پوشه‌ی شنیداری نشست

نقادی علیه نقادی: نقد «روشِ نقد اندیشه‌ها»

باحضور
دکتر محمدمهدی مجاهدی

شنبه ۲۰ اسفند ۱۴۰۱
به‌همت مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه

#مطالعات_دیالوگ #تفکرانتقادی #خردگرایی_نقاد #باشگاه_اندیشه

@bashgahandishe

تقریری از معنای نیهیلیسم

📝علی اصغر مصلح*

نهیلیسم تقدیر غالب در جهانِ معاصر است که در نگاه اول خوفناک می‌نماید. خوفناکی آن به جهت تهدید ثابتاتی است که در طول تاریخ، به آدمی آرامش و اطمینان داده‌اند. اما آنکه در طریق نیهیلیسم قرار گیرد در انتها کودک می‌شود. ناب‌ترین نگاه به واقعیت در کودکان است، چون فارغ‌ از تقیدات و تعینات می‌بینند.

نیهلیسم وقوف به تعیّنات خویش است. خودآگاهی به ارزش‌ها و تقیداتی است که هر کس را آن گونه ساخته که هست. هر انسانی رنگی دارد. بی‌رنگی تصوری از تصوراتِ آدمِ متعینِ در رنگهاست. تعینات خودخواسته نیستند. چون «خود»، با همین رنگ‌ها آغاز می‌شود. آنچه که به آدمی رنگ و خویشتنی می‌بخشد، ارزش‌هاست. وقتی نیچه از «مرگ خدا» می‌گوید، به والاترین و بلکه بنیاد ارزش‌های فرهنگ خود اشاره می‌کند.

نیهیلیست انسانی است که با مبدئیت خویش، به ارزشها می‌نگرد. او ارزش‌ها و الزامات را هم از منظر خویش می‌بیند و می‌داند که خدا هم معتَقَد اوست. این دریافت، اساس نیهیلیسم است. کسی که توانست به ارزش‌های مورد اعتقاد خویش بنگرد و نسبت خویش با ارزش‌ها را تماشا کند، در مسیر نیهیلیسم قرار گرفته. مشاهدهٔ تنوع و تکثر اعتقادات و ارزش‌ها، برای کسی که در این مسیر واقع شده، حجت مضاعفی برای درستی موقِف نیهیلیسم است. انسان نیهیلیست، انسان آگاه شده به تعینات و نهاده‌های فرهنگ خویش است.

هر فرهنگ و نظام ارزشی پنجره‌ای به سوی واقعیت است. پنجره هر گونه که باشد، مانع رویاروئی ناب با واقعیت است. هر فرهنگی بر صاحب خود عینکی پوشیده و گونه خاصی از بازیگری به او آموخته. این عینک و نحوه بازیگری مانع مواجههٔ ناب با واقعیت می‌شود؛ به همین جهت دیگر هیچ فرهنگ و بنیادِ نابی متصوّر نیست.

در همین فضاست که این پرسش پرسیدنی می‌شود که مگر مواجههٔ ناب با واقعیت ممکن است. در همه سنت‌های حکمی فلسفی گونه‌ای جهت‌گیری به سوی درک واقعیت ناب که اغلب  نامِ «حقیقت» بر آن نهاده‌اند، وجود دارد. اما بر اساس موقف نیهیلیسم، اگر این جهت‌گیری نام و تعریف و توصیفی نهایی پیدا کرد، دیگر «حقیقت» نیست.

از تبعات نیهیلیسم، دقیق‌تر و حساس‌تر شدن ذوقِ حقیقت‌جوئی است، اما ذوق نیهیلیست تن به تعریف و توصیفات معهود از حقیقت نمی‌دهد.  
 

*درسگفتار فلسفه معاصر، خرداد ۱۴۰۱

@jostarha_yadashtha
@bashgahandishe

پادکست تمهیدات
همراه با علی‌اصغر مصلح


«تمهیدات» دعوت به آماده‌سازی خویش در روزگار رخدادهای بزرگ است.
دعوت به بودنی ریشه‌دار، نسبت‌داری با بنیادها و خویشتن‌اگاهی.
تمهیدات دعوت به مراقبانه زیستن است: کوشش برای درک و دریافت دستاوردهای گذشته و گشودگی برای تجارب جدید.

🔻از فهرست به اپیزودها منتقل می‌شوید:

اول: در جست‌وجوی خویشتن
دوم: من و دیگری۱
سوم: من و دیگری۲
چهارم: صلح درونی، صلح بیرونی
پنجم: ما و دانایی‌هایمان
ششم: ما و طبیعت
هفتم: نسبت ما و تکنولوژی
هشتم: واقعیت کجاست؟
نهم: وضع مطلوب‌های ما
دهم: آدمی و نوشوندگی
یازدهم: درک ما از زمان

فصل دوم: واژه‌ها

دوازدهم: کثرت واژه، قلت معنا
سیزدهم: شست‌وشوی واژه‌ها
چهاردهم: آغاز
پانزدهم: نیاز
شانزدهم: تماشا
هفدهم: پایداری
هجدهم:امید

کاری از مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه
تولید شده در صداخانه گنجه

#تمهیدات #پادکست #علی‌اصغرمصلح #باشگاه_اندیشه #گنجه #رادیوگنجه #مطالعات_دیالوگ

@bashgahandishe

تفکر نقادی می‌تواند به ضد خودش تبدیل شود

نشست نقادی علیه نقادی: نقدِ روش «نقد اندیشه‌ها»

با حضور
دکتر محمدمهدی مجاهدی

شنبه ۲۰ اسفند ۱۴۰۱
در باشگاه اندیشه

پوستر
صوت
گزارش مشروح
گزارش تصویری
مقاله‌
لینک لایو

#تفکرانتقادی #خردگرایی_نقاد #مطالعات_دیالوگ #باشگاه_اندیشه

@bashgahandishe

باشگاه اندیشه سال دوم لیالی لیلی را برگزار می‌کند:

الهیات بخشش

با حضور
دکتر رسول رسولی‌پور
عضو هیأت علمی گروه فلسفه دین دانشگاه خوارزمی

دربارهٔ نشست

یکشنبه تا پنجشنبه ۲۰ تا ۲۴ فروردین ۱۴۰۲
از ساعت ۱۷:۳۰

خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، کوچه نایبی، پلاک ۲۳

حضور برای عموم آزاد و رایگان است.
پخش از صفحه اینستاگرام لایو باشگاه اندیشه

#لیالی_لیلی #الهیات_بخشش #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe

درباره‌ی نشست
درآمدی بر الهیات بخشش

کمال سرّ محبت ببین نه نقص گناه
که هر که بی‌هنر افتد نظر به عیب کند

(حضرت حافظ)

چرا باید یکدیگر را ببخشیم؟

بزرگترین معمای زندگی‌مان این است که «محکوم» به «انتخاب» هستیم.
هیچ چیزی وجود ندارد که نتوان آن را بخشید و هیچ کسی وجود ندارد که سزاوار بخشش نباشد.
انتقام به ندرت موجب اقناع و رضایت خاطر شما می‌شود.
خشم و تمایل ما برای انتقام، عامل نابودی ما خواهد بود.
همچنان‌که گاندی می‌گوید:
اگر ما از قانون چشم در برابر چشم استفاده کنیم، سرانجام همه‌ی ما کور خواهیم شد.
اگرنبخشیم، اسیر کسی هستیم که موجب رنجش ما شده است.
اما اگر ببخشیم، مهار سرنوشت و احساسات ما به دست خودمان برمی‌گردد و بدین ترتیب آزاد کننده‌ی خود خواهیم شد.
لذا ما نه برای کمک به دیگران کسی را می‌بخشیم و نه برای آنکه به آنها لطفی کرده باشیم، بلکه ما برای خودمان می‌بخشیم.

در لیالی لیلی سال گذشته، به موضوع الهیات امید پرداختیم و در لیالی لیلی امسال به موضوع الهیات بخشش خواهیم پرداخت که گفت‌وگو _درس‌گفتاری است که با حضورِ دکتر رسول رسولی‌پور، عضو هیئت علمی گروه فلسفه دانشگاه خوارزمی، برگزار می‌گردد.

این نشست ها از یکشنبه ۲۰ تا پنجشنبه ۲۴ فروردین ۱۴۰۲ به صرف افطاری مختصر برگزار خواهد شد.

#لیالی_لیلی #الهیات_بخشش #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe

مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه برگزار می‌کند:

گفت‌وگو؛
هم مسأله و هم راه‌حل

با حضور
دکتر هادی خانیکی
عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی

شنبه ۱۹ فروردین ۱۴۰۲
از ساعت ۱۷

خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، کوچه نایبی، پلاک ۲۳

دربارهٔ نشست

حضور برای عموم آزاد و رایگان است.
پخش از صفحه اینستاگرام لایو باشگاه اندیشه

#مطالعات_دیالوگ #درباره_بحران #گفتگو #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe

دربارهٔ نشست

در نخستین نشست سال ۱۴۰۲ در مدرسه مطالعات دیالوگ میزبان دکتر هادی خانیکی، یکی از اساتید علوم ارتباطات و صاحب‌نظران حوزه دیالوگ خواهیم بود.

در نشستِ سال گذشته، در افتتاحیه این مدرسه از او سوالاتی درباره «امکان و امتناع گفت‌وگو در ایران» پرسیده بودیم. ابتدای آن نشست، ایشان از آغاز دوران جدیدی در زندگیش خبر داد که درست دقایقی پیش از این قرار، بدان واقف گشته بود.

بعدها در مجموعه یادداشت‌های زیست سرطانی از بیماری خود بیشتر گفت و ما «امیدواری» و «گفت و گویی زیستن» را در سلوک فکری و عملی وی در هم‌راهی و هم‌تنی با این بیماری سهمگین دیدیم و خواندیم.

سالی که گذشت به تعبیر ایشان زیستن با «سرطان تن و وطن » بود.

ایران در این سال روزهایی پر مخاطره و تلخ گذراند که البته از حیث اندیشه‌ورزی خاک حاصلخیزی بود؛ چرا که بار دیگر با پرسش‌های اساسی و بنیادین رویارو شدیم که نحوه‌ی مواجهه با این بحران‌ها سرنوشت‌ساز است.

اینک از دکتر خانیکی می‌پرسیم؛

وضعیت گفت‌وگویی ایران را در حال حاضر چگونه ارزیابی می‌کنید‌؟

آیا می‌توان از مسدود بودن راه گفت‌وگو صحبت کرد؟

سیمای «من»، «ما» و «دیگری» در ایران معاصر را چگونه ترسیم می‌کنید؟

ناظر بر میزان مسأله بودن ِ گفت‌وگو برای نسل نو، این نسل فعال در خیابان‌های حقیقی و مجازی را چه میزان گفت‌وگوپذیر و گفت‌وگوگرا می‌دانید؟

گفت‌وگو تا کجا و چگونه می‌تواند راهگشا باشد؟

امکان «کنش‌گری مرزی» را چه‌قدر فراهم می‌بینید و چه افرادی می‌توانند در این عرصه نقش‌آفرین باشند؟

#مطالعات_دیالوگ #درباره_بحران #گفتگو #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe

تئاتر؛ هنر گفتگو

📝رضا کیانیان


تئاتر هنر گفتگوست، حتا اگر تک‌گویی باشد. همیشه میان اثر هنرمند و مخاطب گفتگویی درونی ایجاد می‌شود، اما در تئاتر گفتگویی زنده میان هنرمند و تماشاگر رخ می‌دهد. رخ‌به‌رخ. در ایران، تئاتر یکی از پرمخاطب‌ترین هنرهاست. حتا در مقایسه جهانی هم ما ایرانی‌ها، هم تولید و هم تماشاگران بسیار زیادی داریم. کارگردانان، بازیگران و طراحان بزرگی در تئاتر ما حضور دارند که در سطح بین‌المللی حرف برای گفتن دارند و ستایش شده‌اند. اما مجالس قانونگذاری و دولت‌های ما هیچ‌گاه قدر این گوهر را ندانستند. چون نمی‌شناسند اش.. و البته دوستدارش هم نیستند. چون تئاتر هنری ست چالش‌برانگیز. انسان را با خودش روبه‌رو می‌کند. سؤال ایجاد می‌کند و  پاسخ می‌طلبد. هیچ‌گاه مجالس بودجه‌ای شایسته و دولت‌ها پشتیبانی ِدرخوری از تئاتر نداشتند. خیلی دور نرویم. در همین دوران کرونا و اعتراضات اخیر هیچ کمک و پشتیبانی‌ای از بروبچه‌های تئاتر نشد. با این‌که کارشان کامل تعطیل بود و درآمدی نداشتند! آیا مجلس و دولت به این اندیشیدند؟ اگر هم اندیشیدند بودجه‌ای که اختصاص دادند از صدقه کمتر بوده. انگار تئاتر فرزند ناتنی این مرزبوم است و بروبچه‌های تئاتر فرزندان این سرزمین نبودند و نیستند. از اینجا به بعد را می‌خواهم با زبان حوزوی برای مجلسیان و دولتیان بنویسم. برادران! تئاتری‌ها،  مِنبَری‌های مدرن هستند. آنچه در منابر سنتی برای روشنگری گفته می‌شد، امروز و در دنیای معاصر روی صحنه‌های تئاتر و بر پرده‌های سینما گفته می‌شود. یک منبر چند ده مخاطب دارد، اما تئاتر چند صد مخاطب و سینما و تلویزیون چند میلیون مخاطب دارند. سالن‌های تئاتر و سینما، مساجد معاصر هستند. با این‌که تئاتر مادر فیلم و سریال است، دولت‌ها در این سال‌ها چند سالن تئاتر ساخته‌اند؟ بشمارید و با تعداد ساختمان‌های مساجد مقایسه کنید!. برخی افراد در مجالس و دولت‌های ما با تئاتر مخالفند! چون می‌گویند تئاتر محل مفسده است. پاسخ می‌دهم بله می‌تواند باشد . اما یادتان باشد، مسجد ضرار هم داشتیم که محل مفسده بوده. برادران! ذات مسجد و سالن تئاتر و سینما، پاک هستند. اگر رشد مملکت را می  خواهید، اگر رشد فرهنگی می‌خواهید ، موانع ِرشد تئاتر را از میان بردارید، سالن تئاتر بسازید و بودجه تئاتر را افزایش دهید.

#تئاتر #گفتگو #دیالوگ #مطالعات_دیالوگ #مطالعات_اجرا #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe

اذا اِنتَهى الكَلام بَيني و بَينك و تَقطعت سُبل الوِصال و اِفترَقنا و عُدنا غرباء تعرف عليّ مجدداً

اگر میان من و تو سخن پایان یافت و راه‌های وصال قطع شدند و از هم جدا و با هم غریبه گشتیم
از نو با من آشنا شو..

#نزار_قبانی
#مناجات_سرنوشت
#باشگاه_اندیشه

@bashgahandishe

پادکست ِتمهیدات

فصل دوم: واژه‌ها

«واژه‌ها زمزمه‌ی کلمات با طنینی نو است. دعوت به پاک کردن کلمات از غبار عادت، و به کار بردن مراقبانه‌ی آن‌هاست؛ کشف روح نو در حروف کهن...»

هجدهم: امید
 

#تمهیدات #پادکست #علی‌اصغرمصلح #باشگاه_اندیشه #گنجه #رادیوگنجه #مطالعات_دیالوگ

@bashgahandishe

مهم‌ترین تهدید سیاسی محدودیت حوزه‌ی عمومی است

گزارش مختصر نشست گفت‌وگو هم مسأله و هم راه‌حل که با حضور دکتر هادی خانیکی در روز شنبه ۱۹ فروردین ۱۴۰۲ به‌همت مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه برگزار شد را در ادامه از نظر می‌گذرانید:

در سال‌های اخیر گفت‌وگو به دشنام تبدیل شد که افراد برای حمایت از وضع موجود دنبالش می‌کنند. ضدگفت‌وگو و شبه گفت‌وگو جانشین گفت‌‌وگو شد. گفت‌وگو امری تزیینی و زینتی شد که غصه‌ها را فراموش کنیم. گفت‌وگو سخت‌تر شد اما ضروری‌تر شد.

خانیکی گفت‌وگو را به چهار سطح تقسیم کرد؛ او گفت: اولین مورد گفت‌وگو در سطح نظر است که امبرتو اکو آن را در برابر گفتار بسته به کار می‌برد. اصول جزمی را کنار می‌گذارد و خود را مالک حقیقت نمی‌داند. به شنونده احترام می‌گذارد و او را در حقیقت مشارکت می‌دهد. موقع قضاوت ارزش‌های مشترک و جمعی را دخیل می‌داند.

گفت‌وگو در سطح دوم گفت‌وگو در سطح اجتماع است که آن را به‌عنوان یک برساخته اجتماعی نشان می‌دهد. گوهر ثابتی ندارد و تحت شرایط سیاسی و اجتماعی تحول می‌یابد. گفت‌وگو نوعی با هم کار کردن است و زمینه‌ی ایجابی برای کنش فراهم می‌کند. به حذف نمی‌اندیشد و جلب مشارکت را مدنظر قرار می‌دهد. گفت‌وگو به‌وقت نهادسازی جدی‌تر می‌شود و باید مراقب نحیف‌شدن نهادهای مدنی بود. گفت‌وگو در کلان‌اندیشی یا جدل و مخاصمه به آیین درویشی تبدیل می‌شود. خرداندیشی و خردکوشی ایده‌های بزرگ را در سطوح کوچکتر و واقعی‌تر باید دنبال کرد.

عضو هیات‌علمی دانشگاه علامه طباطبایی گفت: این یک سال در ایران نشان داد که جزء و لازمه‌ی گفت‌وگو به‌رسمیت‌شناختن دیگری است. همان گونه که جوانان بزرگترها را به‌رسمیت نمی‌شناسند بزرگترها هم چنین هستند. به‌رسمیت‌شناسی به‌معنای یکی‌شدن نظرات نیست به‌معنای اجازه به دیگری برای ابراز نظر است. نوع مواجهه نیز مهم است. گفت‌وگو را مسأله‌محور ببینیم و هر مسأله‌ای را چندبعدی ببینیم. مسائل پیچیده را ساده نکنیم که عموماً از دل سیاست‌زدگی بیرون می‌آید که آفت گفت‌وگو است.

سطح سوم گفت‌وگو راجع‌به زبان گفت‌وگو است. دیدگاه‌های خود و دیگری را با چه زبانی بازتاب می‌دهیم. زبان پذیرش است یا زبان تحقیر و نفی دیگری. محوریت با خود است یا دیگری و ربط خود و دیگری و نسبت به حقیقت.

سطح یا پرسش چهارم درباره‌ی امکان‌های گفت‌وگو است. هر میدان از عمل یا ساحت نظر تنها به خودش می‌پردازد. باید به دنبال این باشیم که مکان و امکان خاص و عام گفت‌وگو را فراهم کنیم. من طرفدار زیبایی کوچک‌ها هستم.

خانیکی در ادامه یادآور شد: هرآنچه توافق به‌عنوان زمینه‌ی تسهیل گفت‌وگو را تضعیف کند، موانع را تشدید می‌کنم. مهمترین تهدید سیاست برای امر عمومی و حوزه عمومی است. فقدان رسانه‌ی مستقل و سنگین‌شدن هزینه‌ی گفت‌وگو و ابراز نظر پیرامون آن می‌تواند بحران‌ساز باشد. گفت‌وگو بزرگتر از سیاست است و نیاز به میدان بزرگتری دارد؛ در حالی‌که چیرگی سیاست بر گفت‌وگو در کشور ما مانع گفت‌وگو شده است.

وی افزود: به‌طور کلی معتقدم که نسل‌های جدید ما نسبت به نسل‌های قدیم تکثرگراتر و تنوع‌پذیرتر شدند و تفاوت‌ها را به‌رسمیت می‌شناسند و رواداری و دیگرپذیری را در کنش‌ها نشان می‌دهند و به همین‌دلیل جامعه‌ی ما چشم‌انداز امیدوارانه‌تری دارد چون دیگریِ جوانان هم شنواتر شده‌اند. پژوهش سال ۱۳۹۷ پژوهشگاه فرهنگ و هنر به کمک یونیسف به انجام رساند که از جوانان پرسید آیا در خانه آرامش دارند و در خانه به شما گوش می‌دهند؟ جواب این بود که ۳۶٪ می‌گویند زیاد گوش می‌دهند. با قیاس به نسبت جامعه‌ی امروز محیط خانواده برای شنیدن حرف جوانان بازتر شده است و گشودگی و احساس آرامش شکل گرفته اگرچه در سیاست چنین نیست و امر سیاسی عقب‌تر از امر اجتماعی است.

#گزارش_مختصر #مطالعات_دیالوگ #گفتگو #درباره_بحران #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe

گزارش مشروح خبرگزاری ایسنا از نشست گفت‌وگو هم مسأله و هم راه‌حل با حضور دکتر هادی خانیکی را در اینجا بخوانید.

#گزارش_مشروح #مطالعات_دیالوگ #گفت‌وگو #درباره_بحران #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe
.

فایل صوتی نشست
گفت‌وگو؛ هم مسأله و هم راه‌حل

با حضور دکتر هادی خانیکی
شنبه ۱۹ فروردین ۱۴۰۲

#مطالعات_دیالوگ #درباره_بحران #گفت‌وگو #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe

نشست گفت‌وگو هم مسأله و هم راه‌حل

با حضور دکتر هادی خانیکی
شنبه ۱۹ فروردین ۱۴۰۲
به همت مدرسه مطالعات دیالوگ باشگاه اندیشه

گزارش مختصر
گزارش مشروح (خبرگزاری ایسنا)
فایل صوتی
لینک لایو در صفحه اینستاگرام
یادداشت دکتر خانیکی در روزنامه اعتماد

#مطالعات_دیالوگ #درباره_بحران #گفت‌وگو #باشگاه_اندیشه
@bashgahandishe