🐧 - تیم توسعه Asahi Linux خبر خوبی برای طرفداران لینوکس و مک منتشر کرده؛ حالا دستگاه‌های مجهز به Apple M3، M3 Pro و M3 Max می‌تونن به‌صورت رسمی از Asahi Linux استفاده کنن.

🚀 - طبق گفته توسعه‌دهنده‌ها، بیشتر مک‌های M3 تقریباً به سطح پشتیبانی مک‌های M1 و M2 رسیدن و تجربه لینوکس روی نسل جدید Apple Silicon خیلی بهتر از قبل شده.

🎮 - البته هنوز همه‌چیز کامل نیست؛ بزرگ‌ترین چالش فعلی GPU هست. شتاب‌دهی سه‌بعدی هنوز به عملکرد و مصرف انرژی ایده‌آل نرسیده و تیم Asahi در حال کار روی بهتر کردن این بخشه.

😴 - قابلیت Sleep هم فعلاً روی M3 ها فعال نیست و به‌خاطر کامل نبودن پشتیبانی DCP، خروجی HDMI در مک‌بوک‌های M3 هم هنوز کار نمی‌کنه.

💻 - این پشتیبانی بیشتر مدل‌های M3 رو شامل میشه، اما Mac Studio با تراشه M3 Ultra هنوز در لیست پشتیبانی قرار نگرفته.

🔧 - بخش‌هایی از پشتیبانی M3 هنوز در حال وارد شدن به کرنل اصلی لینوکس هستن و احتمالاً در نسخه‌های آینده مثل Linux 7.4+ وضعیت بهتر هم خواهد شد.

🚀 - توسعه‌دهنده‌های کرنل لینوکس در حال آماده‌سازی Linux 7.3 هستن و یکی از تغییرات جالب این نسخه مربوط به بهتر شدن عملکرد روی پردازنده‌های جدید مثل Intel Core و Core Ultra هست.

⚙️ - لینوکس قابلیتی به نام Cache-Aware Scheduling داره که سعی می‌کنه پردازش‌های مرتبط رو روی هسته‌هایی قرار بده که کش مشترک دارن؛ این کار معمولاً باعث کاهش تأخیر و بهتر شدن سرعت میشه.

⚠️ - اما روی پردازنده‌های هیبریدی که ترکیبی از هسته‌های قوی‌تر (P-Core) و کم‌مصرف‌تر (E-Core) دارن، گاهی این الگوریتم مشکل ایجاد می‌کرد؛ مثلاً ممکن بود یک پردازش سنگین به هسته‌های ضعیف‌تر منتقل بشه و عملکرد پایین بیاد.

🔧 - حالا با تغییرات جدید، Scheduler لینوکس هوشمندتر عمل می‌کنه و قبل از انتقال پردازش‌ها بررسی می‌کنه که آیا هسته مقصد واقعاً برای اجرای اون کار مناسبه یا نه.

🚀 - نتیجه این تغییر می‌تونه مدیریت بهتر منابع، تأخیر کمتر و عملکرد روان‌تر روی سیستم‌هایی باشه که از پردازنده‌های هیبریدی جدید استفاده می‌کنن.

🚀 - در حال آماده‌سازی Linux 7.3، توسعه‌دهندگان کرنل یک سری اصلاحات جدید برای Scheduler انجام دادن که یکی از مهم‌ترینش مربوط به Cache-Aware Load Scheduling روی پردازنده‌های هیبریدی مثل Intel Core و Core Ultra هست.

⚙️ - این قابلیت قبلاً برای بهتر شدن عملکرد CPU ها اضافه شده بود؛ کاری که انجام می‌ده اینه که پردازش‌های مرتبط رو روی هسته‌هایی قرار بده که کش مشترک دارن تا تأخیر کمتر بشه و سیستم روان‌تر کار کنه.

⚠️ - اما روی پردازنده‌های هیبریدی که ترکیبی از هسته‌های قوی P-Core و هسته‌های کم‌مصرف E-Core هستن، گاهی این تصمیم می‌توانست نتیجه برعکس بده؛ یعنی یک پردازش سنگین به هسته‌های ضعیف‌تر منتقل بشه، فقط چون کش مناسب‌تری اونجا داشت.

🔧 - حالا با تغییرات جدید، Scheduler قبل از جابه‌جایی پردازش‌ها بررسی می‌کنه که هسته مقصد واقعاً برای اجرای اون کار مناسب هست یا نه؛ اگر نباشه، از انتقال جلوگیری می‌کنه.

🚀 - پروژه NetBSD نسخه 9.5 رو منتشر کرده؛ آخرین آپدیت از شاخه پایدار NetBSD 9 که قراره پایان راه این سری باشه و بعد از چند سال، این نسل قدیمی ولی قابل‌اعتماد رو به پایان برسونه.

🐚 - این نسخه قرار نیست کلی قابلیت عجیب و جدید اضافه کنه؛ تمرکز اصلی روی رفع باگ‌ها، آپدیت‌های امنیتی و بهتر شدن پایداری سیستم بوده تا کاربرانی که هنوز از NetBSD 9 استفاده می‌کنن، یک تجربه مطمئن‌تر داشته باشن.

🔒 - یکی از نکات خوب NetBSD 9.5 اینه که همچنان سازگاری کامل با نسخه‌های قبلی NetBSD 9.0 رو حفظ کرده؛ یعنی اگر کسی سال‌هاست از این شاخه استفاده می‌کنه، لازم نیست نگران تغییرات بزرگ یا دردسرهای مهاجرت باشه.

🧪 - شاید NetBSD به اندازه لینوکس روی دسکتاپ معروف نباشه، اما هنوز بین علاقه‌مندان به سیستم‌عامل‌ها جای خودش رو داره؛ مخصوصاً به خاطر سادگی، پایداری بالا و پشتیبانی از معماری‌های سخت‌افزاری مختلف.

😭 - درحال حاضر تمرکز ها روی نسخه های 10.2 11.0 و 11.1 هست و درحال توسعه هستن.

🚀 - پروژه Shotcut نسخه Beta 26.9 رو منتشر کرده؛ نسخه‌ای که با چند بهبود مهم در رابط کاربری، کیفیت صدا و عملکرد همراه شده تا تجربه تدوین ویدیو روی لینوکس، ویندوز و مک بهتر بشه.

🎧 - یکی از تغییرات مهم این نسخه مربوط به سیستم پردازش صداست؛ Shotcut حالا تلاش می‌کنه پردازش صوتی رو با دقت بیشتری انجام بده و بدون تبدیل‌های اضافی، کیفیت صدا رو حفظ کنه.

⚡ - عملکرد Timeline هم بهتر شده و توسعه‌دهنده‌ها روی روان‌تر شدن کار با پروژه‌های ویدیویی تمرکز کردن تا هنگام تدوین، تجربه سریع‌تر و راحت‌تری داشته باشید.

🎨 - رابط کاربری Shotcut هم کمی مدرن‌تر شده؛ گوشه‌های گردتر، تغییرات ظاهری جدید و یک لوگوی تازه باعث شدن ظاهر برنامه به‌روزتر بشه.

🐧 - برای کاربران لینوکس هم چند خبر خوب وجود داره؛ Shotcut 26.9 با FFmpeg 9.0 عرضه میشه و مشکل رمزگذاری سخت‌افزاری HEVC با VA-API روی لینوکس هم برطرف شده.

📦 - مثل همیشه Shotcut یک پروژه کاملاً متن‌بازه و کاربران می‌تونن نسخه‌های مختلف مثل AppImage لینوکس و غیره رو دریافت کنن.

🚀 - دومین نسخه آزمایشی Linux 7.3 منتشر شده و توسعه‌دهندگان وارد مرحله رفع مشکلات قبل از انتشار نسخه پایدار شدن.

🐧 - این نسخه برخلاف انتظار از یک rc2، بسیار شلوغ بوده و شامل تغییرات زیادی در Scheduler، درایورها و بخش‌های داخلی کرنله.

⚙️ - یکی از تغییرات مهم، بهبود Cache-Aware Scheduling برای پردازنده‌های هیبریدی مثل Intel Core و Core Ultra هست؛ کرنل حالا بهتر تشخیص میده پردازش‌های سنگین نباید روی هسته‌های ضعیف‌تر E-Core قرار بگیرن.

🧩 - همچنین بخش زیادی از استفاده‌های قدیمی kmalloc() به kmalloc_obj() منتقل شده که در آینده می‌تونه به کد تمیزتر، امنیت بهتر و مدیریت حافظه دقیق‌تر کمک کنه.

🎮 - درایور متن‌باز Nouveau هم برای پشتیبانی بهتر از سخت‌افزارهای جدید NVIDIA Blackwell اصلاحاتی دریافت کرده.

🦀 - در بخش Rust هم تغییراتی برای هماهنگی بهتر قابلیت‌های امنیتی کرنل با این زبان انجام شده.

🤖 - یکی از نکات جالب، افزایش استفاده از کدهای کمک‌گرفته از AI/LLM هست؛ موضوعی که نگرانی‌هایی درباره سخت‌تر شدن بررسی کدها ایجاد کرده.

🚀 - خیلی‌ها با Termux روی اندروید چند دستور لینوکسی اجرا می‌کنن، اما Droidspaces یک قدم فراتر میره؛ این پروژه تلاش می‌کنه یک محیط لینوکسی کامل رو داخل اندروید اجرا کنه.

⚙️ - کانتینر Droidspaces با استفاده از قابلیت‌های خود کرنل لینوکس مثل Namespaces و Cgroups کار می‌کنه؛ یعنی به جای شبیه‌سازی یک کامپیوتر، یک محیط ایزوله‌شده شبیه کانتینر ایجاد می‌کنه.

🐧 - با استفاده از این پروژه میشه توزیع‌هایی مثل Debian یا Ubuntu رو روی گوشی اجرا کرد و سرویس‌های لینوکسی رو داخلش داشت.

🖥️ - در بعضی دستگاه‌ها حتی میشه با ابزارهایی مثل Termux:X11 یک دسکتاپ لینوکسی هم روی گوشی اجرا کرد؛ یعنی گوشی تبدیل میشه به یک سیستم کوچک لینوکسی.

📦 - این پروژه شباهت زیادی به LXC داره، اما مخصوص دنیای اندروید طراحی شده تا مشکلاتی مثل SELinux و محدودیت‌های دستگاه‌های موبایل رو بهتر مدیریت کنه.

🔓 - البته Droidspaces هنوز برای همه مناسب نیست؛ نیاز به دسترسی Root داره و تجربه نهایی به کرنل و سخت‌افزار گوشی بستگی داره.

🚀 - کتابخانه محبوب Rustls که یک پیاده‌سازی مدرن از TLS با زبان Rust هست، نسخه 0.23.44 رو منتشر کرده و یک قابلیت مهم امنیتی به‌صورت پیش‌فرض فعال شده.

🔐 - مهم‌ترین تغییر این نسخه، فعال شدن گواهی‌های ML-DSA به‌صورت پیش‌فرض با رمزنگاری‌سازگار aws-lc-rs هست؛ الگوریتمی که برای مقابله با تهدیدهای آینده‌ی کامپیوترهای کوانتومی طراحی شده.

🧠 - اما ML-DSA چیه؟
این یک الگوریتم امضای دیجیتال پساکوانتومی (Post-Quantum) هست که هدفش جایگزین شدن با روش‌هایی مثل RSA و ECDSA در آینده است؛ چون کامپیوترهای کوانتومی قدرتمند می‌تونن بعضی از الگوریتم‌های فعلی رو به خطر بندازن.

🌐 - البته فعلاً این گواهی‌ها در زیرساخت عمومی وب (Public Web PKI) استفاده نمی‌شن و بیشتر برای شبکه‌ها و سیستم‌های خصوصی با ساختار گواهی اختصاصی کاربرد دارن.

🛡️ - علاوه بر این، در Rustls 0.23.44 فایل لاگ کلیدهای SSL هم محدودتر شده و فقط مالک فایل اجازه خواندن اون رو خواهد داشت تا امنیت بیشتری ایجاد بشه.

🚀 - یک قابلیت جدید از اینتل به نام Dynamic PAMT قرار هست با کرنل Linux 7.4 وارد شاخه اصلی لینوکس بشه.

🔐 - اما TDX چیه؟
توضیح؛ Intel Trust Domain Extensions یک فناوری امنیتی برای ساخت ماشین‌های مجازی محرمانه (Confidential VM) هست؛ یعنی حتی در محیط‌های ابری، اطلاعات ماشین مجازی در برابر دسترسی‌های غیرمجاز از لایه‌های پایین‌تر محافظت میشن.

🧠 - مشکل اینجاست که TDX برای مدیریت حافظه نیاز به اطلاعات اضافی درباره هر صفحه حافظه داره؛ این اطلاعات تو ساختاری به اسم PAMT (Physical Address Metadata Table) ذخیره میشن و حدود ۰.۴٪ از کل RAM سیستم رو مصرف می‌کنن.

⚙️ - شاید ۰.۴٪ عدد بزرگی به نظر نرسه، اما تو سرورهای امروزی که صدها گیگابایت یا حتی چند ترابایت حافظه دارن، همین مقدار هم میتونه حجم قابل‌توجهی باشه.

💾 - و در نهایت؛ Dynamic PAMT با اختصاص دادن بخشی از این جدول به‌صورت پویا، میتونه مقدار حافظه هدررفته برای TDX رو کاهش بده، یعنی RAM بیشتری برای کارهای واقعی باقی میمونه.

🟢 - یکی از بخش‌های جذاب این آپدیت، آماده‌سازی درایور متن‌باز Nouveau برای پشتیبانی بهتر از HDMI 2.1 DSC هست. این فناوری کمک می‌کنه تصاویر با رزولوشن و نرخ نوسازی بالاتر از طریق HDMI 2.1 راحت‌تر منتقل بشن.

🎮 - برای کارت‌های گرافیک جدید NVIDIA Blackwell، Nouveau حالا خودش رو آماده می‌کنه تا محدودیت‌های مربوط به انتقال تصویر رو برطرف کنه تا در آینده بتونن از قابلیت‌هایی مثل DSC بهتر استفاده کنن.

⚙️ - یک تغییر مهم دیگر در Nouveau، فعال شدن پیش‌فرض Atomic Mode-Setting هست؛ قابلیتی که مدت‌هاست در بیشتر درایورهای گرافیکی لینوکس استفاده میشه و حالا Nouveau هم به استانداردهای جدیدتر نزدیک‌تر میشه.

🔴 - در طرف AMD هم خبرهای خوبی هست؛ کرنل قرار هست تشخیص قابلیت FreeSync بعضی نمایشگرها رو بهتر کنه تا پشتیبانی از VRR (نرخ نوسازی متغیر) تو شرایط بیشتری درست کار کنن.

🚀 - توسعه‌دهنده‌های لینوکس دارن خودشون رو برای ورود پردازنده‌های AMD Zen 6 آماده می‌کنن؛ این بار با یک قابلیت امنیتی جدید که قراره جلوی بعضی حملات پیچیده روی پردازنده رو بهتر بگیره.

🧠 - یکی از بخش‌هایی که در این تغییر نقش داره Branch Target Buffer یا BTB هست؛ بخشی از پردازنده که برای پیش‌بینی مسیر اجرای برنامه‌ها استفاده میشه. مشکل اینجاست که در گذشته بعضی حملات مثل Spectre و SRSO از همین مکانیزم‌های پیش‌بینی سوءاستفاده می‌کردن.

🔒 - در Zen 6، AMD قابلیتی به نام BTB Context Isolation اضافه کرده که باعث میشه اطلاعات پیش‌بینی پردازنده بین بخش‌های مختلف جدا بمونه؛ مثلاً اطلاعات بین برنامه‌های کاربر و کرنل یا بین ماشین مجازی و سیستم میزبان قاطی نشه.

⚙️ - این یعنی بعضی روش‌های محافظتی قدیمی مثل SafeRET برای Zen 6 دیگه لازم نیستن، چون خود سخت‌افزار حالا بخشی از این مشکل رو حل می‌کنه.

🔧 - پچ‌های مربوط به این قابلیت الان در حال آماده شدن برای کرنل لینوکس هستن و احتمالاً در چرخه Linux 7.4 وارد نسخه اصلی میشن

🚀 - کانونیکال توی نسخه‌های Daily ISO اوبونتو 26.10 یک گزینه جالب اضافه کرده؛ حالا کنار ایمیج معمولی amd64، ایمیج‌های مخصوص amd64v3 هم منتشر میشن.

⚙️ - حالا amd64v3 چی هست؟ در واقع یه نسخه بهینه‌تر برای پردازنده‌هایی هست که از دستورهای جدیدتر مثل AVX، AVX2، FMA و BMI2 پشتیبانی می‌کنن. این یعنی بعضی برنامه‌ها می‌تونن بهتر از توان پردازنده استفاده کنن و در بعضی پردازش‌ها سریع‌تر عمل کنن.

💻 - این معماری تقریباً بیشتر پردازنده‌های چند سال اخیر رو پوشش میده؛ مثل پردازنده‌های Intel از نسل Haswell به بعد و مدل‌های جدیدتر AMD.

📦 - قبلاً اگر کسی می‌خواست از بسته‌های amd64v3 استفاده کنه، باید اول نسخه معمولی اوبونتو رو نصب می‌کرد و بعد تنظیمات مخزن‌ها رو تغییر می‌داد؛ اما حالا با ISO جداگانه، این کار خیلی ساده‌تر شده.

🔥 - هنوز مشخص نیست که Canonical در نسخه نهایی اوبونتو 26.10 چقدر روی amd64v3 حساب باز می‌کنه، ولی این حرکت نشون میده Telemetry OS کم‌کم داره بیشتر از قابلیت‌های جدید پردازنده‌ها استفاده می‌کنه.

🚀 - چند وقتیه یک پردازنده x86 ناشناس حسابی توجه‌ها رو جلب کرده؛ پردازنده‌ای که ظاهراً توسط شرکتی غیر از Intel و AMD ساخته شده

⚙️ - طبق اطلاعات منتشرشده، این پردازنده از قابلیت‌هایی مثل APX (Advanced Performance Extensions)، FRED (Flexible Return and Event Delivery) و حتی x86S پشتیبانی می‌کنه؛ فناوری‌هایی که هدفشون ساده‌تر کردن معماری x86 و بهتر کردن عملکرد پردازنده‌های آینده هست

🧠 - جذاب‌ترین بخش ماجرا پشتیبانی از x86S هست؛ ایده‌ای که قبلاً خود اینتل مطرح کرده بود. هدفش اینه که بخش‌های خیلی قدیمی معماری x86 کنار گذاشته بشن و پردازنده‌ها بیشتر روی دنیای مدرن 64 بیتی تمرکز کنن

🤖 - یک نکته جالب دیگه، استفاده از نسخه‌های قدرتمند AMX برای پردازش‌های هوش مصنوعیه؛ حتی گفته شده این پردازنده از طراحی‌های 16 و 32 Tile استفاده می‌کنه که در بعضی بخش‌ها از نمونه‌های فعلی Xeon هم جلوتره

🤔 - هنوز هیچ‌کس دقیق نمی‌دونه این پردازنده متعلق به کدوم شرکته. اسم‌هایی مثل RosaicLabs مطرح شدن، اما فعلاً هیچ تأیید رسمی وجود نداره

🚀 - پروژه FreeBSD نسخه 14.5-RELEASE رو منتشر کرده؛ یک آپدیت نگهدارنده برای شاخه پایدار FreeBSD 14 که تمرکزش روی امنیت، رفع باگ‌ها و بهتر شدن سازگاری سخت‌افزاریه.

🔒 - این نسخه ده‌ها مشکل امنیتی رو برطرف کرده؛ از آسیب‌پذیری‌های مربوط به اجرای کد از راه دور گرفته تا مشکلاتی مثل حملات DoS، باگ‌های Kernel Stack و خطاهای Use-After-Free.

🧠 - مثل خیلی از پروژه‌های متن‌باز دیگه، بخشی از مشکلات امنیتی جدید FreeBSD هم با کمک ابزارهای مبتنی بر AI/LLM شناسایی شدن؛ موضوعی که کم‌کم داره وارد فرآیند توسعه نرم‌افزارهای بزرگ میشه.

📦 - در بخش نرم‌افزارهای داخلی، FreeBSD 14.5 چندین کامپوننت رو به‌روزرسانی کرده؛ از جمله LLVM 21.1.8، OpenSSL 3.0.21، ncurses 6.6 و XZ 5.8.3.

💻 - در بخش سخت‌افزار هم چند بهبود مهم دیده میشه؛ درایور ACPI حالا مدیریت انرژی مک‌های اپل با دو کارت گرافیک رو بهتر انجام میده، درایور AHCI از کنترلرهای SATA بیشتری پشتیبانی می‌کنه و پشتیبانی از مک‌های قدیمی ۳۲ بیتی اینتل در ASMC حذف شده.

🚀 - پروژه LLVM و کامپایلر Clang حالا از سه دستور جدید پردازنده‌های AMD یعنی RMPOPT، RMPREAD و RMPCHKD پشتیبانی می‌کنن؛ دستورهایی که برای بهبود عملکرد و امنیت در سرورهای مجهز به فناوری AMD SEV-SNP طراحی شدن.

🔐 - اما SEV-SNP چیه؟
این فناوری AMD برای ساخت ماشین‌های مجازی محرمانه (Confidential VM) استفاده میشه؛ یعنی اطلاعات یک ماشین مجازی حتی در برابر دسترسی‌های غیرمجاز از سمت لایه‌های پایین‌تر مثل Hypervisor بهتر محافظت میشن.

⚙️ - مشکل اینجاست که SEV-SNP برای بررسی امنیت حافظه از ساختاری به نام Reverse Map Table (RMP) استفاده می‌کنه و این بررسی‌ها می‌تونن روی عملکرد سیستم تأثیر بذارن.

🧠 - دستور RMPOPT کمک می‌کنه در شرایطی که مشخصه یک بخش بزرگ از حافظه شامل داده‌های ماشین مجازی SEV-SNP نیست، بعضی بررسی‌های اضافی RMP انجام نشن؛ در نتیجه سربار پردازشی کمتر میشه.

📖 - دستورهای RMPREAD و RMPCHKD هم برای خواندن اطلاعات RMP و بررسی وضعیت حافظه‌های خصوصی ماشین‌های مجازی استفاده میشن.