🚀 - داداشمون Erik Faye-Lund، یکی از توسعه‌دهندگان شناخته‌شده پروژه Mesa که سال‌ها روی درایورهای متن‌باز گرافیکی مثل PanVK و Panfrost کار کرده، حالا به صورت مستقیم به تیم Arm پیوسته.

🧩 - او در هشت سال گذشته در شرکت Collabora فعالیت می‌کرد و در توسعه بخش‌هایی از Mesa مثل Zink و مخصوصاً درایورهای متن‌باز برای پردازنده‌های گرافیکی Arm Mali نقش مهمی داشت.

⚙️ - خبر خوب برای کاربران لینوکس اینه که Erik همچنان روی توسعه PanVK (درایور Vulkan) و Panfrost (درایور Gallium3D) ادامه خواهد داد؛ یعنی مسیر بهبود پشتیبانی گرافیکی Mali در لینوکس حفظ میشه.

🐧 - او گفته یکی از اهداف بلندمدتش اینه که همکاری Arm با پروژه‌های متن‌باز و توسعه بالادستی (Upstream) بهتر بشه تا پشتیبانی لینوکس از سخت‌افزارهای Arm قوی‌تر شود.

🌱 - این اتفاق می‌تونه برای آینده گرافیک متن‌باز لینوکس مهم باشه؛ مخصوصاً با رشد پردازنده‌های Arm در لپ‌تاپ‌ها، موبایل‌ها و سیستم‌های کم‌مصرف.

🚀 - پروژه Mold که یکی از سریع‌ترین لینکِرهای دنیای لینوکس به حساب میاد، قراره وارد مرحله جدیدی بشه؛ نسخه بعدی یعنی Mold 3.0 با زبان Rust بازنویسی میشه و حتی یک هدف بزرگ داره: اینکه روزی جای لینکِر قدیمی GNU ld رو در توزیع‌های لینوکسی بگیره.

⚡ - همین الان هم توی خیلی از کارها از لینکِرهایی مثل LLVM lld و GNU ld سریع‌تره؛ بعضی عملیات‌هایی که با لینکِرهای قدیمی چندین ثانیه طول می‌کشن، با Mold ممکنه فقط چند صد میلی‌ثانیه زمان ببرن.

🦀 - تیم توسعه تصمیم گرفته کدهای C++ رو به Rust منتقل کنه تا از امنیت حافظه بهتر و امکانات مدرن این زبان استفاده کنه، بدون اینکه سرعت بالای Mold از بین بره.

🐧 - هدف اصلی اینه که اون‌قدر سازگار بشه که توزیع‌ها بتونن ازش به‌عنوان جایگزین مستقیم /usr/bin/ld استفاده کنن؛ حتی برای ساخت کرنل و ابزار.

🔧 - برای رسیدن به این هدف، توسعه‌دهنده‌ها دارن قابلیت‌های بیشتری مثل پشتیبانی کامل‌تر از linker scriptها رو اضافه می‌کنن و سازگاری Mold رو با پروژه‌های مختلف بررسی می‌کنن.

⚡️- توسعه‌دهنده IO_uring و نگه‌دارنده زیرسیستم Block در کرنل لینوکس، مجموعه‌ای از پچ‌های آزمایشی جدید منتشر کرده که می‌تونن عملکرد IO_uring رو به شکل قابل‌توجهی بهتر کنن.

🔧 مشکل فعلی اینه که بعضی درخواست‌ها مثل "fsync"، "statx"، "openat"، عملیات xattr و چند مورد دیگه، حتی وقتی عملاً بلاک نمی‌شن، مجبورند به یک Thread جداگانه در "io-wq" منتقل بشن.

⏳ این انتقال هزینه‌هایی مثل بیدار کردن Thread، Context Switch و رفت‌وبرگشت اضافی برای تکمیل درخواست داره؛ یعنی حتی درخواست‌هایی که می‌تونستن سریع و مستقیم انجام بشن، هزینه اضافه پرداخت می‌کنن.

🧠 راهکار جدید اینه که درخواست‌ها ابتدا مستقیماً در حالت Blocking اجرا بشن و فقط وقتی واقعاً بلاک شدند، به Thread جدا منتقل بشن.

🤯 بخش عجیب ماجرا اینجاست: اگر درخواست وسط اجرای کرنل بلاک بشه، به‌جای انتقال خود درخواست، هویت Task اصلی منتقل می‌شه؛ یعنی یک Worker از "io-wq" هویت کاربر، شناسه Thread، Credentials، تنظیمات زمان‌بندی و وضعیت اجرای اون رو به دست می‌گیره و کار رو ادامه می‌ده.

🧠 - قابلیت Cache Aware Scheduling از Linux 7.2 وارد کرنل شد و تلاش می‌کنه Taskهای مرتبط رو روی هسته‌هایی اجرا کنه که Last Level Cache یا LLC مشترک دارن.

📌 - این کار با بهبود Cache Locality و کاهش Cache Bouncing می‌تونه Latency رو پایین بیاره و عملکرد پردازش‌های چند‌هسته‌ای رو بهتر کنه.

🔧 - حالا بعد از پچ‌های مربوط به پردازنده‌های Hybrid اینتل، Fixهای جدیدی برای آزمایش منتشر شدن.
این پچ‌ها مشکلات زیر رو هدف گرفتن:
🔹 گیر افتادن Taskها خارج از Cache موردنظر
🔹 انتقال ناخواسته‌ی Taskها از LLC ترجیحی خودشون
🔹 رفع یک مشکل Use-After-Free در کد Scheduler

👨‍💻 - این مجموعه توسط Tim Chen، مهندس اینتل، ارسال شده.

⚠️ - با این حال، مشکل تداخل Cache Aware Scheduling با Intel Turbo Boost Max Technology یا ITMT هنوز باقی مونده و در این پچ‌ها حل نشده.

📅 - این تغییرات فعلاً در مرحله تست و بررسی هستن و باید دید چه زمانی وارد نسخه اصلی کرنل می‌شن.

🚀 - نسخه Gitte 0.10 منتشر شده؛ یک Git Client گرافیکی مبتنی بر GTK4 که برای GNOME و دسکتاپ لینوکس توسعه پیدا می‌کنه.

✨ - مهم‌ترین تغییرات این نسخه:
🔹 نمایش Side-by-Side Diff برای مقایسه راحت‌تر تغییرات کد
🔹 اضافه شدن پشتیبانی از Git LFS برای فایل‌های حجیم
🔹 پشتیبانی از Git Submodules
🔹 میانبرهای کیبورد جدید برای سریع‌تر شدن Workflow
🔹 بهبودهای مختلف رابط کاربری و رفع باگ‌ها

🧩 - کلاینت Gitte می‌تونه گزینه‌ای جذاب برای توسعه‌دهنده‌هایی باشه که به‌جای کار با Git در ترمینال، یک رابط گرافیکی هماهنگ با محیط GNOME می‌خوان.

🗓️ - در کنار این خبر، توسعه GNOME هم ادامه داشته؛ از جمله اضافه شدن پروفایل‌های سفارشی شتاب Pointer در GNOME 51 که قبلاً خبرش رو پوشش دادیم. و بهبودهای مختلف GNOME Calendar.

📅 - نسخه نهایی GNOME 51 هم قراره در تاریخ ۲۵ شهریور منتشر بشه.

🚀 - یکی از تغییرات باحال Plasma 6.8، بهبود عملکرد ریموت دسکتاپ با KRDP هست؛ یعنی وقتی از راه دور به دسکتاپ وصل می‌شی، تصویر با تأخیر کمتری بهت می‌رسه.

🔧 - مشکل قبلی این بود که وقتی Encoder سریع‌تر از Client فریم تولید می‌کرد، فریم‌ها توی صف جمع می‌شدن و باعث افزایش Latency می‌شدن.

💡- حالا KRDP وقتی صف زیادی شلوغ بشه، فریم‌های قدیمی و اضافی رو حذف می‌کنه تا به‌جای نمایش تصویر عقب‌افتاده، سریع‌تر آخرین وضعیت دسکتاپ رو ببینی.

✨ - چند تغییر مهم دیگه در Plasma 6.8:
- بهبود Input Method و مدیریت کیبورد روی صفحه
- امکان نمایش دستی کیبورد در برنامه‌های XWayland
- قابل‌فهم‌تر شدن تنظیمات Clipboard برای تصاویر و MIME Actions
- اضافه شدن پشتیبانی KWin از Wayland Commit-Timing
- رفع چند Crash و مشکل مربوط به Wallpaper و اجرای KWin

📅 - نسخه Plasma 6.8 Beta 2 در ۲ مهر منتشر می‌شه و نسخه نهایی Plasma 6.8.0 برای ۲۲ مهر برنامه‌ریزی شده؛ هم‌زمان با سی‌امین سالگرد تأسیس KDE.

🚀 - توسعه‌دهنده‌های اوبونتو دارن بررسی می‌کنن که برای نسخه‌های LTS، پکیج جدیدی به اسم "linux-firmware-hwe" اضافه کنن.

🧩 - مشکل فعلی اینه که Firmware های جدید معمولاً برای کرنل‌های جدیدتر منتشر می‌شن؛ اما وقتی روی کرنل قدیمی‌تر نصب بشن، ممکنه باعث Regression و خراب شدن بعضی سخت‌افزارها بشن.

⚠️ - برای مثال، بعضی Firmwareهای جدید مربوط به کرنل Linux 7.0 HWE در Ubuntu 24.04، حداقل دو مشکل برای کاربرهایی که هنوز از کرنل 6.9 استفاده می‌کردن ایجاد کردن.

💡 - پیشنهاد جدید اینه که کرنل‌های HWE به "linux-firmware-hwe" وابسته باشن تا Firmware ها هم‌زمان با کرنل HWE به‌روزرسانی بشن و کاربران کرنل اصلی کمتر در معرض مشکل قرار بگیرن.

🧐 - البته اگر کرنل GA و HWE هم‌زمان روی سیستم نصب باشن، هر دو کرنل از Firmwareهای HWE استفاده می‌کنن؛ بنابراین احتمال مشکل هنگام اجرای کرنل قدیمی همچنان وجود داره.

📅 - این تغییر هنوز قطعی نشده، اما ممکنه در Ubuntu 26.10 معرفی بشه تا Firmwareهای جدید همراه با HWE اوبونتو 26.04 ارائه بشن.

⚙️ - اینتل نسخه 1.38 از Intel Linux NPU Driver رو منتشر کرده؛ درایور متن‌بازی که امکان استفاده از واحد پردازش عصبی یا NPU پردازنده‌های Core Ultra رو در لینوکس فراهم می‌کنه.

🐧 - مهم‌ترین تغییر این نسخه، اضافه‌شدن پشتیبانی رسمی از Ubuntu 26.04 LTS هست؛ البته درایور از قبل هم روی این نسخه کار می‌کرد، اما حالا رسماً توسط اینتل پشتیبانی می‌شه.

🔬 - اینتل پردازنده‌های Meteor Lake، Arrow Lake، Lunar Lake، Panther Lake و Wildcat Lake رو روی Ubuntu 26.04 آزمایش کرده تا عملکرد درایور NPU بررسی بشه.

💻 - آزمایش‌ها با کرنل پیش‌فرض Linux 7.0 انجام شدن. پشتیبانی رسمی از Ubuntu 24.04 LTS هم همچنان ادامه داره.

📦 - نسخه 1.38 به‌جز پشتیبانی رسمی از Ubuntu 26.04، تغییر مهم دیگه‌ای نداره.

🔗 - نسخه جدید درایور User-Space از طریق مخزن رسمی اینتل در GitHub قابل دریافت هست.

🚀 - نسخه GTK 4.24 به‌عنوان جدیدترین نسخه پایدار GTK4 منتشر شده؛ درست چند روز پیش از انتشار رسمی GNOME 51.

🌫️ - این نسخه از پروتکل Wayland به نام "ext-background-effect" پشتیبانی می‌کنه؛ قابلیتی که امکان ایجاد پس‌زمینه‌های تار یا Blur پشت پنجره‌ها، مثل ترمینال‌های شفاف، رو فراهم می‌کنه.

📐 - پشتیبانی از Fractional Scaling هم بهتر شده. حالا محتوای رابط کاربری به مرز پیکسل‌های واقعی دستگاه نزدیک‌تر می‌شه تا نمایش در مقیاس‌هایی مثل ۱۲۵٪ و ۱۵۰٪ دقیق‌تر باشه.

⌨️ - نکته؛ GTK 4.24 همچنین از پروتکل Wayland Text Input v3.2 پشتیبانی می‌کنه و چندین بهبود دیگه در مدیریت ورودی و کیبورد به همراه داره.

🎞️ - برای کاربرهایی که به‌دلیل حساسیت حسی ترجیح می‌دن انیمیشن‌ها کمتر باشن، تنظیمات Reduced Motion حالا در بخش‌های بیشتری رعایت می‌شه.

⚡ - عملکرد GDK Frame Clock هم بازطراحی شده تا فریم‌ها دقیق‌تر سر وقت نمایش داده بشن و تعداد Frame Drop ها کاهش پیدا کنه. نسخه اندروید GTK4 هم حالا زمان‌بندی فریم‌ها رو با VSync هماهنگ می‌کنه.

🛠️ - اینتل در دو سال گذشته به‌دلیل کاهش هزینه‌ها، چندین پروژه متن‌بازش رو کنار گذاشته؛ اما این بار درباره فونت Intel One Mono تصمیمش رو تغییر داده.

📦 - مخزن Intel One Mono همین هفته Archive شد، ولی فقط دو روز بعد دوباره از حالت آرشیو خارج شد تا توسعه و نگهداریش ادامه پیدا کنه.

👨‍💻 - فونت Intel One Mono در سال ۲۰۲۳ معرفی شده بود؛ یک فونت Monospace مخصوص برنامه‌نویس‌ها که روی خوانایی، وضوح و استفاده طولانی‌مدت تمرکز داره.

⌛ - البته این پروژه مدتیه فعالیت زیادی نداره؛ آخرین تغییرات واقعی کد به ژوئیه ۲۰۲۴ برمی‌گرده و در سال ۲۰۲۵ فقط چند تغییر در README انجام شده.

🧹 - در همین هفته، اینتل چند پروژه متن‌باز دیگه رو هم آرشیو یا متوقف کرده؛ از جمله اسکریپت تشخیص قابلیت‌های Intel AMX، مستندات Intel Media Driver Helper و کد Masked Occlusion Culling برای توسعه بازی.

💻 - اگر از طرفدارهای Intel One Mono هستید، خبر خوب اینه که فونت همچنان روی GitHub موجوده و فعلاً قرار نیست کنار گذاشته بشه.

🤖 - یکی از Maintainerهای Void Linux به نام Andrea Brancaleoni بعد از استفاده از GLM-5.3-Flash و OpenCode برای نوشتن متن یک Pull Request، با سیاست AI پروژه به مشکل خورد.

📜 - طبق قوانین Void Linux، مشارکت‌ها باید توسط انسان نوشته و درک شده باشن. استفاده از ابزارهای AI برای تحقیق و یادگیری مجازه، اما تمام استفاده از AI باید اعلام بشه.

📦 - بعد از این اتفاق، Brancaleoni تصمیم گرفت مالکیت پکیج‌هایی رو که نگهداری می‌کرد کنار بذاره. نتیجه این تصمیم، Orphan شدن ۱۱۳ پکیج در Void Linux بود.

🧩 - بین این پکیج‌ها نام‌های مهمی دیده می‌شه؛ از جمله Alacritty، Clementine، Kubernetes، Docker CLI، Terraform، Virt-Manager، Intel Thermald و چندین پکیج Python.

🛠️ - این پکیج‌ها فعلاً بدون Maintainer مشخص باقی می‌مونن؛ مگر اینکه Maintainerهای دیگه‌ای مسئولیت نگهداریشون رو قبول کنن.

🛠️ - دبیان ۱۳.۷ با اسم Trixie منتشر شده و جدیدترین آپدیت‌های امنیتی و باگ‌فیکس‌ها رو برای نصب‌های تازه‌ی Debian 13 همراه خودش آورده.

🔒 - توی این نسخه ده‌ها مشکل امنیتی مربوط به پکیج‌هایی مثل Linux Kernel، Chromium، NTFS-3G، Roundcube، Samba، PHP، Postfix، Zip، Cockpit و Wireshark برطرف شده.

🐞 - چندتا باگ معمولی هم رفع شدن؛ مثلاً مشکل کرش احتمالی Akondai Search و ایرادهای مربوط به دانلود و آپدیت Spices در Cinnamon.

🧩 - زنجیره‌ی ابزار LLVM 22 هم آپدیت شده تا از بیلدهای جدید Chromium بهتر پشتیبانی کنه. یه‌سری تغییر و آپدیت دیگه هم برای پکیج‌های مختلف انجام شده.

💿 - اگه می‌خوای دبیان ۱۳ رو تازه نصب کنی، بهتره از ایمیج‌های جدید Debian 13.7 استفاده کنی تا از همون اول آخرین اصلاحات رو داشته باشی.

🚀 - نسخه‌ی بعدی، یعنی Debian 14، فعلاً قراره نیمه‌ی دوم سال ۲۰۲۷ منتشر بشه.

🐧 - فایل‌سیستم فقط‌خواندنی EROFS که توی سیستم‌های امبدد، کانتینرها و بعضی کاربردهای دیگه استفاده می‌شه، به‌خاطر احتمال خراب‌شدن داده‌ها مجبور شده قابلیت LZ4 Rolling Decompression رو فعلاً کنار بذاره.

🔍 - ماجرا از جایی شروع شد که تیم AWS متوجه شد بعضی دیتاست‌های خاص و نادر LZ4 ممکنه باعث خونده‌شدن داده‌ی خراب بشن. بررسی‌های بیشتر نشون داد پیاده‌سازی فعلی LZ4 در کرنل گاهی می‌تونه کپی‌های حافظه‌ی کنترل‌نشده به سمت عقب انجام بده.

💥 - این رفتار با فرضیاتی که EROFS برای بهینه‌سازی Rolling Decompression در نظر گرفته بود سازگار نیست و می‌تونه صحت داده‌ها رو به خطر بندازه؛ مخصوصاً چون کد اصلی LZ4 کاملاً تحت کنترل EROFS نیست.

🧠 - نکته؛ Rolling Decompression برای کاهش مصرف RAM استفاده می‌شه. این قابلیت اجازه می‌ده هنگام بازکردن فایل‌های فشرده، به‌جای نگه‌داشتن حجم زیادی از صفحات موقت، فقط یک پنجره‌ی محدود از داده‌های اخیر نگه داشته بشه.

🐧 - پروژه‌ی مدیریت عکس Shotwell برای دسکتاپ GNOME بعد از مدت‌ها نسخه‌ی جدیدش رو منتشر کرده. نسخه‌ی Shotwell 33 مهم‌ترین تغییر خودش رو با مهاجرت رابط کاربری از GTK3 به GTK4 به همراه داره.

🛠️ - این پروژه از زمان انتشار Shotwell 0.32 در آوریل ۲۰۲۳ بیشتر فقط آپدیت‌های جزئی دریافت کرده بود و حالا بعد از چند سال، یک نسخه‌ی بزرگ و مهم منتشر شده.

🔗 - از این به بعد Shotwell می‌تونه URIها رو مستقیماً داخل Viewer باز کنه؛ یعنی مدیریت و مشاهده‌ی تصاویر از مسیرها و منابع مختلف راحت‌تر می‌شه.

🖨️ - بخش چاپ تصاویر هم بازطراحی شده و مشکلات مختلف مربوط به Memory Leak و کرش‌های احتمالی برطرف شدن.

🐞 - در کنار این تغییرات، تعداد زیادی باگ ریز و درشت و چندین مشکل دیگه هم رفع شده تا تجربه‌ی استفاده از برنامه روان‌تر و پایدارتر باشه.

🚀 - انتشار Shotwell 33 درست قبل از عرضه‌ی GNOME 51 انجام شده و می‌تونه یکی از برنامه‌های مهم آماده‌شده برای نسل جدید دسکتاپ GNOME باشه.

🌬️ - شرکت ARCTIC اوایل امسال درایور کنترلر فن خودش رو برای لینوکس منتشر کرده بود؛ اتفاقی جالب، چون معمولاً پشتیبانی لینوکس برای چنین تجهیزات جانبی‌ای به جامعه‌ی متن‌باز واگذار می‌شه.

🐧 - حالا درایور "arctic_fan_controller" علاوه بر GPLv2+، با لایسنس BSD-2-Clause هم منتشر می‌شه.

🔓 - این تغییر باعث می‌شه توسعه‌دهنده‌ها راحت‌تر بتونن درایور رو به سیستم‌عامل‌های دیگه، مخصوصاً خانواده‌ی BSD، پورت کنن؛ جاهایی که ممکنه لایسنس‌های permissive مثل BSD رو ترجیح بدن.

🛠️ - این کنترلر به کاربران اجازه می‌ده سرعت فن‌های کیس رو مستقیماً از لینوکس مدیریت کنن؛ بدون اینکه فقط به ویندوز وابسته باشن.

💰 - خود کنترلر ARCTIC هم با قیمت حدود ۸.۹۹ دلار عرضه می‌شه و به‌عنوان یک گزینه‌ی ارزون و کاربردی برای کنترل فن با پشتیبانی رسمی لینوکس شناخته می‌شه.

🚀 - تغییر لایسنس وارد شاخه‌ی hwmon-next شده و انتظار می‌ره همراه چرخه‌ی توسعه‌ی Linux 7.4 در اواخر امسال وارد کرنل بشه.

🐧 - توسعه‌دهنده‌های کرنل لینوکس تصمیم گرفتن فایل‌سیستم قدیمی BFS رو در چرخه‌ی توسعه‌ی Linux 7.4 حذف کنن؛ چون این فایل‌سیستم تقریباً دیگه استفاده‌ای نداره و بیشتر به‌عنوان یک بدهی فنی قدیمی داخل کرنل باقی مونده بود.

📦 - حواستون باشه منظور BFS هست، نه BeFS که فایل‌سیستم سیستم‌عامل BeOS محسوب می‌شه. BFS در اصل روی SCO UnixWare برای پارتیشن Boot استفاده می‌شد.

🧱 - این فایل‌سیستم امکانات خیلی محدودی داره؛ فقط از فایل‌های پشت‌سرهم پشتیبانی می‌کنه و اصلاً قابلیت ساخت Subdirectory نداره. داده‌های داخل چنین پارتیشنی هم معمولاً چیزی بیشتر از Kernel و تنظیمات Bootloader نیست.

🔧 - نویسنده‌ی پچ حذف BFS گفته با توجه به اینکه این فایل‌سیستم کاربران بسیار کمی داره و دسترسی به چنین پارتیشن‌هایی از لینوکس هم کاربرد خاصی نداره، نگه‌داشتنش در کرنل منطقی نیست.

🧹 - پیش از این هم فایل‌سیستم‌های قدیمی EFS و FreeVxFS در Linux 7.3 حذف شده بودن. حالا BFS هم به این فهرست اضافه می‌شه.

🧠 - توسعه‌دهنده‌ی لینوکس، Usama Arif، مجموعه‌پچ‌های جدیدی برای بهبود عملکرد Zstd آماده کرده که قراره در چرخه‌ی توسعه‌ی Linux 7.4 وارد کرنل بشن.

🛠️ - این پچ‌ها یک مشکل اضافه‌کاری در کرنل رو برطرف می‌کنن: در بعضی مسیرها، Stream مربوط به فشرده‌سازی و Decompression دوبار Initialize می‌شد، در حالی که Initialization اول هیچ داده‌ای پردازش نمی‌کرد و عملاً دور ریخته می‌شد.

🚀 - با تغییر جدید، راه‌اندازی Stream تا اولین مرحله‌ی واقعی پردازش داده عقب می‌افته؛ در نتیجه Initialization غیرضروری حذف می‌شه و عملکرد بهتر می‌شه.

📊 - نتایج بنچمارک روی داده‌های ۴ کیلوبایتی "crypto_acomp" نشون می‌ده سرعت فشرده‌سازی Zstd چند درصد بهتر شده و سرعت Decompression هم:
🔥 - روی سیستم واقعی حدود ۱۳٪ سریع‌تر شده.
🔥 - داخل ماشین مجازی حتی تا حدود ۳۵٪ افزایش سرعت ثبت شده.

📦 - این پچ‌ها حالا وارد شاخه‌ی توسعه‌ی cryptodev شدن و انتظار می‌ره در پنجره‌ی Merge مربوط به Linux 7.4 برای ورود به کرنل اصلی ارسال بشن.