طب، تشریح و آناتومی

در «نهج البلاغة» و در بسيارى از جوامع و مصادر روايى فريقين در ذيل وصيّت حضرت امام اميرالمؤمنين على عليه السلام به فرزندانش امام حسن و امام حسين عليهما السلام پس از ضربت خوردنش از ابن ملجم آمده است كه:
«ألا لايُقْتَلَنَّ بى إلّا قاتِلى. انظُروا إذا أنا مُتُّ مِن ضَرْبِتِه هذه فاضرِبوهُ ضَربَةً بِضربةٍ و لايُمْثَلُ بالرَجُلِ فإنّى سمعتُ رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم يقول: إيّاكم وَ المُثلَةَ و لو كان بالكلبِ العَقُور.»
ترجمه: آگاه باشيد كه به كشته شدن من نبايد كسى - بجز كشنده ى من - كشته شود. پس بزنيد او را (قاتل مرا) يك بار زدنى در ازاى يك بار زدنش (يك ضربت شمشير در مقابل يك ضربت شمشيرش)، و آن مرد (يعنى ابن ملجم) نبايد مثله بشود؛ زيرا كه از رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم شنيدم كه فرمود: از مثله حذر كنيد، اگرچه به سگ گزنده باشد.
ابن ابى الحديد در پايان شرح همين وصيّت از رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم روايت نقل كرده است كه فرمود:
«لا مُثلَةَ، المُثْلَةُ حَرامٌ.»
و بدين مفاد و مضمون در نهى از مثله، روايات ديگر نيز در جوامع روايى فريقين مروى است.
در «منتهى‌الأرب فى لغة‌العرب» گويد:
«مثله بالضم: گوش و بينى بريدگى، اسم مصدر است. مثله به ضم الثاء و سكونها: عقوبت و كارى كه بدان عبرت گيرند. مَثُولات و مَثُلات جمع.»
طبرسى در «مجمع‌البيان» در تفسير كريمه ى:(وَ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلاٰتُ) گويد:
«المثلات: العقوبات، واحدها مثلة بفتح الميم و ضم الثاء و من قال فى الواحد: مثلة بضم الميم و سكون الثاء قال فى الجمع: مثلات بضمتين نحو غرفة و غرفات.»
فيروزآبادى در «قاموس‌اللغة» گويد:
«مَثَلَ بِفلانٍ مَثْلاً و مُثْلَةً بالضم: نَكَّلَ كمَثَّل تَمثيلاً و هى المَثُلَة بضم الثاء و سكونها.»
راقم گويد: با تتبع تام در كتب اصيل لغت عرب مانند «صحاح» جوهرى، «جمهره» ى ابن‌دريد، «نهايه» ى ابن‌اثير، «قاموس» فيروزآبادى، «تاج‌العروس» زبيدى، «مفردات» راغب، «مجمع» طريحى و «معياراللغه» ى شيرازى دانسته مى‌شود كه مُثلَه مثل مَثُله، به معناى صرف بريدن عضو يا اعضاى آدمى - مثلاً - نيست، بلكه بريدن از روى قهر و غضب و تشفّى غيظ و عقوبت و عبرت و تشويه ى خلقت و زشت نمودن هيأت است. لذا ابن‌ميثم در «شرح نهج البلاغة» در ذيل شرح وصيّت ياد شده در بيان نهى از مثله فرموده است:
«و ذلك لِما فى المُثْلَةِ مِن تعدّى الواجبِ و قَسوة القلب و شفاء الغيظ، و كلّ ذلك رذائل يجب الانتهاء عنها.»

•┈┈••✾☘️🕊☘️✾••┈┈•
کانال مطالب تشریح و آناتومی 👇

🌸🌺🌼 @dissection786

👍1

1.86K views10:49