🔝КАЗАХСТАН ВОШЕЛ В ТОП-10 СТРАН ПО СНИЖЕНИЮ СМЕРТНОСТИ ОТ НЕИНФЕКЦИОННЫХ ЗАБОЛЕВАНИЙ

Казахстан стал первой страной Центральной Азии и одной из десяти стран Европейского региона ВОЗ, достигших целевого показателя по снижению преждевременной смертности от неинфекционных заболеваний на 25% к 2025 году.
Об этом говорится в докладе Европейского регионального бюро ВОЗ «Предотвратимая смертность, факторы риска и стратегии борьбы с НИЗ», опубликованного на сайте международной организации.

🌐Среди десяти стран, которым удалось достичь этой цели, — Бельгия, Дания, Израиль, Казахстан, Люксембург, Нидерланды, Норвегия, Швейцария, Швеция и Эстония. Эти страны реализовали наиболее эффективные меры ВОЗ, сократили распространенность факторов риска и усилили меры реагирования систем здравоохранения, что привело к ежегодному снижению смертности от предотвратимых и поддающихся лечению НИЗ, особенно от сердечно-сосудистых заболеваний и рака.

В докладе подчеркивается, что Казахстан укрепил национальную систему здравоохранения, особенно в сфере борьбы с сердечно-сосудистыми заболеваниями и онкопатологиями. Акцент сделан на профилактику, раннее выявление, повышение доступности лечения и улучшение показателей выживаемости.

🇰🇿🛍По данным мониторинга ВОЗ, Казахстан полностью реализовал 50% рекомендованных мер по борьбе с НИЗ и частично реализовал ещё 36%. Казахстан также провел первое обследование по методологии STEPS — «золотому стандарту» ВОЗ в области оценки распространенности НИЗ и факторов риска, что позволило получить сопоставимые международные данные и усилить национальные меры охраны здоровья.

В условиях высокого бремени сердечно-сосудистых заболеваний республика вложила значительные средства в создание специализированных кардиологических и инсультных центров. В период с 2017 по 2024 годы число катетеризационных лабораторий увеличилось с 31 до 49. Работу начали 83 инсультных центра, что позволило значительно снизить смертность и инвалидизацию в результате острых инсультов.

💊Казахстан также добился успехов в сфере высокотехнологичной медицины. С 2012 года в стране было успешно имплантировано более 600 желудочковых вспомогательных устройств. В 2025 году проведена 100-я операция по пересадке сердца. Также в 2024 году внедрена новая технология лечения аритмии сердца — впервые среди стран СНГ и Центральной Азии.

Особое внимание уделяется раннему выявлению и скринингу. В рамках государственной программы проводится скрининг на восемь заболеваний, включая артериальную гипертензию, ишемическую болезнь сердца, сахарный диабет и онкозаболевания. По итогам 2024 года скринингом на рак молочной железы и колоректальный рак было охвачено 70% целевой группы — один из лучших результатов за всё время.

📉Средняя продолжительность жизни в Казахстане выросла с 74,44 года в 2022 году до 75,09 года в 2023 году. Показатель общей смертности стабильно снижается: с пикового значения 9,6 случая на 1000 человек в 2021 году — до существенно более низкого уровня.

Казахстан также придает большое значение снижению поведенческих факторов риска. Так, применяются одни из самых строгих в регионе антитабачных мер: запрет на курение в общественных местах, графические предупреждения на упаковках, повышение налогов, запрет на демонстрацию и продажу табачных изделий, полный запрет на электронные сигареты и вейпы. За последнее десятилетие уровень курения снизился до 20%.

❗️Существенные меры приняты в отношении потребления сахара: запрещена продажа сахаросодержащих напитков в школах, а в 2024 году принят закон, запрещающий продажу энергетических напитков лицам младше 21 года.

💥ҚАЗАҚСТАНДА БАЛАҒА МЕЙІРІМДІ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС АУРУХАНАЛАРЫ ЖОБАСЫ БАСТАЛДЫ

Жыл сайын тамыздың бірінші аптасында атап өтілетін Дүниежүзілік ана сүтімен қоректендіру апталығына орай Қазақстанда балаға мейірімді қарым-қатынас ауруханаларының желісін құру жөніндегі жоба басталды.

💥Бүгін Астана медицина университетінде (АМУ) Республикалық кеңесте Денсаулық сақтау министрінің, өңірлердің денсаулық сақтау басқармалары мамандарының, бас штаттан тыс педиатрлардың және басқа да мамандардың қатысуымен ҚР ДСМ/ЕТДҚ/ДДҰ «Балаға мейірімді қарым-қатынас ауруханасында ана сүтімен қоректендіруді қорғау, қолдау және көтермелеу» жобасы таныстырылды.

Іс-шараны ДДҰ елдік офисі Денсаулық сақтау министрлігінің, Еуразиялық тұрақтандыру және Даму қорының және АМУ университетінің қолдауымен ұйымдастырды.

«Біз әрбір медициналық мекеме ана мен бала үшін қамқорлық, қолдау және сенім кеңістігіне айналғанын қалаймыз. Бұл денсаулық сақтау жүйесінің міндеті ғана емес – бұл біздің еліміздің болашағы алдындағы ортақ міндетіміз», — деп атап өтті ҚР ведомствосының басшысы Ақмарал Әлназарова Республикалық кеңесте.

💭Қазақстанда ҚР Денсаулық сақтау министрлігі Еуразиялық тұрақтандыру және Даму Қорының (ЕТДҚ) және ДДҰ қолдауымен с баласына мейірімді қарым-қатынас ауруханаларының желісін құру жобасы шеңберінде ел өңірлерінде алғашқы медициналық-санитарлық көмек ұйымдарының және перинаталдық орталықтардың 400-ден астам медицина қызметкерлерін ана сүтімен қоректендіруді өмір бойы мықты денсаулықтың маңызды шарты ретінде ілгерілету үшін оқытуды жүргізеді.

Біздің елде ана сүтімен қоректендіруді қолдауға көп көңіл бөлінеді. Ресми мәліметтерге сәйкес, қазіргі уақытта 0-ден 6 айға дейінгі балалардың 71%-ы тек ана сүтімен қоректенеді, ал екі жасқа дейінгі 400 мыңға жуық бала қосымша тамақтанумен бірге ана сүтімен қоректенуді жалғастыруда.

⚡️Мақсат - тек ана сүтімен қамтуды 85%-ға дейін жеткізу.

💥В КАЗАХСТАНЕ ДАН СТАРТ ПРОЕКТУ БОЛЬНИЦ ДРУЖЕЛЮБНОГО ОТНОШЕНИЯ К РЕБЕНКУ

К Всемирной неделе грудного вскармливания, ежегодно отмечаемой в первую неделю августа, в Казахстане дан старт проекту по созданию сети больниц дружелюбного отношения к ребенку.

💭Сегодня в Медицинском университете Астана (МУА) на Республиканском совещании был презентован проект МЗ РК/ЕФСР/ВОЗ «Охрана, поддержка и поощрение грудного вскармливания в больнице доброжелательного отношения к ребенку» с участием министра здравоохранения, специалистов из управлений здравоохранения регионов, главных внештатных педиатров и другие специалистов.

Мероприятие организовано Страновым офисом ВОЗ при поддержке Министерства здравоохранения, Евразийского фонда стабилизации и развития и Университета МУА.

«Мы хотим, чтобы каждое медицинское учреждение стало пространством заботы, поддержки и доверия для матери и ребенка. Это не просто задача системы здравоохранения – это наша общая обязанность перед будущим страны», — подчеркнула глава ведомства РК Акмарал Альназарова на республиканском совещании.

🔷В Казахстане Министерство здравоохранения РК при поддержке Евразийского фонда стабилизации и развития (ЕФСР) и ВОЗ в рамках проекта по созданию сети Больниц доброжелательного отношения к ребенку с проведут обучение более 400 медицинских работников организаций первичной медико-санитарной помощи и перинатальных центров в регионах страны для продвижения грудного вскармливания как важнейшего условия крепкого здоровья на протяжении всей жизни.
В нашей стране уделяется большое внимание поддержке грудного вскармливания.

Согласно официальным данным, в настоящее время 71% детей в возрасте от 0 до 6 месяцев находятся на исключительно грудном вскармливании, а около 400 тысяч детей в возрасте до двух лет продолжают получать грудное молоко в сочетании с прикормами.

⚡️Цель – довести охват исключительно грудным вскармливанием до 85%.

🔥ҚАЗАҚСТАН ДДҰ-НЫҢ МСАК-ҚА АРНАЛҒАН ҚАЛТА АНЫҚТАМАЛЫҒЫН ЕЛДІК БЕЙІМДЕУДІ АЯҚТАДЫ


Қазақстанда 1000 беттен астам көлемде балалар мен жасөспірімдерге медициналық-санитариялық алғашқы көмек (МСАК) көрсету бойынша ДДҰ-ның жаңа қалта анықтамалығы шығарылды. Қазіргі уақытта кітаптың редакциясы жүргізілуде, анықтамалықты цифрландыру және мемлекеттік тілге аудару жоспарлануда.

Құжат дәрігерлерге, мейіргерлерге және денсаулық сақтаудың бастапқы мекемелерінде көмек көрсететін басқа да денсаулық сақтау қызметкерлеріне ең өзекті құрал болып табылады.

Онда дәрігерлер, мейіргерлер және балалар мен жасөспірімдерге МСАК деңгейінде көмек көрсететін басқа мамандарға арналған ДДҰ-ның соңғы клиникалық ұсыныстары бар.

📩Нұсқаулық ең көп таралған шағымдар мен жағдайлары бар балалар мен жасөспірімдерді қалай басқаруға және қайда бағыттауға болатынын сипаттайды. Анықтамалықта ұзақ мерзімді бұзылулары мен аурулары бар балалар мен жасөспірімдерге көмекті үйлестіру үшін МСАК мамандарына арналған ақпарат берілген.

🟢Сондай-ақ туғаннан бастап ересек жасқа дейінгі денсаулықтың алдын алу және нығайту шаралары, соның ішінде дені сау балаға бару кезеңдері бойынша кеңестер, ерте шақтағы дамуды бақылау және жасөспірімдерге олардың денсаулығына қатысты кеңестер беріледі.

ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің басшылығымен ДДҰ-ның елдік офисінің қолдауымен 30 маманнан тұратын мультидисциплиналық жұмыс тобы құрылды, оның ішінде ұлттық және өңірлік ӘППМ/БШАЫҚ үйлестірушілері, бейінді ұлттық орталықтар, Ұлттық медициналық университеттердің балалар аурулары және неонатология кафедралары және бейінді мамандар (психиатрлар, балалар акушер-гинекологтары, травмотологтар, ЛОР мамандары және т. б).

💬Пікірлер мен ұсыныстар ДДҰ-ның медициналық көмектің сапасы жөніндегі Еуропалық офисімен (Афина, Греция) ДДҰ-ның тағайындалған тәуелсіз сарапшысымен үздіксіз кеңесу арқылы жұмыс кеңестері аясында талқыланды.

Қарқынды жұмыс нәтижесінде балалар мен жасөспірімдерге арналған МСАК бойынша қалталы анықтамалықтың Қазақстандық нұсқасы әзірленді.

Жұмыс Данияның LEGO Қорының қаржылық қолдауымен «Денсаулық сақтау және онымен байланысты секторлар арқылы ата-аналарға қолдау көрсету үшін ғылыми негізделген араласуды кеңейтуді қолдау» жобасы шеңберінде жүргізілуде.

🔥КАЗАХСТАН ЗАВЕРШИЛ СТРАНОВУЮ АДАПТАЦИЮ КАРМАННОГО СПРАВОЧНИКА ВОЗ ДЛЯ ПМСП


В Казахстане выпущен новый Карманный справочник ВОЗ по оказанию первичной медико-санитарной помощи (ПМСП) детям и подросткам в объёме более 1000 страниц. В настоящее время идет редактура книги, планируется оцифровка Справочника и перевод на государственный язык.

📩Документ является наиболее актуальным инструментом для врачей, медсестер и других работников здравоохранения, оказывающих помощь в учреждениях первичного звена здравоохранения. Он содержит последние клинические рекомендации ВОЗ для врачей, медицинских сестер и других специалистов, оказывающих помощь детям и подросткам на уровне ПМСП.

Руководство описывает как вести и куда направлять, по необходимости, детей и подростков с самыми распространенными жалобами и состояниями. В справочнике приведена информация для специалистов ПМСП для координации помощи детям и подросткам с долгосрочными нарушениями и заболеваниями.

🟢Также даются меры по профилактике и укреплению здоровья с рождения до периода взросления, включая советы по периодам посещения здорового ребенка, наблюдение за развитием в раннем возрасте и консультации для подростков в отношении их здоровья.

Под руководством Министерства здравоохранения РК при поддержке Странового офиса ВОЗ была сформирована мультидисциплинарная рабочая группа, состоящая из 30 специалистов, включая национальных и региональных координаторов УПМП/ИБВДВ, профильные национальные центры, кафедры детских болезней и неонатологии национальных медицинских университетов и профильные специалистов (психиатры, детские акушер-гинекологи, травматологии, ЛОР специалисты и т.д).

💬Комментарии и предложения были обсуждены в рамках рабочих совещаний с Европейским офисом ВОЗ по качеству медицинской помощи (Афины, Греция) с непрерывной консультацией с назначенным независимым экспертом ВОЗ.

В результате интенсивной работы была разработана Казахстанская версия Карманного справочника по ПМСП для детей и подростков.
Работа ведется с финансовой поддержкой от Датского фонда LEGO в рамках проекта
«Поддержка расширения научно обоснованных вмешательств для поддержки родителей через сектор здравоохранения и смежные секторы».

☀️D ДӘРУМЕНІ: ОЛ НЕ ҮШІН ҚАЖЕТ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЖЕТІСПЕУШІЛІГІН ҚАЛАЙ ТОЛТЫРУҒА БОЛАДЫ ?


D дәрумені «күн дәрумені» деп аталады: ол біздің терімізде күн сәулесінің әсерінен түзіледі. Денеде жетіспеген жағдайда не істеу керек, осы дәруменді қалай дұрыс қабылдау керек, біз қазіргі ғылыми дәлелдерге сүйене отырып айтамыз.

🎙Кардиология және ішкі аурулар ҒЗИ эндокринология кафедрасының ассистенті Әсем Оспанованың айтуынша, D дәрумені гормон сияқты әрекет етеді және организмдегі көптеген процестерге қатысады:
- Иммунитетті күшейтеді - ағзаға вирустар мен қабынулармен күресуге көмектеседі.
— Күшті сүйектер мен тістерді қолдайды - кальцийді сіңіруге көмектеседі.
— Көңіл-күйге әсер етеді - оның жетіспеушілігі мазасыздықпен, депрессиямен және созылмалы шаршаумен байланысты.
- Бұлшықет жұмысын жақсартады - әсіресе егде жастағы адамдар үшін құлау мен жарақаттануды болдырмау үшін маңызды.

«Егер сіз күн шуақты елде тұрсаңыз да, жетіспеушілік күннің аздығынан туындауы мүмкін: қыста, бұлтты ауа-райында немесе үйде көп уақыт өткізсеңіз», - дейді доктор.

- SPF кремдерін қолдану: олар терідегі D дәрумені синтезін блоктайды
- Жасы: жылдар өткен сайын терінің D дәрумені нашар өндіріледі.
- Тамақтану: егер диетада майлы балық, жұмыртқа және дәруменнің басқа көздері аз болса.
- Кейбір аурулар: мысалы, ішек, бауыр, бүйрек аурулары.
- Артық салмақ: D дәрумені май тінінде «сақталады» және қол жетімсіз болады.
- Д дәруменінің жетіспеушілігі жиі суық тию, тұрақты шаршау, апатия, бұлшықет ауруы және әлсіздік, нашар ұйқы, көңіл-күйдің өзгеруі, мазасыздық түрінде көрінуі мүмкін. Балаларда сүйектер баяу өседі (рахит), ересектерде сүйектер әлсірейді (остеопороз, сыну қаупі жоғары).

❔Нақты білу үшін 25(OH)D қан тапсыру керек — бұл организмдегі D дәрумені деңгейінің көрсеткіші.

D дәрумені нормалары (қан сарысуындағы 25(OH)D деңгейі):
нг / мл нмоль / л
Айқын тапшылық <10 <25
Тапшылық <20 <50
Жеткіліксіздік 20-30 50-75
Оңтайлы деңгей 30-50 75-125
Ықтимал уыттылық >100 >250

Азық-түлік көздері (D3): майлы балық, балық майы, треска бауыры, жұмыртқаның сарысы, сүт, йогурт, жарма.
Күн сағаты: D витаминін өндіру үшін теріге 15-30 мин қажет.аптасына 2-3 рет ультракүлгін В сәулелерінің (290-315 нм) дененің ашық жерлеріне (қолдар, бет, аяқтар) SPF жоқ.

🤔D дәруменінің профилактикалық және емдік дозалары (МЕ/тәулігіне):
Профилактика Тапшылықты емдеу
Балалар 0-12 ай 400-1000 дейін 2000*
1-18 жас аралығындағы балалар 600-1000-нан 4000-ға дейін*
Ересектер <70 жас 1500-2000 4000-6000*
Егде жастағы адамдар >70 жас 2000-4000 7000 дейін*
Жүкті/бала емізетін әйелдер 2000

D дәрумені таңертең немесе түстен кейін жақсы қабылданады:
- Әрқашан майлармен (мысалы, таңғы ас кезінде), өйткені D дәрумені майда ериді.
- D3 нысана артықшылық беріледі, өйткені ол D2-ге қарағанда белсенді және тиімді.

🌀Тәулігіне >10 000 МЕ ұзақ уақыт бойы бақылаусыз қабылдаған кезде артық дозалану қаупі болуы мүмкін. Гипервитаминоз D белгілері: жүрек айну, құсу, анорексия, шөлдеу, полиурия, әлсіздік, аритмия, жұмсақ тіндер мен бүйрек кальцинациясы, бүйректің зақымдануы

25(OH) D талдауы қауіп тобындағы адамдарға: остеопороз, ішектің, бауырдың, бүйректің созылмалы аурулары, семіздік, егде жастағы адамдар, глюкокортикоидтарды, антиконвульсанттарды, антиретровирустық препараттарды үнемі қабылдайтындар, менопаузадағы әйелдер, құрысулары бар пациенттер, бұлшықет әлсіздігі, рахит белгілері бар балалар.

☀️ВИТАМИН D: ЗАЧЕМ ОН НУЖЕН И КАК ВОСПОЛНИТЬ ЕГО ДЕФИЦИТ ?


Витамин D называют «солнечным витамином»: он вырабатывается в нашей коже под действием солнечных лучей. Что делать в случае его нехватки в организме, как правильно принимать этот витамин, мы рассказываем на основе современных научных данных.

🎙По словам ассистента кафедры эндокринологии НИИ кардиологии и внутренних болезней Асем Оспановой, витамин D действует почти как гормон и участвует во многих процессах в организме:
- Укрепляет иммунитет — помогает организму бороться с вирусами и воспалениями.
- Поддерживает крепкие кости и зубы — помогает усваивать кальций.
- Влияет на настроение — его нехватка связана с тревожностью, депрессией и хронической усталостью.
- Улучшает работу мышц — особенно важно для пожилых людей, чтобы избежать падений и травм.

«Даже если вы живёте в солнечной стране, дефицит может возникнуть из-за того, что мало солнца: зимой, при пасмурной погоде или если вы много времени проводите в помещении», - говорит доктор.

- Использование кремов с SPF: они блокируют синтез витамина D в коже
- Возраст: с годами кожа хуже вырабатывает витамин D.
- Питание: если в рационе мало жирной рыбы, яиц и других источников витамина.
- Некоторые болезни: например, заболевания кишечника, печени, почек.
- Избыточный вес: витамин D «запасается» в жировой ткани и становится недоступным.
- Нехватка витамина D может проявляться частыми простудами, постоянной усталостью, апатией, мышечными болями и слабостью, плохим сном, перепадами настроения, тревожностью. У детей медленно растут кости (рахит), у взрослых слабеют кости (остеопороз, повышенный риск переломов).

❔Чтобы точно узнать, нужно сдать кровь на 25(OH)D — это показатель уровня витамина D в организме.

Нормы витамина D (уровень 25(OH)D в сыворотке крови):
нг/мл нмоль/л
Выраженный дефицит <10 <25
Дефицит <20 <50
Недостаточность 20–30 50–75
Оптимальный уровень 30–50 75–125
Потенциальная токсичность >100 >250

Пищевые источники (D3): жирная рыба, рыбий жир, печень трески, яичный желток, молоко, йогурты, злаки.
Солнечные часы: для выработки витамина D коже необходимо 15–30 мин. 2–3 раза в неделю воздействия УФ-В лучей (290–315 нм) на открытые участки тела (руки, лицо, ноги) без SPF.

🌀Профилактические и лечебные дозы витамина D (в МЕ/сут):
Профилактика Лечение дефицита
Дети 0–12 мес 400–1000 до 2000*
Дети 1–18 лет 600–1000 до 4000*
Взрослые <70 лет 1500–2000 4000–6000*
Пожилые >70 лет 2000–4000 до 7000*
Беременные/кормящие 2000

Витамин D лучше принимать утром или в первой половине дня:
- Всегда с жирами (например, во время завтрака), поскольку витамин D – жирорастворимый.
- Предпочтительнее форма D3, т.к. она более активна и эффективна по сравнению с D2.

🤔При длительном приёме >10 000 МЕ/сут без контроля возможны риски передозировки. Симптомы гипервитаминоза D: тошнота, рвота, анорексия, жажда, полиурия, слабость, аритмии, кальциноз мягких тканей и почек, повреждение почек

Анализ 25(OH)D показан людям из группы риска: состеопорозом, хроническими заболеваниями кишечника, печени, почек, ожирением, пожилым людям, тем, кто регулярно принимает глюкокортикоиды, противосудорожные, антиретровирусные препараты, женщинам в менопаузе, пациентам с судорогами, мышечной слабостью, детям с признаками рахита.