⁉️ - توی اپیزود قبلی با مفهوم اکستنشن‌های گنوم آشنا شدیم و چند افزونه کاربردی رو معرفی کردیم. و گفتیم گنوم به صورت مینیمال طراحی شده و خیلی از قابلیت‌هایی که در دسکتاپ‌هایی مثل KDE به صورت پیش‌فرض وجود دارن، با اکستنشن‌ها قابل اضافه شدن هستن. توی این قسمت هم چند افزونه قدرتمند دیگه رو بررسی می‌کنیم.

1⃣ - مورد اول Note With History
این اکستنشن یه ابزار ساده و کاربردیه که اجازه میده یادداشت‌های سریع داشته باشید و تاریخچه یادداشت‌های قبلی رو نگه دارید. برای کار و یادگیری خیلی مفیده

2⃣ - مورد دوم Tiling Shell
اگه از چیدمان پنجره‌ها به سبک کاشی‌ای (Tiling) خوشتون میاد، این اکستنشن یکی از بهترین گزینه‌ها برای گنومه. بهتون کمک می‌کنه پنجره‌ها رو سریع‌تر مرتب کنید و از فضای صفحه بهتر استفاده کنید

3⃣ - مورد سوم Advanced Alt-Tab Window Switcher
این اکستنشن قابلیت Alt+Tab گنوم رو ارتقا میده و امکانات بیشتری برای جابه‌جایی بین پنجره‌ها ارائه می‌کنه. می‌تونید ظاهر و عملکرد سوییچ بین برنامه‌ها رو شخصی‌سازی کنین

👍 - نسخه 11.1 پروژه اوپن سورس QEMU ریلیز شده. این نسخه بیشتر روی بهبودهای گسترده، رفع باگ ها و ارتقای بخش‌های مختلف تمرکز داره.

👌 - تغییرات:
🔹 پشتیبانی از قابلیت‌های جدید UFS 4.1 شامل:
• شبیه‌سازی Write Booster
• اضافه شدن Host Initiated Defragmentation (HID)
(این مورد بیشتر برای شبیه سازی حافظه های ذخیره سازی مدرن مخصوصا تو سناریو های ARM کاربرد داره)
🔹 بهبود پشتیبانی از معماری RISC-V:
• اضافه شدن extension جدید Zvfbfa
• پشتیبانی از RISC-V Big Endian
🔹 بهبودهای جدید برای معماری ARM و اضافه شدن قابلیت‌های بیشتر CPU های جدید
🔹 ارتقای رابط کاربری (GUI) و بهبودهای متعدد در User-mode emulation

🐧 - شرکت OpenAI نسخه لینوکسی اپلیکیشن دسکتاپ ChatGPT رو منتشر کرد. این نسخه در حال حاضر در مرحله Preview قرار داره و یوزر های لینوکس میتونن آزمایشش کنن.

📌 اپلیکیشن دسکتاپ ChatGPT برای لینوکس از قابلیت‌های زیر پشتیبانی میکنه:
✅ ChatGPT
✅ ChatGPT Work
✅ یکپارچه‌سازی با Codex برای برنامه‌نویسی

👌 - این برنامه برای معماری‌های x86_64 و ARM64 ارائه شده و پکیج‌های Debian (.deb) و RPM هم در دسترس هست.
نسخه لینوکسی این اپلیکیشن روی توزیع‌های زیر تست و تأیید شده:
🐧 Ubuntu 24.04 LTS
🐧 Ubuntu 26.04 LTS
🐧 Debian 13
🐧 Fedora 43 44

🙈 - با ریلیز شدن این نسخه، یوزر های لینوکس دیگه برای استفاده از ChatGPT به نسخه وب یا برنامه‌های غیررسمی محدود نیستن؛ هرچند این برنامه همچنان یک نرم‌افزار بسته (Closed Source) محسوب میشه.

🐧 - نسخه 0.10 ابزار محبوب LACT منتشر شد. این برنامه یکی از ابزارهای گرافیکی قدرتمند لینوکس برای مدیریت، مانیتورینگ و تنظیم کارت‌های گرافیک هست که از GPU های NVIDIA، AMD Radeon و Intel Arc هم پشتیبانی میکنه.

🚀 - مهم‌ترین تغییرات در LACT 0.10:
✅ - اضافه شدن تنظیمات جدید اورکلاک برای کارت‌های NVIDIA
✅ - امکان مدیریت حالت PowerMizer برای بالاترین سطح عملکرد (P-State)
✅ - اضافه شدن قابلیت Voltage Boost برای افزایش ولتاژ و دستیابی به فرکانس‌های بالاتر

🌡️ - بهبود های بخش مانیتورینگ:
✅ - پشتیبانی از سنسور Hotspot در کارت‌های گرافیک NVIDIA Blackwell
✅ - نمایش دمای هر چیپ حافظه به‌صورت جداگانه

🔧 - سایر تغییرات:
✅ - بهبود فرآیند راه‌اندازی اولیه برنامه
✅ - اضافه شدن نمایش مصرف حافظه GTT برای کارت‌های AMD Radeon
✅ - بهبودهای مختلف رابط کاربری و رفع مشکلات

🐧 - نسخه 26.1 با نام Bian-May از توزیع Manjaro Linux منتشر شد. این نسخه جدیدترین انتشار بزرگ این توزیع مبتنی بر Arch Linux هست و مجموعه‌ای از به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری رو به همراه داره.

🖥️ - محیط‌های دسکتاپ جدید
🟢 - ارائه GNOME 50 برای کاربران گنوم
🔵 - ارائه KDE Plasma 6.7 برای طرفداران KDE Plasma
🪶 - ارائه Xfce 4.20 برای کاربرانی که محیط سبک‌تر رو ترجیح میدن

⚙️ - کرنل‌های جدید
🚀 - استفاده از Linux 7.1 Stable به‌عنوان کرنل اصلی
🛡️ - امکان انتخاب کرنل‌های Linux 6.18 LTS و Linux 6.12 LTS

📦 - لینوکس Manjaro بشدت با فلسفه ارچ فاصله داره، همین باعث شده این روز ها خیلی هم محبوب نباشه، این دیسترو مشکلات زیادی داره پیشنهاد میکنیم تو انتخابش تجدید نظر کنید.

😉 - نسخه 3.5 ابزار محبوب Rsync منتشر شد. این نسخه به خاطر تعداد زیاد تغییرات امنیتی
، توسط توسعه‌دهندگان یک انتشار فوق‌العاده مهم (Extraordinary Release) معرفی شده.

🛡️ - در این نسخه ۳۳ مشکل امنیتی برطرف شده که بیشتر اون ها مربوط به مدیریت مسیرها (Path Handling)، پروتکل Daemon و بخش‌های مرتبط با انتقال فایل هستن.

⚠️ - مهم‌ترین تغییرات امنیتی:

🔸 - رفع مشکل امکان خواندن یا انتقال غیرمجاز فایل‌ها از طریق ورودی‌های دارای Symlink
🔸 - رفع امکان نوشتن فایل‌های دلخواه و افزایش سطح دسترسی از طریق مسیرهای خروجی دارای Symlink
🔸 - برطرف شدن چندین آسیب‌پذیری مهم با شناسه‌های CVE

❤️ - نکته برای دوستان عزیزی که نمیدونن چیه:

📂 - این Rsync یکی از ابزارهای قدیمی و پراستفاده تو دنیای لینوکس هست که برای همگام‌سازی فایل‌ها، انتقال اطلاعات و گرفتن بکاپ در سیستم‌ها و سرورها استفاده میشه.

👌 - بند اول: دبیان همیشه ۱۰۰℅ ازاد خواهد ماند:
دبیان قول میده که دبیان و اجزای اصلی سیستم به طور کامل ازاد بمونه و طبق معیار نرم افزار ازاد ( DFSG ) باشه که مشخص میکنه دقیقا چه چیزی ازاده. همچنین دبیان از کسانی که نرم افزار ازاد میسازن حمایت میکنه، افرادی رو هم که از نرم افزار غیر ازاد استفاده میکنند رو رها نمیکنه اما هیچوقت هم سیستم رو جوری نمیسازن که مجبور بشی از نرم افزار غیر ازاد استفاده کنی.
به طور کلی دبیان توی این بخش میگه که: ازادی کاربر یک اصل طراحیه، نه یک ویژگی فرعی.

👍 - بند دوم: به جامعه نرم افزار ازاد برمیگردانیم.
وقتی دبیان نرم افزار جدیدی توسعه میده، اون رو طبق استاندارد DFSG منتشر میکنه و همیشه هم در تلاشند تا بهترین سیستم ممکن رو بسازند.
همچنین دبیان باگ ها رو به سازنده اصلی گزارش میده و تغییرات و بهبود رو به پروژه اصلی برمیگردونه، فرض کنید دبیان یه مشکل تو Firefox پیدا میکنه و این باگ رو رفع میکنه، دبیان نمیگه این اصلاح برای ما باشه، بلکه دبیان به پروژه گزارش میده تا همه کاربر ها ازش بهره ببرند.

😅 - مقایسه نانو و ویم یکی از بحث های قدیمی دنیای گنو لینوکس هست، اما واقعیت اینه که اصلا برای یک هدف یکسان طراحی نشدن.
به طور خلاصه اگه بخوایم فرض بگیریم:
نانو: یه ویرایشگر ساده متنی دم دستی
ویم: ابزار ویرایش حرفه ای برای کسی که میخواهد با متن مثل یک ابزار مهندسی رفتار کند.

🥶 - نانو معمولا همه جا پیدا میشه، تو هر سروری هست. برای ادیت فایل های دم دستی خیلی خوبه، یادگیریش هم کاری نداره. شما فرض بگیر که میخوای دستور زیر رو وارد کنی:

sudo nano /etc/apt/sources.list

نانو تر تمیز میاد و راهنماش هم زیر تصویر کاملا لیست شده.

😶 - اما vim از نسل قبل ادیتور های یونیکس یعنی vi اومده. ایده اصلی vim اینه؛ دستت رو از کیبورد برندار و فقط تایپ کن.
به عنوان مثال شما تایپ میکنی:

vim file.txt

اولین چیزی که کاربر تازه کار رو گیج میکنه اینه که مثل nano نمیتونی همون لحظه تایپ کنی. چون ویم چندین حالت داره مثل Normal Mode و یا Insert Mode و چیزای دیگه.

😵‍💫 - اما قدرت vim کجاست؟
شما تو کامنت ها بهمون بگید🫠

🤡 - بعضی از کاربر های گرافیک های AMD خبر از پرش تصویر، فلیکر و ناهنجاری های تصویری میدن، همچنین لگ های وحشتناکی هم دیده شده. علت؟ بنظر میرسه بخش قابل توجهی از اون مربوط به کازمیک و نحوه تعامل اون با Mesa, Wayland و درایور های گرافیکی مربوط باشه.

👌 - حتی تو کارت های خفنی مثل RX 7900 XTX هم این مشکلات دیده شده. این نشون میده این موضوع ربطی به سخت افزار قدیمی و جدید، یا ضعیف و قوی نداره و کازمیک به طور کلی درحال حاضر ناسازگاری هایی داره، یکی از کاربر ها هم گزارش داده که GPU اون موقع کار ریست شده و باعث شده تب های بازش بپرن.

🥰 - البته این به معنی خراب بودن پاپ او اس برای همه نیست، این مشکلات وابسته به GPU، مانیتور، رفرش ریت و VRR هستن. که امیدواریم در اینده حل بشن.

⚙️ - بعضی خطاهای سخت‌افزاری روی GPU های اینتل میتونن دستگاه رو وارد یه وضعیت دائمی کنن که حتی PCIe Reset یا Reload کردن درایور هم قادر به بازیابی اون نباشه.

🔧 - برای حل این مشکل، درایور Xe قراره از قابلیت جدیدی به اسم Cold Reset Recovery پشتیبانی کنه که امکان Power Cycle کامل GPU رو برای بازیابی از این خطاها فراهم میکنه.

🔋 - در کنار این، Intelligent Bias Control v3 یا IBC v3 هم برای گرافیک یکپارچه Xe3 در پردازنده‌های Panther Lake فعال میشه که قراره مدیریت مصرف انرژی رو در workload هایی مثل گیمینگ بهبود بده.

📦 - پشتیبانی از DRM_RAS Netlink، بهبود مدیریت خطاهای PCI و چند قابلیت دیگه هم در این مجموعه تغییرات قرار دارن.

🐧 - این تغییرات برای Linux 7.4 ارسال شدن و انتظار میره این نسخه در اواخر اکتبر وارد Merge Window بشه.

🧪 - نسخه systemd 262-rc1 به‌عنوان اولین Release Candidate نسخه جدید systemd منتشر شده و تغییرات مختلفی رو با خودش آورده.

📦 - حالا systemd تعدادی Unit File رو به‌صورت داخلی در خودش داره و در صورت عدم دسترسی به فایل‌های روی دیسک، میتونه از نسخه‌های داخلی برای shutdown، reboot و multi-user استفاده کنه.

🐳 - همچنین امکان ساخت systemd به‌صورت یک باینری استاتیک برای کانتینرهای بسیار کوچک فراهم شده.

🔄 - پشتیبانی از Live Update Orchestrator هم گسترش پیدا کرده و Service Unitها حالا گزینه‌ی LUOSession= رو دارن.

🖥️ - و systemd-vmspawn حالا علاوه بر AMD SEV-SNP، از Intel TDX برای Confidential Computing هم پشتیبانی میکنه.

🔐 - بهبودهایی برای systemd-homed، systemd-cryptenroll، systemd-coredump، نصب‌های بدون دخالت کاربر و NUMA هم در این نسخه وجود داره.

🐧 - درحال حاضر systemd 262-rc1 نسخه آزمایشی محسوب میشه و برای تست و پیدا کردن باگ‌ها منتشر شده.

😄 - ترجمه: وقتی برای اولین بار از گرافیک داخلی به گرافیک مجزا مهاجرت میکنی

🚀 - نسخه Audacity 4.0 منتشر شده و این بار فقط با چند قابلیت جدید روبه‌رو نیستیم؛ این نسخه یک تغییر بزرگ زیرساختی رو تجربه کرده و رابط کاربری این ویرایشگر صوتی محبوب بعد از سال‌ها از wxWidgets به Qt6 منتقل شده.

🖥️ - این مهاجرت باعث میشه Audacity تجربه‌ای مدرن‌تر داشته باشه؛ از پشتیبانی بهتر از نمایشگرهای HiDPI گرفته تا هماهنگی بیشتر با محیط‌های دسکتاپ امروزی.

✂️ - در این نسخه مدل جدیدی برای ویرایش کلیپ‌ها معرفی شده؛ حالا کلیپ‌ها راحت‌تر گروه‌بندی میشن، آزادی بیشتری برای جابه‌جایی دارن و ابزار اختصاصی Split هم اضافه شده.

📁 - فرمت پروژه جدید .aup4 هم معرفی شده. پروژه‌های قدیمی با فرمت .aup3 همچنان قابل باز شدن هستن و امکان تبدیل به فرمت جدید وجود داره.

🐧 - کاربران لینوکس هم میتونن از نسخه AppImage استفاده کنن تا بدون وابستگی به مخازن توزیع‌ها، نسخه جدید رو تجربه کنن.

🦀 - در تغییرات جدید Linux 7.3، قابلیت امنیتی RandStruct در بعضی شرایط به‌صورت پیش‌فرض فعال نخواهد بود تا مسیر استفاده از Rust در کرنل لینوکس راحت‌تر بشه.

🔐 - توضیح برای دوستانی که نمی‌دونن؛ RandStruct یک مکانیزم امنیتی هست که چیدمان بعضی ساختارهای حساس کرنل رو هنگام کامپایل به‌صورت تصادفی تغییر میده تا حملات مبتنی بر حافظه سخت‌تر بشن.

⚙️ - مشکل این بود که RandStruct فعلاً با Rust Kernel Support سازگاری کامل نداره و فعال بودنش باعث می‌شد Rust در پیکربندی‌های تستی مثل allmodconfig غیرفعال بشه.

🛠️ - حالا وقتی سیستم دارای Rust toolchain و پشتیبانی Rust برای معماری موردنظر باشه، RandStruct به‌صورت پیش‌فرض خاموش میشه تا توسعه و تست Rust در کرنل راحت‌تر انجام بشه.

🛡️ - البته این قابلیت حذف نشده و کاربران همچنان می‌تونن با کانفیگ سفارشی کرنل، RandStruct رو فعال کنن.

💰 - شرکت NVIDIA رسماً اعلام کرده که Hugging Face، یکی از مهم‌ترین پلتفرم‌های اشتراک‌گذاری مدل‌ها، دیتاست‌ها و ابزارهای هوش مصنوعی، رو با مبلغ ۱۲.۹۳ میلیارد دلار خریداری می‌کنه.

🤗 - این خرید می‌تونه تأثیر بزرگی روی اکوسیستم Open Source AI داشته باشه؛ چون Hugging Face یکی از اصلی‌ترین مراکز توسعه و انتشار مدل‌های Open Weight محسوب میشه و میلیون‌ها توسعه‌دهنده از اون استفاده می‌کنن.

🌱 - از طرفی، ورود منابع و زیرساخت‌های انویدیا می‌تونه باعث رشد سریع‌تر پروژه‌های متن‌باز، بهبود ابزارهای توسعه، ارزیابی مدل‌ها و دسترسی راحت‌تر به هوش مصنوعی بشه.

⚠️ - اما این اتفاق یک سؤال مهم هم ایجاد می‌کنه: آیا یک پلتفرم بزرگ متن‌باز وقتی زیرمجموعه یک شرکت بزرگ تجاری قرار می‌گیره، همچنان به همان اندازه مستقل باقی می‌مونه؟

🔓 - انویدیا اعلام کرده Hugging Face همچنان یک پلتفرم باز باقی می‌مونه، از مدل‌های Open Source و Open Weight پشتیبانی می‌کنه و کاربران مجبور به استفاده از سخت‌افزار یا سرویس‌های NVIDIA نخواهند بود.