اذا اِنتَهى الكَلام بَيني و بَينك و تَقطعت سُبل الوِصال و اِفترَقنا و عُدنا غرباء تعرف عليّ مجدداً

اگر میان من و تو سخن پایان یافت و راه‌های وصال قطع شدند و از هم جدا و با هم غریبه گشتیم
از نو با من آشنا شو..

#نزار_قبانی
#مطالعات_دیالوگ
#باشگاه_اندیشه
@dialogeschool
@bashgahandishe

دهباشی و میدان‌داریِ گفت‌وگو

📝هادی خانیکی

دهباشی از میدان‌داران گفت‌وگو در ایران است، آن هم گفت‌وگوهای فرهنگی و میدان مقدم در گفت‌وگو میدان فرهنگ است. به دلایل مختلف می‌توان گفت كه نیاز اساسی ایران امروز نیاز به گفت‌وگو است یعنی به میزانی كه گام در مسیر گفت‌وگوی فرهنگی بگذاریم و در آن توانا شویم، بهتر می‌توانیم به حوزه‌های دیگر حتی به حوزه‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بپردازیم. گفت‌وگو یك مفهوم تزیینی نیست. گفت‌وگو فهم و خلق معنایی مشترك و یاد گرفتن نقش‌آفرینی در كنار همدیگر و نه در برابر هم است. فهم و توانش گفت‌وگوهایی از این دست حداقل پنج لازمه دارد. اول اینكه بتوانیم این پیش‌فرض را بپذیریم كه گفت‌گو و تفاهم بر ستیزه و منازعه و دوری از همدیگر، اولویت و ارجحیت دارد. دوم اینكه مقوله‌های اصلی گفت‌وگو را از جنس فرهنگ بدانیم. سوم اینكه بپذیریم كه گفت‌وگو بدون پذیرش تنوع و تفاوت ناممكن است. در جهانی به سر می‌بریم- چه جهان بزرگ‌تر ما و چه جهان ایرانی ما- كه واقعیت آنها سرشار از تنوع‌ها و تفاوت‌هاست. چهارم اینكه به مبانی اخلاقی و رفتار مدنی و پیشینگی اخلاق در گفت‌وگو توجه كنیم. پنجم اینكه قدرت فهم و تحمل اقتضائات و سازوكارهای ورود به میدان گفت‌وگو را داشته باشیم. با این مبانی و مقدمات است كه می‌توان تلاش‌ها و رهاوردهای دهباشی را ارج نهاد.

اگرچه فرهنگ‌ورزان، مساله ایران را «ضعف گفت‌وگو» می‌دانند، اما باید در كنار آن سخن جامعه‌شناسان و صاحب‌نظران علوم اجتماعی را نیز شنید كه مساله ایران را عمدتا «تهدید» یا زوال همبستگی اجتماعی می‌دانند. تضعیف یا زوال همبستگی اجتماعی یعنی ناتوان شدن اجتماع ایرانی و آسیب‌پذیری آن در برابر سیاست و ثروت و نهایتا ظهور شهروندانی ناراضی، بی‌اعتماد و ناامید. در میانه چنین چالش‌ها و تنگناهایی وجود «روشنفكران گفت‌وگویی» كه مرزكوش‌اند و به توانمندی جامعه ایرانی می‌اندیشند سخت مغتنم است. اثربخشی علی دهباشی در جهان غیر سرطانی زبانزد عام و خاص بوده، از این پس حضور او در جهان سرطانی‌ها و جهان زیست سرطانی هم به لطف خداوند تاثیرگذار و امیدآفرین خواهد شد.

متنِ کاملِ یادداشت

#باشگاه_اندیشه
@dialogeschool
@bashgahandishe

نسبتِ زبان و اندیشه

To what Extent Does Language
perform Thought?

Gadamer, 1973

#باشگاه_اندیشه
#مطالعات_دیالوگ
#گادامر
#افلاطون
#نامتناهی
#زبان
@dialogeschool
@bashgahandishe

رسالهٔ عملیه (۴)
نشست نوزدهم
مذاکرهٔ روحی

شنبه ۲۳ دی ۱۴۰۲
ساعت ۷:۳۰ صبح
اسکایپ
لینک ِ حضور:
https://join.skype.com/AXtZnOwORHz7


📝چکیده

زمانی یک گفتگو و ارتباط فکری را می توان "مذاکره روحی" نامید که فرد هدف و مقصودی غیر از "خود و خویشتن" ندارد و تمام توجهش به همین هدف است و از آن خارج نمی شود و نگاهش به غیر از خویشتن متوجه نمی گردد. هرچه که فرد بیشتر بتواند هدفش را در خودش متمرکز کرده و به عمق بیشتری از خویشتن توجه و نفوذ کند، به مذاکره روحی نزدیک تر شده و برعکس، اگر توجهش به غیر و اهدافی از این نوع معطوف شود از مذاکره روحی فاصله بیشتری گرفته است.
مهم ترین سوالی که دراینجا مطرح می شود اینکه اگر هدف از مذاکره روحی "توجه به خود" است پس گفتگو و شنیدن کلام دیگران چه جایگاهی دارد و چرا با دیگری صحبت کنیم و چرا در خلوت و تنهائی خوداین کار را انجام ندهیم و اصولا چرا این "توجه به خود" در حین گفتگو و تبادل کلام باید صورت گیرد؟

متن کامل

@dialogeschool
@bashgahandishe

همدلی در اخلاق؛ بررسی تأثیر همدلی بر قضاوت اخلاقی

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی
نویسندگان
مریم اردشیر لاریجانی، سید جابر نیکو
 
 
چکیده
همدلی ظرفیتی در انسان است که به‌وسیلۀ آن، واکنش‌های دیگر‌گرایانۀ عاطفی برقرار می‌کند. فرد به کمک این ویژگی می‌تواند از منظر دیگری جهان را ببیند و احساس او را درک کند؛ بنابراین انسان‌ها با تخیل شرایط «دیگری»، می‌توانند رنج‌ها و لذت‌های او را ادراک کنند. همدلی در اخلاق، نقش برجسته‌ای دارد؛ به‌ویژه تأثیر آن در قضاوت اخلاقی قابل توجه است. عده‌ای از منتقدان، منکر سودمندی همدلی برای قضاوت اخلاقی شدند. نقد این عده به دو شکل متفاوت ارائه شده است: برخی از این استدلال‌ها ناظر به انکار ضرورت همدلی برای قضاوت اخلاقی است و برخی دیگر مدعی‌اند که همدلی تأثیر منفی بر قضاوت اخلاقی می‌گذارد.

در مقاله حاضر که با روش توصیفی-تحلیلی تدوین شده است، نخست ادلۀ منتقدان بررسی شده، سپس به تحلیل سه نوع رابطۀ علّی، سازه‌ای و تبیینی و بازبینی تأثیرات منفی همدلی بر قضاوت اخلاقی پرداخته خواهد شد. درنهایت این نتیجه حاصل می‌شود که اولاً همدلی به‌مثابۀ عنصری قوام‌بخش در تبیین قضاوت اخلاقی، موجه است؛ ثانیاً گرچه نمی‌توان به‌صورت کلی همۀ اقسام همدلی (شناختی/عاطفی) را برای قضاوت اخلاقی ضروری دانست و تأثیرات آن‌ را کاملاً مثبت ارزیابی کرد، دست‌کم می‌توان نشان داد که همدلیِ شناختی عنصری مثبت در قضاوت اخلاقی است.

کلیدواژه‌ها
همدلی ، قضاوت اخلاقی ، همدلی شناختی ، همدلی عاطفی ، رابطۀ سازه‌ای ، رابطۀ علی‌ ، استنتاج بهترین تبیین

#مطالعات_دیالوگ
#همدلی
@dialogeschool
@bashgahandishe
.

،
نشست نودویکم حکمت نامتناهی با همکاری مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه برگزار می‌شود:

نگاهی به مسأله‌ی فهم در حقیقت و روش اثر هانس گئورگ گادامر

با ارائه‌ی
محمدرضا لبیب

سه‌شنبه ۲۶ دی ۱۴۰۲
ساعت ۱۶

خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، کوچه نایبی، پلاک ۲۳، کافه دره‌باغ

حضور برای آزاد و رایگان است.
پخش از صفحه اینستاگرام لایو باشگاه اندیشه

📝درباره‌ی نشست را این‌جا بخوانید.

#حکمت_نامتناهی #کاوش‌های‌وجودی #مطالعات_دیالوگ #فهم #گادامر #باشگاه_اندیشه
@hekmatenamotanahi
@dialogeschool
@bashgahandishe

کریم مجتهدی:

سقراط گویی در تمام محاورات اعلام می‌کند که نه برای گفتن، بلکه برای شنیدن آمده است. شنود مستلزم سکوت است و سکوت می‌تواند دقت و تأمل در گفتار دیگری باشد.

متن ِکامل

#سقراط
#کریم_مجتهدی

@dialogeschool
@bashgahandishe

.
نگاهی به "فهم" در فلسفه گادامر

📝محمدرضا لبیب

“فهمیدن" از جمله افعال گذراست و همواره در انتظار متعلقی‌ست. وقتی از فهمیدن حرف می‌زنیم همواره از فهمیدنِ چیزی دم می‌زنیم.

مسأله فهم (understanding) در مرکز فلسفه‌ورزی گادامر قرار دارد. گادامر در اثر مشهورِ خود، "حقیقت و روش" که بر آن است تا خطوط اصلی هرمنوتیک فلسفی را بنیان گذارد، فهم و تفسیر (interpretation) را تحقیقا به یک معنا به کار می‌برد.

گادامر به‌تبعِ استادش هایدگر، مسأله فهم را خارج از زبان‌شناسی و معرفت‌شناسی صرف می‌بیند و برای آن شأنی وجودشناسانه قائل است.

به نظر گادامر، فهمیدن یک فرآیند است که از خودمان آغاز می‌شود و در واقع "فهمیدنِ هرچیزی" ، نخست از "فهمیدنِ خودمان" آغاز می‌شود.

در واقع هرمنوتیک ِ گادامری یا هرمنوتیک فلسفی همانا تباری هایدگری (هایدگرِ دوره‌ی وجود و زمان) و تاحدودی هوسرلی دارد. گادامر در گام‌های نخستین حقیقت و روش تکلیفش را با تاریخِ هرمنوتیک و افرادی چون دیلتای و شلایرماخر روشن می‌کند که فهمیدن صرفاً درک مختصات متن و چیزِ مورد فهم نیست؛ بلکه فرآیند فهم از مبدئی آغاز می‌شود که ریشه در خویشتنِ فهمنده دارد و از طرف دیگر لزوماً نمی‌توان روش مشخصی برای فهم حقیقت توصیه کرد.

گادامر در هرمنوتیک فلسفی ِ خود هرمنوتیک و فهمیدن را اگرچه هایدگری تعریف می‌کند و هرمنوتیک را وجهِ جهان‌شمول فلسفه و فهمیدن را نحوه وجود انسانی و صورت ِ ابتدایی تحققِ دازاین در جهان می‌داند، اما با تفسیر برخی شارحان تمایزهایی چند میان هرمنوتیک استاد و شاگرد وجود دارد.

برای درکِ دقیق‌تر مسأله فهم نزد گادامر باید دانست که وقتی او مبدأ فهم هرچیزی را خودمان می‌داند، یعنی دل‌مشغولِ پدیدارشناسی عمل فهمیدن ناظر به سلوک پدیدارشناسیِ هوسرلی شده، اما درعین‌حال بی‌زمانی فهم که در روش علمی مرسوم است را زیر سوال می‌برد و مبانی این تلقی خود را ابتدا با زیبایی‌شناسی آغاز می کند و سراغ تحربه هنری می‌رود و نسبت میان اثر هنری و بازی را برجسته می کند. در تجربۀ هنری و خصوصا آنچه وی تحت عنوان بازی مراد می‌‌کند، بازی فعالیتی است که بازی‌گر میان امر سابجکتیو و آبجکتیو در رفت‌وآمد است. گاهی این مرز خیلی باریک می‌شود. همین‌طور در تجربه‌های هنری از جمله شعر، نقاشی و... آنچه سهم ما فرآیند فهم است دست‌کمی از ماتن و مؤلف و پدیده ندارد و هیچ یک محور نیستند و همه در تعامل با هم حضور دارند.

گادامر با به میان کشیدن مفهوم تاریخ اثرگذار، خود را برآمدی از فرهنگ و سنت و پیش‌داوری‌ها می‌داند که همین‌ها افق فهم ما را شکل می‌دهد و در واقع در این افق است که فهم رخ می دهد. از این روست که او قائل به رویداد-بودگی فهم است که در افقی دقیق‌تر از داشته‌ها و پیش‌داوری‌های ما شکل گرفته و ما نمی‌توانیم در نسبت با پدیده‌ها و آنچه سر راهنمان قرار می‌گیرد در تعلیق کامل باشیم و خود را عاری از آن‌ها فرض کنیم.

مفهوم سنت از این رو در هرمنوتیک فلسفی گادامر مورد اهمیت است که فهمیدن در افق سنت رخ می‌دهد و این خویشتن متناهی از دو سو با نامتناهی در فلسفه گادامر گره می‌خورد؛ از یک سو آنچه من هستم محصول بی‌نهایت فرآیند فرهنگی، روانی و غیره است و دوم اینکه خود فرآیند، فهم انتهایی ندارد و اگرچه من افق ِ محدودی دارم اما این افق قابل اتساع است.

می‌توان گفت در فلسفه گادامر فهم همان تفاهم است یعنی آن‌جا که افق‌ها به تلاقی می‌رسند فهم رخ می‌دهد و این مسیر بیش از رویارویی با هر پدیده‌ای در" من" در جریان است.

گادامر گشودگی در فرایند فهم را با استفاده از دور هرمنوتیکی تبیین می‌کند که طی آن خویشتن دائما دستخوش تغییر است و در عین‌حال تعین هم دارد. این تعین در عین بی‌تعینی در کنار گشودگی که مقدمه آمیزش افق‌هاست نیازمند باورمندی به جست‌وجوی حقیقت نه از طریق روش‌های ویژه هر علم بلکه محتاج حضور در فرآیند دیالوگ است که حیات ِ ما انگار عین ِ گفت‌وگو، زیستن در میانه‌ها و گذر کردن از مرزهاست.

#حکمت_نامتناهی #کاوش‌های‌وجودی #مطالعات_دیالوگ #فهم #گادامر #باشگاه_اندیشه
@hekmatenamotanahi
@dialogeschool
@bashgahandishe

تعاملاتِ معرفتی ِ هانری کربن و علامه طباطبایی از نگاهِ کریم مجتهدی

بازنشر از آکادمی مطالعات ایرانی لندن

به نظر شما چرا کربن تا این اندازه به این دیالوگ [ با علامه طباطبایی] علاقه‌مند بود؟

آنچه می گویم کاملا شخصی است، اما فکر می کنم اولین قدم از ناحیه کربن بود. زیرا کربن کلا موضعی دارد که تصور می کند که فلسفه های مادی مسلک غربی و گرایش های تند غربی زندگی را برای انسان دشوار کرده اند و آن را از ریشه های روحی اش جدا ساخته اند و لذا در جستجوی خود به دنبال این است که آیا در شرق راهی هست که بتوان پیدا کرد و چون علامه طباطبایی چهره ای روحانی و معنوی و بسیار بسیار اصیلی است، سعی می کند این را نزد او بیابد. علت دیگر این است که کربن به علامه طباطبایی توجه خیلی خاصی داشت به سبب شباهتی بود که میان افکار این نوع متفکران و بعضی از متفکران عرفانی غربی بود. یعنی یک نوع امکان تبادل فکر در حد اشراق و عرفان در مسائل معنوی بود. اگر چه کربن از منظر گفت و گوی عرفانی با علامه طباطبایی بحث می کرد اما فلسفه های سنتی نیز متضمن این بحثها بود. این دو در گفت گوهایشان اغلب یک نوع همرازی و همدلی با یکدیگر داشتند.

متن کامل مصاحبه را اینجا بخوانید.

#کریم_مجتهدی
#علامه_طباطبایی

@dialogeschool
@bashgahandishe

«واقعیت» و «خود»
در کتابِ اصول فلسفه [و روش] رئالیسم
نوشتهٔ علامه محمدحسین طباطبایی

🎙دکتر علی اصغر مصلح

گفتاری در نسبتِ اندیشه علامه طباطبایی و فلسفه مدرن

چهارشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۹
انجمن جامعه شناسی ایران

#علی_اصغر_مصلح
#علامه_طباطبایی
#خود
#وجود_اجتماعی
#مطالعات_دیالوگ

@dialogeschool
@bashgahandishe

فایل صوتی
نشست ۹۱ اُم حکمت نامتناهی

با عنوان
نگاهی به مسئله‌ی فهم در حقیقت و روش اثر گادامر

با ارائه‌ی
محمدرضا لبیب

و گفت‌وگو با حضورِ
منصور براهیمی
محمدحسین قدوسی
راهیل قوامی
و...

سه‌شنبه ۲۶ دی ۱۴۰۲
با همکاری مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه

#حکمت_نامتناهی #کاوش‌های‌وجودی #مطالعات_دیالوگ #فهم #گادامر #باشگاه_اندیشه

@hekmatenamotanahi
@dialogeschool
@bashgahandishe