یکی از یه شخصیت خوشش میاد، یکی دیگه از همون شخصیت انتقاد می‌کنه و ناگهان بحث از «آیا این شخصیت رفتار اشتباهی داشت؟» تبدیل می‌شه به «تو چطور جرئت کردی اینو بگی؟».
بعد اگه کسی از بازیگر، نویسنده یا طرفدارای یک اثر انتقاد کنه، خیلی راحت ممکنه کلی آدم با یه برچسب تعریف بشن. این همون جاییه که «من با این رفتار مشکل دارم» تبدیل می‌شه به «این آدم کلا بده».

و شاید این یکی از خطرناک‌ترین قسمت‌های ماجرا باشه. نقد رفتار یعنی هنوز بین آدم و کاری که انجام داده فاصله‌ای وجود داره. ولی وقتی یه انسان رو کاملا با بدترین کاری که انجام داده یکی می‌کنیم، دیگه هیچ چیزی که بعدا اتفاق بیفته نمی‌تونه تصویرمون رو تغییر بده.

عذرخواهی؟ دروغه. توضیح؟ توجیهه. سکوت؟ بخاطر گناهکاریه. تغییر؟ نمایشیه. ممکنه در بعضی موارد واقعا همین‌طور باشه، اما اگه از قبل تصمیم گرفته باشیم که هیچ واکنشی قابل قبول نیست، دیگه دنبال پاسخگویی نیستیم؛ دنبال تأیید حکمی هستیم که قبلا صادر کردیم.

این همون جاییه که باید بین accountability و punishment فرق بذاریم. پاسخگو کردن یعنی یک نفر مسئول کاری که کرده باشه و پیامدش رو بپذیره. مجازات یعنی براش هزینه تعیین کنیم. این دوتا همیشه یکی نیستن.

ممکنه یه نفر لازم باشه شغلش رو از دست بده، همکاری‌ای لغو بشه یا مردم دیگه ازش حمایت نکنن؛ توی بعضی موقعیت‌ها این پیامد کاملا قابل دفاعه. ولی این سوال هم وجود داره که آیا هر اشتباهی باید تبدیل به یه حکم مادام‌العمر بشه؟ آیا انسانی که اشتباه کرده ولی مسئولیتش رو پذیرفته، جبران کرده و واقعا تغییر کرده، باید تا آخر عمر دقیقا با همون اشتباه تعریف بشه؟

به نظرم جواب این سؤال هم «همه رو ببخشیم» نیست. عذرخواهی به تنهایی جادو نمی‌کنه. اگه کسی ده بار یک رفتار آسیب‌زا رو تکرار کرده و هر بار فقط عذرخواهی کرده، طبیعیه که دیگران دیگه بهش اعتماد نکنن. تغییر واقعی باید توی رفتار دیده بشه. ولی اگه امکان تغییر رو از اساس غیرممکن کنیم، دیگه چه فرقی بین پاسخگو کردن و انتقام گرفتن باقی می‌مونه؟

و شاید بد نباشه یک لحظه خودمون رو هم از بیرون نگاه کنیم. نه فقط آدمی که کنسل شده، بلکه خودمون که داریم دکمه‌ی share یا repost رو می‌زنیم. چون ممکنه واقعا با یک آدم آسیب‌زا طرف باشیم و سکوت کردن یا ادامه دادن حمایت از او تصمیم درستی نباشه.

اما اینم ممکنه که فقط یه کلیپ ناقص دیده باشیم، از یه نفر خوشمون نیاد، با عقیده‌اش مخالف باشیم یا ببینیم بقیه دارن علیه‌ش حرف میزنن و ناخودآگاه همراه شده باشیم. این دو موقعیت از بیرون شاید شبیه هم باشن، اما از نظر اخلاقی زمین تا آسمون فرق دارن.

و اتفاقا به نظرم مهمه که از ترس «افراطی بودن Cancel Culture» از اون طرف بوم هم نیفتیم. اینکه بعضی آدم‌ها بدون دلیل کافی دیگران رو کنسل می‌کنن، نباید باعث بشه وقتی یه رفتار واقعا آسیب‌زا رو می‌بینیم، سکوت کنیم و بگیم «ولش کن، نمی‌خوایم Cancel Culture راه بندازیم».

جامعه بدون پیامد نمی‌تونه انتظار داشته باشه رفتارهای آسیب‌زا متوقف بشن. آدم‌ها باید بتونن بگن «این کار قابل قبول نیست» و اگر لازم بود حمایت‌شون رو پس بگیرن. اعتراض همیشه قرار نیست آروم و بی‌حاشیه باشه و قرار نیست برای اینکه واکنشمون موجه باشه، حتما همه از ما خوششون بیاد.

مسئله اینه که باید یاد بگیریم بین خشم موجه و هیجان جمعی فرق بذاریم. بین حمایت از قربانی و استفاده از قربانی برای حمله به یک نفر. بین نقد کردن یک رفتار و نابود کردن تموم هویت یک انسان. بین تحریم آگاهانه و موجی که فقط چون همه درش هستن، ما هم واردش شدیم.

چون شاید ترسناک‌ترین قسمت Cancel Culture این نباشه که مردم گاهی یک نفر رو کنسل می‌کنن. بعضی آدم‌ها واقعاً باید با پیامد رفتارهاشون روبه‌رو بشن. ترسناک‌تر اینه که گاهی خودمون دیگه نمی‌فهمیم چرا داریم این کار رو می‌کنیم. ممکنه با خودمون فکر کنیم داریم عدالت اجرا می‌کنیم، در حالی که فقط عصبانی‌ایم.

ممکنه فکر کنیم داریم از یک ارزش دفاع می‌کنیم، در حالی که فقط نمی‌خوایم از گروه عقب بمونیم. و ممکنه حتی اطلاعات کافی داشته باشیم و تصمیم درستی هم گرفته باشیم؛ اما اگه دلیلش رو ندونیم، دفعه‌ی بعد ممکنه همین قدرت جمعی ما رو به سمت آدم اشتباهی ببره.

برای همین شاید لازم نباشه سؤال اصلی این باشه که «Cancel Culture خوبه یا بده؟» سؤال سخت‌تر اینه که وقتی یک موج راه می‌افته، ما چقدر حاضریم قبل از پیوستن بهش مکث کنیم. آیا داریم کسی رو به خاطر کاری که واقعا انجام داده پاسخگو می‌کنیم، یا فقط چون ازش خوشمون نمیاد؟ آیا اگه همین آدم محبوب خودمون بود، باز هم همین‌قدر محکم قضاوتش می‌کردیم؟ و اگر فردا معلوم بشه بخشی از چیزی که شنیدیم اشتباه بوده، حاضریم نظر خودمون رو اصلاح کنیم؟

شاید بالغ‌ترین شکل واکنش اجتماعی همین باشه؛ نه اینکه همیشه طرف متهم رو بگیریم و نه اینکه همیشه طرف جمع رو. بلکه قبل از اینکه صدای خودمون رو به هزاران صدای دیگه اضافه کنیم، مطمئن بشیم چیزی که داریم بهش اضافه می‌کنیم واقعا صدای خودمونه...

خب اول اینکه مرسی از همگیتون توی کامنتا.
امیدوارم وقتی برگشتم هنوزم پیشم باشین و خیلی‌ کم نشیم.
و امیدوارم ورژنی که ازم برمیگرده شباهتی به چیزی که الان هستم نداشته باشه.
مراقب خودتون باشین نیلوفرای آبی.
و پیشاپیش بابت سین نخوردن پیوی‌ها و بی‌جواب موندن کامنتا و پیامای بات عذرخواهم.
برگردم همه رو جواب میدم.🫰🏻

در آخر

Good morning, oh and in case I don't see ya, good afternoon, good evening, and good night! :)🩶

خداحافظ همگی :))

Guess who's back?