برنامه‌های اقتصادی کشور، باید شوک‌های مختلف را در نظر بگیرد

🔷 پروفسور هاشم پسران، اقتصاددان و استاد دانشگاه کمبریج لندن:

🔹 آمادگی داشتن برای مقابله با شوک‌های اقتصادی بسیار مهم است. من مطمئن هستم همه اینطور فکر می‌کنند و به این مسئله واقف هستند اما برخی اوقات آماده شدن برای آن ممکن نیست.

🔹به عنوان مثال شما نمی‌توانید به خانواری که در سطح فقر زندگی می‌کنند، بگویید که برای شوک پیش رو که قرار است اتفاق بیفتد، آماده شوید و پس انداز کنید؛ اصلا امکان ندارد.

🔹 ولی به هر حال در هر سطحی که اقتصاد قرار دارد، مقابله با شوک یکی از اجزای اصلی برنامه اقتصادی خواهد بود. نباید مثلا بگوییم که فقط کالاهای اساسی امسال را تامین کنیم؛ بلکه باید برنامه‌ای داشته باشیم که حتی با وجود شوک‌های منفی، برای تامین کالاهای اساسی سال آینده هم آماده باشیم.

🔹 البته این نکته را هم باید به یاد داشته باشیم زمانی که شوک اتفاق می‌افتد، اقتصاد بیش از حد معمول عکس‌العمل نشان می‌دهد.



♦️ کانال تخصصی اقتصاد

رانت و بحران
شماره روزنامه:۶۳۲۷ روزنامه دنیای اقتصاد
تاریخ چاپ:۱۴۰۴/۰۴/۱۱شماره خبر:۴۱۹۲۸۳۵
آرش خوشکار
بحران‌های ژئوپلیتیک در ایران به جای آنکه موتور محرکه اصلاحات ساختاری باشند، به ابزاری برای بازتولید نظم رانتی بدل شده‌اند. بررسی سیاست‌های بحران‌محور (از ارز ترجیحی تا پروژه‌های بازسازی) نشان می‌دهد چگونه حلقه‌های قدرت، اضطراری‌بودن شرایط را به سکوی پرش رانت‌خواری تبدیل می‌کنند.
با توجه به بروز جنگ تحمیلی دوازده‌روزه اخیر، این یادداشت با استناد به داده‌های میدانی و چارچوب نظری نورث، مسیر گسست از این چرخه معیوب را ترسیم می‌کند. در نظریه‌های نهادگرایی نورث (۱۹۹۰) بحران‌ها «آزمون شفافیت نظام‌های اقتصادی» محسوب می‌شوند. اما تجربه ایران در تحریم‌ها، این الگو را تایید نمی کند و بحران، فرصتِ سوخته برای اصلاحات است:

تخصیص ارز ۴۲۰۰تومانی (۱۴۰۰-۱۳۹۶) با وجود کاهش ۳۲درصدی ذخایر ارزی بانک مرکزی (از ۱۲۵ به ۸۵میلیارد دلار)، رانت ۸میلیارددلاری به واردکنندگان خاص تزریق کرد که معادل ۶ماه واردات کشور است. (مرکز پژوهش‌های مجلس، ۱۴۰۱)

در پروژه‌های بازسازی پس از سیل ۱۴۰۱، ۴۰ درصد قراردادهای عمرانی بدون مناقصه عمومی به پیمانکاران فاقد صلاحیت فنی واگذار شد (دیوان محاسبات، ۱۴۰۲)


نتیجه تحلیلی آن است که سیاست‌های اضطراری در عمل به ماشین توزیع امتیاز به نخبگان حاکم تبدیل می‌شوند. بر‌اساس نظریه «اقتصاد سیاسی بقا» (اُلسون، ۱۹۹۳)، گروه‌های ذی‌نفع در بحران‌ها با سه سازوکار بقای خود را تضمین می‌کنند: ۱) خصوصی‌سازی صوری ، ۲) شبکه‌های غیررسمی (انتصاب مدیران بر مبنای وفاداری سیاسی و اعطای تسهیلات بانکی به حلقه اطرافیان) و ۳) ابزارهای فناورانه رانت‌ساز (اجرای کالابرگ بدون انتشار داده‌های توزیع رایانه؛ پنهان‌سازی مسیر انحراف منافع)

پیامد این سازوکارها کاهش سهم بخش خصوصی از تولید ناخالص داخلی از ۴۵درصد در ۱۳۹۰ به ۳۰درصد در سال ۱۴۰۰بوده و رشد ۳۳درصدی سهم ثروتمندترین دهک از درآمد ملی (پژوهشکده آمار ایران، ۱۴۰۱).

رهایی از چرخه رانت‌سازی نیازمند اقدامات عملیاتی در چهار محور کلیدی است:

شفافیت منابع بحرانی با ایجاد سامانه رصد عمومی (Real-Time Tracker) برای ثبت و انتشار دریافت‌کنندگان ارز، یارانه و پروژه‌های دولتی
حذف قیمت‌گذاری دستوری با آزادسازی قیمت‌ حامل‌های انرژی و خودرو و پرداخت مستقیم به مردم؛ پیشنهاد می‌شود صندوق مردم‌نهاد منابع ملی تشکیل و درآمدهای حاصل از آن به مردم پرداخت شود
خصوصی‌سازی شفاف با فروش سهام شرکت‌های دولتی در بورس (به‌جای واگذاری به نهادهای خاص) با الزام انتشار مستمرات مالی
پاسخگویی نهادی با ایجاد «نهاد ارزیابی عملکرد مستقل» با اختیار ابطال قراردادهای فاقد توجیه اقتصادی.
تجربه جهانی دو الگوی متضاد را پیش روی ایران می‌گذارد: کره جنوبی (۱۹۵۳) بحران را به موتور توسعه بدل کرد؛ ونزوئلا در دام رانت فرو پاشید. امروز اقتصاد ایران در تقاطع این دو مسیر ایستاده است: ادامه «وضعیت فعلی» به معنای تعمیق رکود تورمی و گسست از رانت با اجرای اصلاحات تنها راه تبدیل بحران به موتور توسعه است. انتخاب این راه، نه فقط اقتصادی که آینده‌سازی سیاسی هم است.

* پژوهشگر اقتصادی

جان سخت✳️
شاید شیرین ترین کلیپ کارتونی که سالهای اخیر دیدم کلیپ جان سفت است. حکایت یک ایرانی که با وجود تمام مصیبتها باز هم با جان سختی زندگی خود را ادامه می دهد. این حکایت زندگی امروز ما ایرانیان است. این روزها گرد و خاک هوای تهران را در تابستان پرآسیب کرده است. به بهانه نبود برق، ادارات و فعالیتهای صنعتی تعطیل می شود. پاییز و زمستان هوای آلوده ما را می کشد و شدت آلودگی ادارات و کسب و کارها را تعطیل می کند. زمستان کمبود گاز امان نمی دهد. اگر اینها ما را نکشد حمله اسرائیل و آمریکا و مزدوران بمب گذارشان ما را می کشد. اگر از اینها خلاص شویم احتمالا یک موتوری یا یک راننده مست ما را در در عابر پیاده خواهد کشت (آمار کشتگان عابر پیاده در ایران جالب است). اگر به سفر برویم تصادف ما را خواهد کشت. اگر جان سالم به در ببریم شاید سبزیجات مسمومی که با آب فاضلاب صنعتی پرورش یافته ما را بکشد یا میوه هایی که به واسطه ارزانی کود، کود شیمیایی زیادی خورده و مضر شده است. یا داروهای بی کیفیتی که مقاومت بدن ما را کاهش داده است و اثربخشی کمتری دارد. اگر شانس بیاوریم و نمیریم سبک زندگی خرابی که به آن عادت کردیم ما را زود از پا می اندازد. خلاصه قاچاقی زنده ایم و به این بدبختی عادت کرده ایم! چقدر درست گفته اند که انسان «به هر شرایطی» عادت می کند.
https://telegram.me/ali_sarzaeem

‍🔵 درآمد سرانه ایران در پنج حرکت
🔵دکتر محمدرضا منجذب

در بررسی تغییرات درآمد سرانه ایران به قیمت ثابت تغییرات و نوساناتی از سال 1960 تا 2022 ملاحظه می شود. بررسی دلایل این فراز و فرود می تواند درس هایی را برای آینده در اختیار قرار دهد. (انیمیشن تغییرات را اینجا ببینید)
اولین حرکت همراه است با صعودی با شیب تند و مثبت از سال 1960 تا 1976. دو دلیل مهم این حرکت: اول برنامه اقتصادی که توسط تکنوکرات های اقتصادی در دهه 40 باعث رشد و ثبات اقتصادی شد (در شرایطی که هنوز نقش نفت در اقتصاد پررنگ نشده بود) و دوم طی دهه 50 با تشکیل اوپک به رهبری ایران و افزایش شدید درآمد نفتی در پی گران شدن نفت (درآمدسرانه از 1750 دلار به 9450 دلار می رسد).
دومین حرکت از سال 1976 شروع می شود. با ورود درآمدهای نفتی و افزایش تقاضای کل تورم دو رقمی در اقتصاد ایران ظاهر می شود. بدلیل بروز بیماری هلندی درآمدسرانه کاهشی شدید را تجربه می کند. همچنین برخلاف دهه 40 در این دوره برنامه های بلندپروازانه موجب تشدید تقاضای کل و تورم می شود. بطوریکه در سال 1980 درآمدسرانه نصف شده و به عدد 4400 دلار می رسد.
سومین حرکت از سال 1980 شروع می شود. درآمد سرانه باز هم با فراز و فرودی به رقم 2600 دلار در سال 1987 تقلیل می یابد. عمده ترین تحول در این دوره وقوع انقلاب و سپس جنگ تحمیلی عراق علیه ایران است. خودبخود هم کاهش صادرات نفت، هم هزینه جنگ و هم کاهش قیمت نفت به بشکه ای 8 دلار از اصلی ترین دلایل کاهش درآمدسرانه ایرانیان است.
چهارمین حرکت مربوط به دوره 1987 الی 2011 است. درآمدسرانه طی این دوره از 2600 دلار به عدد 7000 دلار افزایش می یابد. از دلایل عمده این اتفاق خاتمه جنگ و گسترش سرمایه گذاری و تولید، و نیز افزایش شدید قیمت نفت و درآمدهای نفتی است. این دوره طلایی ترین دوره درآمدهای ارزی نفتی بوده است. لیکن این درآمدها صرف تصمیمات پوپولیستی و معطوف به مصرف (و واردات مصرفی) می شود و نه ایجاد زیرساختهای لازم برای طی نمودن مسیر توسعه. وقتی درآمدسرانه بدینصورت افزایش یابد طبیعی است با کاهش درآمدهای نفتی به هر دلیل کاهش می یابد. اتفاقی که در حرکت پنجم افتاد.
پنجمین حرکت مربوط به شروع تحریمها است که تاکنون با فراز و نشیبی در درآمدسرانه اتفاق می افتد. درآمدسرانه در سال 2022 به 5160 دلار می رسد (هرچند در دوره ای کوتاه برجام اجرا می شود). بویژه دوره 2011 تا 2015 چیزی شبیه اسنپ بک است اگر اتفاق بیافتد. طی این سالها شیب نزول درآمدسرانه بشدت نزولی است.
دو ویژگی عمده پنج دوره مزبور وابستگی به درآمدهای نفتی، و نیز جنگ یا تحریم است. دلیل عمده نوسات هم همین موضوع بوده است. اما چرا اقتصاد ایران چنین نوساناتی را تجربه می کند. شاید نفرین نفت باشد. ولی دلیل اصلی عدم التزام به توسعه اقتصادی و الزامات آن است. عمده رشد صنعت در طول این شصت سال وابسته به مونتاژ با رویکرد جایگزینی واردات بوده است.




🌐 کانال دکتر منجذب

🔴 چرا اسکناس‌های درشت چاپ می‌شود؟

🔴 دکتر مرتضی عزتی معتقد است که افزایش سطح عمومی قیمت‌ها طی سال‌های گذشته موجب کاهش کارایی اسکناس‌های خرد در مبادلات روزمره شده است. وی گفت: «وقتی قیمت‌ها چند برابر شده‌اند، اسکناس‌های قبلی دیگر پاسخگوی نیاز مردم نیستند. هزینه چاپ اسکناس صد هزار تومانی با اسکناس ۵۰۰ هزار تومانی تفاوت زیادی ندارد، پس منطقی است که بانک مرکزی اسکناس‌های با ارقام بالاتر چاپ کند.»

او تأکید کرد که این تصمیم ریشه در افزایش طبیعی تقاضا برای پول فیزیکی دارد، به‌ویژه در زمان‌هایی مثل تعطیلات و سفر‌های تابستانی که حجم مبادلات نقدی افزایش پیدا می‌کند.

اسکناس درشت، عامل تورم نیست

در پاسخ به این نگرانی که انتشار اسکناس‌های درشت ممکن است موجب تشدید تورم شود، عزتی با صراحت گفت: «تورم عامل شکل‌گیری نیاز به اسکناس‌های بزرگ‌تر است، نه نتیجه آن. چاپ اسکناس جدید تنها زمانی می‌تواند بر تورم اثر بگذارد که اسکناس‌های کوچک‌تر از چرخه حذف شوند یا حجم نقدینگی به‌واسطه آن افزایش یابد.»

او افزود: «تا زمانی که اسکناس‌های خرد در کنار اسکناس‌های جدید در جریان باشند، نمی‌توان چاپ اسکناس‌های درشت را عامل تشدید تورم دانست.»

حذف صفر؛ راه‌حل جایگزین نیست

در سال‌های گذشته، بحث حذف صفر از پول ملی نیز به‌عنوان راهی برای بهبود ارزش اسمی پول ایران مطرح شده است. اما به گفته عزتی، حذف صفر نمی‌تواند جایگزین چاپ اسکناس جدید باشد: «حذف صفر تنها باعث ساده‌تر شدن محاسبات و کاهش اثر روانی ارزش پایین پول ملی می‌شود. اما در عمل، باز هم نیاز به چاپ اسکناس‌های جدید وجود دارد. مثلاً وقتی ۴ صفر از ۲۰۰ هزار تومان حذف شود، اسکناسی ۲۰ ریالی خواهیم داشت که در عمل کوچک و بی‌ارزش تلقی می‌شود و بازار مجدداً به اسکناس‌های درشت‌تر نیاز پیدا می‌کند.»

چرا ارزش پول ملی کاهش یافته است؟

به باور این اقتصاددان، عامل اصلی نیاز به اسکناس‌های بزرگ‌تر، کاهش قابل توجه قدرت خرید است. او در این باره گفت: «اگر زمانی با ۱۰۰ هزار تومان می‌شد صد عدد نان خرید، حالا شاید برای همان مقدار باید یک میلیون تومان پرداخت شود. وقتی قیمت‌ها چنین رشدی داشته‌اند، مردم برای انجام مبادلات روزانه خود نیاز به اسکناس‌هایی با ارزش اسمی بالاتر دارند.»

او افزود: «افزایش حجم نقدینگی، تورم مزمن و کاهش ارزش ریال همگی نقش مهمی در شکل‌گیری این وضعیت داشته‌اند.»

اصلاح ساختار یا چاپ اسکناس؟

در پایان، عزتی با اشاره به اینکه چاپ اسکناس‌های درشت امری اجتناب‌ناپذیر در شرایط کنونی است، خاطرنشان کرد: «اگر نخواهیم اسکناس‌های درشت چاپ کنیم، مجبوریم برای تأمین همان نیاز بازار، چندین برابر اسکناس کوچک‌تر منتشر کنیم که هم از نظر اقتصادی غیربه‌صرفه است و هم عملیات بانکی را پیچیده‌تر می‌کند.»

با این حال او تأکید کرد که گسترش زیرساخت‌های پرداخت دیجیتال و کاهش وابستگی به پول نقد می‌تواند در آینده نیاز به چاپ اسکناس را کاهش دهد./نبض بازار

🔵 مطلب مرتبط: تبعات مثبت و منفی حذف صفر از پول ملی


🌐 کانال با اساتید اقتصاد

ترغیب شدم سریال #تاسیان را ببینم و حال با دقت آن را پیگیری می‌کنم، نه به عنوان یک عاشقانه که برای دیدن هرچند بسیار اندک خباثت‌های کمونیست‌های توده ای در آن ایام و ضربه‌ها که به نظام فکری جوانان در باره اقتصاد و تولید و کارخانجات کشور زدند. کاش کارگردان محترم بیشتر به این موارد می‌پرداخت. ضربه‌هایی به تولید و اقتصاد زدند که آثارش همین امروز در اندک کارخانه‌های بجا مانده و هنوز ورشکست نشده، دیده می‌شود. وابستگی و آرزویشان برای الحاق به آن جماهیر از هم پاشیده که، بماند...

T.me/economedia

📖 «رسانه‌ها و بحران‌های مالی» منتشر شد

📕 کتاب «رسانه ها و بحران های مالی» نوشته آدام کوکس با ترجمه موسسه مطبوعاتی بازار پول و ارز و مقدمه ای از دکتر فرشاد پرویزیان، راهی بازارنشر شد.

📕 این کتاب با تمرکز بر بحران مالی ۲۰۰۸، نقش رسانه‌های خبری در شکل‌دهی به افکار عمومی، جهت‌دهی به سیاست‌های اقتصادی و نحوه بازنمایی بحران‌های مالی را بررسی می‌کند.

📕 نویسنده معتقد است رسانه‌ها به‌ویژه رسانه‌های جریان اصلی، نه‌تنها در پیش‌بینی بحران ناکام ماندند، بلکه پس‌ازآن نیز نتوانستند نقشی مؤثر در تحلیل ریشه‌ها و ارائه چارچوبی انتقادی ایفا کنند.

📕 کوکس با اتکا به مطالعات موردی از روزنامه‌نگاری اقتصادی در آمریکا، نشان می‌دهد چگونه پارادایم بازار آزاد در روایت‌های رسانه‌ای غالب بود، حتی پس از فروپاشی این الگو در بحران. او استدلال می‌کند که مطبوعات و روزنامه‌نگاران اغلب به دلیل کمبود تخصص اقتصادی، فشارهای تجاری و تکیه بیش‌ازحد به منابع نهادی، نقش خود را به‌عنوان «دیده‌بان عمومی» از دست دادند.
📕 برای تهیه این کتاب می‌توانید با شماره‌ 02152405103 تماس گرفته یا به آدرس www.ibena.ir/fa/publications مراجعه کنید.
T.me/economedia

در کتاب "رسانه ها و بحران های مالی" بررسی شد

📖 رسانه‌ها به مثابه دیده بانان عمومی بحران

📕 کتاب «رسانه ها و بحران های مالی» نوشته آدام کوکس با ترجمه موسسه مطبوعاتی بازار پول و ارز و مقدمه ای از دکتر فرشاد پرویزیان، راهی بازارنشر شد.

📕 در این کتاب با تمرکز بر بحران مالی ۲۰۰۸، آمده است: رسانه‌ها به‌ویژه رسانه‌های جریان اصلی، نه‌تنها در پیش‌بینی بحران ناکام ماندند، بلکه پس‌ازآن نیز نتوانستند نقشی مؤثر در تحلیل ریشه‌ها و ارائه چارچوبی انتقادی ایفا کنند.

@book_poloarz

T.me/economedia

جناب وزیر صحیح فرمودن که برق فقط ۲ ساعت قطع میشه، بله دقیق دو ساعته، اما دوبار در روز و اخیرا بین بیست تا چهل دقیقه هم وسطای روز یعنی سه بار در روز قطعی برق، به سبک پنهان کردن زیر فرش، یعنی تهرون و جاهای تو چشم نه، بلکه مناطق کمتر جلو چشم و به دلیل وابستگی آبرسانی بویژه مناطق روستایی به پمپ های برقی، بجز تلفن و اینترنت، آب هم دچار مشکلات هفتگی میشه، میپرسین کجا؟ غرب مازندران، کل نور و رویان و نوشهر و چالوس و مناطق روستایی که شاید صداشون به تهرون نمیرسه...
جناب وزیر قطعا مسبب ترک فعل یا سرمایه گذاری نکردن یا عوارض شرایط جاری دو دهه گذشته و در نتیجه بروز چنین ناترازی شما نیستید اما شما که می دانستید چرا وعده دادید تابستان مشکل قطعی برق حل میشه، چرا وقتی بطور متوسط در کشور و نه تهران، برق بسیار بیشتر از دو ساعت، قطع میشه، میگین فقط ۲ ساعت در روز؟
جناب مسئول در هر منصب، شفاف نبودن و اطلاعات خلاف واقع دادن، یعنی تعمیق مشکلات، یعنی تخریب بیشتر اعتماد و سرمایه اجتماعی، لطفا برای یادگیری شفافیت، تلاش کنین، کافیه شفاف باشین و صادقانه تلاش کنین تا همراهی کامل اجتماعی رو تجربه کنین و خودتون دقیق میدونین متوسط مصرف برق چندان بیش از استانداردهای جهانی نیست، که شاید کمتر هم باشه،
#وزیر_نیرو
#برق
#اعتماد_اجتماعی
T.me/economedia

سعید پاک، سالهاست تهیه کننده حرفه ای برنامه های
اقتصادی است.
T.me/economedia

🔴 فقدان داده و روش‌های دقیق برای حل و فصل اختلافات

✍🏻دکتر حامد قدوسی

🔸 منظورم گزاره‌ها و ادعاهایی است که طرفین بحث برای سال‌های طولانی آن‌را تکرار می‌کنند ولی چون گزار‌ه‌ها به آزمون تجربی گذارده نمی‌شوند، اولا دعوا بدون هیچ نتیجه‌ای ادامه می‌یابد و ثانیا افراد برای بیان گزاره‌های بی‌پایه «هزینه اعتباری» نمی‌پردازند چون می‌دانند ادعای‌شان قرار نیست مورد آزمون دقیق قرار گرفته و رد شود. در نتیجه می‌توانند یک گزاره شاذ یا دور از ذهن را بیان کرده و مدت‌ها از منافع بیان چنین گزاره‌ متفاوت و عجیبی منتفع شوند.

🔶 مثال: نزدیک ۱۵ سال است که در مورد اثرات هدف‌مندسازی یارانه‌ها روی تورم و بودجه دولت اختلاف است. یک گروه مدعی هستند که چنین اثری یک بار و آن هم کوچک خواهد بود و گروه دیگری مدعی هستند که در صورت آزادسازی قیمت سوخت و حذف یارانه‌ها تورم عظیمی در انتظار اقتصاد ایران خواهد بود. این سوال که «اثر حذف یارانه سوخت روی تورم چه خواهد بود»، سوال بسیار ملموس و انضمامی است که علم اقتصاد ابزارهای مختلفی برای پاسخ دادن به آن دارد و اگر روش درست به کار گرفته شود باید به جواب نهایی آن رسید و سیاست‌گزار و جامعه را از تشتت ذهنی، تردید و بی‌عملی نجات داد.

🔸 در دنیا هم موضوعات مشابه فراوان است ولی سعی می‌شود که «تکلیف» ادعاهای رقیب روشن شود. یادم هست که چند سال پیش بحث حذف ممنوعیت صادرات نفت خام آمریکا مطرح بود. یک گروه مدعی بودند این کار باعث افزایش قیمت داخلی بنزین می‌شود و یک گروه هم مدعی کاهش قیمت بنزین بودند. نهایتا چندین مقاله تخصصی نوشته شد و با این‌که اعداد متفاوت بود ولی جمع‌بندی کلی این بود که رفع ممنوعیت صادرات باعث «کاهش» قیمت بنزین برای مصرف‌کننده داخلی می‌شود و بر همین اساس هم تصمیم گرفته شد.

🔹 برای حل این نوع اختلافات در اقتصاد ایران می‌توان کنفرانس/کارگاه کاملا هدف‌مند و مشخص حول سوالات مشخص ترتیب داد. مثلا یک کارگاه دو روزه تخصصی با عنوان کاملا مشخص «تخمین اثر حذف یارانه سوخت روی تورم» داشته باشیم و از متخصصان مختلف دعوت کرد تا مقالات خود را ارسال کنند. طبعا مقالات مختلفی با روش‌های متفاوت (مثل مدل CGE، روش داده-ستانده، اقتصادسنجی سری زمانی، اقتصادسنجی Event Study، ...) و نتایج مختلف به این کنفرانس خواهد رسید. هدف چنین کنفرانس تخصصی و عمل‌گرایی باید این پاسخ به سوالاتی از این نوع باشد: ۱) چرا بین نتایج تخمین‌های مختلف اختلاف هست؟ ریشه اختلافات در کدام پارامترها است؟ ۲) کدام مقالات روش قوی‌‌تری دارند و کدام مقالات دچار ضعف نظری/علمی هستند؟ ۳) توزیع آماری نتایج تخمین‌زده شده چه شکلی دارد؟ ۴) بازه خطا و اطمینان نتایج تخمین‌زده شده کجا است؟ ۵) برای رسیدن به نتایج دقیق‌تر چه داده‌هایی باید در اختیار محققان قرار گیرد؟ ۶) برای رسیدن به نتایج دقیق‌تر چه تکنیک‌های پیش‌رفته‌ای باید به کار گرفته شود؟

✅ روش رسیدن به پاسخ این سوالات را هم می‌دانیم: استفاده از داوران جدی، متخصص و بی‌طرف، تخصیص «منتقد» (Discussant) به هر مقاله و درخواست از او برای باز کردن جعبه سیاه مقاله و نقد آن، دادن فرصت کافی به مخاطبان برای ارائه نقدها و سوالات فنی و نهایتا تشکیل پنل‌هایی از نویسندگان مقالات مختلف برای بررسی و مقایسه فروض و روش‌های‌شان و رسیدن به مبانی مشترک است.

🔹 شبیه این تجربه را در دنیا برای مدل‌های ارزیابی جامع اقلیم (IAM) زیاد داشته‌ایم: سال‌ها است که کارگاه‌های تخصصی تشکیل می‌شود که مدل‌های رقیب فروض و پارامترهای مدل خود را با هم مقایسه می‌کنند و نهایتا در طول زمان، جامعه علمی به یک سری نتایج مشترک و قابل قبول همه هم‌گرا شده است.

🔹 اگر چنین سنتی باب شود، تکلیف یک سری از سوالات و ابهامات کلیدی در اقتصاد ایران را می‌توان تا حدی مشخص کرد و به جای گیر کردن در بحث‌های تکراری و بی‌فایده، از آن عبور کرده و در مورد سطح جدیدتر مسایل بحث کرد.



🌐 کانال با اساتید اقتصاد