مقدمۀ برت فراگنر بر گنجینۀ فرامین فارسی پادشاهان
https://ganjineh.nlai.ir/article_1343.html
در این ترجمه چهار اشتباه یا سهوالقلم برجسته هست که نتوانستم نگویم، یکی "دیپلماتیک" که می بایست "سندشناسی" می شد و دیگری "دیپلمات" که منظور "سندشناس"، و "دیپلماتهای ایرانی" که منظور "سندشناسان ایرانی" است و بالاخره اسم سندشناس ترکی و فارسی اهل مجارستان "لایوس فتکته" که صحیح آن "لایوس فِکِته" (۱۸۹۱-۱۹۶۹ Lajos Fekete) است. متاسفانه این محقق نامدار در میان ما ایرانیان ناشناخته است.
https://ganjineh.nlai.ir/article_1343.html
در این ترجمه چهار اشتباه یا سهوالقلم برجسته هست که نتوانستم نگویم، یکی "دیپلماتیک" که می بایست "سندشناسی" می شد و دیگری "دیپلمات" که منظور "سندشناس"، و "دیپلماتهای ایرانی" که منظور "سندشناسان ایرانی" است و بالاخره اسم سندشناس ترکی و فارسی اهل مجارستان "لایوس فتکته" که صحیح آن "لایوس فِکِته" (۱۸۹۱-۱۹۶۹ Lajos Fekete) است. متاسفانه این محقق نامدار در میان ما ایرانیان ناشناخته است.
Ottoman -Turkish Diplomatics_135-154.pdf
610.3 KB
مقاله ای ارزشمند درباره تاریخ سندشناسی ترکی عثمانی و نقش برجسته محققان مجاری و البته خارجی در این امر
پس از پایان آخرین روز کاری ۱۴۰۲ در ۲۸ اسفندماه به خیابان انقلاب و یکراست به کتابفروشی افق رفتم. به قفسه "سفرنامه" رسیدم. فقط یک کتاب و یک سفرنامه بالاخره توجه مرا به خود جلب کرد، چاپ سوم کتاب شیمل که در سال ۱۳۹۶ نشر افکار با ترجمه سید سعید فیروزآبادی روانه بازار کرده بود، فقط به بهای ۵۰ هزار تومان. در اینترنت بیش از ۵۰۰ هزار تومان و البته ناموجود.
از این همه هوش، سفر و دیدار حیرت کردم. او پس از سالها تدریس عرفان اسلامی در هاروارد و در مراسم تودیع یک سخنرانی ارائه می دهد و یکی از حضار اولین جلسات او در سال ۱۹۷۰ جان کارمند وزارت خارجه آمریکاست که در ۱۹۸۰ جزء گروگان هاست. آنها دوباره در سال ۱۹۹۲ پس از سخنرانی همدیگر را می بینند و جان اجازه میخواهد که نکته ای برای سخنان او بیفزاید و آن این است: در آن دوره اشعار رومی و اقبال را می خواندم و ازینرو رفتار نگهبانان با من کاملا متفاوت بود و مرا از خود می دانستند و به عنوان کسی که بهترین بخش فرهنگشان را میشناخت.
شمیل ادامه می دهد: آیا پایانی زیباتر از این برای ۲۵ سال تدریس وجود دارد: شعر عرفانی به عنوان میانجی دو دنیای ظاهرا متخاصم.
از این همه هوش، سفر و دیدار حیرت کردم. او پس از سالها تدریس عرفان اسلامی در هاروارد و در مراسم تودیع یک سخنرانی ارائه می دهد و یکی از حضار اولین جلسات او در سال ۱۹۷۰ جان کارمند وزارت خارجه آمریکاست که در ۱۹۸۰ جزء گروگان هاست. آنها دوباره در سال ۱۹۹۲ پس از سخنرانی همدیگر را می بینند و جان اجازه میخواهد که نکته ای برای سخنان او بیفزاید و آن این است: در آن دوره اشعار رومی و اقبال را می خواندم و ازینرو رفتار نگهبانان با من کاملا متفاوت بود و مرا از خود می دانستند و به عنوان کسی که بهترین بخش فرهنگشان را میشناخت.
شمیل ادامه می دهد: آیا پایانی زیباتر از این برای ۲۵ سال تدریس وجود دارد: شعر عرفانی به عنوان میانجی دو دنیای ظاهرا متخاصم.
شیراز، باغ موزه نظامی عفیف آباد (موزه تسلیحات رایج سبک صفوی و عثمانی، قاجار، پهلوی)
تا قبل از سال ۱۳۰۹ در ایران تفنگهای مختلفی کاربرد داشت. در این موزه تنوع سلاح های سبک شکاری و جنگی انگلیسی، بلژیکی، آلمانی، ایتالیایی، اتریشی، آمریکایی خیره کننده و کاملا قابل لمس است، از جمله مارتینی، لی-انفیلد، انفیلد ام ۱۹۱۷، ماوزر، برنو.
رضا شاه پهلوی که به خطرات استفاده سربازان از تفنگهای متفاوت آگاه بود تصمیم به انتخاب یک تفنگ سازمانی برای ارتش ایران گرفت، در روز هفتم بهمن ماه ۱۳۰۹ (۲۷ ژانویه ۱۹۳۰) در پی یک بررسی طولانی، رضاشاه پهلوی که فرمانده کل نیروهای مسلح بود موافقت کرد که یکی از مدلهای «ماوزر» پس از یک دوره آزمایش چندساله، تفنگ رسمی ارتش ایران شود.
(https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D9%81%D9%86%DA%AF_%D8%A8%D8%B1%D9%86%D9%88)
گفتنی است این موزه متاسفانه هیچ متخصص اسلحه ای ندارد. شناسنامه آنها بسیار ابتدایی است، امیدوارم در سالهای بعد افراد متخصصی شناسنامه هایی دقیق و تخصصی برای آنها فراهم آورند. وضعیت فهرست نویسی اسحله های انفرادی در ایران به مراتب از فهرست نویسی اسناد فارسی ضعیف تر و بدتر است.
تا قبل از سال ۱۳۰۹ در ایران تفنگهای مختلفی کاربرد داشت. در این موزه تنوع سلاح های سبک شکاری و جنگی انگلیسی، بلژیکی، آلمانی، ایتالیایی، اتریشی، آمریکایی خیره کننده و کاملا قابل لمس است، از جمله مارتینی، لی-انفیلد، انفیلد ام ۱۹۱۷، ماوزر، برنو.
رضا شاه پهلوی که به خطرات استفاده سربازان از تفنگهای متفاوت آگاه بود تصمیم به انتخاب یک تفنگ سازمانی برای ارتش ایران گرفت، در روز هفتم بهمن ماه ۱۳۰۹ (۲۷ ژانویه ۱۹۳۰) در پی یک بررسی طولانی، رضاشاه پهلوی که فرمانده کل نیروهای مسلح بود موافقت کرد که یکی از مدلهای «ماوزر» پس از یک دوره آزمایش چندساله، تفنگ رسمی ارتش ایران شود.
(https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D9%81%D9%86%DA%AF_%D8%A8%D8%B1%D9%86%D9%88)
گفتنی است این موزه متاسفانه هیچ متخصص اسلحه ای ندارد. شناسنامه آنها بسیار ابتدایی است، امیدوارم در سالهای بعد افراد متخصصی شناسنامه هایی دقیق و تخصصی برای آنها فراهم آورند. وضعیت فهرست نویسی اسحله های انفرادی در ایران به مراتب از فهرست نویسی اسناد فارسی ضعیف تر و بدتر است.
توپ اهدایی امپراتور ممالک روسیه به عباس میرزا در سال ۱۸۲۸/ ۱۲۴۳ ق./ ۱۲۰۶ ش (شیراز، باغ موزه نظامی عفیف آباد)
https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AF%D9%88%D9%85_%D8%AC%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87
https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AF%D9%88%D9%85_%D8%AC%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87
شیراز، زیارت مقبره روزبهان بقلی، ساکت با درب گشاده بی هیچ زائری. امروز، اذان ظهر
سالها قبل شیمل به شیراز آمد و این مقبره را زیارت کرد و در بخش مربوط به ایران کتاب "زندگی غربی شرقی من" چنین نوشت:
سالها بعد [از جشنهای ۲۵۰۰ ساله] در شیراز مقبره روزبهان بقلی را که آثار جذابش را کُربَن گردآوری و متشر ساخته بود، زیارت کردم. روزبهان در اندیشه خود به ابرهای سرخ رنگ نگریسته و گفته بود گه گل سرخ عشق الهی چنین رنگی به این ابرها داده است. این نگرش را فقط صوفیان شیراز ممکن بود داشته باشند.
https://rch.ac.ir/article/Details?id=6584
سالها قبل شیمل به شیراز آمد و این مقبره را زیارت کرد و در بخش مربوط به ایران کتاب "زندگی غربی شرقی من" چنین نوشت:
سالها بعد [از جشنهای ۲۵۰۰ ساله] در شیراز مقبره روزبهان بقلی را که آثار جذابش را کُربَن گردآوری و متشر ساخته بود، زیارت کردم. روزبهان در اندیشه خود به ابرهای سرخ رنگ نگریسته و گفته بود گه گل سرخ عشق الهی چنین رنگی به این ابرها داده است. این نگرش را فقط صوفیان شیراز ممکن بود داشته باشند.
https://rch.ac.ir/article/Details?id=6584
نگاهی دوباره به تقسیم بندی موضوعات فقهی، قسمت اول:
الف. موضوعات مربوط به خانواده
۱. نکاح، شامل شرایط عقد نکاح، محارم (کسانی که ازدواجشان یا یگدیگر حرام است)، دو نوع نکاح (دائم و منقطع)، نشوز (سرپیچی هر یک از زن و مرد از وظایفشان)، نفقات (لزوم اداره اقتصادی زن و فرزند توسط پدر خانواده)
۲. طلاق، بر هم زدن پیمان ازدواج، منفورترین حلال نزد خداوند.
طلاق یا بائن است یا رجعی:
طلاق بائن، آن نوع طلاقی است که زن و مرد پس از تحقق آن نمی توانند به یکدیگر رجوع کنند. برای تین نوع طلاق انواع و شرایط مختلفی تعریف شده است مثل در نوبت سوم یا ششم که تا وقتی زن با مرد دیگری ازدواج نکند شوهر اول نمی تواند با او ازدواج کند.
طلاق رجعی، طلاقی است که مرد می تواند قبل از آنکه عدّه زن منقضی نشده، رجوع کند و طلاق را نادیده بگیرد.
۳. خُلع و مبارات دو نوع طلاق بائن است. خلع کراهت از طرف زن است و مبارات طرفینی است. در هر دو حالت زن مهریه خود را یا مبلغی را به مرد می دهد تا او را طلاق دهد.
۴. ظِهار یا طلاق دوره جاهلیت که اسلام برای آن کفاره تعیین کرده است، آزادی یک بنده یا دو ماه روزه پی در پی یا اطعام شصت مسکین.
۵. ایلاء سوگندی خاص از طرف مردی برای زجر دادن زنش. نقض سوگند همه جا حرام است مگر در این مورد که واجب است.
۶. لعان نوعی مباهله یا نفرین طرفینی است.
۷. ارث
۸. وصیت که سه نوع است: تملیکیه، عهدیّه، فکّیّه
الف. موضوعات مربوط به خانواده
۱. نکاح، شامل شرایط عقد نکاح، محارم (کسانی که ازدواجشان یا یگدیگر حرام است)، دو نوع نکاح (دائم و منقطع)، نشوز (سرپیچی هر یک از زن و مرد از وظایفشان)، نفقات (لزوم اداره اقتصادی زن و فرزند توسط پدر خانواده)
۲. طلاق، بر هم زدن پیمان ازدواج، منفورترین حلال نزد خداوند.
طلاق یا بائن است یا رجعی:
طلاق بائن، آن نوع طلاقی است که زن و مرد پس از تحقق آن نمی توانند به یکدیگر رجوع کنند. برای تین نوع طلاق انواع و شرایط مختلفی تعریف شده است مثل در نوبت سوم یا ششم که تا وقتی زن با مرد دیگری ازدواج نکند شوهر اول نمی تواند با او ازدواج کند.
طلاق رجعی، طلاقی است که مرد می تواند قبل از آنکه عدّه زن منقضی نشده، رجوع کند و طلاق را نادیده بگیرد.
۳. خُلع و مبارات دو نوع طلاق بائن است. خلع کراهت از طرف زن است و مبارات طرفینی است. در هر دو حالت زن مهریه خود را یا مبلغی را به مرد می دهد تا او را طلاق دهد.
۴. ظِهار یا طلاق دوره جاهلیت که اسلام برای آن کفاره تعیین کرده است، آزادی یک بنده یا دو ماه روزه پی در پی یا اطعام شصت مسکین.
۵. ایلاء سوگندی خاص از طرف مردی برای زجر دادن زنش. نقض سوگند همه جا حرام است مگر در این مورد که واجب است.
۶. لعان نوعی مباهله یا نفرین طرفینی است.
۷. ارث
۸. وصیت که سه نوع است: تملیکیه، عهدیّه، فکّیّه
قسمت دوم نگاهی دوباره به موضوعات فقهی
ب. موضوعات مربوط به اجتماع
۱. صلح، معمولا مربوط به اختلاف در حقوق عرفی و مالی است.
۲. هِبَه به معنی بخشش. انسان حق دارد مال خود را ببخشد. هبه یا معوضه (در مقابل بخشش خود پولی می گیرد ازینرو غیرقابل برگشت است) و یا غیرمعوضه (در قابل بخشش پولی نمی گیرد اما که به خویشاوندانش داده باشد و تلف شود غیرقابل برگشت است) می باشد.
۳. وقف و صدقه که عین برای همیشه از ملکیت مالک خارج می شود.
۴. سکنی و حبس با آنکه شبیه وقف است اما منافع عین تا مدت معینی برای مصارف خیریه هزینه می گردد و یا حق سکنی تا مدتی معین در اختیار مستحق قرار داده می شود یعنی پس از انقضای مدت ملک شخصی مالک اولی خواهد شد.
۵. لُقَطَه یعنی مال (حیوان یا غیر حیوان) پیدا شده که صاحب آن مشخص نیست. اگر خطری متوجه حیوان نباشد یابنده حق ندارد آن را در اختیار بگیرد والا باید دنبال صاحبش بگردد، تا یک سال. اگر صاحبش پیدا شد باید به او تحویل بدهد، اگر نشد مجهول المالک است و باید با اجازه حاکم شرع برای فقرا هزینه گردد. اگر میوه باشد می تواند آن را مصرف کند و عوض آن را صاحبش بدهد یا به فقرا صدقه دهد.
۶. ودیعه نوعی امانت است که استفاده از آن بدون اذن مالک جایز نیست. سپردن مالی نزدیک یک نفر و نایب گرفتن او از جانب خود برای نگهداری مال. اگر مال در این مدت تلف شد و شخص تقصیری در این کار نداشته باشد، از خسارت معاف است.
۷. عاریه همانند ودیعه نوعی امانت است تا پس از بهره برداری برگرداند.
ب. موضوعات مربوط به اجتماع
۱. صلح، معمولا مربوط به اختلاف در حقوق عرفی و مالی است.
۲. هِبَه به معنی بخشش. انسان حق دارد مال خود را ببخشد. هبه یا معوضه (در مقابل بخشش خود پولی می گیرد ازینرو غیرقابل برگشت است) و یا غیرمعوضه (در قابل بخشش پولی نمی گیرد اما که به خویشاوندانش داده باشد و تلف شود غیرقابل برگشت است) می باشد.
۳. وقف و صدقه که عین برای همیشه از ملکیت مالک خارج می شود.
۴. سکنی و حبس با آنکه شبیه وقف است اما منافع عین تا مدت معینی برای مصارف خیریه هزینه می گردد و یا حق سکنی تا مدتی معین در اختیار مستحق قرار داده می شود یعنی پس از انقضای مدت ملک شخصی مالک اولی خواهد شد.
۵. لُقَطَه یعنی مال (حیوان یا غیر حیوان) پیدا شده که صاحب آن مشخص نیست. اگر خطری متوجه حیوان نباشد یابنده حق ندارد آن را در اختیار بگیرد والا باید دنبال صاحبش بگردد، تا یک سال. اگر صاحبش پیدا شد باید به او تحویل بدهد، اگر نشد مجهول المالک است و باید با اجازه حاکم شرع برای فقرا هزینه گردد. اگر میوه باشد می تواند آن را مصرف کند و عوض آن را صاحبش بدهد یا به فقرا صدقه دهد.
۶. ودیعه نوعی امانت است که استفاده از آن بدون اذن مالک جایز نیست. سپردن مالی نزدیک یک نفر و نایب گرفتن او از جانب خود برای نگهداری مال. اگر مال در این مدت تلف شد و شخص تقصیری در این کار نداشته باشد، از خسارت معاف است.
۷. عاریه همانند ودیعه نوعی امانت است تا پس از بهره برداری برگرداند.