🖥️ - درایور متن‌باز Nouveau برای کارت‌های NVIDIA آماده‌ی پشتیبانی از HDMI Deep Color میشه!

🟢 - پچ‌های جدیدی برای درایور متن‌باز Nouveau در لینوکس منتشر شده که پشتیبانی از HDMI Deep Color رو اضافه می‌کنن؛ قابلیتی که امکان استفاده از عمق رنگ 10، 12 و 16 بیت برای هر کانال رنگی رو فراهم میکنه.

🔵 - این تغییرات فعلاً روی خروجی RGB کار می‌کنن و پشتیبانی از YCbCr هنوز اضافه نشده. پشتیبانی از رنگ 16 بیتی هم هنوز روی یک نمایشگر سازگار آزمایش نشده.

🛠️ - این قابلیت برای کارت‌های گرافیک NVIDIA روی Nouveau اضافه می‌شه و فعلاً می‌تونه به‌عنوان راهکاری برای استفاده از HDMI Deep Color روی درایور متن‌باز NVIDIA مورد استفاده قرار بگیره تا Nova به مرحله‌ی استفاده‌ی عمومی برسه.

🧠 - توسعه‌ی این پچ‌ها با کمک ابزارهای هوش مصنوعی انجام شده و حالا برای بررسی و ادغام در توسعه‌ی Nouveau در دسترس قرار گرفتن.

📺 - پشتیبانی از عمق رنگ بالاتر می‌تونه برای نمایشگرهای حرفه‌ای و مانیتورهایی که از Deep Color پشتیبانی می‌کنن مفید باشه، هرچند وضعیت فعلی این قابلیت هنوز آزمایشی محسوب میشه.

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🖱️ - پشتیبانی Logitech Bolt در Linux 7.3 به‌دلیل باگ‌های زیاد برگردونده میشه!

🔴 - پشتیبانی از گیرنده‌های USB مدل Logitech Bolt در Linux 7.3 باعث ایجاد مشکلات زیادی برای بعضی از ماوس‌های Logitech شده.

🐛 - کاربران نسخه‌های آزمایشی Linux 7.3 از مشکلاتی مثل عملکرد عجیب اسکرول‌ویل، تغییر تنظیمات بعد از reconnect یا suspend/resume و اسکرول بیش‌ازحد با هر حرکت خبر دادن.

⚙️ - مشکل اصلی به اضافه‌شدن پشتیبانی HID++ برای گیرنده‌های Bolt در درایور hid-logitech-dj برمی‌گرده. در کرنل‌های قبلی، ماوس‌های متصل‌شده با Bolt از generic HID driver استفاده میکردن.

🖱️ - یکی از مشکلات اینه که گیرنده Bolt مشخص نمی‌کنه هر event دقیقاً متعلق به کدوم دستگاهه؛ بنابراین وقتی دو ماوس به یک receiver وصل باشن، ممکنه سرعت اسکرول یکی عادی و دیگری بیش‌ازحد کند یا سریع بشه.

🔧 - با اینکه چند patch برای حل این مشکلات پیشنهاد شده، توسعه‌دهندگان هنوز مطمئن نیستن که این راه‌حل‌ها تمام corner-caseها رو پوشش بدن. به همین دلیل Benjamin Tissoires تصمیم گرفته پشتیبانی Bolt رو فعلاً revert کنه.

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🧠 - پشتیبانی جدید AMD برای پردازش‌های هوش مصنوعی وارد LLVM 24 شد

🟢 - مهندسان AMD پشتیبانی از AVX10_V2_AUX رو در LLVM/Clang upstream کردن. این قابلیت که در راستای پروژه‌ی AI Compute Extensions یا همون ACE توسعه داده شده، حالا وارد شاخه‌ی LLVM 24 شده.

🔵 - این مجموعه‌دستور قراره پردازش و تبدیل داده‌ها در workloadهای هوش مصنوعی رو سریع‌تر کنه و قابلیت‌هایی مثل تبدیل داده‌های معمولی به فرمت‌های فشرده‌ای مثل FP4 و FP6، فرمت‌های جدید OCP microscaling و حالت‌های جدید rounding رو به پردازنده‌ها اضافه میکنه.

🟣 - این پروژه با همکاری AMD و Intel و در قالب x86 Ecosystem Advisory Group توسعه پیدا میکنه. مهندسان هر دو شرکت روی بخش‌های مختلف ACE کار می‌کنن و بخش مربوط به این قابلیت عمدتاً توسط مهندسان AMD توسعه داده شده.

⚙️ - پیاده‌سازی اولیه حدود ۱۵ هزار خط کد جدید در قالب ۲۰ پچ داره و از طریق فلگ جدید -mavx10v2aux در Clang قابل فعال‌سازی خواهد بود.

📦 - نسخه‌ی پایدار LLVM/Clang 24.1 احتمالاً حوالی مارس سال آینده منتشر میشه.

🦆 - @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

📱 - کوالکام یک روز بعد از معرفی، پشتیبانی لینوکس برای Adreno 850 رو آغاز کرد!

🟢 - تنها یک روز بعد از معرفی Snapdragon 8 Elite Extreme Gen 6، مهندسان Qualcomm اولین پچ‌های کرنل لینوکس برای راه‌اندازی GPU جدید Adreno 850 رو منتشر کردن. این GPU با اسم رمز Hawi شناخته میشه و پشتیبانی اولیه از اون در درایور MSM در حال توسعه هست.

🔵 - در همین مجموعه پچ‌ها، پشتیبانی اولیه از Adreno 845 با اسم رمز Maili هم اضافه شده. این GPU شباهت زیادی به Adreno 850 داره، اما فاقد هسته‌ی Matrix با نام MALU هست.

🧠 - جی پی یو Adreno 850 از خانواده‌ی ADRENO_8XX_GEN2 محسوب میشه و علاوه بر بهبودهای معماری، یک بلوک Matrix جدید به نام MALU داره که برای شتاب‌دهی بعضی workloadهای محاسباتی طراحی شده. تغییراتی هم در بخش توان GPU و GMU انجام شده.

🛠️ - کوالکام گفته پشتیبانی مربوط به Mesa و linux-firmware هم به‌زودی منتشر میشه و پشتیبانی از هسته‌ی MALU نیز به‌صورت جداگانه وارد Mesa خواهد شد.

🟣 - فعلاً پشتیبانی از نمایشگر در Hawi و Maili وجود نداره و به همین دلیل آزمایش‌های اولیه به‌صورت offscreen انجام شدن؛ از جمله رندر مثلث‌های ساده و تست‌هایی مثل glmark2-offscreen.

🐧 - با این حال، شروع کار روی درایور متن‌باز تنها یک روز بعد از معرفی تراشه، اتفاق جالبی برای پشتیبانی لینوکس از نسل جدید GPUهای موبایلی Qualcomm محسوب می‌شه و حالا باید منتظر انتشار پشتیبانی Mesa و firmware موند.

منبع: کلیک کنید
🦆 - @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

💾 - انتشار NTFS-3G 2026.9.18 با چندین اصلاح امنیتی

🟢 - نسخه‌ی جدید NTFS-3G با شماره‌ی 2026.9.18 منتشر شد. این درایور متن‌باز مبتنی بر FUSE، همچنان به‌عنوان یکی از گزینه‌های پشتیبانی از فایل‌سیستم NTFS در لینوکس و سایر سیستم‌های سازگار با FUSE توسعه پیدا میکنه.

🔵 - تمرکز اصلی این به‌روزرسانی روی رفع مشکلات امنیتی و باگ‌هایی بوده که طی ماه‌های اخیر شناسایی شدن. در این نسخه چندین مورد heap buffer overflow، احتمال خراب شدن داده‌های heap و یک آسیب‌پذیری منجر به denial-of-service برطرف شده.

🛠️ - از جمله اصلاحات مهم میشه به رفع چندین out-of-bounds read/write، جلوگیری از heap data corruption، اصلاح مشکلات مربوط به ACL inheritance و برطرف شدن چند مشکل در ابزارهای "ntfscat" و "ntfsresize" اشاره کرد.

🔐 - همچنین چندین آسیب‌پذیری با شناسه‌های GHSA مختلف در بخش‌هایی مثل "ntfs_ie_add_vcn()"، "ntfs_external_attr_find()"، "ntfs_acl_owner()" و "ntfs_same_sid()" برطرف شدن.

📦 - نسخه‌ی جدید NTFS-3G از طریق GitHub در دسترس قرار گرفته.

منبع: کلیک کنید
🦆 - @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🎮 - اینتل روی DXVK-IGDEXT برای بهبود گیمینگ لینوکس روی گرافیک‌های Arc کار میکنه.

🟢 - مهندسان Intel در حال توسعه‌ی پروژه‌ای به نام DXVK-IGDEXT هستن که هدفش بهبود پشتیبانی از Intel D3D11 Graphics Extensions در بازی‌های ویندوزی روی Linux/Wine هست.

🔵 - این پروژه یک فایل igdext64.dll برای Wine فراهم می‌کنه تا بازی‌ها بتونن از قابلیت‌هایی مثل UAV overlap، MultiDrawIndirect و depth bounds استفاده کنن. این قابلیت‌ها به پیاده‌سازی native خودشون در DXVK منتقل می‌شن و در نتیجه بازی به‌جای استفاده از مسیر پیش‌فرض و کندتر D3D11، می‌تونه از این قابلیت‌های گرافیکی استفاده کنه.

🟣 - پروژه DXVK-IGDEXT برای اجرای بازی‌های مبتنی بر Direct3D 8، 9، 10 و 11 روی Linux/Wine طراحی شده و فعلاً برای استفاده روی Windows در نظر گرفته نشده.

⚙️ - نکته‌ی جالب اینه که Valve Proton می‌تونه این DLL رو به‌صورت خودکار مدیریت کنه؛ بنابراین کاربران Intel Arc می‌تونن بدون انجام تنظیمات اضافی، از این قابلیت در Steam Play استفاده کنن.

🐧 - کد این پروژه حالا به‌صورت Open Source در GitHub منتشر شده.

منبع: کلیک کنید
🦆 - @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🤖 -پروژه Lemonade پشتیبانی از استریم مدل‌های AI روی APU های AMD رو بهتر کرد

🟢 - پروژه‌ی متن‌باز Lemonade که برای اجرای مدل‌های هوش مصنوعی به‌صورت محلی توسعه داده میشه، نسخه‌ی 2026.39.1 رو منتشر کرده و Release Candidate نسخه‌ی 2026.40 هم در دسترس قرار گرفته.

🔵 - در نسخه‌ی 2026.40 RC، پشتیبانی از Streaming مدل‌ها روی GPUهای یکپارچه‌ی AMD یا APUها بهبود پیدا کرده. Lemonade حالا به‌جای بررسی حافظه‌ی vRAM اختصاص‌ یافته، ظرفیت APU GTT رو در نظر می‌گیره؛ تغییری که به اجرای مدل‌هایی مثل DeepSeek-V4-Flash-IQ2XXS-DS4 روی AMD Ryzen AI Max یا Strix Halo کمک میکنه.

🟣 - پیش از این، بعضی مدل‌ها با وجود داشتن RAM کافی اجرا نمیشدن، چون Lemonade ظرفیت کوچک‌تر vRAM carve-out رو معیار قرار می‌داد. حالا با استفاده از GTT قابل‌آدرس‌دهی، محدودیت قبلی برطرف شده و امکان Streaming مدل‌های بزرگ‌تر روی iGPUهای AMD بهتر شده.

⚡ - در همین نسخه، پشتیبانی OpenMOSS از طریق ROCm در Linux و Windows هم غیرفعال شده؛ دلیلش اختلاف عملکرد بسیار زیاد با Backend مبتنی بر Vulkan هست. طبق بنچمارک‌های پروژه، اجرای OpenMOSS با ROCm روی سخت‌افزار یکسان حدود ۴۰ برابر کندتر از Vulkan بوده و ظاهراً بخشی از مسیر ROCm به CPU fallback میکنه.

🛠️ - نسخه‌ی 2026.40 RC همچنین یک Launch Agent جدید برای JetBrains Junie و چند بهبود دیگه به همراه داره. نسخه‌ی پایدار 2026.39.1 هم قابلیت تنظیم vRAM auto-eviction و چند تغییر کوچک‌تر رو اضافه کرده و اولین نسخه‌ی پایدار با سیستم شماره‌گذاری جدید بر اساس سال و شماره‌ی هفته محسوب میشه.

منبع: کلیک کنید
🦆 - @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

💻 - کوالکام پشتیبانی Linux از لپ‌تاپ‌های Snapdragon X2 رو جدی‌تر دنبال میکنه

🟢 کوالکام در رویداد Snapdragon Summit از نسخه‌ی اولیه‌ی Linux برای پردازنده‌های Snapdragon X2 رونمایی کرد. این نسخه فعلاً به‌صورت Developer Preview ارائه شده و از یک Kernel سفارشی در کنار User Space مربوط به Debian 13 استفاده میکنه.

🔵 بخش زیادی از کارهای اولیه‌ی پشتیبانی هم وارد Upstream شده، ولی توسعه هنوز ادامه داره؛ از جمله روی Hexagon NPU و پشتیبانی از GPUهای Adreno در Mesa با Driverهای Freedreno و Turnip.

🟣 کوالکام همچنین روی Rusticl و بخش‌هایی مثل مدیریت Power، Thermal و Reliability کار می‌کنه تا پشتیبانی Linux از این پلتفرم کامل‌تر بشه.

🏭 کوالکام گفته شرکت‌های HP، ASUS و HUMAIN برنامه دارن در نیمه‌ی اول ۲۰۲۷ پشتیبانی Linux رو برای بعضی دستگاه‌های مجهز به Snapdragon X2 ارائه کنن. اگه این برنامه عملی بشه، می‌تونه به عرضه‌ی لپ‌تاپ‌های Snapdragon با پشتیبانی رسمی Linux کمک کنه.

🐧 نکته‌ی جالب اینه که طی ماه‌های اخیر فعالیت Qualcomm برای Upstream کردن پشتیبانی Snapdragon X2 نسبت به نسل X1 بیشتر شده و توسعه‌ی Device Tree برای لپ‌تاپ‌های مختلف مجهز به X2 هم در جریانه.

⚙️ البته هنوز کارهای زیادی باقی مونده و باید دید در نهایت عملکرد، مصرف انرژی و پایداری Snapdragon X2 روی Linux در مقایسه با AMD Ryzen و Intel Core Ultra چطور خواهد بود.

منبع: کلیک کنید.
🦆 - @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

دوتا از بهترین انتخاب های زندگی لینوکس یوزرها همینه😁

اولیش پاک کردن ویندوزه
دومیش نصب لینوکسه

🦆 - @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🔥 - خلاصه ای از مهم ترین خبر های دنیای گنو/لینوکس و متن باز:

👍 - تعدادی خبر در مورد اومارچی و اوبونتو ( پوشش ندادیم؛ کلیک کنید. )

🧠 - پروژه ZLUDA حالا بخشی از APIهای cuFFT انویدیا رو روی GPUهای AMD اجرا میکنه

🔐 - لینوکس رابط جدیدی برای نمایش وضعیت AMD SEV اضافه میکنه

⚡ - پچ‌های جدید Cache Aware Scheduling برای Linux 7.3 آماده شدن

🖱️ - پشتیبانی از Logitech G502 X Lightspeed به Linux 7.3 اضافه میشه

🖥️ - انتشار YSERVER 1.6؛ پشتیبانی از XDMCP برای دسکتاپ‌های چندکاربره

⚙️ - انتشار systemd 262 با قابلیت‌های جدید و تشخیص کدهای تولیدشده توسط AI/LLM

📊 - انتشار SPECviewperf 15.0.1 برای Linux؛ بالاخره نسخه‌ی جدید به لینوکس رسید

🎮 - پیشنهاد API جدید برای کنترل نرخ فریم VRR در لینوکس

🚀 - کرنل Linux 7.3 روی AMD Strix Halo چند بهبود عملکردی به همراه داشته

🖥️ - درایور متن‌باز Nouveau برای کارت‌های NVIDIA آماده‌ی پشتیبانی از HDMI Deep Color میشه!

🖱️ - پشتیبانی Logitech Bolt در Linux 7.3 به‌دلیل باگ‌های زیاد برگردونده میشه!

🧠 - پشتیبانی جدید AMD برای پردازش‌های هوش مصنوعی وارد LLVM 24 شد

📱 - کوالکام یک روز بعد از معرفی، پشتیبانی لینوکس برای Adreno 850 رو آغاز کرد!

💾 - انتشار NTFS-3G 2026.9.18 با چندین اصلاح امنیتی

🎮 - اینتل روی DXVK-IGDEXT برای بهبود گیمینگ لینوکس روی گرافیک‌های Arc کار میکنه

🤖 - پروژه Lemonade پشتیبانی از استریم مدل‌های AI روی APU های AMD رو بهتر کرد

💻 - کوالکام پشتیبانی Linux از لپ‌تاپ‌های Snapdragon X2 رو جدی‌تر دنبال میکنه

📝 - محتوای اختصاصی DuckLinux:

🙏 - چیزی نداشتیم، شرمنده.

یکم و دوم مهر ماه ۱۴۰۵
روز خوبی داشته باشید❤️
🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🛡️ دولت هلند به خاطر تحریمهای آمریکا دست به ساخت دسکتاپ لینوکسی خودش زد؛ اسمش DAWO هست

🔹 - ماجرا از اونجا شروع شد که دولت آمریکا در اوایل ۲۰۲۵ تحریمهایی علیه دیوان کیفری بین المللی (ICC) اعمال کرد و دسترسی دادستان ارشد این دادگاه به سرویسهای مایکروسافت، از جمله ایمیل، قطع شد. دولت هلند به این نتیجه رسید که وابستگی به سرویسهای خارجی یه ریسک واقعیه.

🧠 - پاسخ دولت هلند پروژه ای به اسم DAWO هست؛ مخفف «Digitaal Autonome Werkomgeving Overheid» یا «محیط کاری دیجیتال خودمختار دولت». این پروژه فقط یه دسکتاپ لینوکسی نیست و سیستم عامل، آفیس، ابزارهای همکاری، فضای ابری، مدیریت IT و حتی هوش مصنوعی رو شامل میشه. اجرای اون به سه شرکت فناوری اطلاعات دولت هلند، یعنی SSC-ICT، DICTU و DUO-ICT سپرده شده.

🔹 - چرا NixOS؟ هسته پروژه روی NixOS بنا شده؛ توزیعی که به خاطر مدیریت خاص بسته ها، امکان ساخت سیستمهایی یکسان و قابل تکرار رو فراهم میکنه. «Rutger Putter» از توسعه دهنده های پروژه تخمین میزنه حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد یه کانفیگ میتونه بین دیپلویهای مختلف منتقل بشه.

📌 - چرا NixOS و نه توزیعهای دیگه؟
تیم DAWO قبل از انتخاب NixOS، گزینه هایی مثل openSUSE و Fedora رو هم بررسی کرده بود. NixOS انتخاب شد چون یه پروژه هلندیه و تحت کنترل یه شرکت تجاری نیست. این سیستم روی بعضی سخت افزارهای قدیمی هم اجرا میشه که Windows 11 نمیتونه، بنابراین لپتاپهای قدیمی دوباره قابل استفاده میشن.

🛠️ - هشت شهرداری هلند از طریق VNG در حال تست DAWO هستن. شهرهایی مثل 's-Hertogenbosch، زانستاد، اده و آمستردام در این پایلوت مشارکت دارن تا کاربرد پذیری سیستم رو در شرایط واقعی بررسی کنن.

✅ - این پایلوت تا پایان ۲۰۲۶ ادامه داره و نتایجش قراره به توسعه DAWO و MijnBureau، یه محیط همکاری متن باز در وزارت کشور هلند، کمک کنه. هنوز زمان دقیقی برای استقرار سراسری اعلام نشده.

💡 - ماجرای DAWO فقط یه پروژه مهندسی نیست؛ نشون میده وابستگی زیرساختهای حیاتی به سرویسهای خارجی میتونه یه ریسک جدی برای دولتها باشه. هلند حالا با NixOS و اکوسیستم متن باز، داره مسیر استقلال دیجیتال رو امتحان میکنه.

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🐧 پچ های جدید لینوکس، پشتیبانی از NVMe را روی تمام تراشه های Apple M3 فعال می کنند

🔹 مدت هاست که کاربران لینوکس روی سخت افزار اپل منتظر پشتیبانی کامل تر از تراشه های M3 هستند. اگرچه نسخه های اولیه کرنل لینوکس پشتیبانی پایه از برخی مدل های M3 را اضافه کرده اند، اما پشتیبانی فعلی هنوز محدود است و در بسیاری از موارد تنها امکان بوت شدن تا کنسول را فراهم می کند.

🔹 حالا مجموعه ای شامل ۷ پچ توسط Janne Grunau به لیست ایمیل کرنل لینوکس ارسال شده که هدف آن فعال کردن پشتیبانی از SSD های NVMe داخلی روی تمام تراشه های Apple M3، از جمله M3 Pro، M3 Max و M3 Ultra است.

🧠 نکته جالب این است که کنترلر NVMe در تراشه های M3 شباهت زیادی به نسل M2 Pro، M2 Max و M2 Ultra دارد. با این حال، تفاوت هایی در طراحی Device Tree بین مدل های مختلف M3 وجود دارد که برای پشتیبانی از آنها به تغییرات جدیدی در تعریف Device Tree و فایل های YAML نیاز است.

📌 اگر این پچ ها بررسی و در نهایت پذیرفته شوند:
• پشتیبانی از NVMe روی سخت افزارهای مختلف M3 بهبود پیدا می کند.
• لینوکس می تواند از SSD داخلی دستگاه های مجهز به تراشه M3 استفاده کند.
• این تغییرات می توانند در یکی از نسخه های آینده کرنل لینوکس وارد شاخه اصلی شوند.

🛠️ این پچ ها در حال حاضر در لیست ایمیل توسعه دهندگان کرنل لینوکس قرار گرفته اند و باید مراحل بررسی، بازبینی و تایید را طی کنند.

💡 تا زمانی که این پشتیبانی به صورت رسمی وارد کرنل اصلی شود، کاربران سخت افزارهای Apple Silicon می توانند از آخرین نسخه های Asahi Linux استفاده کنند؛ پروژه ای که برای اجرای لینوکس روی تراشه های Apple Silicon توسعه داده شده است.

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🐧 کرنل لینوکس به ساخت ۱۵ ثانیه‌ای نزدیک شد؛ بیلد سیستم Kbuild قرار است متحول شود

🔹 - چند سال پیش ساخت یک کرنل پیش فرض لینوکس روی سرورهای قدرتمند چیزی حدود ۳۰ ثانیه طول میکشید، ولی حالا یک خبر خوب برای همه توسعه دهنده ها و علاقه مندان به لینوکس: مجموعه ای از پچ های جدید به نام Kbuild v4 که توسط Lorenzo Stoakes از تیم Arm توسعه داده شده، زمان بیلد کرنل را روی یک سرور دو پردازسوری AMD EPYC 9575F از ۲۲ ثانیه به ۱۵ ثانیه کاهش داده است.

🧠 - ریشه این مشکل جای دیگری بود: نه کامپایلر کند بود و نه سخت افزار ضعیف. گلوگاه اصلی، خود ابزار بیلد کرنل یعنی Kbuild بود. بخش هایی از فرایند بیلد به صورت سریال (غیرموازی) اجرا میشدند و همین باعث میشد هسته های پرقدرت EPYC بیکار بمانند. نکته جالب اینکه Stoakes در فرایند توسعه از یک LLM استفاده کرده تا نقاط گلوگاه را شناسایی کند، هرچند کدهای تولید شده توسط هوش مصنوعی را به صورت گسترده بازنویسی و ممیزی کرده است.

📌 - دستاوردهای این پچ ها فراتر از یک رکورد ساده است. بر اساس گزارش ها، این مجموعه ۲۲ پچی نتایج زیر را به همراه داشته است:
* بیلد کامل allmodconfig (شامل تمام ماژول های ممکن) تا ۳۶٪ سریعتر شده و به مرز ۲ دقیقه رسیده است؛
* بیلدهای افزایشی (incremental) تا ۷۰٪ سریعتر شده اند؛
* بیلدهای بدون تغییر (noop) تا ۹۰٪ سریعتر شده اند، یعنی وقتی هیچ تغییری در کد وجود ندارد و سیستم فقط بررسی میکند که چیزی برای بیلد کردن هست یا نه.

🛠️ - یکی از جالب ترین بهینه سازی ها مربوط به ابزار kallsyms است که وظیفه تولید جدول نمادهای کرنل را بر عهده دارد. این ابزار از یک الگوریتم فشرده سازی استفاده میکند که به طرز غیرکارآمدی سعی میکرد هر نشانه (token) را روی تمام ۱۵۰,۰۰۰+ نماد اعمال کند. پچ جدید فقط جاهایی را بررسی میکند که احتمال موفقیت وجود دارد و همین تغییر به تنهایی ۲ تا ۶ درصد سرعت بیلد را افزایش میدهد. در مرحله بعد، خروجی ۳۷ مگابایتی این ابزار به جای اسمبلی، مستقیما به فرمت باینری تبدیل میشود که تا ۱۱٪ دیگر هم صرفه جویی به همراه دارد. Linus Torvalds هم از این تغییر استقبال کرده و پیشنهاد داده که kallsyms میتوانست مستقیما یک فایل ELF تولید کند تا کلا نیازی به اسمبلر نباشد.

✅ - این پچ ها فعلا در مرحله پیشنهادی (RFC) قرار دارند و هنوز به شاخه اصلی کرنل (mainline) وارد نشده اند. Stoakes نسخه چهارم این مجموعه را در تاریخ ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ به لیست پستی کرنل ارسال کرده و امید میرود در نسخه های آینده کرنل شاهد ادغام آن باشیم.

💡 - نکته مهم اینجاست که این بهبودها فقط برای سرورهای گران قیمت نیست. چون مشکل از ابزار بیلد بوده و نه سخت افزار، تمام توسعه دهندگانی که روی ماشین های معمولی کرنل کامپایل میکنند یا درگیر بایسکت (bisect) و عیب یابی رگرسیون ها هستند، از این تغییرات سود خواهند برد. به عبارت دیگر، این پچ ها ثابت میکنند که گاهی بزرگ ترین جهش های عملکردی از جایی می آیند که انتظارش را نداریم: خود ابزار ساخت.

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🐧 پچ های تازه AMDGPU پایداری HDMI 2.1 در لینوکس را پیش از Linux 7.4 بهبود میدهند

🔹 در آستانه انتشار Linux 7.4 که قرار است HDMI 2.1 را برای اولین بار به صورت پیش فرض در درایور گرافیکی AMD فعال کند، تیم AMDGPU DC در هفته گذشته مجموعه ای از پچ های جدید را برای بهبود پایداری این قابلیت ارسال کرده است. این تغییرات بیشتر روی مشکلاتی تمرکز دارند که میتوانند مستقیما روی تجربه روزمره کاربران تاثیر بگذارند.

🧠 ریشه بعضی از مشکلات قبلی به نحوه تعامل درایور با مکانیزم FRL یا Fixed Rate Link هنگام قطع و وصل شدن لینک نمایشگر برمیگردد. در برخی شرایط، زمانی که کابل HDMI جدا یا دوباره متصل میشد، درایور همچنان تلاش میکرد وضعیت FRL را بررسی کند؛ در حالی که دیگر هیچ لینکی وجود نداشت.

📌 نتیجه این رفتار میتوانست این باشد که بعضی نمایشگرها بعد از اتصال دوباره به درستی روشن نشوند و حتی در برخی شرایط کاربر مجبور شود سیستم را ریستارت کند.

🛠️ پچ های جدید سه تغییر مهم را اعمال میکنند:

🔹 اول: وقتی لینک HDMI قطع است، مثلا هنگام Hotplug، بررسی وضعیت HDMI FRL به طور کامل متوقف میشود تا درایور بی دلیل منتظر پاسخی از لینکی که وجود ندارد نماند.

🔹 دوم: مکانیزم Timeout مربوط به Link Training یا LT تغییر کرده تا با استاندارد HDMI سازگاری بیشتری داشته باشد و روی نمایشگرهای مختلف رفتار قابل پیش بینی تری ارائه دهد.

🔹 سوم: بررسی وضعیت FRL و تشخیص وضعیت لینک به صورت سریالی انجام میشود تا احتمال تداخل بین عملیات مختلف و ایجاد Race Condition کاهش پیدا کند.

🚀 در کنار این تغییرات، توسعه بخش نمایشگر AMD هم ادامه دارد. کار روی DCN 4.2 و DCN 6.0 همچنان در جریان است و DCN 6 نیز قرار است با نسل بعدی GPU های مبتنی بر RDNA 5 همراه شود. بخشی از تغییرات جدید نیز برای آماده سازی پشتیبانی نمایشگرهای جدیدتر در این معماری انجام میشود.

📦 همچنین یک Pull Request برای Linux 7.4 به DRM-Next ارسال شده که بخش قابل توجهی از آن به GFX12.1 IP و ماژول نمایشگر DCN 6 مربوط میشود.

⏳ البته این پچ ها هنوز در مرحله بررسی قرار دارند و در صورت تایید، میتوانند در پنجره ادغام Linux 7.4 وارد کرنل اصلی شوند. در این نسخه نیز قرار است پشتیبانی از قابلیت هایی مانند HDMI 2.1، FreeSync، VRR و ALLM گسترده تر و کامل تر شود.

💡 شاید این تغییرات در نگاه اول کوچک به نظر برسند، اما دقیقا از همان اصلاحاتی هستند که تفاوت بین «قابلیت وجود دارد ولی درست کار نمیکند» و «قابلیت وجود دارد و بدون دردسر کار میکند» را مشخص میکنند.

🎮 برای کاربری که یک مانیتور 4K با نرخ نوسازی 120Hz و HDR را به سیستم لینوکسی خود متصل میکند، همین جزئیات کوچک میتوانند تعیین کنند که اتصال نمایشگر پایدار و روان باشد یا کاربر مجبور شود هر چند وقت یک بار با کابل HDMI و ریستارت سیستم سر و کله بزند.

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🐧 ردواکس با API شبیه io_uring، پشتیبانی NUMA و اجرای QEMU یک قدم به لینوکس نزدیک تر شد

🔹 سیستم عامل متن باز و Rust محور Redox OS در جدیدترین گزارش ماهانه خود از پیشرفت های قابل توجهی در طول ماه اوت ۲۰۲۶ خبر داده است. این پروژه که از صفر و با هدف ساخت یک سیستم عامل امن و مدرن توسعه داده می شود، این بار تمرکز زیادی روی بهبود عملکرد و قابلیت های سطح سیستم داشته است.

🧠 مهم ترین دستاورد این ماه، پیاده سازی یک API ارتباطی مبتنی بر Ring Buffer و شبیه به io_uring در لینوکس است. این مکانیزم به درایورهای پشتیبانی شده اجازه می دهد بدون ایجاد وقفه های متعدد، عملیات I/O را با کارایی بیشتری انجام دهند؛ برای مثال در ارتباط با حافظه های NVMe.

🧠 در کنار آن، پشتیبانی اولیه از NUMA یا همان معماری حافظه غیریکنواخت نیز اضافه شده است. این قابلیت برای سیستم هایی که چند پردازنده یا چند ناحیه حافظه دارند اهمیت زیادی دارد و می تواند در بهبود دسترسی پردازنده ها به حافظه موثر باشد.

📌 دیگر تغییرات مهم ماه اوت Redox OS عبارتند از:

🔸 اجرای QEMU روی Redox OS امکان پذیر شده است، هرچند فعلا خبری از شتاب دهنده سخت افزاری مشابه KVM در آن نیست. به همین دلیل اجرای ماشین های مجازی روی Redox در حال حاضر عملکرد بسیار پایینی خواهد داشت.

🔸 پشتیبانی از نصب دوگانه یا Dual Boot در کنار لینوکس اضافه شده و فرایند نصب Redox را برای کاربرانی که می خواهند آن را در کنار لینوکس داشته باشند ساده تر کرده است.

🔸 در معماری AArch64، پشتیبانی اولیه از اجرای چند هسته ای یا Multi Core اضافه شده است.

🔸 سربار مربوط به IPC حدود ۵ درصد کاهش پیدا کرده و حجم باینری کرنل نیز کمتر شده است.

🛠️ تیم توسعه دهنده در کنار این تغییرات روی درایورهای مختلف نیز کار کرده تا سازگاری Redox OS با سخت افزار واقعی بهتر شود. این موضوع یکی از بخش های مهم مسیر توسعه Redox است، زیرا پشتیبانی سخت افزاری گسترده یکی از چالش های اصلی سیستم عامل های جدید محسوب می شود.

📌 نکته جالب دیگر این است که پروژه Redox پیش از این سیاستی برای ممنوعیت مشارکت های مبتنی بر LLM در توسعه کد اتخاذ کرده بود تا کیفیت و روند بررسی کدهای ارسالی حفظ شود.

✅ جزئیات کامل این تغییرات در گزارش ماهانه رسمی پروژه Redox OS منتشر شده است. مجموعه این پیشرفت ها نشان می دهد Redox به مرور در حال برطرف کردن بخشی از کمبودهای اساسی خود در مقایسه با سیستم عامل های بالغ تر است.

💡 البته Redox OS هنوز فاصله زیادی با تبدیل شدن به یک جایگزین روزمره برای لینوکس دارد. با این حال، قابلیت هایی مثل API شبیه io_uring، پشتیبانی NUMA، بوت دوگانه، اجرای QEMU و پشتیبانی چند هسته ای دقیقا از همان زیرساخت هایی هستند که برای ساخت یک سیستم عامل مدرن اهمیت دارند.

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🐧 آپدیت های DRM کرنل لینوکس ۷.۳-rc5 منتشر شد: از رفع باگ های هوش مصنوعی تا پشتیبانی از نسل جدید شتابدهنده های اینتل

🔹 - طبق گزارش Phoronix، دیوید ایرلی (David Airlie)، یکی از maintainer های اصلی زیرسیستم DRM، اعلام کرده که بیشتر پچ های این هفته توسط هوش مصنوعی و مدل های زبانی بزرگ (LLM) برای شناسایی و رفع باگ هایی مثل خطاهای مدیریت خطا (error handling)، نشت حافظه (memory leak) و use-after-free تولید شده اند.

🔹 - یکی از جالب ترین تغییرات مربوط به درایور Intel Xe است. این درایور حالا می تواند دلیل جدیدی برای throttle شدن کارت گرافیک گزارش کند: «power brake» یا همان بیت سخت افزاری PWRBRK که مخصوص شتابدهنده های هوش مصنوعی Crescent Island طراحی شده است.

🧠 - درایور Xe از قبل قابلیت گزارش دلایل throttle مثل دمای بالای حافظه (VRAM) یا SoC را داشت. با اضافه شدن PWRBRK، کاربران و توسعه دهنده ها می توانند بفهمند که آیا سخت افزار به خاطر محدودیت توان (power brake) در حال throttle شدن است یا نه. این موضوع برای workload های سنگین AI و پردازش های گرافیکی بسیار مهم است.

🔹 - اما بیشترین حجم fix ها به درایور متن باز انویدیا یعنی Nouveau اختصاص دارد. مشکل از جایی شروع شد که Nouveau از فریمور R535 به R570 مهاجرت کرد و بعد از آن، قابلیت suspend/resume دچار regression شد.

📌 - مهم ترین fix های Nouveau در این آپدیت:
رفع مشکل suspend/resume با فریمور جدید R570؛
اصلاح pinning حافظه VRAM؛
رفع double free و memory leak؛
رفع مشکل runtime PM leak؛
و چندین fix دیگر که بعضی از آنها توسط AI و LLM کشف شده بودند.

🛠️ - در کنار Nouveau، درایور های دیگری هم fix های مهمی دریافت کردند: i915 برای رفع مشکل RCU teardown که باعث لوپ بی نهایت می شد، amdgpu برای رفع مشکل stack frame در ترکیب های مختلف کامپایلر، virtio-gpu برای رفع نشت حافظه در مسیر های خطا و Imagination برای اصلاح شمارش صفحات در map interface.

✅ - این fix ها از قبل وارد شاخه drm-fixes شده اند و قرار است در Linux 7.3-rc5 که قرار است روز یکشنبه منتشر شود، ادغام شوند. طبق گفته Airlie، انتظار می رود از این به بعد حجم fix ها کمتر شود.

💡 - نکته جالب این آپدیت این است که برای اولین بار حجم قابل توجهی از fix های کرنل توسط AI و LLM ها کشف و تولید شده اند. این موضوع می تواند نشانه ای از آینده توسعه کرنل باشد؛ جایی که هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار کمکی برای پیدا کردن باگ های ظریف و پیچیده در کد های سطح پایین استفاده می شود. البته هنوز نقش انسان و بازبینی دستی حیاتی است، اما سرعت شناسایی باگ ها به طور محسوسی افزایش پیدا کرده است.

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

آیا گوگل مارو تحریم کرده؟

❓امشب خبری منتشر شد بر مبنی اینکه گوگل مارو تحریم کرده و دیگه نمیشه اکانت ساخت!

درحالی که این خبر کاملا فیکه ، منبع این خبر این بوده که گوگل چند تا اکانت مربوط به صدا و سیما رو بسته بوده همینه! 🙏

ولی ساخت اکانت تحریم نشده

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

🐧 ریست بهتر GPU برای رزبری پای در لینوکس 7.4

🔹 در توسعه های مربوط به DRM-Misc-Next، پشتیبانی از ریست GPU در درایور VC4 برای GPUهای Broadcom V3D بهبود پیدا کرده است. این تغییر توسط Maira Canal از Igalia انجام شده و هدف آن استفاده مستقیم از reset controller موجود در سخت افزار V3D است.

🧠 پیش از این، درایور برای بازیابی GPU هنگ کرده مجبور بود شمارنده runtime PM را به صورت دستی صفر کند تا power domain مربوط به V3D خاموش و دوباره روشن شود. این روش پیچیدگی زیادی داشت و درایور را مجبور به استفاده از refcount و mutex اختصاصی می کرد.

🛠️ حالا درایور VC4 می تواند از خط reset موجود در کنترلر توان BCM2835 استفاده کند و این refcount اضافی را کنار بگذارد. در نتیجه، مدیریت توان ساده تر شده و ریست GPU بدون خاموش و روشن کردن کل power domain انجام می شود.

📌 این تغییر می تواند بازیابی GPUهای هنگ کرده را روی رزبری پای و دیگر سخت افزارهای Broadcom پایدارتر و قابل اعتمادتر کند.

🔧 خط reset اختیاری است و device treeهای قدیمی که آن را ندارند همچنان بدون مشکل کار خواهند کرد.

🚀 این تغییر برای ادغام در چرخه توسعه لینوکس 7.4 ارسال شده و در صورت پذیرش، بخشی از این نسخه خواهد بود.

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

⚡️افزایش چشمگیر سرعت Memory Hotplug در لینوکس 7.4

🔹 لینوکس 7.4 قرار است یک بهینه سازی مهم در قابلیت Memory Hotplug داشته باشه؛ قابلیتی که امکان اضافه یا حذف کردن RAM بدون خاموش کردن سیستم را فراهم میکند و در ماشین های مجازی و فناوری CXL کاربرد زیادی دارد.

🧠 در این بهینه سازی، روش بررسی حافظه در Zone ها تغییر کرده تا دیگر نیازی به اسکن کامل محدوده های بزرگ حافظه نباشد. این تغییر باعث کاهش چشمگیر زمان Hotplug شده است.

📊 نتایج آزمایش ها:
• اضافه کردن ۲۵۶ گیگابایت RAM: از ۱۰ ثانیه به ۲ تا ۳ ثانیه
• اضافه کردن ۵۱۲ گیگابایت RAM: از ۳۳ تا ۳۶ ثانیه به ۶ تا ۷ ثانیه
• حذف ۵۱۲ گیگابایت RAM: از ۳۶ ثانیه به حدود ۹ ثانیه

⚡ یعنی در بعضی تست ها زمان عملیات تا ۸۱٪ کاهش پیدا کرده است.

📌 این تغییرات فعلا در شاخه توسعه کرنل قرار دارند و احتمالا در پنجره Merge لینوکس 7.4 وارد خواهند شد.

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

💾 - پچ‌های جدید برای آوردن DRBD 9 به کرنل لینوکس

🟢 - توسعه‌دهنده‌های LINBIT این هفته سری جدیدی از Patchها رو منتشر کردن تا مسیر اضافه شدن پشتیبانی از DRBD 9 به Mainline Kernel لینوکس رو هموار کنن. این پروژه در نهایت قراره حدود ۱۵ سال تغییرات DRBD رو که خارج از کرنل اصلی توسعه داده شدن، وارد Mainline کنه.

🔵 - پچ‌های فعلی بیشتر روی آماده‌سازی کد موجود DRBD 8.4 تمرکز دارن؛ از جمله مرتب‌سازی و بازطراحی ساختار کد برای هماهنگی بیشتر با نسخه خارج از درخت DRBD و افزایش بعضی محدودیت‌ها مطابق با DRBD 9.

🟣 - تکنولوژی DRBD یا Distributed Replicated Block Device به لینوکس اجازه می‌ده Block Device ها رو بین چند سیستم Mirror کنه و بیشتر برای کاربردهایی مثل Cloud Computing و High Availability Cluster ها استفاده می‌شه.

⚡ - نسخه جدید DRBD 9 نسبت به نسخه 8 قابلیت‌هایی مثل Replication بین حداکثر ۳۲ نود، Network Load Balancing، عملکرد بهتر I/O و مدیریت داخلی Quorum رو به همراه داره.

منبع: کلیک کنید.
🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux

داستانی کوتاه و تلخ

🦆 @ducklinux1
Gp - @duckgplinux