🛠️ - سومین نسخه‌ی آزمایشی هفتگی Linux 7.3 منتشر شده و این چرخه همچنان یکی از دوره‌های شلوغ توسعه‌ی کرنل محسوب می‌شه. نسخه‌ی پایدار لینوکس ۷.۳ فعلاً برای نیمه‌ی دوم اکتبر برنامه‌ریزی شده.

🤖 - بخش قابل‌توجهی از اصلاحات این هفته با کمک ابزارهای AI و LLMها انجام شده؛ موضوعی که در چرخه‌ی توسعه‌ی Linux 7.3 بیشتر از قبل دیده می‌شه.

🗂️ - این نسخه تغییرات و رفع باگ‌های بیشتری در فایل‌سیستم‌ها داره؛ از جمله XFS، کلاینت SMB، NetFS، AFS، EROFS و Btrfs.

⚠️ - یکی از مهم‌ترین اصلاحات، غیرفعال‌شدن موقت LZ4 Rolling Decompression در EROFS به‌خاطر احتمال خراب‌شدن داده‌هاست؛ مشکلی که برای رفع کاملش به زمان بیشتری نیاز داره.

🔊 - بیشتر حجم پچ‌های rc3 همچنان مربوط به درایورهاست؛ این بار عمدتاً درایورهای صدا و شبکه. درایورهای GPU هم حضور دارن، اما تغییراتشون خیلی گسترده نیست.

🌐 - در کنار این موارد، اصلاحات مختلفی برای هسته‌ی اصلی، شبکه، Landlock و self-testهای آن، معماری‌های s390 و PowerPC و چند بخش پراکنده‌ی دیگه انجام شده.

👌 - وقتی تو ترمینال دستور ls, cd و sudo apt/dnf update رو میزنیم. برنامه ای این وسط هست که این دستور ها رو دریافت و برای سیستم تفسیر میکنه. به این برنامه شل (Shell) میگیم.
نکته: شل در واقع پلی میان شما و سیستم شماست، که علاوه بر اجرای دستور ها، امکان نوشتن اسکریپت برای خودکار سازی کار های مختلف رو فراهم میکنه.

🥸 - ترمینال با شل فرق دارد!
محیط ترمینال در واقع پنجره ای هست که ما دستورات رو داخلش وارد میکنیم. به عنوان مثال؛ Gnome Console یا Konsole
اما شل برنامه ای هست که دستور رو اجرا و تفسیر میکنه، سپس کرنل منابع سخت افزار و فرایند ها رو مدیریت میکنه.

🥶 - تعداد شل های ساخته شده خیلی زیاد هستن، ولی ما سعی میکنیم معروف ترین هاش رو بهتون معرفی کنیم.
اما بپردازیم به Shell های گنو لینوکس:

😶 - بش (Bash) :
یکی از معروف‌ترین شل‌های دنیای گنو لینوکس که تقریباً در اکثر دیستروهای رایج وجود داره.
بش برای اجرای دستورات و نوشتن اسکریپت‌ها خیلی کاربردیه. این شل تعدادی دستور داخلی (Built-in) مثل cd، echo و export داره؛ اما بسیاری از برنامه‌هایی که از طریق اون اجرا می‌شن، برنامه‌های خارجی هستند.
بخش قابل‌توجهی از این ابزارها، ابزارهای گنو مثل ls، cat و grep هستند، البته همه برنامه‌هایی که از طریق Bash اجرا می‌شن لزوماً متعلق به گنو نیستند.

🎃 - زد شل (Zsh) :
شل قدرتمندی با امکانات پیشرفته برای تکمیل خودکار دستورها، شخصی‌سازی محیط ترمینال و کارهای تعاملی.
زد شل بین بسیاری از کاربران حرفه‌ای و توسعه‌دهنده‌ها محبوبه و از اسکریپت‌نویسی با امکانات مشابه Bash پشتیبانی می‌کنه.
یکی از قابلیت‌های مهم Zsh، امکانات پیشرفته‌تر برای Globbing هست؛ یعنی استفاده از الگوهایی مثل *.txt برای انتخاب فایل‌ها. البته Bash هم از Globbing پشتیبانی می‌کنه.

🐟 - فیش (Fish) :
شل مدرن و کاربرپسندی که مخفف Friendly Interactive Shell هست و با تمرکز روی تجربه بهتر در ترمینال طراحی شده.
فیش امکاناتی مثل Autosuggestions برای پیشنهاد خودکار دستورها، Syntax Highlighting، تکمیل خودکار پیشرفته و شخصی‌سازی ساده‌تر رو به‌صورت پیش‌فرض ارائه می‌ده.
این شل زبان اسکریپت‌نویسی مستقل خودش رو داره و از نظر Syntax با Bash و Zsh متفاوته؛ بنابراین اسکریپت‌های Bash لزوماً مستقیماً در Fish اجرا نمی‌شن.
فیش برای استفاده روزمره و کارهای تعاملی خیلی مناسبه، اما برای یادگیری اصول Shell و اجرای اسکریپت‌های رایج لینوکس، آشنایی با Bash همچنان اهمیت زیادی داره.

🐚 - دش (Dash) :
یک شل سبک و سریع برای سیستم‌های Unix-like که نامش مخفف Debian Almquist Shell هست.
دش بیشتر برای اجرای اسکریپت‌های POSIX Shell و کارهای سیستمی استفاده می‌شه و به‌دلیل حجم کم و سرعت بالا، مصرف منابع پایینی داره.
در بعضی توزیع‌ها، از جمله اوبونتو و دبیان، بسیاری از اسکریپت‌های سیستمی با Dash اجرا می‌شن؛ چون برای اجرای سریع اسکریپت‌های راه‌اندازی و مدیریتی مناسبه.
دش امکانات تعاملی پیشرفته‌ای مثل Autosuggestions و شخصی‌سازی گسترده Zsh یا Fish رو نداره و هدف اصلیش، اجرای سریع و سازگار اسکریپت‌هاست.

🐚 - کی‌اس‌اچ (Ksh) :
یکی از شل‌های قدیمی و قدرتمند دنیای Unix که نامش مخفف KornShell هست.
کورن شل برای اجرای دستورات، نوشتن اسکریپت‌های Shell و استفاده تعاملی طراحی شده و امکاناتی مثل متغیرها، توابع، کنترل جریان و مدیریت Jobها رو ارائه می‌ده.
این شل تأثیر زیادی روی توسعه Bash و دیگر شل‌های مدرن گذاشته و بسیاری از قابلیت‌های آن، مثل Arithmetic Expansion و امکانات پیشرفته اسکریپت‌نویسی، بعدها در شل‌های دیگر هم دیده شدند.
کورن شل در محیط‌های Unix سازمانی و سروری، به‌خصوص سیستم‌های مبتنی بر Unix سنتی، سابقه و کاربرد زیادی داشته؛ هرچند امروزه در دسکتاپ لینوکس به‌اندازه Bash، Zsh یا Fish رایج نیست.

🧠 - میرسیم به سوال اصلی؛ کدوم Shell رو انتخاب کنیم؟
اگر تازه وارد دنیای لینوکس شدید، Bash بهترین گزینه برای شروع یادگیری مفاهیم Shell و اسکریپت‌نویسیه.
اگر تجربه تعاملی و شخصی‌سازی بیشتر می‌خواید، Zsh و Fish انتخاب‌های جذابی هستند.
در طرف مقابل، Dash بیشتر برای اجرای سریع اسکریپت‌های سیستمی و Ksh بیشتر برای محیط‌های Unix سنتی و سازمانی شناخته می‌شه.
در نهایت، همه این Shellها یک هدف مشترک دارند: دریافت و اجرای دستورها و فراهم کردن امکان مدیریت و خودکارسازی کارها در سیستم‌عامل.

🐚 - نکته اخر؛ ترمینال فقط پنجره است. قدرت واقعی پشت آن، Shell و ابزارهایی هستند که اجرا می‌کند.

🐧 - یک باگ قدیمی در کرنل لینوکس باعث می‌شد بعضی داده‌های فضای کاربر بدون هیچ خطایی از بین برن؛ مشکلی که از سال ۲۰۲۳ وجود داشته و حالا وصله‌ی اصلاحی آن وارد کرنل شده.

⚠️ - این باگ زمانی رخ می‌داد که Transparent Huge Pages یا همان THP فعال باشه، سیستم تحت محدودیت‌های cgroup قرار بگیره و برنامه بعد از فراخوانی MADV_FREE اقدام به نوشتن داده کنه.

💥 - در چنین شرایطی، فشار شدید روی حافظه می‌تونست باعث بشه بعضی Writeها کاملاً ناپدید بشن؛ بدون اینکه برنامه یا کاربر متوجه از دست‌رفتن داده‌ها بشه.

📊 - این مشکل فقط تئوری نبود و در محیط‌های واقعی هم دیده شده؛ از جمله کاربرانی از کتابخانه‌ی تحلیل داده‌ی Polars که با از دست‌رفتن داده‌های Production مواجه شده بودن.

🛠️ - خوشبختانه رفع این مشکل فقط به تغییر یک خط کد نیاز داشت. پچ مربوطه در شاخه‌ی x86/urgent ادغام شده و برای Backport به شاخه‌های پشتیبانی‌شده‌ی Stable Kernel هم علامت‌گذاری شده.

🐧 - پچ‌های جدیدی برای بهینه‌سازی فرایند کامپایل کرنل لینوکس منتشر شده که ممکنه در Linux 7.4 وارد شاخه‌ی اصلی بشن.

🚀 - طبق نتایج بنچمارک، ساخت کامل کرنل با پیکربندی allmodconfig حدود ۳۶٪ سریع‌تر شده و Buildهای Incremental هم نزدیک به ۷۰٪ افزایش سرعت داشتن.

🤖 - این بهبودها بعد از شناسایی چندین گلوگاه تک‌نخی در کد کرنل و با کمک ابزارهای هوش مصنوعی انجام شده؛ بخشی از کدهای ناکارآمد و پیچیده هم بازنویسی یا اصلاح شدن.

🛠️ - نسخه‌ی دوم این مجموعه‌پچ‌ها توسط Lorenzo Stoakes از شرکت ARM ارسال شده. دو پچ از نسخه‌ی اولیه قبلاً Merge شدن و بقیه هم با کدهای جدید کرنل هماهنگ شدن.

🦀 - در نسخه‌ی جدید، Front-end کامپایلر Rust هم امکان اجرای موازی پیدا کرده و چند اصلاح کوچک دیگر برای بهترشدن روند Build انجام شده.

📦 - از آنجا که بیشتر این تغییرات بحث‌برانگیز نیستن، توسعه‌دهنده‌ها امیدوارن پچ‌ها در چرخه‌ی بعدی، یعنی Linux 7.4، وارد کرنل اصلی بشن.

🐧 - توسعه‌دهنده‌های کرنل لینوکس در حال حذف پلتفرم‌های قدیمی و منسوخ‌شده‌ی ARM 32-bit هستن؛ اقدامی که می‌تونه حجم کدهای غیرضروری کرنل رو به شکل محسوسی کاهش بده.

📦 - پیش‌تر قرار بود حدود ۵۵ هزار خط کد مربوط به خود پلتفرم‌های قدیمی حذف بشه؛ اما حالا درایورهایی که فقط برای همین سخت‌افزارها استفاده می‌شدن هم در حال کنار گذاشته‌شدن هستن.

🛠️ - پلتفرم‌هایی مثل A1100، Footbridge، RISCPC، OMAP24xx، i.MX31، بعضی مدل‌های PXA، STM32 و چندین پلتفرم قدیمی دیگه در این پاک‌سازی قرار گرفتن.

🗑️ - شاخه‌ی board-remove-7.3 شامل حدود ۳۰۰ پچ شده که در مجموع نزدیک به ۲۴۷ هزار خط کد حذف و حدود ۵ هزار خط کد اضافه می‌کنه.

🧠 - هدف این تغییرات، حذف کدهای قدیمی، بدون Maintainer و تقریباً بدون استفاده‌ست؛ کدهایی که نگهداری‌شون هزینه و پیچیدگی اضافی به پروژه تحمیل می‌کنه.

🚀 - این حذف‌ها ممکنه در Linux 7.4 انجام بشن، اما احتمال بیشتری وجود داره که بخش عمده‌ی آن‌ها در Linux 7.5 وارد کرنل اصلی بشن.

🚀 - موزیلا نسخه جدید Firefox 156 رو منتشر کرده. مهم‌ترین تغییر این نسخه، بهبود سرعت اجرای نمایشگر داخلی PDF است که حالا در برخی شرایط تا ۴۵٪ سریع‌تر راه‌اندازی میشه.

🖼️ - مصرف حافظه و CPU هنگام نمایش تصاویر JPEG بزرگ که در صفحه کوچک می‌شوند هم بهینه‌تر شده.

🎵 - مشکل پخش فایل‌های صوتی FLAC با نرخ نمونه‌برداری بالا داخل MP4 در بعضی سایت‌ها برطرف شده.

🛠️ - این نسخه همچنین شامل چندین رفع باگ و اصلاحات مخصوص پلتفرم‌های مختلف هست.

🎮 - پشتیبانی از رمزگشایی ویدئویی با Vulkan Video برای کارت‌های گرافیک NVIDIA جدید، فعلاً فقط در نسخه‌های Nightly باقی مانده و به Firefox 156 پایدار نرسیده ( متاسفانه ).

📦 - فایل‌های نصب Firefox 156 هم‌اکنون از سرور رسمی موزیلا در دسترس هستن.

🔐 - نسخه جدید Rustls 0.23.45 منتشر شده تا یک مشکل امنیتی در پیاده‌سازی TLS 1.3 رو برطرف کنه؛ باگی که از سپتامبر ۲۰۲۴ داخل این کتابخانه وجود داشته.

⚠️ - مشکل از اینجا بود که Rustls بعضی پیام‌های handshake رو در سطح رمزنگاری اشتباه قبول می‌کرد؛ چیزی که با استاندارد RFC 8446 سازگار نیست.

🕵️ - در شرایط خاص، مهاجمی که وسط مسیر ارتباط قرار داشته می‌تونسته پیام‌های متنیِ رمزنگاری‌نشده رو وارد ارتباط کنه و Rustls هم اون‌ها رو بپذیره.

🛡️ - البته این باگ به مهاجم اجازه نمی‌داده به‌سادگی handshake رو دستکاری یا کامل کنه، چون transcript ارتباط همچنان احراز هویت می‌شه.

🧩 - این مشکل مخصوص Rustls بوده و کتابخانه‌هایی مثل OpenSSL و BoringSSL تحت‌تأثیرش قرار نگرفتن.

✅ - باگ در کد Rustls اصلاح شده. اگه از Rustls استفاده می‌کنید، بهتره هرچه سریع‌تر به نسخه 0.23.45 آپدیت کنید.

🥽 - شرکت Valve بالاخره هدست واقعیت مجازی جدیدش، یعنی Steam Frame رو عرضه کرد؛ محصولی که قراره تجربه‌ی VR و بازی‌های استیم رو وارد مرحله‌ی جدیدی کنه.

💰 - مدل ۲۵۶ گیگابایتی این هدست با قیمت ۱۰۵۹ دلار عرضه می‌شه و نسخه‌ی ۱ ترابایتی هم ۱۲۹۹ دلار قیمت داره.

🕹️ - داخل جعبه، خود هدست بی‌سیم و کنترلرها قرار دارن. بازی محبوب Half-Life: Alyx هم همراه خرید در اختیار کاربران قرار می‌گیره.

🎯 - تا الان بیش از ۱۰۰ بازی با عنوان Steam Frame Standalone Verified تأیید شدن؛ یعنی برای اجرای مستقل روی این هدست آماده‌ان.

⚙️ - هدست Steam Frame از یک تراشه‌ی Qualcomm Snapdragon 8 قدرت می‌گیره و برای اجرای بازی‌ها به‌صورت مستقل طراحی شده.

📦 - شرکت Valve برای جلوگیری از خرید عمده توسط دلال‌ها، فروش دستگاه رو از طریق سیستم رزرو انجام می‌ده.

🔗 - جزئیات بیشتر و امکان رزرو از صفحه رسمی Steam Frame در دسترسه.

🟢 - نسخه‌ی جدید GNU Coreutils 9.12 منتشر شده؛ همون مجموعه ابزارهای پایه‌ای که هر روز باهاشون کار می‌کنیم، مثل ls، cp، mv، chmod و sort.

⚡ - یکی از جذاب‌ترین تغییرات، سریع‌تر شدن cut -w هست که با بعضی ورودی‌های معمولی می‌تونه تا ۴ برابر سریع‌تر کار کنه! uniq -c هم روی بعضی سیستم‌ها تا ۲.۵ برابر عملکرد بهتری داره.

🐛 - یه باگ قدیمی هم رفع شده که باعث می‌شد دستورهایی مثل ls، du، chmod و chown هنگام استفاده از -R، اگر هم‌زمان فایلی حذف می‌شد، درست کار نکنن.

📁 - دستورهای stat و tail حالا فایل‌سیستم‌های FailFS و NULLFS رو هم می‌شناسن.

🔤 - دستور uname هم دو گزینه‌ی جدید گرفته: -A و --all-labeled؛ با این گزینه‌ها اطلاعات سیستم کامل‌تر و مرتب‌تر نمایش داده می‌شه.

💾 - توی cp، install و mv هم اگر کپی سریع با --reflink=auto به مشکل بخوره، برنامه خودش می‌ره سراغ کپی معمولی تا عملیات متوقف نشه.

🔧 - علاوه بر این‌ها، کلی باگ ریز و درشت، مشکل حافظه و ایرادهای مربوط به Solaris هم برطرف شده.

🟢 - مهندس‌های AMD پچ‌های جدیدی برای کرنل لینوکس فرستادن تا قابلیت Enhanced SMT Protection یا ESMTP رو به ماشین‌های مجازی مبتنی بر AMD EPYC اضافه کنن.

🔐 - این قابلیت مخصوص ماشین‌های مجازی امن SEV-SNP هست و هدفش اینه که جلوی بعضی حملات Side-Channel از طریق SMT رو بگیره؛ همون حملاتی که از اشتراک منابع پردازنده بین Threadها سوءاستفاده می‌کنن.

🧠 - نکته؛ ESMTP به‌صورت سخت‌افزاری کنترل می‌کنه که وقتی یک vCPU داخل ماشین مجازی در حال اجراست، Thread کناری یا باید بیکار باشه یا فقط متعلق به همون ماشین مجازی اجرا بشه.

☁️ - این ویژگی می‌تونه برای سرویس‌های ابری عمومی و سرورهایی که چند ماشین مجازی غیرقابل‌اعتماد رو هم‌زمان اجرا می‌کنن، امنیت بیشتری ایجاد کنه.

🐌 - البته فعال‌سازی ESMTP رایگان نیست! چون اجرای VMRUN ممکنه منتظر بیکار شدن یا اجرای Thread مجاز بمونه، در نتیجه مقداری افت عملکرد ایجاد می‌شه و این قابلیت به‌صورت پیش‌فرض فعال نخواهد بود.

🟢 - پروژه‌ی OpenAPV نسخه‌ی 1.1.1 رو منتشر کرده؛ این پروژه پیاده‌سازی مرجع و متن‌باز کُدک ویدیویی Advanced Professional Video محسوب می‌شه و برای ضبط و تدوین ویدیوهای حرفه‌ای باکیفیت بالا ساخته شده.

🚀 - مهم‌ترین قابلیت این نسخه، اضافه شدن PBU-based decoding هست؛ یعنی برنامه‌ها می‌تونن داده‌های ویدیو رو بخش‌به‌بخش پردازش کنن و حتی فقط قسمت‌های موردنیاز تصویر رو Decode کنن.

🧩 - چند پروفایل با Tile های کوچک‌تر هم اضافه شده که موازی‌سازی بهتر و Decode دقیق‌تر رو ممکن می‌کنه؛ این موضوع برای پردازش ویدیوهای سنگین و رزولوشن بالا کاربردیه.

💾 - حالا OpenAPV از Custom Memory Allocator هم پشتیبانی می‌کنه.

⚡ - بهینه‌سازی‌های جدید AVX2 برای پردازنده‌های x86 و ARM NEON برای سیستم‌های ARM هم اضافه شدن. کدهای SIMD مرتب‌تر شدن و چندین بهبود پایداری هم انجام شده.

🔢 - شماره نسخه از 0.3.0 به 1.1.1 پریده، اما جای نگرانی نیست! این تغییر به خاطر رفتن پروژه به API Set 1 هست و API Set قبلی همچنان پشتیبانی می‌شه و چیزی حذف نشده

🟢 - یه پچ جدید برای کرنل لینوکس آماده شده که مشکل گزارش اشتباه اندازه‌ی TLB در پردازنده‌های AMD Zen 5 رو برطرف می‌کنه.

🔍 - نکته؛ TLB یا Translation Lookaside Buffer بخشی از پردازنده‌ست که برای سریع‌تر کردن تبدیل آدرس‌های مجازی به آدرس‌های فیزیکی استفاده می‌شه؛ پس اطلاعات درستش برای بررسی و عیب‌یابی پردازنده مهمه.

🐛 - دقت کنید؛ AMD از نسل Zen 5 به بعد اندازه‌ی TLB رو به‌صورت مضربی از ۳۲ گزارش می‌کنه، اما کرنل لینوکس هنوز بیت مربوط به این حالت رو بررسی نمی‌کرد و در نتیجه مقدار اشتباهی نمایش می‌داد.

🛠️ - با این اصلاح، اندازه‌ی TLB پردازنده‌های Ryzen و EPYC Zen 5 در فایل‌هایی مثل /proc/cpuinfo درست نمایش داده می‌شه.

🚀 - این تغییر فقط برای Zen 5 نیست؛ پردازنده‌های Zen 6 و نسل‌های بعدی AMD که از همین روش گزارش‌دهی استفاده کنن هم از این اصلاح بهره می‌برن.

📦 - پچ فعلاً در شاخه‌ی x86/cpu قرار گرفته و احتمالاً به‌جای ورود فوری به نسخه‌ی ۷.۳، در پنجره‌ی ادغام Linux 7.4 وارد کرنل می‌شه.

🎨 - یه آپدیت جدید برای Raspberry Pi OS منتشر شده که ظاهر و تجربه‌ی کار با دسکتاپ Raspberry Pi رو حسابی تغییر می‌ده.

🚀 - مهم‌ترین تغییر، اضافه شدن Icon Dock به‌صورت پیش‌فرضه؛ قابلیتی که می‌تونه جای Taskbar قبلی رو بگیره یا در کنار اون استفاده بشه.

🧩 - منوی قدیمی برنامه‌ها هم با یک لانچر گرافیکی جدید جایگزین شده تا اجرای برنامه‌ها و پیدا کردنشون راحت‌تر و مرتب‌تر باشه.

⚙️ - در کنار این تغییرات، Task List جدید، گزینه‌های شخصی‌سازی بیشتر برای Dock و دسکتاپ و تنظیمات بهتر برای ظاهر محیط هم اضافه شدن.

📸 - ابزار Screenshot هم بهبود پیدا کرده و حالا تجربه‌ی گرفتن و مدیریت اسکرین‌شات‌ها بهتر از قبل شده.

🛠️ - کاربران همچنان می‌تونن از ظاهر کلاسیک و Taskbar قبلی استفاده کنن؛ بنابراین استفاده از Dock جدید اجباری نیست

⚡ - یه توسعه‌دهنده از شرکت LG مجموعه‌ای شامل ۱۰ پچ رو برای بهبود عملکرد Hibernation در کرنل لینوکس منتشر کرده.

🧠 - مشکل اصلی به نحوه‌ی تخصیص Swap Slotها مربوط می‌شه؛ جایی که کرنل تصویر حافظه‌ی سیستم رو برای ذخیره‌سازی در زمان Hibernate آماده می‌کنه.

🛠️ - این تغییرات باعث می‌شن داده‌های تصویر Hibernate در بخش‌های پیوسته‌تری از Swap قرار بگیرن. در نتیجه عملیات خواندن و نوشتن می‌تونه به‌صورت دسته‌ای انجام بشه.

💾 - الگوی I/O پیوسته‌تر علاوه بر افزایش سرعت، برای حافظه‌های فلش و SSD هم مناسب‌تره و فشار کمتری روی اون‌ها ایجاد می‌کنه.

📊 - آزمایش‌های اولیه داخل یک ماشین مجازی QEMU نتایج خوبی داشتن؛ زمان نوشتن تصویر Hibernate حدود ۱۸ تا ۲۵ درصد و زمان خواندن حدود ۱۱ تا ۲۰ درصد کاهش پیدا کرده.

📦 - این پچ‌ها هنوز کامل نیستن و فعلاً برای بررسی و دریافت بازخورد منتشر شدن؛ بنابراین مشخص نیست دقیقاً در کدوم نسخه‌ی کرنل لینوکس وارد می‌شن.

🟠 - موزیلا نسخه‌ی بتای Firefox 157 رو منتشر کرده و حالا این نسخه برای آزمایش قبل از انتشار پایدار در دسترسه؛ نسخه‌ی نهایی قراره ۲۹ سپتامبر منتشر بشه.

🎥 - پشتیبانی از ویدیوهای HDR بهتر شده؛ حتی ویدیوهایی که با فرمت رنگی ۸ بیتی شدن، حالا دقیق‌تر نمایش داده می‌شن.

🔊 - هماهنگی صدا و تصویر هم هنگام تغییر سرعت پخش محتوای HTML بهتر شده و بعضی مشکلات مربوط به Vertical Tabs Sidebar هم رفع شدن.

🧑‍💻 - در بخش توسعه‌دهنده‌ها، پشتیبانی از تابع at-rule() در @supports و مقدار جدید chain برای ویژگی CSS به نام overscroll-behavior اضافه شده.

🎨 - موزیلا همچنان روی طراحی جدید Nova UI کار می‌کنه و در این نسخه گزینه‌ی محبوب Compact Mode رو برگردونده؛ حالتی که رابط کاربری رو جمع‌وجورتر و متراکم‌تر می‌کنه.

🧪 - مرورگر Firefox 157 Beta برای کاربران علاقه‌مند به تست قابلیت‌های جدید در دسترسه، اما برای استفاده‌ی روزمره بهتره همچنان از نسخه‌ی پایدار استفاده کنید.

🟢 - نسخه‌ی ۲.۱۵ پروژه‌ی متن‌باز Sound Open Firmware منتشر شده؛ پروژه‌ای که فریمور و چارچوب درایورهای پردازش صدای دیجیتال رو برای سیستم‌های مختلف فراهم می‌کنه.

🛡️ - یکی از مهم‌ترین تغییرات این نسخه، امکان اجرای ماژول‌ها در فضای User-space با محافظت حافظه‌ست؛ یعنی ماژول‌های خراب یا باگ‌دار دیگه نباید بتونن به حافظه‌ی کرنل یا ماژول‌های دیگه آسیب بزنن.

🔐 - توسعه‌دهنده‌ها همچنین روی قابلیت اجرای ماژول‌های DSP تأییدنشده و افزایش امنیت کلی سیستم کار می‌کنن

🔴 - پشتیبانی از سخت‌افزارهای جدیدی مثل AMD ACP 7.x و پردازنده‌ی Cortex-M7 در تراشه‌های NXP i.MX8MP هم به این نسخه اضافه شده.

💻 - پشتیبانی از AMD ACP 7.x احتمالاً برای نسل‌های آینده‌ی پردازنده‌های AMD Zen 6 اهمیت پیدا می‌کنه؛ این بخش قابلیت‌هایی مثل SoundWire DMA/DAI، TDM DAI و تایمر کم‌تأخیر ۵۰۰ میکروثانیه‌ای داره.

🟢 - اوراکل امروز Java 27 رو به‌صورت رسمی منتشر کرد و OpenJDK 27 وارد مرحله‌ی General Availability یا همون GA شد. مهم‌ترین تغییر این نسخه، پیش‌فرض شدن Garbage-First یا همون G1 در تمام محیط‌هاست.

🧹 - از زمان انتشار JDK 9، جمع‌آورنده‌ی حافظه‌ی G1 به‌صورت پیش‌فرض در محیط‌های سروری استفاده می‌شد؛ اما حالا بعد از چندین سال بهبود، اوراکل اون‌قدر به پایداری و عملکردش اعتماد داره که G1 رو برای همه‌ی محیط‌ها، حتی سیستم‌های محدودتر، جایگزین Serial Collector کرده.

⚡ - طبق توضیحات پروژه، G1 در مقایسه با Serial می‌تونه throughput، latency، مصرف حافظه و زمان startup رقابتی‌تری ارائه بده؛ مخصوصاً در زمینه‌ی کاهش بیشینه‌ی latency، چون حافظه‌ی نسل قدیمی رو به‌صورت incremental جمع‌آوری می‌کنه و کمتر سراغ Full GC می‌ره.

🔐 - جاوا ۲۷ همچنین پشتیبانی از Post-Quantum Hybrid Key Exchange برای TLS 1.3 رو اضافه می‌کنه؛ قابلیتی که برای آماده شدن ارتباطات رمزنگاری‌شده در برابر تهدیدهای آینده‌ی محاسبات کوانتومی اهمیت داره.

🟢 - نسخه‌ی Beta فدورا ۴۵ امروز طبق برنامه منتشر شد. این نسخه یکی از به‌روزرسانی‌های پرقابلیت فدورا محسوب می‌شه و قبل از انتشار نهایی، برای آزمایش و پیدا کردن باگ‌ها در اختیار کاربران قرار گرفته.

🖥️ - یکی از مهم‌ترین تغییرات Fedora 45، جایگزین شدن KMSCON با کنسول داخلی کرنله. این تغییر تجربه‌ی استفاده از کنسول متنی لینوکس رو مدرن‌تر می‌کنه و وابستگی به in-kernel console رو کاهش می‌ده.

💾 - نصب‌کننده‌ی Anaconda حالا پشتیبانی از Stratis Storage رو هم در اختیار داره؛ بنابراین مدیریت و راه‌اندازی فضای ذخیره‌سازی مبتنی بر Stratis هنگام نصب فدورا ساده‌تر می‌شه.

🔐 - فدورا ۴۵ به‌صورت پیش‌فرض محدودیت‌های بیشتری برای ptrace اعمال می‌کنه تا سطح امنیت سیستم بالاتر بره. همچنین بررسی امضای دیجیتال به‌صورت پیش‌فرض اجباری می‌شه و پروژه انتظار داره ساخت پکیج‌ها تا حد امکان reproducible یا قابل‌بازسازی باشه.

🐛 - قابلیت جدید DRM Panic front-end هم اضافه شده تا اگر کرنل با مشکل جدی مواجه شد، نمایش خطا برای کاربر قابل‌فهم‌تر و دوستانه‌تر باشه.

🌐 - در نسخه‌ی Workstation، دسکتاپ GNOME 51 قرار گرفته. این یعنی Fedora 45 یکی از اولین توزیع‌هایی خواهد بود که تجربه‌ی جدید GNOME 51 رو به‌شکل رسمی ارائه می‌ده.

🧰 - از دیگر به‌روزرسانی‌های مهم می‌شه به Go 1.27، Python 3.15، کامپایلر GCC 16.2، کتابخانه‌ی Glibc 2.44، LLVM 23 و RPM 6.1 اشاره کرد.

📅 - برنامه‌ی فعلی انتشار نسخه‌ی نهایی Fedora 45 برای ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ تعیین شده؛ اگر مشکلی پیش بیاد، تاریخ جایگزین ۲۷ اکتبر خواهد بود.

⚠️ - چون این نسخه هنوز Beta هست، برای سیستم اصلی و کاری پیشنهاد نمی‌شه. بهتره کاربران عادی تا انتشار نسخه‌ی پایدار صبر کنن و کاربران باتجربه هم اون رو روی سیستم آزمایشی بررسی کنن.