يادداشت‌ها

نه به ادبیات فارسی و نه به تاریخ ایران!

اگر بخواهید نظر مرا درباره تشکیلات سازمان اوقاف و امور خیریه در دو دهه اخیر بدانید، می‌توانم بگویم تشکیلاتی است که زبان ادبیات فارسی و تاریخ ایران برای مسئولانش نه تنها اهمیت ندارد بلکه غیرمرتبط محسوب می‌شود.
وقتی پس از سه معلمی در کازرون و تهران در سال ۱۳۷۶ برای کار به این سازمان رفتم از دانشگاه آزاد واحد فسا لیسانس ادبیات فارسی داشتم. دانشگاهی که به لطف استاد بسیار محترم و فرهیخته جناب دکتر منصور رستگار فسایی، گروهی از استادان دانشگاه شیراز را با خود همراه داشت.
پس از چند سال کار روزمزد مسئولان سازمان رشته ادبیات فارسی را غیرضروری دانستند و فارغ التحصیلان این رشته را از تبدیل وضعیت و جذب از طریق آزمون استخدامی نادیده گرفته و حذف کردند. این سهمیه را به چند رشته دیگر مثل مدیریت دولتی، علوم قرآنی، فقه و حقوق اضافه کردند.
پس از هفده سال که دوباره‌ ادامه تحصیل دادم و در رشته تاریخ ایران دانشگاه علوم و تحقیقات تهران خدمت اساتید بسیار محترم و ارزشمندی رسیدم که از دانشگاه شهید بهشتی تشریف می آوردند، درس خواندم و فارغ‌التحصیل شدم این بار هم سازمان اوقاف اعلام کرد به رشته تاریخ حتی تاریخ اسلام نیاز ندارد و سهمیه آن را به رشته‌های دیگر اضافه کرد.
من هم چنان با قریب سی سال خدمت در آموزش و پرورش و پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و اکثرا در سازمان اوقاف و امورخیریه، یک کارگر-کارمند غیردولتی و پژوهشگر مستقل هستم.
بهرحال، نادیده گرفتن این دو رشته برای تشکیلاتی که چند قرن سابقه اداری و متون نوشتاری دارد سبب شده تا در اجرای مفاد موقوفات بیش از پیش در مشکلات فروبرود:

۱. بی اعتنایی به مکان و زمان تاسیس وقف (مرزبندیهای جغرافیایی و قومی و طایفه ای) و عمومی سازی در راستای سیاستهای جناحی و گروهی
به عبارت دیگر سازمان اوقاف به‌این تشخیص رسیده است که فلان پیرمرد و پیرزن و حتی کدخدا و مالکی که در فلان روستا زندگی می‌کرده و دغدغه‌ای بجز مرزبندی منزل و مزرعه و باغ و ده اش را نداشته چون بطور کاملا مشخص قید نکرده درآمدش حتما باید در همین روستای فلان شهر فلان استان هزینه گردد پس ما امروز بدون هیچ ایراد شرعی و عرفی، مصلحت می‌دانیم و مختار هستیم آن را در هر جایی و هر طوری که تشخیص دادیم هزینه کنیم هرچند اهالی آن روستا ناراضی و معترض هم باشند.

۲. ناآشنایی با ادبیات تاریخی و برداشت و تفسیر ناصواب از واژگان و متن.
سوای اصطلاحات، واژگان در طول زمان چند معنایی می شوند. مثلا واژه حفاظ در عبارت "سهمی درآمد به حفاظ اختصاص دارد" مربوط دوره صفوی.
حال سوال این است: آیا از این سهم می‌توان هزینه‌های نرده کشی و دوربین مداربسته را تأمین نمود. فقط می‌گویم نه. اما چرا؟

۳. تلاش برای کمرنگ کردن وقف خاص (اولادی)
توهمات اقتصادی جای انديشه‌های اقتصادی را اشغال کرده است. هر فردی ممکن با خواندن یک مقاله یا با جستجو در گوگل و دو بار سفر به دبی و چین دچار این توهم شود که به عمق مسائل اقتصادی راه پیدا کرده است. گذشته تاریخی بناگاه در چشم ضعیف و ذهن آشفته اش حقیر می‌شود. حافظه تاریخی و کلمات و اسامی و ... را الفاظ بی‌معنایی فرض می‌کند. بنظرش می رسد که گذشته، گذشته است، چه رسد به خانواده و خاندان. ازینرو به خود می‌گوید یعنی چه که امروز باید درآمد فلان هکتار زمین در اختیار بازماندگان فلان کس باشد آن هم مشتی آدم ... . یعنی فقط، روی گوشه شکسته لیوان متمرکز می‌شود و افرادی را که به دلايل مختلف از تحصیلات بازمانده‌اند و تا کمر در سطل زباله خم شده‌اند نمی‌بینند اما اگر پیامدهای بهداشتی درمانی و فرهنگی و اقتصادی هر دو وضعیت و گروه را با هم مقایسه می‌کردند متوجه می‌شدند باید قدردان این واقفان باشند که هزاران فرد تحصیلکرده را در خانواده خود برای خدمت به کشور و بشریت پرورش داده‌اند.
ازینرو افراد با توجه به منصبی چند روزه ضربات مهلکی به این موقوفات وارد می کنند که آیندگان معایب آن را به چشم خواهند دید.

احتمال داشت اگر مسئولان سازمان اوقاف ادبیات فارسی و تاریخ ایران و اسلام خوانده بودند مسیر دیگری پیش گرفته بودند.

904 viewsOmid Reza'i, edited 05:38