🧠 - یک توسعه‌دهنده قدیمی کرنل لینوکس با کمک مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) تونسته گلوگاه‌های مهمی در فرآیند ساخت کرنل پیدا کنه؛ نتیجه؟ سرعت بالاتر در کامپایل کرنل.

⚙️ - این تغییرات باعث شدن:
ساخت کامل کرنل با همه ماژول‌ها حدود ۳۶٪ سریع‌تر بشه
کامپایل‌های incremental تا ۷۰٪ سریع‌تر بشن
ساخت‌های بدون تغییر (no-op build) تا حدود ۹۰٪ سریع‌تر انجام بشن

🤖 - نکته جالب اینه که هوش مصنوعی فقط پیشنهاد اولیه داده؛ خود توسعه‌دهنده تأکید کرده که مقدار زیادی از کدی که AI تولید کرده «کیفیت پایینی داشته» و نیاز به بازنویسی و بررسی انسانی داشته.

🔍 - هوش مصنوعی برای پیدا کردن بخش‌های کند، تحلیل فرآیند ساخت، اجرای تست‌ها و پیدا کردن راه‌های موازی‌سازی استفاده شده. بعد از آن، توسعه‌دهنده‌ها کدها رو دستی بررسی و اصلاح کردن.

⚡ - این تغییرات بخش‌هایی مثل Kbuild، kallsyms، modpost، objtool و سیستم ساخت Rust در کرنل رو بهینه می‌کنن تا کارهای بیشتری همزمان انجام بشن و زمان انتظار کمتر بشه.

🚀 - پروژه YSERVER که داره یک نسخه مدرن از سرور قدیمی X11 رو با زبان Rust از صفر می‌سازه، نسخه 1.5 خودش رو منتشر کرده

🦀 - جالب‌ترین بخش داستان اینه که شروع توسعه این پروژه با کمک ابزارهای هوش مصنوعی مثل Claude Code سریع‌تر شد، ولی الان توسعه‌دهنده‌های بیشتری دارن روی بهتر شدنش کار میکنن

⚙️ - مهم‌ترین قابلیت جدید این نسخه، اضاقه شدن Reverse PRIME هست؛ یعنی سیستم‌های چندگرافیکی (مثل لپ‌تاپ‌هایی که هم گرافیک مجتمع دارن هم کارت گرافیک مجزا) حالا بهتر می‌تونن بین GPUها کار کنن

🎮 - این موضوع برای لپ‌تاپ‌های گیمینگ و ورک‌استیشن‌ها مهمه، چون اجازه میده یک GPU رندر کنه و خروجی تصویر رو به GPU دیگه منتقل کنه

🔧 - توی YSERVER 1.5 چندین بهبود دیگه هم اضافه شده؛ از بهتر شدن هماهنگی با Vulkan و Mesa گرفته تا پشتیبانی بهتر از RandR، DRI3 و رفع باگ‌های مختلف گرافیکی

⚡ - یکی از مشکلات مهم قبلی هم حل شده؛ بعضی بازی‌ها مثل Counter-Strike 2 وقتی بدون VSync اجرا می‌شدن روی YSERVER افت فریم داشتن که حالا عملکردشون بهتر شده

🚀 - دیوید ایرلی از Red Hat تونسته درایور متن‌باز Nouveau به همراه درایور Vulkan یعنی NVK رو روی سیستم قدرتمند NVIDIA DGX Spark مجهز به تراشه Grace Blackwell GB10 بالا بیاره

🧩 - تغییر داخل Nouveau انجام شده از سازگار کردن با Firmwareهای جدید انویدیا گرفته تا اصلاح مدیریت نمایشگر، VRAM، کش L2 و بخش‌های مخصوص سخت‌افزار DGX Spark

⚙️ - توی NVK هم تغییراتی برای هماهنگی بهتر با معماری GB10 انجام شده؛ مخصوصاً در بخش مدیریت حافظه گرافیکی و قابلیت‌های Vulkan

🔥 - جالب اینجاست که برای این کار نزدیک به ۱۰۰ پچ لازم بوده و توسعه‌دهنده‌ها مجبور شدن بخش‌های زیادی از کد رو تغییر بدن. این نشون میده پشتیبانی متن‌باز از کارت‌ها و چیپ‌های جدید NVIDIA داره کم‌کم جدی‌تر میشه

🐧 - البته هنوز راه زیادی مونده و خود توسعه‌دهنده‌ها گفتن که پشتیبانی کامل از GB10 احتمالاً بیشتر با مسیر آینده درایور جدید Nova تکمیل میشه، ولی همین که Nouveau و NVK تونستن روی Blackwell اجرا بشن، یه قدم بزرگ برای لینوکس و درایورهای آزاد محسوب میشه

🚀 - تیم کامپایلر AMD یه پچ جدید برای GCC منتشر کرده که هدفش بهتر کردن تولید کد برای پردازنده‌های x86_64 هست. نکته جالب اینه که این تغییر فقط برای پردازنده‌های Zen نیست و می‌تونه روی خیلی از سیستم‌های x86 تاثیر داشته باشه.

⚙️ - این بهینه‌سازی مربوط به Extended Load Optimization میشه؛ یعنی وقتی یک برنامه اول داده‌ای با اندازه کوچک‌تر از حافظه می‌خونه و بعد اون رو برای محاسبات به اندازه بزرگ‌تر تبدیل می‌کنه، GCC حالا می‌تونه کد بهینه‌تری بسازه.

🧠 - قبلاً کامپایلر ممکن بود چند دستور اضافه تولید کنه، ولی با این تغییر می‌تونه بهتر از قابلیت‌های جدید پردازنده‌ها استفاده کنه و بعضی پردازش‌ها رو سریع‌تر انجام بده.

🔧 - ای ام دی تو چند سال اخیر فقط روی اضافه کردن پشتیبانی از نسل‌های جدید Zen به GCC و LLVM کار نکرده؛ حالا داره بیشتر وارد بهینه‌سازی‌های عمومی کامپایلرها هم میشه، چیزی که قبلاً خیلی وقت‌ها توسط شرکت‌هایی مثل SUSE انجام می‌شد.

🚀 - توسعه‌دهنده‌های لینوکس یک بهینه‌سازی جدید برای فایل‌سیستم Btrfs آماده کردن که هدفش سریع‌تر کردن عملیات باز کردن فایل‌های فشرده‌شده با Zstd هست.

⚙️ - مشکل اینجا بود که در مسیر فعلی فشرده‌گشایی Zstd، داده‌ها یک بار داخل یک بافر موقت نوشته می‌شدن و بعد دوباره به مقصد اصلی کپی می‌شدن؛ یعنی هر بایت عملاً دو بار نوشته می‌شد.

🧠 - پچ جدید این فرآیند رو تغییر میده تا Zstd مستقیم‌تر داده‌ها رو داخل حافظه مقصد بنویسه و کپی اضافی حذف بشه؛ در نتیجه فشار روی CPU و حافظه کمتر میشه.

📈 - طبق تست‌های انجام‌شده:
خواندن ترتیبی با سکتور 4K حدود ۷.۸٪ سریع‌تر شده
با سکتور 16K حدود ۳.۶٪ بهبود دیده شده
با سکتور 64K حدود ۶.۸٪ کاهش زمان خواندن ثبت شده
در خواندن تصادفی 4K هم حدود ۳٪ بهبود به دست آمده

📦 - این تغییر قراره وارد شاخه آماده‌سازی Btrfs برای چرخه Linux 7.4 بشه. اگه بهبودهای دیگه Zstd هم برسن، نسخه‌های آینده لینوکس میتونن تجربه سریع‌تر و بهینه‌تری با Btrfs ارائه بدن.

🚀 - انویدیا نسخه جدید درایور لینوکس خودش یعنی 615.71.09 رو منتشر کرده که بیشتر تمرکزش روی بهبود پشتیبانی Vulkan و رفع چند مشکل مهمه.

🎮 - یکی از مهم‌ترین تغییرات، اضافه شدن پشتیبانی از نسخه دوم افزونه VK_NV_low_latency هست که باعث میشه بازی‌های Vulkan به شکل بهتری از فناوری‌هایی مثل NVIDIA Reflex روی Proton استفاده کنن؛ یعنی تأخیر کمتر و تجربه بهتر در بازی‌ها.

⚙️ - این نسخه همچنین پشتیبانی از افزونه جدید VK_EXT_cluster_acceleration_structure رو اضافه کرده که برای قابلیت‌های پیشرفته‌تر گرافیکی و پردازش‌های مرتبط با Ray Tracing کاربرد داره.

🐧 - در بخش لینوکس، چند مشکل مهم هم رفع شده؛ از جمله هنگ کردن هنگام اجرای اولیه یا Alt+Tab با NVIDIA Smooth Motion، خطاهای Xid در Wayland و بهبودهایی برای سیستم‌های چند مانیتوره.

🔋 - یک گزینه جدید در درایور کرنل NVIDIA با نام RmDisableDisplayGlitchPerfLimit اضافه شده که در بعضی سیستم‌های چند نمایشگره می‌تونه مصرف انرژی در حالت بیکار رو کاهش بده.

🚀 - اولین نسخه آزمایشی OpenSSL 4.1 منتشر شده و با خودش چند قابلیت مهم امنیتی و عملکردی جدید آورده.

🌐 - یکی از تغییرات مهم، اضافه شدن پشتیبانی از DTLS 1.3 هست؛ نسخه جدید پروتکل امنیتی برای ارتباطات Datagram که امنیت بهتر، Handshake سریع‌تر، Forward Secrecy و آمادگی بیشتر برای رمزنگاری پساکوانتومی ارائه میده.

🛡️ - قابلیت جالب دیگه اضافه شدن GREASE هست؛ روشی که با ارسال مقادیر تصادفی و بی‌معنی در ارتباطات TLS کمک می‌کنه مشکلات سازگاری زودتر شناسایی بشن و اکوسیستم TLS مقاوم‌تر بشه.

⚡- تو بخش عملکرد هم OpenSSL 4.1 بهینه‌سازی‌های بیشتری برای AVX-512 دریافت کرده؛ از جمله عملیات SHAKE x4 برای الگوریتم ML-DSA و بهبودهای AES-CBC روی پردازنده‌های x86_64.

🧩 - این نسخه همچنین پشتیبانی اولیه از معماری پردازنده روسی Elbrus E2K رو اضافه کرده و پشتیبانی از پلتفرم‌های قدیمی مثل Windows-on-Itanium و Windows CE رو کنار گذاشته.

🚀 - شرکت System76 کامپیوتر دسکتاپ جدید خودش یعنی Thelio Mira AI رو معرفی کرده؛ سیستمی که برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی، Fine-tuning، پردازش‌های استنتاجی، بینایی ماشین و تولید تصویر طراحی شده.

⚙️ - این سیستم از پردازنده‌های سری AMD Ryzen 9000 استفاده می‌کنه و می‌تونه با کارت‌های گرافیک حرفه‌ای NVIDIA یا AMD پیکربندی بشه.

🔥 - در بالاترین مدل، امکان استفاده از کارت گرافیک NVIDIA RTX PRO 6000 یا AMD Radeon AI PRO R9700 وجود داره؛ حتی میشه تا دو کارت RTX PRO 6000 داخل سیستم قرار داد.

🧠 - برای پردازش‌های سنگین، Thelio Mira AI با حداقل ۶۴ گیگابایت رم عرضه میشه و امکان ارتقا تا ۱۲۸ و ۱۹۲ گیگابایت RAM هم وجود داره.

💻 - گزینه‌های پردازنده شامل:
Ryzen 7 9700X
Ryzen 9 9900X
Ryzen 9 9950X

⚡ - شرکت System76 همچنین نسخه‌هایی با مصرف انرژی کمتر CPU ارائه میده تا توان بیشتری برای کارت‌های گرافیک قدرتمند باقی بمونه.

💰 - قیمت پایه این ورک‌استیشن لینوکسی از ۳۲۹۹ دلار شروع میشه.

🚀 - دومین نسخه آزمایشی XWayland 26.1 منتشر شده و توسعه‌دهنده‌ها با چندین اصلاح و بهبود، این نسخه بزرگ رو آماده‌تر کردن.

🌐 - برای کسایی که نمی‌دونن، XWayland همون پلیه که اجازه میده برنامه‌های قدیمی‌تر X11 روی دسکتاپ‌های جدید مبتنی بر Wayland بدون دردسر اجرا بشن.

🔥 - نسخه 26.1 قراره یکی از مهم‌ترین آپدیت‌های XWayland در سال‌های اخیر باشه و تغییرات جالبی داره:
✨ بهبود اجرای Rootful
✨ سازگاری بهتر Multi-seat با X Input 2
✨ پشتیبانی از پروتکل‌های جدید Wayland
✨ بهبود شبیه‌سازی Resize و Rotate در RandR
✨ تغییرات مختلف در بخش ورودی و نمایش

🧹 - یکی از تغییرات مهم هم کنار گذاشتن EGLStream هست؛ فناوری‌ای که بیشتر در مسیرهای قدیمی‌تر NVIDIA و X11 دیده می‌شد.

🛠️ - توی RC2 بیشتر تمرکز روی رفع باگ‌ها بوده:
- رفع مشکلات XKB
- بهبود Damage Tracking
- اصلاحات مربوط به X Input
- چندین تغییر برای پایدارتر شدن تجربه کاربری

🔥 - یه اتفاق خیلی جالب برای طرفدارهای سخت‌افزار باز و متن‌باز افتاده؛ تیم 3mdeb تونسته AMD openSIL و Coreboot رو روی یک مادربرد معمولی AMD Ryzen AM5 اجرا کنه.

💻 - این پروژه روی مادربرد MSI PRO B850-P WiFi انجام شده و با فریمور Dasharo، به جای Firmware معمول و بسته مادربرد، یک راهکار مبتنی بر Coreboot اجرا شده

😭 - یعنی چی؟ یعنی بخشی از چیزی که هنگام روشن شدن سیستم اجرا میشه، حالا شفاف‌تر و قابل بررسی‌تر شده و جامعه متن‌باز کنترل بیشتری روی مسیر بوت سیستم پیدا می‌کنه.

🔥 - توی تست‌ها، سیستم با Ryzen 7 8700G بدون مشکل بالا اومده و لینوکس هم به خوبی اجرا شده.

❤️ - چرا مهمه؟ 👇
🔓 فریمور بازتر و قابل بررسی‌تر
🐧 سازگاری بیشتر با فلسفه Open Source
🛡️ امکان بررسی بهتر بخش‌های حساس بوت
💻 نزدیک‌تر شدن Coreboot به سیستم‌های معمولی کاربران

😢 - البته هنوز اول راهه؛ openSIL فعلاً محدودیت‌هایی داره و پردازنده‌های Ryzen 9000 هنوز پشتیبانی کامل ندارن.

🚀 - یه اتفاق خیلی جالب تو دنیای متن‌باز افتاده؛ یکی از توسعه‌دهنده‌های ReactOS تونسته ReactOS ARM64 رو با شبیه‌ساز FEX ترکیب کنه و اجرای برنامه‌ها و بازی‌های ویندوزی x86_64 رو روی سخت‌افزارهای ARM ممکن کنه.

🪟 - برای کسایی که نمی‌دونن، ReactOS یه پروژه متن‌بازه که هدفش ساخت یک سیستم‌عامل سازگار با ویندوزه؛ یعنی بتونه برنامه‌ها و درایورهای ویندوزی رو بدون تغییر اجرا کنه.

⚙️ - توی این پروژه، نسخه آزمایشی ReactOS برای معماری ARM64 با FEX استفاده شده؛ ابزاری که اجازه میده برنامه‌های ساخته‌شده برای x86 و x86_64 روی پردازنده‌های ARM اجرا بشن.

🎮 - نتیجه کار واقعاً جالبه؛ حتی اجرای بازی‌هایی مثل Super Mario 64 روی این ترکیب نمایش داده شده و نشون میده این مسیر چقدر پتانسیل داره.

🍓 - توسعه‌دهنده ReactOS در کنار این کار، تونسته ReactOS رو روی Raspberry Pi 3 هم اجرا کنه و برای این برد قدیمی درایورهای اختصاصی شبکه و WiFi اضافه کنه.

🚀 - شرکت Valve یک آپدیت جدید برای نسخه بتای کلاینت Steam منتشر کرده که هم قابلیت‌های تازه آورده، هم چندتا مشکل و باگ رو برطرف کرده.

🖥️ - توی Big Picture Mode چند تغییر جالب اضافه شده؛ مثل حالت جدید Big Art Mode برای صفحه اصلی و یک تقویم شخصی در بخش Recommended که تجربه کار با Steam رو جذاب‌تر می‌کنه.

🎨 - یک قابلیت جدید اسکرین‌سیور هم اضافه شده که حتی اجازه میده اسکرین‌سیورهای دلخواه خودتون رو استفاده کنید.

⚡ - بیرون از Big Picture هم Steam سریع‌تر و روان‌تر شده؛ زمان اجرای اولیه بهتر شده، عملکرد CPU در بخش Steam Input بهبود پیدا کرده و چندین باگ مختلف رفع شده.

🐧 - برای لینوکس هم چند تغییر مهم داریم:
سرعت دانلود روی اینترنت‌هایی با تأخیر بالا بهتر شده
هشدارهای سازگاری SteamOS حالا داخل محیط دسکتاپ هم نمایش داده میشن
تشخیص توزیع‌های لینوکسی در Steam Survey دقیق‌تر شده
چند مشکل نسخه آزمایشی SteamRT3 هم حل شده

🚀 - پروژه GNU نسخه جدید Automake 1.19 رو منتشر کرده؛ اولین آپدیت بزرگ این ابزار ساخت (Build System) بعد از حدود ۱۵ ماه.

⚙️ - توی این نسخه فقط یک قابلیت جدید اضافه شده، اما کلی مشکل قدیمی برطرف شده. مهم‌ترین تغییر جدید، اضافه شدن گزینه AM_OPTIONAL_AUTOMAKE هست که اجازه میده پروژه‌ها فقط فرمت‌های فشرده‌سازی موجود روی سیستم رو بسازن و برای ابزارهای نصب‌نشده خطا ندن.

🐛 - یکی از جالب‌ترین بخش‌های این انتشار، رفع یک باگ قدیمی ۱۴ ساله است! حالا دستورهای ساخت آرشیو مثل dist-xz و dist-bzip2 بهتر کار می‌کنن و فایل‌های موردنیاز رو درست مدیریت می‌کنن.

📦 - یک نکته؛ Automake 1.19 همچنین در تشخیص فایل‌های مجوز مثل COPYINGv2 و COPYINGv3 بهتر شده تا سازگاری بیشتری با پروژه‌های GNU داشته باشه.

🔧 - چندین بهبود دیگه هم اضافه شده؛ از تشخیص بهتر BusyBox Tar گرفته تا مدیریت درست خطا هنگام ساخت آرشیو و جلوگیری از ایجاد فایل‌های ناقص.

🚀 - نسخه جدید محیط دسکتاپ COSMIC Epoch 1.8 منتشر شده؛ همون دسکتاپ مدرنی که شرکت System76 برای توزیع Pop!_OS توسعه میده و از زبان Rust استفاده می‌کنه.

🔧 - این نسخه مثل انتشار قبلی یک آپدیت بزرگ با قابلیت‌های عجیب نیست و بیشتر تمرکزش روی رفع باگ‌ها، بهبودهای کوچک و آپدیت ترجمه‌ها بوده.

🪟 - یکی از تغییرات جالب این نسخه اینه که COSMIC Compositor حالا اجازه میده پنجره‌های XWayland از همون ابتدا به‌صورت Minimized اجرا بشن.

✏️ - بخش‌های دیگه هم چند بهبود کوچیک گرفتن؛ مثلاً:
پشتیبانی بهتر از تبلت‌ها و مدیریت ورودی آن‌ها در COSMIC Shell
امکان تغییر نام دستگاه‌های متصل از طریق Bluetooth در COSMIC Settings

🐧 - کازمیک هنوز در مسیر توسعه قرار داره، اما با هر نسخه داره به یک گزینه جدی‌تر برای دسکتاپ‌های لینوکسی مدرن و مبتنی بر Wayland تبدیل میشه؛ مخصوصاً برای کسانی که دنبال یک تجربه متفاوت از GNOME و KDE هستن.

🚀 - تیم GNOME یک تغییر مهم رو درست قبل از انتشار رسمی GNOME 51 وارد کرده؛ حالا این دسکتاپ می‌تونه از پروفایل‌های شتاب‌دهی سفارشی موس پشتیبانی کنه

⚙️ - این قابلیت با استفاده از توانایی‌های libinput اضافه شده؛ همون کتابخانه‌ای که در لینوکس وظیفه مدیریت ورودی‌هایی مثل موس و تاچ‌پد رو بر عهده داره

🎯 - یعنی چی؟ یعنی کاربران می‌تونن رفتار حرکت موس رو دقیق‌تر تنظیم کنن؛ مثلاً سرعت حرکت نشانگر، اسکرول و واکنش موس در سرعت‌های مختلف قابل شخصی‌سازی میشه

🖥️ - قبلاً بیشتر کاربران به تنظیمات پیش‌فرض شتاب‌دهی موس محدود بودن، اما با این تغییر GNOME انعطاف بیشتری برای کسانی که موس‌های حرفه‌ای، گیمینگ یا ورک‌استیشن استفاده می‌کنن فراهم می‌کنه

🔧 - این تغییر شامل بخش‌های Mutter (کامپوزیتور GNOME) و gsettings-desktop-schemas شده تا پشتیبانی کامل از این پروفایل‌ها در دسکتاپ فراهم بشه

📅 - گنوم ۵۱ قرار هست در تاریخ ۱۶سپتامبر منتشر بشه و به‌صورت پیش‌فرض در توزیع‌هایی مثل Ubuntu 26.10 و Fedora 45 دیده خواهد شد

🚀 - یک بهبود جدید NVK در مسیر انتشار Mesa 26.3 قرار گرفته که می‌تونه به کاربران کارت‌های NVIDIA روی لینوکس کمک کنه؛ مخصوصاً هنگام استفاده از Gamescope شرکت Valve.

🧩 - نکته؛ NVK درایور Vulkan متن‌بازی هست که همراه با درایور کرنل Nouveau تلاش می‌کنه پشتیبانی بهتری از کارت‌های گرافیک NVIDIA بدون نیاز به درایور بسته این شرکت ارائه بده.

⚙️ - تغییر جدید مربوط به نحوه مدیریت حافظه گرافیکی هست؛ NVK حالا نوع حافظه host cached را برای BAR (Base Address Register) اعلام می‌کنه تا برنامه‌هایی مثل Gamescope بتونن انتخاب بهتری برای تخصیص حافظه داشته باشن.

🎥 - این تغییر مخصوصاً برای قابلیت‌هایی مثل ضبط بازی (Game Recording) و Remote Play در Gamescope مهمه؛ چون قبل از این اصلاح، Gamescope مجبور بود در بعضی شرایط از حافظه سیستم استفاده کنه که می‌تونست روی عملکرد تأثیر بذاره.

📈 - عدد دقیقی از میزان افزایش عملکرد منتشر نشده، اما توسعه‌دهنده‌ها انتظار دارن این تغییر باعث بهبود تجربه بازی بشه.