دربارۀ مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه
📝محمدرضا لبیب*

"مدرسۀ مطالعات دیالوگ" باشگاه اندیشه به شرایط، امکان و ضرورتِ "با هم بودن" در اقلیم‌های مختلف می‌اندیشد و هویتی میان‌رشته‌ای دارد که ریشه‌هایش را می‌توان در فلسفه، ارتباطات، علوم اجتماعی‌، زبان‌شناسی، الهیات، روان‌شناسی و ... جست.
اگرچه نزدیک به چند دهه است که از اهمیت و جایگاه گفت‌وگو در جامعه زیاد گفته می‌‌شود اما هنوز به واکاوی ریشه‌های این مفهوم در تاریخ اندیشه و خصوصا تبار آن در سنت خودمان زیاد پرداخت نشده است و شاید یکی از دلایل عمیق نشدن ما در این مفهوم همین مسأله باشد. لذا درصددیم با پرداختن به تبارشناسی مفاهیم و سرچشمه‌های "دیالوگ" سابقه و زمینه‌های پیدایی و ناپیدایی آن در جامعۀ ایرانی را رصد کنیم.

"دیالوگ" از عمیق‌ترین و وجودی‌ترین لایه‌های فردی آغاز می‌شود و راه خود را در میانۀ انحای زیست انسانی می‌پوید. لذا آنچه در این مدرسه مورد مطالعه و پژوهش است خود مفهوم"دیالوگ" و موضوعات هم‌خانواده با آن همچون دیگری، گفت‌وگو، هویت، رابطه، رابطۀ انسان با خودش، رابطۀ انسان با انسانِ دیگر (میان‌فردی)، رابطۀ انسان با انسان‌ها (رابطۀ اجتماعی)، انسان با خداوند، انسان با طبیعت، انسان با جهان، رابطه در طبیعت، در میان بودن، اختلاف، همدلی، همکاری، مواجهه، مراقبه، بینش میان‌فرهنگی، دیالکتیک، هرمنوتیک، هرمتیک، سنت، فرهنگ و صلح است.

"مدرسۀ مطالعات دیالوگ" در باشگاه اندیشه در حالی پایه‌گذاری می‌شود که خود نهادِ باشگاه اندیشه در بخشی از ساحتِ تأسیس، استقرار و حیاتِ خود، زیستی دیالوژیک داشته است و می‌خواهد با استفاده از این ظرفیت و به مددِ همکاری با اندیشمندان، کنش‌گران و دغدغه‌مندان این حوزه در سطح ملی و بین‌المللی به تدقیق، توضیح، ترجمه و گسترشِ گسترۀ مطالعات این حوزه بپردازد.

*دبیر مدرسۀ مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه

#دیالوگ #دیگری #گفت‌وگو #هویت #رابطه #دیالوگ_درونی #در_میان_بودن #اختلاف #همدلی #همکاری #مواجهه #مراقبه #میان‌فرهنگی #دیالکتیک #هرمنوتیک #هرمتیک #سنت #فرهنگ #صلح #مطالعات_دیالوگ #باشگاه_اندیشه

@dialogeschool
@bashgahandishe

امکان و امتناع «گفت و گو » در ایران

با حضور ِ
دکتر هادی خانیکی
استاد برجسته علوم ارتباطات و پژوهشگر دیالوگ

شنبه
بیست فروردین ماه هزار و چهارصد و یک
ساعت ۱۸

چکیده
به صرف افطاری مختصر

ورود برای همگان آزاد و رایگان است ‌.

خیابان انقلاب ، خیابان وصال شیرازی ، کوچه نایبی ، پلاک ۲۳

#مطالعات_دیالوگ

@bashgahandishe

امکان و امتناع «گفت و گو » در ایران

با حضور ِ
دکتر هادی خانیکی
استاد برجسته علوم ارتباطات و پژوهشگر دیالوگ

شنبه
بیست فروردین ماه هزار و چهارصد و یک
ساعت ۱۸

به صرف افطاری مختصر

ورود برای همگان آزاد و رایگان است ‌.

خیابان انقلاب ، خیابان وصال شیرازی ، کوچه نایبی ، پلاک ۲۳

امروزه کمتر کسی است که در اهمیت «گفت و گو» تردید کند . بسیاری از متفکران و اندیشمندان حوزه های مختلف از علوم اجتماعی و تربیتی تا فیلسوفان و حتی دانشمندان علوم پایه و علوم زیستی «دیالوگ» را چاره ای برای بسیاری از گره ها در زندگی اجتماعی آدمیان در جهانِ مدرن می دانند . که البته همین توصیه فراوان به گفت و گو و دیالوگ گاهی دچار کژفهمی و یا سهل گیری می و یا تعابیرِ ضد گفت و گویانه شود .
اما واقعا
دیالوگ چیست ؟ و دیالوگ چه نیست ؟
چه قدر به جایگاه گفت و گو در« کیفیت زندگی» واقف هستیم ؟
آیا جامعه ایرانی پذیرای گفت و گو است ؟
سنت ستبر ایرانی و اسلامی ما چه قدر با دیالوگ همراهی می کند ؟
چه موانعی برای گفت و گو در ایران ِ امروز وجود دارد ؟
چه نسبتی میان توسعه و گفت و گو وجود دارد ؟
آیا ضرورتی برای گفت و گو های بین نسلی احساس می کنیم ؟
شرایط ایجاد میدان های گفت و گو اجتماعی چیست ؟
و اینکه
آیا همیشه بهترین راه ، «گفت و گو» است ؟

گروه ِ مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه ، در اولین حضور اجتماعی خود میزبان یکی از چهره های برجسته کشور در حوزه گفت و گو و نظریه های ارتباطات است تا ضمن در میان گذاشتن این سوالات از راهنمایی های وی در طراحی مسیر فعالیت های آتی بهره برد .

@bashgahandishe

☘️
این نگاه مشترک می‌تواند مسئله را در داد و ستد طرفین روشن کند و اینجا گفت‌وگو شکل می‌گیرد ؛
چرا که پیش‌نیاز گفت‌وگو، خلق شدن مفهومی مشترک است.
مقصریابی و تلاش برای اینکه همیشه یک طرف به طور مطلق محکوم شود، یکی از مهم‌ترین موانع گفت‌وگو است که در جامعه ما به وفور دیده می‌شود.
این شیوه در نهایت به فضاهای غیرگفت‌وگویی می‌انجامد.

مسئله آب در ایران، یک واقعیت عینی و جدی است، اما در عین جدیت به فهم نخبگان از موضوع منجر نشده است.
کدام اندیشمند، روشنفکر و هنرمند در آن حدی که مسئله آب و مخاطراتش برای ایران مهم است، به مسئله توجه کرده است؟
چقدر آب را تهدیدی برای دموکراسی و آزادی دیده‌ایم؟

هادی خانیکی
ششمین گردهمایی سالانه کانون گفت‌وگو
(۳ اسفند ۹۶)

شما چه مانع دیگری برای گفت و گو در ایرانِ امروز می شناسید ؟

امکان و امتناع «گفت و گو » در ایران

با حضور ِ
دکتر هادی خانیکی
استاد برجسته علوم ارتباطات و پژوهشگر دیالوگ

شنبه
بیست فروردین ماه هزار و چهارصد و یک
ساعت ۱۸

به صرف افطاری مختصر

ورود برای همگان آزاد و رایگان است ‌.

خیابان انقلاب ، خیابان وصال شیرازی ، کوچه نایبی ، پلاک ۲۳

@bashgahandishe

صوتِ نشست ِ
«امکان و امتناع گفت و گو در ایران»

با حضور ِ
دکتر هادی خانیکی
استاد برجسته ارتباطات و پژوهشگر گفت وگو

بیست فروردین ماه هزار و چهارصد و یک
باشگاه اندیشه

#مطالعات_دیالوگ
#گفتگو
#گفت_و_گو

@bashgahandishe

اخلاق گفت‌وگو یعنی پذیرای دیگری بودن/ متکلم وحده شدن نسبتی با دیالوگ ندارد

نشست «امکان و امتناع گفت‌وگو در ایران» شنبه ۲۰ فروردین‌ماه با سخنرانی دکتر هادی خانیکی، در باشگاه اندیشه برگزار شد .

آیا ‌جامعه ایران پذیرای گفت‌وگو است؟ طبیعتا به این سوال نمی‌شود به صورت مطلق جواب داد که آیا پذیرا هست یا نیست، چون هم پذیرا هست و هم پذیرا نیست. دیروز خدمت دکتر شفیعی کدکنی بودم و به ضرورت این بحث می‌خواستم نظر ایشان را هم راجع به این مسئله بدانم. از ایشان پرسیدم نظر شما در این رابطه چیست و جامعه ایران چقدر امکان گفت‌وگو دارد؟ ایشان در همین رابطه مقاله‌ای درباره مکاتبه خواجه نصیرالدین طوسی و صدرالدین قونوی را به من معرفی کرد. در صحبتی که با هم داشتیم ایشان به چند لازمه گفت‌وگو اشاره کرد. اولین لازمه گفت‌وگو از نظر ایشان وجود آزادی است. به دلایل استبدادزدگی تاریخی ما، این امکان برای ما نبوده یا کم بوده است.
ما آنچه از گفت‌وگو در سنت خودمان داریم چند نامه منسوب به ابوسعید و ابن سینا است، یکی دو نامه میان سنایی و خیام است، مکاتبات عین القضات و غزالی و چند نمونه دیگر است. این مکاتبات نشان‌دهنده این است که دانشمندان ما چقدر اهل گفت‌وگو بودند.
مقاله‌ای که ایشان به من معرفی کرد از این جهت جالب است که نوع برخورد این دو شخصیت را با هم نشان می‌دهد. مهمترین نکته آن حرمت گذاشتن به طرف مقابل است. واژگانی که خواجه نصیر طوسی برای قونوی به کار می‌برد و واژگانی که قونوی برای نصیرالدین طوسی به کار می‌رود کاملا محترمانه است. جاهایی که خواجه نصیر نمی‌خواهد حرف‌های قونوی را قبول کند در نهایت ادب حرف‌های خودش را عرضه می‌کند. با این توصیف ما در سنت خودمان در حوزه مکاتبات و مراسلات گفت‌وگویی ضعف داریم.

متن کامل گزارش نشست:
https://bit.ly/38A2Mcd
منبع: ایکنا
@bashgahandishe

درد كه كسی را نمی‌كشد

یادداشت دکتر هادی خانیكی در شماره ۵۱۸۹ روزنامه اعتماد، دوشنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۱


نقش اصلی ارتباطات بالا بردن توان شنیدن، دیدن و گفتن معانی نهفته در پیام‌ها است؛ رسانه‌ها هم در هر صورتی كه باشند، شنیداری، دیداری، نوشتاری یا تلفیقی و تركیبی و شبكه‌ای در بهترین وجه باید بتوانند جهان‌ها و عرصه‌های بسته را در مقیاس‌های فردی و جمعی به روی هم بگشایند. كار ویژه ارتباطات فراهم آوردن زمینه‌ای بین‌الاذهانی است كه در آن «زبان»، قدرت مكالمه و مفاهمه میان كنشگران و مخاطبان را بهتر و بیشتر سامان می‌دهد. «روایت» و «جستار» در ارتباطات به ویژه در روزنامه‌نگاری نوین برای انجام این مهم، امروز حرف اول را می‌زند. جستار روایی، ظرفیت و بستر مناسبی برای انتقال و فهم معنا و مشاركت دادن صداهای دیگر در فرآیند گفت‌وگو بر سر موضوع‌های غامض، ابهام‌زا و رازآلود است. منطق گفت‌وگویی نهفته در «جستارهای روایی» غریبگی‌ها را به آشنایی، بیم‌ها را به امید و ناتوانی‌ها را به توانایی نزدیك می‌كند. خانم دكتر رویا پورآذر كه در تبیین روایت و جستار، كارهای ارزنده‌ای را سامان داده است، حال و هوا و كاربرد جستارهای روایی در خلق فضاهای جدیدی كه باید آفرید را خوب ترسیم می‌كند: «جستار روایی متنی غیر داستانی است كه سبكی دلنشین، ساختاری ظاهرا ولنگار، سخنی شبیه زبان شفاهی و گاهی چاشنی طنز ظریفی دارد و با استفاده از داستان یا ساختار داستانی، روایت نویسنده یا گوینده را از مبحثی كه كمتر به آن پرداخته شده، ارایه می‌دهد.» این مقدمه را برای بازاندیشی در نقش ارتباطات و كاركرد رسانه‌ها و تلاش برای گفت‌وگویی كردن ذهن و زبان گوینده و مخاطب در سطوح مختلف اجتماعی مفید می‌دانم. شاید تجربه‌ها و زیسته‌های دور و نزدیك یكایك ما به گشودگی فضاهای اجتماعی بسته كه سرشار از نگرانی و دلهره و هراس است، كمك كند. من این روزها به سرعت از ابتلا به بیماری سرطان پانكراس مطلع شدم، شتاب و آگاهی از درد و ضرورت ورود سریع به روند درمان به خودی خود می‌توانست و می‌تواند موجب نگرانی و دلهره و هراس باشد.

رویارویی‌ام با این رخداد و ترسیم تصویر واقعی آن بنا به منطق فهمی كه از هستی و خالق آن، انسان و رنج‌ها و توانایی‌هایش و جهان‌های مختلفی كه تاكنون در آنها زیسته‌ام، دارم، مرا به مسیری متفاوت در گفت‌وگو بر سر بیماری و اكنون و آینده‌اش كشاند. بنا به این منطق هیچ رازی در بیماری سرطان نیست كه باید نهفته بماند. ناگفتنی‌های سرطان تنها ناشناختگی‌های درد و درمان است، برای بقیه جوانب آن نیازی به پرده‌پوشی نیست. داستان ابتلا به سرطان و تلاش‌های سنجیده و معقول برای درمان آن در قالب همان جستارهای روایی، فضایی مملو از همدلی، همدردی، همراهی و همكاری می‌آفریند كه فرد، خانواده، دوستان و پزشك را به دنیایی دیگر می‌برد. به راستی می‌توان خدا را در این میان بهتر دید و به امید به صورتی واقعی‌تر دل بست. توانش ارتباطی و قدرت گفت‌وگو در چنین وضعی روشن‌تر به چشم می‌آید. اگر این دنیای من با آنچه در صورت متعارف ارتباطات می‌آید، قدری متفاوت است، تنها به عنوان یك تجربه یا یك زیست متفاوت بپذیرید و در غیر این صورت به آن در قالب پروتكلی مفید در ارتباطات سلامت بنگرید. این سطور را در حالی می‌نویسم كه تزریق شیمی‌درمانی در بیمارستان آغاز شده است و من همچنان «با امید بدون خوش‌بینی» در اندیشه گفت‌وگو بر سر سرطانم، هم با خود و هم با دیگران و هم با خدای خود. كتاب «درد كه كسی را نمی‌كشد» جاناتان فرنزان را كه شامل پنج جستار درباره گم‌شده‌های خلوت و شلوغی است، می‌خوانم و از آن بهره می‌برم. نكته آغازین این اثر پندی ارتباطی دارد كه می‌گوید: «سكوت وقتی حربه كارسازی است كه كسی، جایی، انتظار صدایت را داشته باشد.» بنا به تجربه زیسته این روزهایم، نتیجه می‌گیرم كه «سرطان كسی را نمی‌كشد.» و روایت من هم از رویارویی با آن این است كه «بهبود و رهایی از بیماری وقتی دیدنی است كه كسی و جایی، امید آن را داشته باشد» و به واقع می‌بینم كه این امید دیدنی است.

@HadiKhaniki
https://bit.ly/3uQPwZs
@bashgahandishe

روایت داریوش شایگان از خواندن متون مقدس ادیان و آیین های دیگر در کنار علامه طباطبایی :
طوری تفسیر میکرد انگار یک هندوست...

#علامه_طباطبایی
#داریوش_شایگان
#آئین
#آیین

@Bashgahandishe

مروری بر مواضع سیاسی-اجتماعی علامه طباطبایی
📝محمدحسین قدوسی
۱۴۰۱/۰۲/۱۶

هر اندیشه ، آئین و فکر تاثیرگذار و برجسته که میتواند فایده بخش و اثر گذار باشد ، میتواند به همان میزان دستخوش تفاسیری حاشیه ای ، بعید و یا مخرب شود .

علامه طباطبایی بیش از چهار دهه است که در میان ما نیست ، اما میراث ارزشمند فکری او همچنان باقی و جاری است .
میراثی سترگ که بیش از آثار مکتوب و گفته ها و سیرهٔ او ، «نحوهٔ تفکر و طریق تدین و تعقل» او ست که همچنان می توان از این چشمهٔ جوشان در رفع غبارها و گره های این روزها بهره گرفت .

آن چه در پرداختن به میراث ارزشمند این اندیشمند کمتر بدان پرداخته شده همین مطلب است و آنچه سخن بیشتری در موردش می رود جزییاتی است که نه تنها گرهی نمی گشاید بلکه خود گره هایی نو می افزاید ...

#علامه_طباطبایی
متن کامل یادداشت :

https://www.bashgaheandishe.ir/fa-ir/content/detail/174/Moroori/

@bashgahandishe

... اما اساسی‌ترین ویژگی منحصر به فرد ایشان، توجه و علاقه نهادینه و اساسی به «ارتباط فکری و گفتگو» با افکار و صاحب نظرانی بود که متعلق به «حوزه‌های فکری کاملا متفاوت و بیگانه» هستند. اگرچه امروزه این شعار اکثر جریانات و صاحبان تریبون و منبرهاست اما آنچه که ایشان انجام می‌داد کاملاً متفاوت از اینها بود.

اکنون جریانات و صاحبان اندیشه، تریبون‌ها و کرسی‌هایی از این نوع دارند اما رفتار مناظره و ارشاد دیگران، ارتباط به قصد مجاب کردن و یا اطلاع یافتن از اندیشه‌های دیگران به قصد اعلام موضع و هرچیزی از این نوع کاملاً متفاوت از رفتاری است که علامه در دوران مهمی از زندگی خود با سختی و مشقت بسیار و با مسافرت‌هایی پی‌در‌پی و بدون کمترین امکانات انجام داده است.

گفتگو کردن در دوره‌ای تاریخی که عصر بیانیه‌ها و مانیفست‌ها و برخوردهای سخت فیزیکی، مسلحانه و حتی قلمی بود غیر از این دوره ماست. مداومت و ممارست بیش از دو دهه در گفتگو با «حلقه تهران»-با وجود مانع زبان و بُعد مکان- نشان از باور عمیق به طریق گفتگو است نه تبلیغ آیین خود یا تلاش برای مجاب کردن و مانند آن.


رجوع علامه به اندیشه‌های دیگران به قصد افزودن و گفتگو کردن و پیدا کردن حقایق جدید و آشنایی با مکاتبی است که به طور طبیعی هیچ انگیزه‌ای در شناخت آنها برای یک عالم روحانی حوزوی نباید وجود داشته باشد.

نه تنها مدارا در این رفتارها مشهود است بلکه سرتاسر «اعتماد و ایمان» به حقایقی است که نزد خودفرد موجود نیست و تنها آن را در اندیشه‌های دیگران و در حوزه‌های متفاوت می‌تواند بیابد. چنین ویژگی در این حد از اعتلا و برتری در هیچ یک از عالمان حوزوی و دانشگاهی ما موجود نیست و این مختص علامه طباطبائی است.


دوران حضور ایشان در «حلقه تهران» و رفتارهای بدیع او، بدون این نگاه هیچ توجیه و تفسیری نمی‌تواند داشته باشد. کلمات و جملاتی که از علامه در مورد «حوزه‌های فکری و عرفانی و فرهنگی غیر اسلامی» نقل می‌شود، انصافاً شگفت‌انگیز است و با نگاه متداول حوزوی قابل توجیه نیست. همچنین است قضاوت ایشان در مورد «شخصیت‌های غیر مسلمان» که به تواتر نقل شده و سیره عملی او نیز این را تایید می‌کند.


مروری بر مواضع سیاسی-اجتماعی علامه طباطبایی /محمدحسین قدوسی

#مطالعات_دیالوگ
#علامه_طباطبایی

@bashgahandishe

(دائو از آن حیث که)
مرکزگریز باشد و نه مرکزگرا،
(فیض خود را در صورت عالم) بسط بخشد.

- رسالۀ هِنگ‌شیِن ( 恒先، متعلّق به عصر دودمان جّوی شرقی 770-256 ق.م.)

منبع: کانال معارف شرقی

@bashgahandishe