🔥 - یه اتفاق خیلی جالب برای طرفدارهای سخت‌افزار باز و متن‌باز افتاده؛ تیم 3mdeb تونسته AMD openSIL و Coreboot رو روی یک مادربرد معمولی AMD Ryzen AM5 اجرا کنه.

💻 - این پروژه روی مادربرد MSI PRO B850-P WiFi انجام شده و با فریمور Dasharo، به جای Firmware معمول و بسته مادربرد، یک راهکار مبتنی بر Coreboot اجرا شده

😭 - یعنی چی؟ یعنی بخشی از چیزی که هنگام روشن شدن سیستم اجرا میشه، حالا شفاف‌تر و قابل بررسی‌تر شده و جامعه متن‌باز کنترل بیشتری روی مسیر بوت سیستم پیدا می‌کنه.

🔥 - توی تست‌ها، سیستم با Ryzen 7 8700G بدون مشکل بالا اومده و لینوکس هم به خوبی اجرا شده.

❤️ - چرا مهمه؟ 👇
🔓 فریمور بازتر و قابل بررسی‌تر
🐧 سازگاری بیشتر با فلسفه Open Source
🛡️ امکان بررسی بهتر بخش‌های حساس بوت
💻 نزدیک‌تر شدن Coreboot به سیستم‌های معمولی کاربران

😢 - البته هنوز اول راهه؛ openSIL فعلاً محدودیت‌هایی داره و پردازنده‌های Ryzen 9000 هنوز پشتیبانی کامل ندارن.

🚀 - یه اتفاق خیلی جالب تو دنیای متن‌باز افتاده؛ یکی از توسعه‌دهنده‌های ReactOS تونسته ReactOS ARM64 رو با شبیه‌ساز FEX ترکیب کنه و اجرای برنامه‌ها و بازی‌های ویندوزی x86_64 رو روی سخت‌افزارهای ARM ممکن کنه.

🪟 - برای کسایی که نمی‌دونن، ReactOS یه پروژه متن‌بازه که هدفش ساخت یک سیستم‌عامل سازگار با ویندوزه؛ یعنی بتونه برنامه‌ها و درایورهای ویندوزی رو بدون تغییر اجرا کنه.

⚙️ - توی این پروژه، نسخه آزمایشی ReactOS برای معماری ARM64 با FEX استفاده شده؛ ابزاری که اجازه میده برنامه‌های ساخته‌شده برای x86 و x86_64 روی پردازنده‌های ARM اجرا بشن.

🎮 - نتیجه کار واقعاً جالبه؛ حتی اجرای بازی‌هایی مثل Super Mario 64 روی این ترکیب نمایش داده شده و نشون میده این مسیر چقدر پتانسیل داره.

🍓 - توسعه‌دهنده ReactOS در کنار این کار، تونسته ReactOS رو روی Raspberry Pi 3 هم اجرا کنه و برای این برد قدیمی درایورهای اختصاصی شبکه و WiFi اضافه کنه.

🚀 - شرکت Valve یک آپدیت جدید برای نسخه بتای کلاینت Steam منتشر کرده که هم قابلیت‌های تازه آورده، هم چندتا مشکل و باگ رو برطرف کرده.

🖥️ - توی Big Picture Mode چند تغییر جالب اضافه شده؛ مثل حالت جدید Big Art Mode برای صفحه اصلی و یک تقویم شخصی در بخش Recommended که تجربه کار با Steam رو جذاب‌تر می‌کنه.

🎨 - یک قابلیت جدید اسکرین‌سیور هم اضافه شده که حتی اجازه میده اسکرین‌سیورهای دلخواه خودتون رو استفاده کنید.

⚡ - بیرون از Big Picture هم Steam سریع‌تر و روان‌تر شده؛ زمان اجرای اولیه بهتر شده، عملکرد CPU در بخش Steam Input بهبود پیدا کرده و چندین باگ مختلف رفع شده.

🐧 - برای لینوکس هم چند تغییر مهم داریم:
سرعت دانلود روی اینترنت‌هایی با تأخیر بالا بهتر شده
هشدارهای سازگاری SteamOS حالا داخل محیط دسکتاپ هم نمایش داده میشن
تشخیص توزیع‌های لینوکسی در Steam Survey دقیق‌تر شده
چند مشکل نسخه آزمایشی SteamRT3 هم حل شده

🚀 - پروژه GNU نسخه جدید Automake 1.19 رو منتشر کرده؛ اولین آپدیت بزرگ این ابزار ساخت (Build System) بعد از حدود ۱۵ ماه.

⚙️ - توی این نسخه فقط یک قابلیت جدید اضافه شده، اما کلی مشکل قدیمی برطرف شده. مهم‌ترین تغییر جدید، اضافه شدن گزینه AM_OPTIONAL_AUTOMAKE هست که اجازه میده پروژه‌ها فقط فرمت‌های فشرده‌سازی موجود روی سیستم رو بسازن و برای ابزارهای نصب‌نشده خطا ندن.

🐛 - یکی از جالب‌ترین بخش‌های این انتشار، رفع یک باگ قدیمی ۱۴ ساله است! حالا دستورهای ساخت آرشیو مثل dist-xz و dist-bzip2 بهتر کار می‌کنن و فایل‌های موردنیاز رو درست مدیریت می‌کنن.

📦 - یک نکته؛ Automake 1.19 همچنین در تشخیص فایل‌های مجوز مثل COPYINGv2 و COPYINGv3 بهتر شده تا سازگاری بیشتری با پروژه‌های GNU داشته باشه.

🔧 - چندین بهبود دیگه هم اضافه شده؛ از تشخیص بهتر BusyBox Tar گرفته تا مدیریت درست خطا هنگام ساخت آرشیو و جلوگیری از ایجاد فایل‌های ناقص.

🚀 - نسخه جدید محیط دسکتاپ COSMIC Epoch 1.8 منتشر شده؛ همون دسکتاپ مدرنی که شرکت System76 برای توزیع Pop!_OS توسعه میده و از زبان Rust استفاده می‌کنه.

🔧 - این نسخه مثل انتشار قبلی یک آپدیت بزرگ با قابلیت‌های عجیب نیست و بیشتر تمرکزش روی رفع باگ‌ها، بهبودهای کوچک و آپدیت ترجمه‌ها بوده.

🪟 - یکی از تغییرات جالب این نسخه اینه که COSMIC Compositor حالا اجازه میده پنجره‌های XWayland از همون ابتدا به‌صورت Minimized اجرا بشن.

✏️ - بخش‌های دیگه هم چند بهبود کوچیک گرفتن؛ مثلاً:
پشتیبانی بهتر از تبلت‌ها و مدیریت ورودی آن‌ها در COSMIC Shell
امکان تغییر نام دستگاه‌های متصل از طریق Bluetooth در COSMIC Settings

🐧 - کازمیک هنوز در مسیر توسعه قرار داره، اما با هر نسخه داره به یک گزینه جدی‌تر برای دسکتاپ‌های لینوکسی مدرن و مبتنی بر Wayland تبدیل میشه؛ مخصوصاً برای کسانی که دنبال یک تجربه متفاوت از GNOME و KDE هستن.

🚀 - تیم GNOME یک تغییر مهم رو درست قبل از انتشار رسمی GNOME 51 وارد کرده؛ حالا این دسکتاپ می‌تونه از پروفایل‌های شتاب‌دهی سفارشی موس پشتیبانی کنه

⚙️ - این قابلیت با استفاده از توانایی‌های libinput اضافه شده؛ همون کتابخانه‌ای که در لینوکس وظیفه مدیریت ورودی‌هایی مثل موس و تاچ‌پد رو بر عهده داره

🎯 - یعنی چی؟ یعنی کاربران می‌تونن رفتار حرکت موس رو دقیق‌تر تنظیم کنن؛ مثلاً سرعت حرکت نشانگر، اسکرول و واکنش موس در سرعت‌های مختلف قابل شخصی‌سازی میشه

🖥️ - قبلاً بیشتر کاربران به تنظیمات پیش‌فرض شتاب‌دهی موس محدود بودن، اما با این تغییر GNOME انعطاف بیشتری برای کسانی که موس‌های حرفه‌ای، گیمینگ یا ورک‌استیشن استفاده می‌کنن فراهم می‌کنه

🔧 - این تغییر شامل بخش‌های Mutter (کامپوزیتور GNOME) و gsettings-desktop-schemas شده تا پشتیبانی کامل از این پروفایل‌ها در دسکتاپ فراهم بشه

📅 - گنوم ۵۱ قرار هست در تاریخ ۱۶سپتامبر منتشر بشه و به‌صورت پیش‌فرض در توزیع‌هایی مثل Ubuntu 26.10 و Fedora 45 دیده خواهد شد

🚀 - یک بهبود جدید NVK در مسیر انتشار Mesa 26.3 قرار گرفته که می‌تونه به کاربران کارت‌های NVIDIA روی لینوکس کمک کنه؛ مخصوصاً هنگام استفاده از Gamescope شرکت Valve.

🧩 - نکته؛ NVK درایور Vulkan متن‌بازی هست که همراه با درایور کرنل Nouveau تلاش می‌کنه پشتیبانی بهتری از کارت‌های گرافیک NVIDIA بدون نیاز به درایور بسته این شرکت ارائه بده.

⚙️ - تغییر جدید مربوط به نحوه مدیریت حافظه گرافیکی هست؛ NVK حالا نوع حافظه host cached را برای BAR (Base Address Register) اعلام می‌کنه تا برنامه‌هایی مثل Gamescope بتونن انتخاب بهتری برای تخصیص حافظه داشته باشن.

🎥 - این تغییر مخصوصاً برای قابلیت‌هایی مثل ضبط بازی (Game Recording) و Remote Play در Gamescope مهمه؛ چون قبل از این اصلاح، Gamescope مجبور بود در بعضی شرایط از حافظه سیستم استفاده کنه که می‌تونست روی عملکرد تأثیر بذاره.

📈 - عدد دقیقی از میزان افزایش عملکرد منتشر نشده، اما توسعه‌دهنده‌ها انتظار دارن این تغییر باعث بهبود تجربه بازی بشه.

🚀 - اینتل داره یه درایور جدید به اسم BFF رو وارد کرنل لینوکس می‌کنه که قراره همراه با Linux 7.4 منتشر بشه؛ این قابلیت برای پردازنده‌های نسل بعدی Diamond Rapids طراحی شده.

🧩 - داستان BFF چیه؟
وقتی پردازنده‌ها عمر بیشتری پیدا می‌کنن، ممکنه بعضی خطاهای سخت‌افزاری اصلاح‌شده چندبار تکرار بشن و سیستم رو با گزارش‌های اضافی شلوغ کنن.

⚙️ - قابلیت Bitfix Filter (BFF) اینجاست که وارد عمل میشه؛ با پاک کردن خطاهای تکراری، کمک می‌کنه فضای بیشتری برای ثبت خطاهای جدید باقی بمونه و سیستم راحت‌تر مشکلات واقعی رو پیدا کنه.

🛡️ - این درایور بخشی از زیرسیستم EDAC لینوکس هست؛ همون بخشی که مسئول بررسی و مدیریت خطاهای سخت‌افزاری در پردازنده‌ها و سیستم‌های حرفه‌ایه.

🐧 - پچ‌های BFF الان وارد شاخه آماده‌سازی EDAC شدن و اگر مشکلی پیش نیاد، به زودی راه خودشون رو به کرنل لینوکس 7.4 باز می‌کنن.

🚀 - تیم KDE نسخه Plasma 6.8 Beta رو منتشر کرده تا کاربران و توسعه‌دهنده‌ها قبل از انتشار نسخه نهایی، با قابلیت‌های جدید این دسکتاپ محبوب آشنا بشن. نسخه پایدار قراره ۲۲ مهر منتشر بشه.

✨ - این نسخه پر از بهبودهای ریز و درشته؛ مخصوصاً در بخش Wayland که KDE حسابی روش کار کرده. از بهتر شدن عملکرد گرفته تا سازگاری بیشتر با سخت‌افزارهای جدید.

⚙️ - مهم‌ترین تغییرات Plasma 6.8:
کاهش مصرف vRAM برای استفاده بهتر از کارت‌های گرافیک
پشتیبانی از Wayland Commit-Timing در KWin برای هماهنگی بهتر فریم‌ها
بهبود مدیریت سیستم‌های چند GPU
بهتر شدن پشتیبانی از چند مانیتور
بهبود Remote Desktop
اضافه شدن ابزار جدید kscreenctl برای مدیریت نمایشگرها
پشتیبانی بهتر از Dwell Click برای دسترسی‌پذیری
بهبود موتور تم Union
اضافه شدن سایه‌های پنجره در سمت سرور

💾 - یک تغییر جالب دیگه هم اضافه شدن Kup به عنوان زمان‌بندی‌کننده بکاپ در Plasma هست؛ یعنی کاربران می‌تونن راحت‌تر برای فایل‌های خودشون نسخه پشتیبان خودکار تنظیم کنن.

🚀 - شرکت Canonical نسخه جدید Ubuntu 24.04.5 LTS رو منتشر کرده؛ جدیدترین Point Release از سری Ubuntu 24.04 LTS که برای کاربرهایی که همچنان روی نسخه LTS هستن، آپدیت‌های چند ماه اخیر رو یکجا ارائه می‌کنه.

🐧 - یکی از مهم‌ترین تغییرات این نسخه، به‌روزرسانی Hardware Enablement یا همون HWE Stack هست. این بار Ubuntu 24.04.5 از پکیج‌های اصلی Ubuntu 26.04 برای پشتیبانی بهتر از سخت‌افزارهای جدیدتر استفاده می‌کنه.

⚙️ - در نتیجه، HWE Stack جدید شامل کرنل Linux 7.0 و درایورهای گرافیکی Mesa 26.0 شده.

🎮 - برای گیمرها و کاربرهایی که دنبال جدیدترین درایورها و قابلیت‌های گرافیکی هستن، این تغییر اهمیت بیشتری داره؛ چون نسخه‌های جدیدتر Mesa معمولاً پشتیبانی و قابلیت‌های بیشتری برای GPUهای جدید ارائه میدن.

📦 - در کنار نسخه اصلی Ubuntu، نسخه‌های مختلف این خانواده مثل Kubuntu، Xubuntu، Lubuntu، Ubuntu MATE، Ubuntu Budgie، Ubuntu Studio، Ubuntu Cinnamon و Ubuntu Unity هم نسخه 24.04.5 خودشون رو دریافت کردن.

🐧 - پچ‌های جدیدی برای Mesa 26.3 اضافه شدن تا کارت‌های گرافیک قدیمی AMD که مربوط به نسل‌های GCN 1.0 تا GCN 3.0 هستن، بتونن از DRM Format Modifiers استفاده کنن.

🔧 - این کارت‌ها از سری Radeon HD 7000 شروع می‌شن و مدل‌هایی مثل Fiji و Polaris رو هم شامل می‌شن؛ یعنی حتی کارت‌هایی مثل RX 580 هم از این تغییرات بهره می‌برن.

🖥️ - نکته؛ Format Modifiers اطلاعاتی درباره نحوه ذخیره‌سازی تصویر، Tiling و Compression در اختیار سیستم قرار میدن و می‌تونن باعث سازگاری بهتر و در بعضی شرایط عملکرد بهتر بشن.

⚙️ - این قابلیت برای استفاده از این GPUهای قدیمی با Vulkan روی Wayland، تعامل بهتر بین OpenGL و Vulkan و همچنین استفاده از Zink اهمیت داره.

🎮 - بخش مربوط به کرنل قبلاً برای Linux 7.3 آماده شده بود و حالا پشتیبانی سمت Mesa برای درایورهای RADV و RadeonSI هم وارد Mesa 26.3 شده.

📅 - انتظار میره Linux 7.3 در اکتبر و Mesa 26.3 در نوامبر ۲۰۲۶ به‌صورت پایدار منتشر بشن.

🚀 - نسخه جدید GIMP 3.2.6 منتشر شده؛ نرم‌افزار محبوب و متن‌بازی که خیلی‌ها ازش به عنوان جایگزین رایگان Adobe Photoshop استفاده می‌کنن. این نسخه علاوه بر رفع باگ‌ها، چند بهبود مهم هم به همراه داره.

⚙️ - یکی از مهم‌ترین اتفاقات این نسخه، شروع آماده‌سازی‌های اولیه برای مهاجرت آینده به GTK4 هست. توسعه‌دهندگان GIMP حالا دارن کدهای پروژه رو طوری تغییر میدن که وابستگی به قابلیت‌های قدیمی کمتر بشه و مسیر برای انتقال به GTK4 هموارتر بشه.

🐢 - از نظر سرعت هم GIMP 3.2.6 بهتر شده؛ مخصوصاً برای کاربرانی که تعداد زیادی فونت روی سیستمشون دارن. هرچند توسعه‌دهندگان میگن بهبودهای بزرگ‌تر احتمالاً بعد از مهاجرت به GTK4 اتفاق میفته.

🖌️ - چند قابلیت جدید هم اضافه شده: ✂️ امکان استفاده از Cut روی گروه‌های لایه
🖊️ اضافه شدن حالت جدید Rotation (Barrel Rotation) برای ابزارهای نقاشی و قلم‌های جدید Wacom

🍎 - کاربران macOS هم حالا یک بسته رسمی جدید دارن.

🚀 - پروژه Haiku OS گزارش توسعه آگوست ۲۰۲۶ رو منتشر کرد.

🎧 - یکی از جذاب‌ترین تغییرات، اضافه شدن امکان تغییر زنده خروجی صدا (Live Output Switching) در Media Kit و media_server هست. حالا کاربران می‌تونن خروجی پیش‌فرض صدا رو بدون ری‌استارت سرویس‌های صوتی تغییر بدن.

⚡ - قابلیت Auto-stop خروجی‌های صوتی هم اضافه شده؛ یعنی وقتی صدایی پخش نمی‌شه، خروجی‌های غیرضروری متوقف میشن تا مصرف CPU و انرژی کمتر بشه.

🔊 - البته اتصال لحظه‌ای دستگاه‌های USB صوتی هنوز بدون ری‌استارت media server امکان‌پذیر نیست

🔵 - در کنار صدا، توسعه‌دهندگان روی بخش‌های مختلفی کار کردن: بهبود Bluetooth HID و Bluetooth Audio
بهبود پشتیبانی USB
پشتیبانی بهتر از USB 2 Audio
اصلاحات کرنل و پیشرفت ARM64

🌱 - پروژه Haiku یک سیستم‌عامل متن‌باز و مستقل الهام‌گرفته از BeOS هست که هدفش ارائه تجربه‌ای سریع، ساده و مدرن برای دسکتاپه و با وجود توسعه مداوم، یکی از پروژه‌های جالب دنیای سیستم‌عامل‌های آزاد محسوب میشه.

🚀 - پروژه GNU نسخه جدید GCC 13.5 رو منتشر کرده؛ آخرین نسخه نگهدارشی از شاخه GCC 13 که بعد از چند سال توسعه، با بیش از ۲۶۵ اصلاحیه و رفع مشکل به پایان مسیر خودش می‌رسه

⚙️ - شاخه GCC 13 اولین بار در سال ۲۰۲۳ منتشر شد و قابلیت‌های مهمی مثل پشتیبانی بهتر از پردازنده‌های AMD Zen 4، هدف‌های جدید برای پردازنده‌های اینتل، اضافه شدن زبان Modula-2 و بهبودهای مربوط به C23 و C++23 رو همراه داشت

🐛 - در نسخه 13.5 تمرکز اصلی روی پایداری و رفع باگ‌ها بوده؛ مشکلات مختلفی در بخش‌های مختلف کامپایلر، کتابخانه‌ها و ابزارهای جانبی برطرف شدن تا تجربه مطمئن‌تری برای توسعه‌دهندگان فراهم بشه

📦 - با انتشار GCC 13.5، این شاخه وارد مرحله پایان عمر خودش میشه و کاربران به استفاده از نسخه‌های جدیدتر مثل GCC 16 تشویق میشن؛ نسخه‌ای که حالا جدیدترین نسل پایدار مجموعه کامپایلر GNU محسوب میشه

🐧 - نکته؛ GCC یکی از مهم‌ترین ابزارهای دنیای متن‌باز محسوب میشه و نقش حیاتی در ساخت کرنل لینوکس، نرم‌افزارهای سیستمی و هزاران پروژه دیگر داره

🚀 - پروژه Intel Thermald نسخه جدید 2.5.13 رو منتشر کرده؛ ابزاری که در لینوکس وظیفه مدیریت دما، مصرف انرژی و عملکرد پردازنده‌های مدرن رو بر عهده داره.

🐛 - مهم‌ترین تغییر این نسخه، بازگرداندن پشتیبانی از پردازنده‌های Intel Wildcat Lake هست؛ قابلیتی که در نسخه قبلی به‌صورت ناخواسته حذف شده بود.

💻 - پشتیبانی اولیه از Wildcat Lake در Thermald 2.5.11 اضافه شده بود؛ اما در نسخه 2.5.12 هنگام بازنویسی بخش‌هایی از کد برای پشتیبانی از سخت‌افزارهای غیراینتلی مثل Qualcomm و ARM، این پشتیبانی به اشتباه حذف شد.

⚙️ - حالا با انتشار Thermald 2.5.13، شناسه‌های مربوط به Wildcat Lake دوباره اضافه شدن تا لپ‌تاپ‌های مجهز به این پردازنده‌ها در لینوکس مدیریت حرارت و توان بهتری داشته باشن.

🔋 - ابزار Thermald نقش مهمی در لپ‌تاپ‌ها داره؛ چون کمک می‌کنه سیستم بین قدرت پردازشی، دما و مصرف باتری تعادل بهتری برقرار کنه، مخصوصاً روی سخت‌افزارهای جدید اینتل.

🚀 - پروژه Git نسخه 2.56-rc0 رو منتشر کرده؛ نسخه‌ای آزمایشی که علاوه بر رفع مشکلات، چند بهبود مهم برای توسعه‌دهندگان به همراه داره.

🔐 - پروژه Git 3.0 در آینده تغییرات بزرگی مثل استفاده پیش‌فرض از هش SHA-256 و تغییر نام شاخه اصلی به main رو خواهد داشت.

⚙️ - در Git 2.56 بخش ORT merge backend مقاوم‌تر شده و چندین بهبود برای پایداری و عملکرد اضافه شده.

💻 - پشتیبانی از زبان Swift بهتر شده تا نمایش تغییرات کدها دقیق‌تر باشه. همچنین پیکربندی جدیدی برای ابزار b4 اضافه شده که ارسال Patchها در پروژه‌های متن‌باز رو ساده‌تر می‌کنه.

📝 - مستندات مشارکت در پروژه Git هم به‌روزرسانی شده و راهنمایی‌های بهتری برای توسعه‌دهندگان ارائه میده.

🚀 - یک اتفاق مهم برای کاربران کارت‌های گرافیک AMD در لینوکس در راهه؛ پچ‌های مربوط به فعال شدن پیش‌فرض HDMI 2.1 در درایور متن‌باز AMDGPU برای کرنل Linux 7.4 آماده شدن.

🖥️ - پشتیبانی HDMI 2.1 در AMDGPU مسیر طولانی‌ای داشته؛ بعد از سال‌ها محدودیت، امسال توسعه این قابلیت دوباره سرعت گرفت و حالا بخش بزرگی از آن آماده ورود به کرنل اصلی لینوکس شده.

🎮 - مهم‌ترین تغییرات شامل: پشتیبانی HDMI 2.1 FreeSync
فعال شدن VRR برای نرخ نوسازی متغیر
پشتیبانی از ALLM برای کاهش تأخیر هنگام بازی
فعال شدن HDMI FRL برای رزولوشن‌ها و نرخ‌های تازه‌سازی بالاتر

⚡ - قابلیت ALLM مخصوصاً برای گیمرها مهمه؛ چون در مانیتورها و تلویزیون‌های سازگار می‌تونه تأخیر ورودی رو کاهش بده و تجربه بازی روان‌تری ایجاد کنه.

🐧 - این تغییرات باعث میشه کارت‌های Radeon روی لینوکس با نمایشگرهای مدرن HDMI 2.1 سازگاری خیلی بهتری داشته باشن؛ چیزی که مدت‌ها کاربران AMD منتظرش بودن.