بلوکان قرار دارد درگیر شدند.

🔹به گزارش چینار بنا بر تصاویری که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است امروز سه‌شنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۰ بین مردم دو روستای بلوکان (بولکان) و دستجرد از توابع دهستان بروان شرقی از دهستان‌های بخش ترکمانچای شهرستان میانه بر سر حق آبه رودخانه بلوکان که از کوه‌های بزگوش در نزدیکی روستای بلوکان سرچشمه می‌گیرد درگیری رخ داده است. آنطور که از تصاویر منتشره بر می آید نیروهای یگان ویژه نیروی انتظامی نیز در محل درگیری حضور پرشماری دارند.

🔹گفتنی است درگیری میان مردم دو روستای بلوکان و دستجرد به علت حق آبه رودخانه بلوکان مسبوق به سابقه بوده است. چنانچه در پی این درگیری‌های سابقه‌دار در بین مردم دو روستای بلوکان و دستجرد در سالهای گذشته، با حکم دادگاه مالکیت تمامی حق آبه رودخانه بلوکان به روستای بلوکان تعلق یافته بود که در پی تغییر غیابی حکم سابق مبنی بر مالکیت تمام حق آبه، اهالی روستای بلوکان امروز در اعتراض به این حکم تجمع کرده وخواستار عدم اجرای حکم جدید شدند.

🔹به گفته مردم روستای بلوکان طی حکم ناعادلانه دادگاه جلو رودخانه بسته شده و به روستای دستجرد انتقال داده می‌شود و ماموران نیروی انتظامی نیز در حال اجرای حکم دادگاه می‌باشند. ضمنا در سالهای گذشته دو نفر از اهالی روستای بلوکان حین در گیری فیزیکی با اهالی روستای دستجرد بر سر حق آبه رودخانه بلوکان جان خود را از دست دادند. با این حال ضوابط مشخصی از سوی مراجع قانونی جهت تعیین حق آبه این رودخانه در بین اهالی دو روستای بلوکان و دستجرد صورت نگرفته است.

🔹در همین ارتباط گفته شده رئیس شورای اسلامی روستای بلوکان بازداشت شده است.

@Environment_Chinar

♦️تاثیر بحران آب بر زندگی زنان فرودست
یادداشتی از لیلا بابائی✍🏻

🔹خرداد ماه سال جاری بود که زنان روستای نقد علیا از توابع مشکین‌شهر برای دومین بار طی دو ماه با چیدن سنگ در جاده نوغدی مشکین‌شهر مانع از تردد خودروها در این مسیر شدند تا از این طریق اعتراض خود را به عدم دسترسی به آب آشامیدنی سالم و لوله‌کشی در منطقه اعلام کنند. دیروز ۱۶ شهریور نیز در تنش آبی بین روستای بلوکان و دستجرد از توابع میانه باز زنان در صف مقدم اعتراض به آبی روستاهایشان فریاد سر داده بودند.

🔹آری تاکید بر زنان است، چون به حکم تقسیم کار مبتنی بر جنسیت در جامعه مردسالار زنان هستند که موظف به انجام کارهای خانگی از مراقبت از کودکان و سالمندان گرفته تا شست و شو و آشپزی هستند. از این روی فقدان دسترسی به آب در وهله اول زنان را در تنگنا قرار می‌دهد و مجبورشان می‌کند برای ایفای نقششان در جست و جوی آب و راه‌هایی برای جبران محرومیت از آب به تکاپو بیفتند.

🔹زن فرودستِ متعلق به اقلیت اتنیکی و ساکن روستا مجبور است ساعات طولانی از شبانه روز را در انتظار دسترسی به آب بگذراند و مشقت زیادی را به جان بخرد تا با چند سطل آب غذا بپزد، کودکان را شست وشو دهد، رخت و لباس و ظرف بشوید و همواره در این اندوه و فشار باشد که بی آبی خانواده‌اش را به ستوه نیاورد. در این مضیقه اوست که بیشترین اضطراب را در خانه بی آب خود تحمل می‌کند و هرگونه تعلل در تامین آب ممکن است او را در معرض شماتت و خشونت قرار دهد.

🔹اما تنش آبی برای زنان فرودست بدینجا ختم نمی‌شود. گفتنی است استان زنجان و آذربایجان شرقی هر ساله با افزایش میزان کودک همسری صدر نشین نمودار کودک همسری در ایران هستند. اقتصاد مبتنی بر کشاورزی سنتی این دو استان که با بحران کم آبی رونق خودش را از دست داده و به دنبال آن فرزندان به خصوص فزندان دختر به هزینه اضافه تبدیل می‌کند، آنها را در مسیر کودک همسری و ستم مضاعف قرار می‌دهد.

🔹همچنین با از رونق افتادن کشاورزی سنتی، با حجم عظیمی از بیکاری و مهاجرت مواجهیم که دراین حالت یا مردان به تنهایی برای پیدا کردن شغل مهاجرت می‌کنند که مسئولیت مراقبت و مدیریت اقتصاد خانوداه بر عهده زن خانوده می ‌افتد. یا با مهاجرت به همراه خانوده مواجهیم که در این حین زنان مسول حفظ خانواده از مشکلات و آسیب‌های اجتماعی ناشی از حاشیه نشینی هستند.

yun.ir/cn7zhd

@Environment_Chinar

♦️طوفان شن همدان را بلعید

🔹چینار - عصر امروز طوفان شن شمال استان همدان را در نوردیده و شعاع دید افقی در مسیر همدان - رزن را کاهش داد.

🔹به گزارش چینار بنا به تصاویری که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است عصر امروز چهارشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۰ طوفان شن مسیر همدان – رزن در شمال استان همدان، در حوالی ویان را در نوردیده و شعاع دید افقی را کاهش داد.

🔹طوفان شن، طوفان گرد و غبار یا طوفان خاک که در آن بادی نیرومند ذرات ماسه را از سطح خشک زمین به هوا بلند کرده و در هوا حرکت می‌کنند و در آخر به زمین فرو می‌افتند، عمدتا به دلیل فرسایش خاک ناشی از استفاده بیش از حد از اراضی کشاورزی استان همدان در سالهای اخیر رخ می‌دهد.

🔹چنانچه استان همدان رتبه‌دار تولید سیب‌زمینی در کشور است اما به دلیل نبود کارخانه‌های صنعتی و عدم فرآوری این محصول و در نهایت خام فروشی آن که سود آنچنانی را هم دربر ندارد، اهالی استان را بیش از پیش محتاج استفاده حداکثری از منابع طبیعی همچون خاک و آب‌های زیرزمینی در کشاورزی ناکارآمد و بی بهره‌ی سنتی می‌کند. به همین دلیل پدیده‌هایی همچون فرو نشست زمین ناشی از برداشت بیش از حد از آب‌های زیرزمینی، فرسایش خاک و طوفان شن در استان همدان رخ می‌دهد.

🔹گفتنی است از استان همدان به عنوان قطب تولید سیب زمینی و سایر محصولات پر آب بر یاد می‌شود، اما پدیده‌ی خام فروشی و عدم فرآوری‌های صنعتی این محصول که به کشورهای همسایه صادر و یا به استان مرکزی همچون خراسان رضوی و بالاخص شهر مشهد جهت فرآوری صنعتی انتقال داده می‌شود، علاوه بر به وقوع پیوستن پدیده‌هایی همچون فرو نشست زمین، فرسایش خاک و طوفان گرد و خاک عملا آب فروشی از این استان را نیز رقم می‌زند.

🔹خام فروشی (بخوانید آب فروشی) به استان‌های مرکزی و کشورهای همسایه و عدم فرآوری صنعتی محصولات کشاورزی استان همدان پایداری منابع آب و خاک را بر هم زده و موجب فشار حداکثری به این بخش در استان همدان شده است. با ورشکستگی آبی در ایران بالاخص مناطق حاشیه‌ای کشور که به جای صنعت برای زنده ماندن به کشاورزی سنتی وابسته‌اند، نیاز مبرمی به استفاده بهینه از آب کشاورزی و الگوی مصرف آب کمتر با بهره‌وری بیشتر احساس می‌شود.

yun.ir/wajhg8

@Environment_Chinar

♦️دریاچه اورمیه از احیا تا اغما (بخش اول)
یادداشتی از سعید شاه‌وردی✍🏻

🔹زمانی حجم دریاچه اورمیه تا سی میلیارد متر مکعب می‌رسید، اما طی سالهای گذشته تا یک میلیارد متر مکعب نیز کاهش یافت و تصاویر ماهواره‌ای منتشره حکایت از خشکیدگی بیش از هشتاد درصد مساحت دریاچه دارد. بررسی آرشیو تراز آبی دریاچه حکایت از آغاز روند خشکی دریاچه از اواسط دهه هفتاد دارد. طوری که تا سال ۷۴ ثبات تراز و حتی تراز مثبت را شاهد هستیم اما از سال ۷۵ به یکباره کاهش شدید تراز دریاچه شروع می‌شود. چنانچه از سال ۷۵ تا ۸۱ طی شش سال ۴.۱۴ متر کاهش تراز را شاهد هستیم. دوره دوم کاهش سطح آب نیز از اواسط دهه ۸۰ شروع و تا سال ۹۴ ادامه یافته که در سال ۹۴ پایین‌ترین تراز دریاچه با سطح ۱۲۷۰.۰۸ متر ثبت شده است.

🔹دلایل خشکی دریاچه
از جمله مهمترین دلایلی که می‌توان برای خشکیدن دریاچه برشمرد، احداث سدهای مخزنی و انحرافی بر روی اکثر رودخانه‌های منتهی به دریاچه و عدم تخصیص حقابه دریاچه، کاهش بارندگی و افزایش دما، احداث پل میانگذر، تغییر کاربری اراضی و افزایش سطح زیر کشت، کشت محصولات پر آب بر، آبیاری سنتی و... هستند. در واقع صنعت پول‌ساز سدسازی برای سازندگان آن و نیاز اهالی محروم از صنعت به کشاورزی ناکارآمد گریبان‌گیر دریاچه اورمیه شده‌ است. لذا احیای دریاچه در گرو شناخت این عوامل و حل ریشه‌ای آنهاست.

متن کامل گزارش را می‌توانید از قسمت INSTANT VIEW بخوانید.

yun.ir/gfi3u

@Environment_Chinar

♦️قیزیل قاز

🔹قانادلارینین رنگی ایله شؤهرت قازانان قیزیل قاز و یا فلامینگو، دونیانین تانینمیش قوشلاریندان بیریسی‌دیر. قیزیل قازلار آفریقا، آسیا و آمریکانین دایاز گؤل‌لرینده، حرا مئشه‌لیک‌لرینین باتلاق‌لاریندا و قوملوق آدالاردا یاشایارلار.

🔹قانادلارینین اوزونلوغو مئتیر یاریماجان چاتان قیزیل قازلارین بویو لاپ چوخ ۱.۵ مئتیر، لاپ آز ایسه ۹۰ سانتی‌متردیر. ۳۰-۲۰ ایل یاشایان قیزیل قازلار، اسارت‌ده ۵۰ ایله‌جن ده یاشایارلار.

🔹قانادلارینین صورتی، نارنجی و قیرمیزیلیغی، اصلینده یئمک‌لرینده موجود اولان کاروتنوئید رنگدانه‌لرینه گؤره‌دیر. قیزیل قازلارین یئمک رژیم‌لری؛ میگو، برک دری‌لی‌لر(سخت پوستان)، پلانکتون و جلبک‌لردن عبارت‌دیر.

🔹کؤچ زامانی ساعات‌دا ۶۰ کیلومتردن آرتیق سرعت‌له گئدرک، ۴۸۰ کیلومتردن چوخ اوچماقلا یئنی یاشاییش یئرلرینه چاتارلار.

@Environment_Chinar

♦️جیغاتی (زرینه‌رود) در مسیر خشک شدن
یادداشتی از دکتر وحید پورقنبر✍🏻

🔹جیغاتی (زرینه‌رود) نام رودخانه‌ای است که در شمال غربی ایران در شهرستان میاندواب (قوشاچای) واقع شده است. رودخانه مذکور از جمله مهمترین و طویل‌ترین رودخانه‌های حوضه آبریز دریاچه اورمیه است که سهم قابل توجهی از آب دریاچه را تامین می‌کند. شاخه‌های اولیه این رودخانه از کوه‌های چهل چشمه کردستان در مجاورت شاخه‌های اولیه قیزیل اوزن موازی تاتائو (سیمینه‌رود) جریان می‌یابد و در نهایت به دریاچه اورمیه می‌ریزد. رودخانه جیغاتی تقریبا ۲۷۵ کیلومتر طول دارد و مساحت آن نیز تقریبا ۱۲۹.۲۷۱.۸ کیلومتر مربع است.

🔹این رودخانه که آب شرب، بخش کشاورزی و صنعت را تامین می‌کند امسال به دلیل بارش‌های کم نتوانست آب بخش کشاورزی را تامین کند و با توجه به اینکه کشاورزی در شهرستان میاندوآب از اهمیت زیادی برخوردار است و شغل اکثر مردمان روستایی می‌باشد، می‌توان نقش رودخانه را در معیشت مردم دخیل دانست.

🔹متاسفانه امسال شاهد خشک شدن قسمت‌های پایین رودخانه بودیم که این خشکی مشکلاتی از جمله تعداد چاه‌های غیر مجاز را افزایش داده و باعث استفاده بی رویه از آب‌های زیر زمینی شده است و در صورت تداوم این خشکی باعث فرونشت زمین خواهد شد. همچنین مشکلات دیگری از جمله افزایش مهاجرت از روستاها به شهرها را در بر خواهد گرفت.

🔹بارش کم باران که دلیل اصلی کم آب شدن و خشکی قسمتی از رودخانه است شاید دلیلی موجه باشد ولی دلایل دیگری از جمله سدها و خط انتقال آب رودخانه به تبریز و همچنین چاه‌های غیر مجاز را نیز می‌توان از دلایل خشک شدن جیغاتی برشمرد.

🔹با توجه به آن که بیشترین مصرف آب جیغاتی در بخش کشاورزی است، جهاد کشاورزی شهرستان طی طرحی برای کشاورزان سعی دارد تا آنها را ترغیب کند از روش‌های مدرن (آبیاری‌های تحت فشار) به جای سنتی (غرقابی) استفاده کنند تا باعث هدر رفت آب نشود. با این حال در صورت عدم مدیریت مناسب شاهد فجایع بزرگتری خواهیم بود.

yun.ir/hn8va9

@Environment_Chinar

♦️حال نیمه جان دریاچه اورمیه

🔹جدیدترین عکس منتشر شده از دریاچه اورمیه توسط ایستگاه فضایی چین حکایت از حال نیمه جان دریاچه دارد. در حالیکه طبق گزارشات مسئولین بیش از «پانزده هزار میلیارد تومان» هزینه صرف احیای نگین آبی آذربایجان شده است نتیجه اما چیز دیگریست.

🔹دریاچه‌ای که در روزهای پر آب بهاری میزبان تبلیغات انتخاباتی دولتی‌ها بود، اما امروز که نفس‌هایش به شماره افتاده هیچ مسئولی را در کنار خود نمی‌بیند. شعار احیا نیز دستمایه‌ای برای تبلیغات انتخاباتی و احتمالا سوء استفاده‌های مالی بود.

@Environment_Chinar

♦️آخرین ضربات بر پیکر رودخانه خشکیده جیغاتی
یادداشتی از نوید امن‌زاده✍🏻

🔹مدیریت مرکزی ناکارآمد همراه با سرمایه‌داری کور بومی که حتی از دیدن نوک دماغش عاجز است دست در دست هم کار را به جایی رسانده‌اند که بستر رودخانه‌ی بزرگی چون جیغاتی که محل تلاقی ده‌ها رود کوچک و بزرگ است حالا به حال و روزی بیفتد که حتی ماسه بستر آن نیز به دست سودجویان بومی در حال غارت باشد.

🔹اگر چه برداشت غیر اصولی ماسه از حوزه‌ی این رودخانه چیز جدیدی نیست و سالهاست به صورت قانونی و غیر قانونی در حال انجام است، ولی مساله اینجاست که امروز این اتفاق در قسمت‌هایی اتفاق می افتد که زمانی جز عمیق‌ترین نقاط این رودخانه پر آب بشمار می آمدند.

🔹تداوم همدستی خشکسالی و مدیریت مرکزی و همچنین تلاقی آن با تصمیمات بخشی و منطقه‌ای، نه تنها اکوسیستم غنی این رودخانه را نابود کرد که به قیمت از دست رفتن صدها گونه‌ی حیوانی و گیاهی بستر این رودخانه انجامیده است. از طرفی این رودخانه که زمانی از طریق تامین آب بخش کشاورزی به صورت مستقیم در معیشت ده‌ها هزار کشاورز منطقه نقش داشت، حالا آنقدر بی آب است که حتی برای آشامیدن همین کشاورزان نیز آب ندارد.

🔹با توجه به سهم بخش کشاورزی در تولید ناخالص استان آذربایجان غربی و‌ سهم عمده میاندوآب در این حوزه، شاهد مهاجرت بزرگ دیگری از این شهرستان به شهرهای بزرگ خواهیم بود. مهاجرتی که خالی شدن نیروی انسانی مولد، محرومیت و توسعه نیافتگی در مبدا و حاشیه نشینی، فقر و ده‌ها آسیب اجتماعی دیگر در شهرهای مقصد را به بار خواهد آورد.

yun.ir/uxs8t8

@Environment_Chinar

♦️چغندر قند قاتل آب‌های زیرزمینی آذربایجان


🔹چینار - چغندر قند محصول پُر آب بری است که در بیشتر نقاط دنیا در فصل پاییز کشت می‌شود تا بیشترین حجم آب مورد نیاز خود را از باران‌های پاییزی تامین ‌کند و بخش کمی از آن با آبیاری کشاورزان تامین ‌شود. با این حال چغندر کاران در استان آذربایجان غربی مجبورند آن را در بهار بکارند تا از سرمای شدید زمستان در امان بماند.

🔹اما باران‌های بهاری کفاف آب مورد نیاز چغندر قند را نمی‌دهد، بنابراین کشاورزان از آبیاری بیشتری برای زمین‌های خود استفاده ‌می‌کنند. در نتیجه مصرف آب چغندرقند کاشته شده در آذربایجان غربی به ۳ برابر میانگین جهانی می‌رسد و آب مورد نیاز برای آبیاری، به حدود ۹ برابر استاندارد دنیا! اتفاقی که بحران بی‌آبی سالهای اخیر را تشدید می‌کند و باعث کاهش شدید آب‌های زیرزمینی در آذربایجان غربی شده است.

🔹اختلاف نزدیک به ۳ برابری کل آب مورد نیاز در استان آذربایجان غربی در مقایسه با استاندارد جهانی نشان میدهد که ایران در انتخاب محل کشت ۵۵ درصد از چغندر قند تولیدی خود اشتباه استراتژیک بزرگی را مرتکب شده است؛ اشتباهی که از نگاه مدیریت منابع آب در یک کشور نیمه بیابانی می‌تواند خسارت‌های جبران ناپذیری داشته باشد.

🔹از سوی دیگر، میزان آبی که در آذربایجان غربی برای کشت یک تن چغندر مصرف می‌شود، نشان می‌دهد که کشت بهاره چغندرقند فشاری ۱۰ برابری به منابع آبی استان آذربایجان غربی می‌آورد که با خشکسالی‌های اخیر، جبران آن تقریبا غیرممکن است.

🔹چنانچه امسال حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار تن چغندر قند از ۳۶ هزار هکتار از اراضی زراعی این استان برداشت خواهد شد. با احتساب ۱۲ هزار متر مکعب برای آبیاری هر هکتار چغندر، حدود ۴۳۲ میلیون مترمکعب آب فقط برای محصول برداشتی سال جاری از اراضی زیر کشت چغندر استفاده شده است.

🔹این درحالی است که در حال حاضر دریاچه اورمیه ۲ میلیارد و ۸۶۰ میلیون مترمکعب آب دارد. به عبارت دیگر حدود یک ششم حجم دریاچه اورمیه امسال صرف کشت چغندر قند در آذربایجان غربی شده است.

🔹گفتنی است در سال ۱۳۷۲ ده هزار هکتار از اراضی کشاورزی آذربایجان غربی به کشت چغندر اختصاص یافته بود که تا سال ۱۴۰۰ با رشد ۳۶۰ درصدی به ۳۶ هزار هکتار رسید. سیری صعودی که با شتابی فزاینده آب‌های زیرزمینی آذربایجان را عملا قربانی کشاورزی بی‌بهره نمود.

yun.ir/vugk83

@Environment_Chinar