یادداشتی به مناسبت روز جهانی فلسفه
ایران امروز و فلسفه

دکتر علی‌اصغر مصلح

روزنامه اعتماد، 1401.08.30

🌱ایران امروز در حال تجربه واژگونی ارزشهاست. تجربه‌ای که شبیه آن را در تاریخ خود سراغ ندارد.
  🌱 زمان ما زمان آفتابی شدن نهایت‌ها و به تمامیت‌رسیدن‌ها و در عین حال سرزدن امکانات جدید است. سفت‌وسخت‌های گذشته همه در معرض زوال یا تردیدند.
 🌱 برای حضور در میدان تعارضات امروز کمینه شرط، توانِ خلعِ نعلینِ گذشته و عریان شدن از ماسبق، در مصاف با بحران‌هاست. اهل فلسفه می‌توانند در زمانة ناکامی و عسرت و بحرانِ پس از بحران، و تجربه «نازندگی»، افتان و خیزان طیّ طریق کنند.
 🌱 در حال حاضر با دو پدیده روبرو هستیم. یکی سرزدن استعدادهای توهم‌افرین فرهنگ گذشته خود،‌ و دیگری جریان آرامِ اندیشیدن و نوجوئی در مقابل رویدادها.
 🌱 در ایران امروز با مردمانی روبروییم که ساعتِ هستی و حقیقت‌شان بر اساس افقهای مختلف تنظیم شده‌است. به بیان فلسفی‌تر با پدیدة ناهم«زمان»ی روبرو هستیم.
   🌱 در زمانی که بیم امواج از هر سو می‌رود، اهل فلسفه و تفکر باید بر کوشش و کاوش خود برای کشف قلمروهای ناشناخته بیفزایند.
@jostarha_yadashtha
@bashgahandishe

پادکست تمهیدات

همراه با
دکتر علی‌اصغر مصلح

اپیزود هشتم:
واقعیت کجاست؟

کاری از رادیو گنجه

«تمهیدات» دعوت به آماده‌سازی خویش در روزگار رخدادهای بزرگ است.
دعوت به بودنی ریشه‌دار، نسبت‌داری با بنیادها و خویشتن‌آگاهی.
تمهیدات دعوت به مراقبانه زیستن است: کوشش برای درک و دریافت دستاوردهای گذشته و گشودگی برای تجارب جدید.


#تمهیدات #پادکست #علی‌اصغرمصلح #باشگاه_اندیشه #گنجه #رادیوگنجه

@bashgahandishe

پادکست تمهیدات

همراه با
دکتر علی‌اصغر مصلح

اپیزود هشتم:
واقعیت کجاست؟

کاری از رادیو گنجه

«تمهیدات» دعوت به آماده‌سازی خویش در روزگار رخدادهای بزرگ است.
دعوت به بودنی ریشه‌دار، نسبت‌داری با بنیادها و خویشتن‌آگاهی.
تمهیدات دعوت به مراقبانه زیستن است: کوشش برای درک و دریافت دستاوردهای گذشته و گشودگی برای تجارب جدید.


#تمهیدات #پادکست #علی‌اصغرمصلح #باشگاه_اندیشه #گنجه #رادیوگنجه

@bashgahandishe

“خشونت‌پرهیزی“ راهبرد نسبت‌داری با “دیگری“

📝دکتر علی‌اصغر مصلح

 ☘ آنچه در ایران امروز به «خشونت‌پرهیزی/عدم خشونت» تعبیر شده در اصل به «آهیمسا/ Ahimsa» در زبان سانسکریت بازمی‌گردد. آهیمسا اصل اول رستگاری در آئین‌های معنوی کهن از یوگای پانتجلی تا بودا در شاخه‌های مختلف آن است. گاندی این اصطلاح را در متن مبارزات سیاسی برای استقلال هند با دلالت‌های جدید به کار برد.

☘ قدرت و سیاست مدرن نسبتی ریشه‌ای با خشونت دارد. این نسبت در فیلسوفان و متفکرانی چون هابز، هگل، فروید، اشمیت، بنیامین، آدورنو و آرنت به خوبی مطرح شده است. اما در قرن بیستم تحت‌تأثیر شرق و نقد روش‌های پیشین، ردّ باریکی از روش «خشونت‌پرهیزی» هم شکل گرفت که بیش از همه در حوزه «فلسفه میان‌فرهنگی» مورد توجه قرار گرفت.
 
☘ در فرهنگ ایرانی آهیمسا بیش از هر چیز به اصطلاح «بی‌آزاری» نزدیک است. چنانکه خواجه شیراز گفته‌است:
مباش در پی آزار و هرچه خواهی کن  
       که در طریقت ما غیر از این گناهی نیست
 
 ☘ در جهان امروز موضوع خشونت و آزار، به موضوعی فراتر از قاعده‌ای اخلاقی تبدیل شده است. اگر نسبت‌ِ میان «من» و «دیگری» را بنیادی اساسی در زندگی تلقی کنیم که تأثیری اساسی بر همه مقولات دیگر دارد، در این صورت دو گونه نسبت «خشونت‌/ آزار» و «خشونت‌پرهیزی/بی‌آزاری» از دوگانه‌های سرنوشت‌سازند.
 
  ☘ فرهنگ و تمدن ایرانی در حوزه فرهنگ عمومی و زندگی اجتماعی «بی‌آزاری» را در کنار اصولی چون مهر و دوستی و یاریگری تجربه کرده است، اما در ساحت قدرت و سیاست این گونه اصول در محاق بوده است. این وضع ریشه در «حقیقتِ» مقوم فرهنگِ‌ایرانی و تجربه انباشته ایرانیان دارد.

 ☘ «بی‌آزاری» در فرهنگ ایران باستان و نزد عارفان اسلامی، مَنِشی بوده که بر رفتار فرد در نسبت با «دیگران» نیز پرتو می‌افکنده‌است. اما هنوز این اصطلاح در حوزه مناسبات سخت جمعی، به خصوص در مناسبات سیاسی دلالت جدیدی پیدا نکرده‌است.

 ☘  در ایران «خشونت‌پرهیزی/ بی‌آزاری» در حوزه قدرت، پشتوانه قابل اعتنائی ندارد و چون شرایط امکان آن فراهم نیست، نمی‌توان انتظار داشت که به هنجار جمعی غالب برای حرکت‌های اجتماعی-سیاسی تبدیل شود، اما می‌توان هجی‌کردن آن را با نقد تجارب گذشته، آغاز کرد.

@jostarha_yadashtha
@bashgahandishe

هم‌مسألگی: هم شرط لازم و هم موضوعی برای گفت‌وگو

📝محمدمهدی مجاهدی

هم‌مسألگی تنها شرط لازم گفت‌وگو ست. آن هم نه شرطی که یکی از طرفین گفت‌وگو دل‌خواهانه برای طرف دیگر بگذارد؛ هم‌مسألگی تنها شرط ذاتی گفت‌وگو ست. با این حال، هم‌مسألگی شرط کافی گفت‌وگو نیست.

گفت‌وگو با فراهم آمدن مجموعه‌هایی متعدد از شرط‌های متنوع در می‌گیرد. ولی هم‌مسألگی عضو ثابت و همیشگی همه‌ی این مجموعه‌های پرشمار است.

به تعبیر دیگر، گفت‌وگو می‌تواند حاصل گرد آمدن مجموعه‌ی شرایط الف یا مجموعه‌ی شرایط ب یا مجموعه‌ی شرایط ج، الی آخر باشد. ولی هم‌مسألگی میان طرف‌های گفت‌وگو تنها عضو مشترک همه‌ی این مجموعه‌های پرشمار است.

برای تقریب به ذهن، خانه‌ای را تصوررکنید که در آتش می‌سوزد. سوختن خانه در آتش، چه عمدی و برنامه‌ریزی‌شده باشد چه تصادفی و اتفاقی، می‌تواند حاصل گرد آمدن مجموعه‌هایی پرشمار از شرایط گوناگون باشد. ولی وجود اکسیژن کافی برای سوختن، عضو ثابت و لازمی است که در همه‌ی این مجموعه‌های پرشمار حاضر است.

اگر شرط هم‌مسألگی حاضر باشد، گفت‌وگو می‌تواند با حضور مجموعه‌هایی متنوع و متعدد از دیگر شرط‌ها در بگیرد، هرچند گاهی دشوار و گاهی آسان، گاهی نتیجه‌بخش و گاهی بی‌نتیجه.

گفت‌وگوی مسأله‌محور در دو تراز جریان می‌یابد.

‏تراز اول گفت‌وگو بر این مسأله‌ی مشترک میان من و دیگری ناظر است که آیا من و دیگری اصلا مسأله‌ای مشترک داریم یا نه. این خود یک مسأله‌ی گفت‌وگوپذیر است. به تعبیر دیگر، مسأله‌ی مشترک در این تراز این است که آیا مجموعه‌ی مسائل مشترک من و دیگری مجموعه‌ای تهی است، یا این مجموعه عضو یا اعضایی دارد.

در تراز اول با دو گونه از افراد وارد گفت‌وگو می‌شویم. یک دسته کسانی اند که، بر حسب پاره‌ای شواهد و قرائن، محتمل است با آن‌ها هم‌مسأله باشیم. با این گروه به این امید گفت‌وگو می‌کنیم که آن مسأله‌ی مشترک و محتمل‌الوجود را بیابیم.

دسته‌ی دیگر کسانی اند که دلیل داریم واقعا با آن‌ها هم‌مسأله‌ ایم ولی معتقدیم آن‌ها از این هم‌مسألگی غافل اند و آگاهانه و بدخواهانه تغافل نمی‌کنند.

با این گروه، چشم‌انداز واقع‌بینانه‌ای داریم از این که آن‌ها هم اگر غافل اند، با گفت‌وگویی غفلت‌زدا، آن هم‌مسألگی واقعی را دریابند یا اگر می‌دانند و خیرخواهانه تغافل می‌کنند، دریابند که خیری در این تغافل نیست.

در همه‌ی این حالت‌ها، گفت‌وگو در تراز اول می‌تواند درگرفتن گفت‌وگویی حل‌مسأله‌ای در تراز دوم را ممکن کند و بر احتمال وقوع آن بیفزاید.

در تراز دوم، گفت‌وگو ناظر بر ماده و محتوای مسأله‌ای از مجموعه‌ی مسائل مشترک میان من و دیگری است و برای حل‌وفصل، یا حل یا انحلال آن مسأله‌ی مشخص در می‌گیرد.

محمدمهدی مجاهدی
۱۲ آذرماه ۱۴۰۱

@mmojahedi
@bashgahandishe

پادکست تمهیدات

همراه با
دکتر علی‌اصغر مصلح

اپیزود نهم:
وضع مطلوب‌های ما

کاری از رادیو گنجه

«تمهیدات» دعوت به آماده‌سازی خویش در روزگار رخدادهای بزرگ است.
دعوت به بودنی ریشه‌دار، نسبت‌داری با بنیادها و خویشتن‌آگاهی.
تمهیدات دعوت به مراقبانه زیستن است: کوشش برای درک و دریافت دستاوردهای گذشته و گشودگی برای تجارب جدید.


#تمهیدات #پادکست #علی‌اصغرمصلح #باشگاه_اندیشه #گنجه #رادیوگنجه

@bashgahandishe

پادکست تمهیدات

همراه با
دکتر علی‌اصغر مصلح

اپیزود نهم:
وضع مطلوب های ما

کاری از رادیو گنجه

«تمهیدات» دعوت به آماده‌سازی خویش در روزگار رخدادهای بزرگ است.
دعوت به بودنی ریشه‌دار، نسبت‌داری با بنیادها و خویشتن‌آگاهی.
تمهیدات دعوت به مراقبانه زیستن است: کوشش برای درک و دریافت دستاوردهای گذشته و گشودگی برای تجارب جدید.


#تمهیدات #پادکست #علی‌اصغرمصلح #باشگاه_اندیشه #گنجه #رادیوگنجه

@bashgahandishe

شیمی درمانی برای سرطان وطن

📝مجتبی لشکربلوکی

سرطان گرفته اما بیش از آنکه نگران سرطان بدن باشد، نگران سرطان وطن است. می‌گوید چیزی که می‌تواند سرطان وطن را با همه سختی‌ها به سمت بهبود ببرد، گشودن راهی به سمت گفتگوست. گفتگودرمانی را می‌توان معادل شیمی‌درمانی گرفت؛ سخت، دردآور و در عین حال، لازم و شفابخش.

او معتقد است که نه‌تنها حاکمیت با جامعه مشکل گفتگو دارد. بلکه خود جامعه نیز توانایی گفتگو با هم را ندارند. به این خاطره نگران‌کننده دقت کنید: زمانی سردبیر نشریه آیین ‌بودم. یکی از شماره‌هایش درباره این بود که «مسأله ایران چیست؟» و برای آن ‌نشست، ۱۱نفر از سرآمدان ‌حوزه‌‌های مختلف دعوت‌ کردیم؛ در حوزه علم دکتر منصوری، در سینما ناصر تقوایی، در فلسفه آقای ملکیان، در اقتصاد دکتر ستاری‌فر، در سیاست آقای رضا خاتمی، از حوزه آیت‌الله ایازی، در ادبیات محمود دولت‌آبادی و… . جالب است‌که این‌۱۱‌نفر که همه دغدغه ایران را داشتند، برخی برای اولین‌بار همدیگر را می‌دیدند و با اسامی هم‌آشنا نبودند.

این‌ها نکاتی است که دکتر هادی خانیکی استاد ارتباطات می‌گوید.
شاید بگویید غیر از او، مسؤولین و دیگران هم می‌گویند گفتگو کنیم. اما خانیکی برای گفتگو شروط و الزاماتی دارد که شنیدنی است. او هر مکالمه‌ای را گفتگو نمی‌داند؛ از جمله مکالمه زندانبان با زندانی و صحبت بیمار با پزشک. سخنرانی مقامات گفتگو نیست. حتی جلسات دیدار با مسؤولین گفتگو نیست. این‌ها «شبه‌گفتگو» است و ما سخت از این گفتگوهای نمایشی غیرواقعی زجر می‌کشیم. تعیین تکلیف کردن و نصیحت کردن، تهدید کردن نه‌تنها گفتگوست که مانع گفتگوست‌. ‏او معتقد است که سخت باید در جستجوی گفتگوی اصیل بود بدون آنکه مفهوم آن را به ابتذال بکشیم. برخی نکات را با هم مرور کنیم:

۱)  گفتگو به رسمیت شناختن واقعی و عملی طرف مقابل است. پس اگر من تو را به رسمیت نشناسم، این گفتگو نیست. به گفته مارتین‌بوبر، گفتگو تبدیل کردن رابطه من و او، به رابطه من و تو است. و اگر خوب عمل کنیم من و او به «ما»

۲) گفتگو در شرایط برابر است. اگر من بتوانم هر حرفی بزنم، و تو نتوانی به خاطر ترس، حیا، شرم حرف هایت را بزنی این گفتگو نیست.

۳) لازمه گفتگو بالا بردن توان ارتباطی ما و پذیرش تفاوت‌ها و تکثرهاست. قرار نیست در گفتگو من آنچه را دوست دارم از زبان تو بشنوم. اصلا گفتگو هست تا تو متفاوت از من حرف بزنی.

۴) در گفتگو می‌پذیریم که حقیقت نه نزد من است و نه نزد تو بلکه می‌تواند در تعامل من و تو حقیقت زاده شود. به گفته سقراط، دیالوگ کاری است از جنس کار قابله؛ یعنی سالم به دنیا آوردن کودک. به همین دلیل‌ سقراط می‌گفت من از شاگردان ‌بیشتر می‌آموزم ‌تا آنها از من‌.

۵) لازمه گفتگو عبور از باورهای خودم به سمت باورهای توست. اگر من با این فرض که می روم گفتگو کنم که حرفم را به کرسی بنشانم. این گفتگو نیست. یک‌ هنرمند هلندی ترک‌تبار گفته بود «بیایید توافق کنیم که با من موافق باشید!»

۶) گفتگو نیازمند مکان و امکان ‌است. کجا گفتگو کنیم؟ الان می‌گویند در دانشگاه گفتگو کنیم. کجای دانشگاه و چگونه؟ و آن وقت حاصل این گفتگو چگونه تأثیرگذار خواهد بود؟

☑️⭕️تجویز راهبردی:
برخی چیزها از جنس دانش‌اند. یعنی با خواندن به دست می‌آیند. مثلا چرایی شکست نور در آب یا تاریخ مشروطه یا دلایل تورم ساختاری. اما برخی امور از جنس مهارتند. هیچ کسی با کتاب رانندگی، راننده نشده است. یا مایکل جردن با کتاب چگونه بسکتبالیست شویم، بازیگر نشده. کریستیانو رونالدو زندگی اش را در کتابخانه سپری نکرده. مهارت با تمرین و تکرار به دست می آید.

مساله کلیدی اینجاست که گفتگو (برخلاف بسکتبال که یک مهارت فردی است) یک مهارت جمعی است. یعنی یک جامعه باید به مهارت دست پیدا کند. بنابراین نه‌تنها خودمان باید تمرین کنیم که دیگران را نیز به تمرین فرابخوانیم.

گفتگو یعنی تعامل بر اساس هم‌پذیری و هم‌شنوی در شرایط آزاد و برابر. یعنی شنیدن و گفتن بر اساس ادب، مدارا، عقلانیت و حوصله. اکنون شرایط آستانه‌ای برای گفتگوی مردم-حکومت فراهم نیست، باشد! ولی برای گفتگوی مردم با مردم چه؟ ما مهارت جمعی گفتگو را نداریم.

◾️در سطح جامعه؛ از خانه‌مان شروع کنیم. در اداره‌مان ادامه دهیم، به محله‌مان گسترش دهیم.

◾️در سطح جامعه و حاکمیت هر دو: گفتگو را با موعظه، نصیحت، هدایت، توجیه، بگومگو و سخنرانی، مونولوگ و تبلیغات اشتباه نگیریم. مثلا من اگر فکر کنم که تو فریب‌خورده‌ای، این مکالمه دیگر گفتگو نیست، موعظه است.

◾️در سطح حاکمیت؛ بپذیریم برخلاف تصور  گفتگو اصلا امر آسانی نیست. اصلا! همان‌گونه که خانیکی گفته: گفت‌وگودرمانی، شیمی‌درمانی حکمرانی است؛ سخت، دردآور ولی شفابخش.
توسعه زاده اجماع است و اجماع محصول گفتگو و گفتگو نتیجه تحمل درد!

صفحات مجتبی لشکربلوکی در اپلیکیشن بله I تلگرام I  اینستاگرام I لینکدین

@bashgahandishe

پادکست تمهیدات
همراه با علی‌اصغر مصلح

«تمهیدات» دعوت به آماده‌سازی خویش در روزگار رخدادهای بزرگ است.
دعوت به بودنی ریشه‌دار، نسبت‌داری با بنیادها و خویشتن‌اگاهی.
تمهیدات دعوت به مراقبانه زیستن است: کوشش برای درک و دریافت دستاوردهای گذشته و گشودگی برای تجارب جدید.

یکشنبه‌های هر هفته از باشگاه اندیشه

🔻از فهرست به اپیزودها منتقل می‌شوید:

اول: در جست‌وجوی خویشتن
دوم: من و دیگری۱
سوم: من و دیگری۲
چهارم: صلح درونی، صلح بیرونی
پنجم: ما و دانایی‌هایمان
ششم: ما و طبیعت
هفتم: نسبت ما و تکنولوژی
هشتم: واقعیت کجاست؟
نهم: وضع مطلوب‌های ما
دهم: آدمی و نوشوندگی
یازدهم: درک ما از زمان
دوازدهم:
سیزدهم:
چهاردهم:
پانزدهم:
شانزدهم :تماشا
هفدهم: پایداری

#تمهیدات #پادکست #علی‌اصغرمصلح #باشگاه_اندیشه #گنجه #رادیوگنجه #مطالعات_دیالوگ

@bashgahandishe

پادکست تمهیدات

همراه با
دکتر علی‌اصغر مصلح

اپیزود دهم:
آدمی و نوشوندگی

کاری از رادیو گنجه

#تمهیدات #پادکست #علی‌اصغرمصلح #باشگاه_اندیشه #گنجه #رادیوگنجه

@bashgahandishe

پادکست تمهیدات

همراه با
دکتر علی‌اصغر مصلح

اپیزود دهم:
آدمی و نوشوندگی

کاری از رادیو گنجه

«تمهیدات» دعوت به آماده‌سازی خویش در روزگار رخدادهای بزرگ است.
دعوت به بودنی ریشه‌دار، نسبت‌داری با بنیادها و خویشتن‌آگاهی.
تمهیدات دعوت به مراقبانه زیستن است: کوشش برای درک و دریافت دستاوردهای گذشته و گشودگی برای تجارب جدید.


#تمهیدات #پادکست #علی‌اصغرمصلح #باشگاه_اندیشه #گنجه #رادیوگنجه

@bashgahandishe

حکمت نامتناهی
(جست و جو و نگرانی لایزال انسان در دیالوگ با آفاق بی‌کران اندیشه)

نشست چهل و نهم

انسان و تفاوت‌هایشان

سه‌شنبه
۲۲ آذر هزار و چهارصد و یک

ساعت هفده و سی دقیقه

در درّه باغ

@bashgahandishe
@hekmatenamotanahi

🔹نجات گفت‌وگو؛ شرایط امکان دیالوگ

▫️دومین جلسه از سلسله نشست‌های نجات گفت‌وگو؛ با عنوان "شرایط امکان دیالوگ"
با سخنرانی آقای دکتر علی‌اصغر مصلح برگزار می‌شود.

زمان: پنج‌شنبه ۲۴ آذر ۱۴۰۱
ساعت ۹:۳۰ صبح

مکان: باشگاه اندیشه واقع در خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، کوچه نایبی، پلاک ۲۳

شرکت در جلسه با هماهنگی قبلی ممکن است.

@jostarha_yadashtha
@dialoguecenter
@bashgahandishe

🔹نجات گفت‌وگو؛ «شرایط امکان دیالوگ»
 
رئوس مطالب:
 
🔸«دیالوگ» آن‌گونه که در دوران معاصر به اندیشه درآمده، خاص این دوران است و نظیری در تاریخ فرهنگهای گذشته ندارد.

🔸واژه «گفت‌وگو» در فارسی هنوز بار معنائیِ «دیالوگ» را تجربه نکرده است. در فرهنگ ایرانی «گفتگو» صورتی از جدال و ستیزه بوده و همین معنا و تلقی به صورتی تلطیف‌شده در زبان فارسی امروز جریان دارد.

🔸«دیالوگ» دستاوردِ زیستن در جهانی است که «دیگری» به طور ملموس تجربه شده و «من» و «دیگری» تفکیک‌ناپذیر فهمیده شده‌اند. بر این اساس، منش و روشِ «دیالوگی/ پلی‌لوگی» تنها راه تداوم زندگی بهتر تلقی شده است.

🔸برای تحقق «جهان دیالوگی/ گفت‌وگویی» در تاریخ یک ملت، باید مردم توان خروج از قالب‌های فرهنگ، باورها و حقیقت‌های خود داشته باشند. این توان در متن زندگیِ ملتها و با صیقل خوردن همه عناصر فرهنگی و در صورت لزوم واژگون شدن و کنار رفتن عناصر ناساز پیدا می‌شود. این گونه تطورات اغلب در فرآیندی دیالکتیکی و ستیزه‌آمیز صورت می‌گیرد.

🔸یکی از نشانه‌های تحقق روش و مَنش «دیالوگی/گفت‌وگوئی» ویژگیِ «در میانه ایستادن» است؛ همان که «فلسفه‌ی میان‌فرهنگی»‌ می‌خواهد مبانی، لوازم و نتایجش را بیان کند. 
 
🔸هر گونه کنش سیاسی-اجتماعیِ معطوف به «دیالوگ» شایسته و ستودنی است، اما تقلیل «دیالوگ/گفتگو» به کنش سیاسی-اجتماعی، از سویی باعث ابزار شدن «گفتگو» و از سوی دیگر باعث توهم رواج «دیالوگ» می‌شود.

#نجات_گفتگو

@jostarha_yadashtha
@dialoguecenter
@bashgahandishe

قوام هر جامعه به گفت‌و‌گویی بودن آن است

نشست دوم از سلسله نشست‌های نجات گفت‌وگو؛ با عنوان «شرایط امکان دیالوگ» با سخنرانی دکتر علی‌اصغر مصلح پنجشنبه ۲۴ آذر ۱۴۰۱ به همت کانون گفت‌وگوی مؤسسهٔ امام موسی صدر در باشگاه اندیشه برگزار شد.

گزارش مختصر:

• گفت‌وگو در زبان فارسی بار معنایی دیالوگ را پیدا نکرده است.

• دیالوگ محصول دو تحول بزرگ است: توجه به تکثر و توجه به دیگری.

• به رسمیت‌شناسی از واژه‌های پربسامد دو سه ماه اخیر است. به رسمیت شناسی یعنی هر که هست حداقل بگوییم تو هم هستی. در جامعۀ ما بخش وسیعی دیده نمی‌شوند.

• در فرهنگ ایرانی، ما در حال تجربه گفت‌وگو هستیم، ولی هنوز همۀ زوایا و ابعاد آن را التفات نکرده‌ایم.

• گفت‌وگو یعنی کولۀ تعلقات را زمین بگذاریم و خالی به میدان بیاییم. حتماً از میان گفت‌وگو زایش اتفاق می‌افتد.

• تنها راه برون‌رفت ما از مشکلات سیاسی، اجتماعی و… گفت‌وگو و مهم‌ترین کنش بودن در جامعه ما اهل گفت‌وگو بودن است.

متن کامل این صحبت را می‌توانید اینجا بخوانید.

@bashgahandishe
@dialoguecenter

پادکست تمهیدات

همراه با
دکتر علی‌اصغر مصلح

اپیزود یازدهم:

درک ما از زمان

کاری از رادیو گنجه


#تمهیدات #پادکست #علی‌اصغرمصلح #باشگاه_اندیشه #گنجه #رادیوگنجه

@bashgahandishe

پادکست تمهیدات

همراه با
دکتر علی‌اصغر مصلح

اپیزود یازدهم:

درک ما از زمان

کاری از رادیو گنجه

«تمهیدات» دعوت به آماده‌سازی خویش در روزگار رخدادهای بزرگ است.
دعوت به بودنی ریشه‌دار، نسبت‌داری با بنیادها و خویشتن‌آگاهی.
تمهیدات دعوت به مراقبانه زیستن است: کوشش برای درک و دریافت دستاوردهای گذشته و گشودگی برای تجارب جدید.


#تمهیدات #پادکست #علی‌اصغرمصلح #باشگاه_اندیشه #گنجه #رادیوگنجه

@bashgahandishe

همدلی در اخلاق؛ بررسی تأثیر همدلی بر قضاوت اخلاقی

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی
نویسندگان
مریم اردشیر لاریجانی، سید جابر نیکو
 
 
چکیده
همدلی ظرفیتی در انسان است که به‌وسیلۀ آن، واکنش‌های دیگر‌گرایانۀ عاطفی برقرار می‌کند. فرد به کمک این ویژگی می‌تواند از منظر دیگری جهان را ببیند و احساس او را درک کند؛ بنابراین انسان‌ها با تخیل شرایط «دیگری»، می‌توانند رنج‌ها و لذت‌های او را ادراک کنند. همدلی در اخلاق، نقش برجسته‌ای دارد؛ به‌ویژه تأثیر آن در قضاوت اخلاقی قابل توجه است. عده‌ای از منتقدان، منکر سودمندی همدلی برای قضاوت اخلاقی شدند. نقد این عده به دو شکل متفاوت ارائه شده است: برخی از این استدلال‌ها ناظر به انکار ضرورت همدلی برای قضاوت اخلاقی است و برخی دیگر مدعی‌اند که همدلی تأثیر منفی بر قضاوت اخلاقی می‌گذارد.

در مقاله حاضر که با روش توصیفی-تحلیلی تدوین شده است، نخست ادلۀ منتقدان بررسی شده، سپس به تحلیل سه نوع رابطۀ علّی، سازه‌ای و تبیینی و بازبینی تأثیرات منفی همدلی بر قضاوت اخلاقی پرداخته خواهد شد. درنهایت این نتیجه حاصل می‌شود که اولاً همدلی به‌مثابۀ عنصری قوام‌بخش در تبیین قضاوت اخلاقی، موجه است؛ ثانیاً گرچه نمی‌توان به‌صورت کلی همۀ اقسام همدلی (شناختی/عاطفی) را برای قضاوت اخلاقی ضروری دانست و تأثیرات آن‌ را کاملاً مثبت ارزیابی کرد، دست‌کم می‌توان نشان داد که همدلیِ شناختی عنصری مثبت در قضاوت اخلاقی است.

کلیدواژه‌ها
همدلی ، قضاوت اخلاقی ، همدلی شناختی ، همدلی عاطفی ، رابطۀ سازه‌ای ، رابطۀ علی‌ ، استنتاج بهترین تبیین

#مطالعات_دیالوگ
#همدلی
@bashgahandishe
.

نقد و تحلیل پارادوکس تلقین

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسنده:
محسن بهلولی فسخودی
 استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده
: تلقینْ عملِ القا و انتقالِ عقاید به دیگری است که موجب می‌شود شخصی که به او تلقی شده آرا و ایده‌های ابرازشده را مصون از خطا و بازنگری بپندارد. نادیده‌انگاشتنِ شواهد و ادلۀ مخالف موجبِ تضعیفِ قوۀ استدلال و عقلانیت و بروز جزم‌اندیشی خواهد شد. اما رویکردهای ضدتلقین نیز در ترویج و بسط دیدگاه‌های بنیادین خود از روش‌های تلقینی بهره می‌برند. این وضعیت به بروز پدیده‌ای با نام «پارادوکس تلقین» منجر می‌شود. پرسش این است که آیا می‌توان از تلقین اجتناب کرد و اگر پاسخ منفی است کدام نوع تلقین نه‌تنها ضروری بلکه مفید است؟ کسانی که تلقین را مفهومی یکسره منفی ندانسته و به ابعاد مثبت و غیراختیاری آن اشاره کرده‌اند، برای پاسخ به پارادوکس فوق، به راه‌حل‌هایی مانند جهان - تصویر، تقویت عقلانیت و آغازگری متوسل شده‌اند.

این پژوهشِ کیفی، با شیوۀ تحلیل مفهومی و روش تطبیقی، پس از نقادی راهِ‌حل‌های مطرح‌شده، رویکردی بدیل برای درک بهتر ضرورت تلقین و جایگاه آن در اندیشه و حیات آدمی معرفی کرده است. مدعای پژوهش این است که با توسل به شناخت‌شناسی و تمایز میان دو گونۀ دانشِ صریح و ضمنی می‌توان از تلقین ضمنی سخن گفت. درواقع، بخش منفی و زدودنی تلقین مربوط به جنبۀ صریح و قابلِ‌بیانِ تلقین در قالب گزاره‌ها و آموزه‌های صریح است، حال‌آنکه تلقینِ ضمنی، به‌واسطۀ ماهیتِ زمینه‌ای، رویه‌ای، روایی و پیروی خاص از قواعد، مؤلفه حیاتی برای به اشتراک‌ گذاشتن و انتقال تجربه‌های زیسته و درک شهودی افراد از جامعه و فرهنگ خود می‌باشد.

کلیدواژه‌ها:
پارادوکس تلقین، جهان - تصویر، آغازگری، دانش ضمنی، ‌تلقین ضمنی

#مطالعات_دیالوگ
#تلقین
@bashgahandishe

صوت نشستِ گفت‌وگویی در باب «مرگ» و «سوگواری»

به یاد ِرفیق راه سالیان باشگاه اندیشه
مرحوم مسعود لبیب
به مناسبت چهلمین روز در گذشت ایشان

(به ترتیب)

احمدخالصی
دکتر رسول رسولی‌پور
رضا دشتی‌منش
محمدحسین قدوسی
محمدرضا لبیب

دوازدهم دی ماه ۱۴۰۱
@bashgahandishe