✨اما چرا اصلا مغز ما چنین کاری میکنه؟

اینجا به نظرم یه سوءتفاهم مهم وجود داره. وقتی اسمش رو میذاریم «خطای شناختی»، ممکنه تصور کنیم مغز ما خراب شده و باید یاد بگیره درست کار کنه؛ در حالی که ماجرا خیلی پیچیده‌تر از اینه. مغز انسان برای پردازش سریع اطلاعات ساخته شده و اگر قرار بود برای هر اتفاق کوچیکی که در طول روز میفته همه‌ی احتمالات ممکن رو بررسی کنیم، احتمالا از شدت فکر کردن هیچ کاری نمی‌تونستیم انجام بدیم.

پس ذهن از میانبر استفاده می‌کنه. مشکل زمانی ایجاد می‌شه که یه میانبر توی موقعیتی استفاده بشه که مناسب اون موقعیت نیست یا یه الگوی فکری بیش از حد تکرار بشه. مثلا اگه یه بار توی امتحان نتیجه‌ی خوبی نگرفتیم، ممکنه مغزمون سریع نتیجه بگیره که «من توی این درس ضعیفم». این شاید صرفا یه برداشت موقتی باشه. اما اگه از اونجا برسیم به «من کلا توی درس خوندن افتضاحم» یا «من هیچ‌وقت موفق نمی‌شم»، داریم از یه اتفاق محدود یک نتیجه‌ی خیلی بزرگ‌تر می‌گیریم.

به همین دلیله که شناختن خطاهای شناختی برای من بیشتر از اینکه درباره‌ی «مثبت فکر کردن» باشه، درباره‌ی دقیق‌تر فکر کردنه. قرار نیست هر وقت ناراحت شدیم به خودمون بگیم «نه، همه‌چی خوبه» یا واقعیت‌های بد رو انکار کنیم. قرار نیست با چند جمله‌ی مثبت، هر مشکلی رو پاک کنیم. اتفاقا هدف اینه که بتونیم بین چیزی که واقعا می‌دونیم و چیزی که ذهنمون درباره‌ش حدس زده تفاوت بذاریم.

مثلا «دوستم جواب پیامم رو نداده» یه واقعیته. «پس حتما از من متنفره» یه تفسیره. «من آدم دوست‌داشتنی‌ای نیستم» دیگه حتی یه قدم فراتر از اون تفسیره. وقتی این سه تا رو از هم جدا کنیم، تازه می‌تونیم ببینیم ذهنمون کجا از اطلاعات موجود جلو زده و چیزی رو به عنوان حقیقت پذیرفته که شاید هنوز هیچ مدرکی براش نداریم.

و شاید مهم‌ترین چیزی که باید درباره‌ی خطاهای شناختی بدونیم همین باشه: هر فکری که وارد ذهنمون می‌شه، الزاما حقیقت نیست. فکر فقط فکره؛ حتی اگر خیلی واقعی، آشنا یا قانع‌کننده به نظر برسه.

برای همین توی اپیزودای بعدی این موضوع، به نظرم جذابه که تک‌تک این خطاها رو بشناسیم و ببینیم ذهن ما دقیقا چطور می‌تونه از یه اتفاق ساده، به یه نتیجه‌گیری کاملا متفاوت برسه؛ نه برای اینکه بعد از این هر بار که فکر کردیم سریع به خودمون بگیم «این یه خطای شناختیه»، بلکه برای اینکه کم‌کم بتونیم متوجه بشیم چه زمانی ذهنمون داره واقعیت رو گزارش می‌کنه و چه زمانی داره داستان خودش رو به واقعیت اضافه می‌کنه.

🦢𝑹𝒊𝒔𝒆 𝒂𝒏𝒅 𝑺𝒉𝒊𝒏𝒆,
𝑳𝒂𝒅𝒊𝒆𝒔 𝒂𝒏𝒅 𝒈𝒆𝒏𝒕𝒍𝒆𝒎𝒆𝒏...☀️