🔰گزارشی از پنج شب گفت‌و‌گو دربارهٔ الهیات بخشش

📝رسول رسولی‌پور
استاد و پژوهشگر فلسفه دین

امسال رمضان، برنامه‌ای در موضوع بخشش در پنج عصر تا افطار در باشگاه اندیشه ترتیب داده شد.
من در آن پنج غروب، خلاصه‌ای از کتاب الهیات بخشش از آنتونی بش، استاد دانشگاه وریک انگلستان ارائه دادم.

بش، در تبارشناسی بخشش، بخشش الهی (Divine Forgiveness) را در عهد عتیق (یهودیت) پی‌می‌گیرد، و دوره‌ی عهد جدید (مسیحیت) را همزمان با رواج مغهوم دیگری از بخشش، یعنی بخشش دیگری (Interpersonal Forgiveness) متمایز می‌سازد.
من در مورد بک وجه مهم دیگری از بخشش، علاوه بر آن دوگانه‌ی مورد بحث در الهیات بخشش، نیز گفتگو کردم؛ خود-بخششی ( Self-forgiveness).

بش، بحث جدی خود در موضوع "بخشش دیگری" را از نقد دیدگاه هانا آرنت آغاز می‌کند که گفته است: "کاشف (واضع) بخشش دیگری، عیسی مسیح است."

او با ارائه‌ی یک بحث تاریخی و زبان‌شناسی، روشن می‌سازد که بخشش دیگری در فرهنگ یونانی پیش از میلاد، رواج داشته است!
او نقش عیسی مسیح را در تشویق و تهییج مسیحیان در بخشش دیگری، و از همه مهمتر، ربط این نوع بخشش به بخشش الهی می‌داند.

او به شواهدی از اناجیل متی، لوقا، و مرقس استناد می‌کند که مسیح بخشش الهی را مشروط به بخشش دیگری می‌داند؛ اگر فردی نتواند فرد دیگری را ببخشد، نباید انتظار داشته باشد که خدا او را ببخشد!

در بخشش دیگری، پنج مرحله باید طی شود:
- شنیدن روایت قربانی از رنج ناشی از خطای خطاکار،
- همدردی و پذیرفتن فرد خطاکار، خطایش را در قبال فرد قربانی،
- پوزش‌طلبی فرد خطاکار از فرد قربانی،
- بخشش فرد قربانی، فرد خطاکار را،
- درس‌گرفتن و رشد فرد خطاکار در ادامه‌ی ارتباطاتش با دیگران.

بش، اما تأکید می‌کند که بخشش یک هدیه، و نه یک تکلیف، از سوی قربانی است و مشروط به هیچ یک از این مراحل نیست؛ یعنی فرد قربانی می‌تواند علی‌رغم طی همه‌ی این مراحل، فرد خطاکار را نبخشد، و یا بدون طی هیچ یک از مراحل، بخشش‌اش را به فرد خطاکار هدیه بدهد!

بحث جالب دیگر، دائمی نبودن بخشش است. ممکن است فردی، خطای دیگری را ببخشد اما بعد برایش روشن شود که فرد خطاکار تمام حقیقت را نگفته و یا قلب کرده است. و در ادامه، بش استدلال می‌کند که بخشش پروردگار هم می‌تواند شکسته شود؛ اگر خدا بنده‌‌ی خطاکاری را ببخشد، اما بنده‌ی بخشیده شده، هم‌نوع خود را نبخشد!

بش، دیدگاه کسانی را که صفات خداوند، از جمله بخشش را ضروری می‌دانند و نتیجه می‌گیرند که "خدائی که نمی‌تواند نبخشد، نمی‌تواند ببخشد" و نیز دیدگاه ژاک دریدا را که می‌گوید بخشش بین انسانها امکان ندارد؛ زیرا "بخشش، چیزی را می‌بخشد که قابل بخشش نباشد"، را نقد می‌کند.

#الهیات_بخشش #لیالی_لیلی #آنتونی_بش #رمضان۱۴۴۴ #باشگاه_اندیشه #رسولی‌پور
@bashgahandishe

بخشش در آینه‌ی خود، خدا و دیگری
پنج نشست و گفت‌وگو درباره‌ی الهیات بخشش
در سال دوم لیالی لیلی

با حضور
دکتر رسول رسولی‌پور
استاد و پژوهشگر فلسفه دین

فروردین ۱۴۰۲/ رمضان ۱۴۴۴
در باشگاه اندیشه

پوستر
درباره‌ی نشست
صوت نشست اول | دوم | سوم | چهارم | پنجم
گزارش مشروح نشست درآمد
یادداشت دکتر رسولی‌پور
گزارش تصویری
ویدیوی اختصاصی آنتونی بش
لینک لایو نشست اول | دوم | سوم | چهارم | پنجم

#الهیات_بخشش #لیالی_لیلی #آنتونی_بش #رمضان۱۴۴۴ #ویدئو_اختصاصی #رسولی‌پور #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe

خانیکی: بازاندیشی انتقادی توأم با مسئولیت‌پذیری اجتماعی ویژگی مهم روشنفکر گفت‌وگویی است

نشست روشنفکران ایرانی و مسأله‌ی گفت‌وگو: بازخوانی پروژه‌ی «پیدایش روشنفکران گفت‌وگویی در ایران» مرحوم قانعی‌راد با حضور دکتر هادی خانیکی روز شنبه ۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ به‌همت مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه برگزار شد. این نشست‌ها قرار است به‌صورت منظم در روزهای شنبه‌ی اول هر ماه در باشگاه اندیشه برگزار شود.

دکتر خانیکی از پیشینه نقش روشنفکر در جامعه آغاز کرد و گفت: پیش از دوران معاصر نیز مسئله نبت روشنفکران و جامعه تحت عنوان روشنفکر سکوت میان عرفای ایرانی وجود داشته است. پس از دوران مغول به خاطر آسیب‌های فراوان ناشی از حمله مغول عرفا به سکوت پناه بردند و از سیاست کناره گرفتند و اخلاقی عمل کردند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در ادامه با این پرسش پیش رفت که یک کنشگر سیاسی یا محقق اگر به دنبال گفت‌وگو برود باید دنبال چه راه حلی باشد؟ دکتر فراستخواه نیز کنشگران مرزی را به صورت مصداقی از دوره قاجار تا جمهوری اسلامی کاویده است. در اینجا می‌خواهیم پروژه و تز روشنفکری گفت‌وگویی دکتر قانعی‌راد را بیشتر مطالعه کنیم تا به یک برنامه عملی (Action Plan) برسیم. در اینجا وقتی از جامعه‌شناس صحبت می‌کنیم کاملاً عام است و روشنفکران دینی و ملی را هم دربرمی‌گیرد.

بقیه را در اینسنت‌ویو بخوانید.

#گزارش_مشروح #مطالعات_دیالوگ #گفتگو #روشنفکر_گفتگویی #خانیکی #قانعی‌راد #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe
.

فایل صوتی نشست
روشنفکران ایرانی و مسأله گفت‌وگو: بازخوانی پروژهٔ
«پیدایش روشنفکران گفت‌وگویی در ایران» مرحوم قانعی‌راد

با حضور دکتر هادی خانیکی

شنبه ۹ اردیبهشت ۱۴۰۲

به‌همت مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه

#مطالعات_دیالوگ #روشنفکر_گفتگویی #گفتگو #خانیکی #باشگاه_اندیشه

@bashgahandishe

روشنفکر گفت‌وگویی

نشست روشنفکران ایرانی و مسأله گفت‌وگو: بازخوانی پروژه‌ی «پیدایش روشنفکران گفت‌وگویی در ایران مرحوم قانعی‌راد» با حضور دکتر هادی خانیکی ۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ در مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه برگزار شد.

پوستر
درباره‌ی نشست
گزارش تصویری
گزارش مختصر
گزارش مشروح
فایل صوتی
لینک لایو

#مطالعات_دیالوگ #روشنفکر_گفتگویی #گفتگو #خانیکی #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe