🔥БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ ЖЫЛЫ: БАСЫМДЫҚ - МЕДИЦИНАЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР МЕН ИННОВАЦИЯЛАРДЫ ДАМЫТУ


Жақында өткен «Орталық Азия-Қытай» Саммитінде Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың стратегиялық күн тәртібін іске асыру шеңберінде 2026 жыл Білім және ғылыми зерттеулер жылы болып жарияланды. Бұл шешім ғылымның, білімнің және халықаралық ынтымақтастықтың басым дамуына елдің бағытын көрсетеді.

Осы тұрғыда Ұлттық биотехнология орталығында ҚР Денсаулық сақтау министрлігі Ғылыми-техникалық кеңесінің және ҚР Президенті жанындағы ҚР Ұлттық Ғылым академиясының «Өмір және денсаулық туралы» ғылымдар бөлімінің бірлескен отырысы өтті. Іс-шараның мақсаты - денсаулық сақтау саласындағы ғылыми-техникалық саясаттың стратегиялық басымдықтарын анықтау және медицина ғылымының даму векторларын талқылау.

🔹 Медицинаның болашағы үшін стратегиялық диалог
Отырысқа: ҚР Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова; ҚР ҰҒА академиктері Вячеслав Локшин, Серік Ақшолақов, Юрий Пя; жетекші қазақстандық ғалымдар, медициналық жоғары оқу орындарының ректорлары; ғылыми ұйымдардың басшылары және кәсіби медициналық қоғамдастық өкілдері қатысты.

🔷Отырысты ашқан министр Ақмарал Әлназарова Үйлестірілген ғылыми диалогтың маңыздылығын атап өтті:

«Отандық ғылымды дамыту, оның болашағы мен бәсекеге қабілеттілігі, жас ғалымдарды қолдау, зерттеу нәтижелерін коммерцияландыру, халықаралық кеңістікке интеграциялау - мұның бәрі Мемлекет басшысы мен Үкіметтің назарында. Бүгінгі баяндамалар қазақстандық медицина ғылымының жоғары әлеуетін көрсетеді және мұндай жобалар бүкіл жүйе үшін бағдар болуға тиіс», — деп атап өтті ол.

🧬 Отырыстың негізгі тақырыптары:
* Ғылыми-техникалық кеңестің құрамын жаңарту;
* Биотехнология және медициналық зерттеулер саласындағы басымдықтарды әзірлеу;
* Іргелі және қолданбалы ғылым арасындағы әріптестікті күшейту;
* Жоғары технологиялық әзірлемелерді қолдау және оларды клиникалық тәжірибеге көшіру.

Академик Вячеслав Локшин өз сөзінде іргелі зерттеулер мен клиникалық практика арасындағы өзара іс-қимылды күшейтудің маңыздылығын атап өтті.
«Бұл медицина саласындағы сапалы серпілісті қамтамасыз ете алатын ұзақ мерзімді шешімдердің қайнар көзі болып табылатын іргелі ғылым», – дейді академик.

Академик Серік Ақшолақов жұлын хирургиясына кеуде омыртқасының бұлшық еттерінің жарақаттануын болдырмауға, патент алуға және пациенттердің қалпына келуін жеделдетуге мүмкіндік беретін бірегей тәсіл туралы айтты.

Астана медицина университетінің ректоры Анар Тұрмұхамбетова медицина мен биотехнологиядағы негізгі трендтерді белгілей отырып, 2030 жылға дейін форсайт-зерттеулер ұсынды.

🚀 Инновациялар және отандық ғылыми жетістіктер

Отырысқа қатысушылар бірқатар бірегей жобалар мен әзірлемелерді ұсынды:
* 3D-технологиялардың көмегімен жасалған омыртқаның дербестендірілген импланты («Ұлттық нейрохирургия орталығы» АҚ);
* Alem жобасы - денсаулық сақтауды тұрақты дамытудың стратегиялық бастамасы (University Medical Center);
* Жеке медицинаның негізі ретінде 3D жасушалық моделдер мен органоидтар (Ұлттық биотехнология орталығы);
* Диагностика мен терапиядағы геномдық технологиялар (Назарбаев Университеті).

Отырыс қорытындысы бойынша қатысушылар ғылыми басқаруды жетілдіру, білім трансферін дамыту, ғылымды клиникалық практикаға интеграциялау және ғылыми кадрларды қолдау бойынша ұсынымдар әзірледі.

ҚР Денсаулық сақтау министрлігі Білім және ғылым жылы шеңберінде денсаулық сақтау саласындағы ғылыми әлеуетті нығайтуға және озық зерттеу экожүйесін қалыптастыруға арналған курсты жалғастырады.

📈ҚАЗАҚСТАНДА БАЛАЛАРҒА МЕДИЦИНАЛЫҚ КӨМЕКТІ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ 2 ЕСЕГЕ — 264 МЛРД ТЕҢГЕДЕН 575,4 МЛРД ТЕҢГЕГЕ ДЕЙІН ӨСТІ

Қазақстан-ОА-дағы балаларға туғаннан бастап кардиохирургия қолжетімді болатын жалғыз ел. 2024 жылы дәрігерлер ашық жүрекке 1700-ден астам операция, оның 809-ы 1 жасқа дейінгі сәбилерге жасады.

✅️Қазіргі заманғы технологиялар мен неонаталдық реанимацияның дамуының арқасында дене салмағы өте төмен балалардың өмір сүру деңгейі 4 есе өсті

2026 жылдан бастап I–III дәрежелі есту қабілеті нашар балалар жергілікті бюджеттің есебінен есту аппараттары мен аудио процессорларды алады.

🔵Онкогематологиялық көмекті дамыту:
-жыл сайын 5 мың бала ем алады
-шетелде балаларды емдеуге жолдама 2 есе азайды (мұндай көмек Қазақстанда қолжетімді)
-балалардың қатерлі ісіктері кезінде жалпы өмір сүру деңгейі 75%-дан асты

✈️Шұғыл көмек көрсету:
-Санавиация орталығы ауыр асқынулары мен жарақаттары бар 3 мыңнан астам әйелдер мен балаларға қызмет көрсетті
– 2024 жылы медавиацияның мобилдік бригадалары 750-ден астам ұшуды (жүкті әйелдер – 165, балалар-588) орындады,647 бала мен 127 жүкті әйел тасымалданды.

📈В КАЗАХСТАНЕ ФИНАНСИРОВАНИЕ МЕДИЦИНСКОЙ ПОМОЩИ ДЕТЯМ ВЫРОСЛО В 2 РАЗА — С 264 МЛРД ДО 575,4 МЛРД ТЕНГЕ

Казахстан — единственная страна в ЦА, где кардиохирургия доступна детям с рождения. В 2024 году врачи провели свыше 1700 операций детям на открытом сердце, из них 809 — младенцам до 1 года

✅️Благодаря современным технологиям и развитию неонатальной реанимации выживаемость детей с экстремально низкой массой тела выросла в 4 раза

С 2026 года дети с нарушением слуха I–III степени будут получать слуховые аппараты и аудиопроцессоры за счет местного бюджета.

🔵Развитие онкогематологической помощи:
-ежегодно получают лечение 5 тыс. детей
-в 2 раза снижено направление на лечение детей за рубеж (такая помощь доступна в Казахстане)
-показатель общей выживаемости при детских злокачественных новообразованиях превысил 75%

✈️Оказание экстренной помощи:
-Центр санавиации обслужил свыше 3 тыс. женщин и детей с тяжелыми осложнениями и травмами
-в 2024 году мобильные бригады медавиации выполнили более 750 вылетов (беременных – 165, детей - 588), транспортировано – 647 детей и 127 беременных.

👍АЛМАТЫДА МӨЛДІР ҚАБЫҒЫН ТРАНСПЛАНТАТТАУ АРҚЫЛЫ ЕКІ ПАЦИЕНТТІҢ КӨРУ ҚАБІЛЕТІ ҚАЙТАРЫЛДЫ

Донорлық жүректі мультағзалық алу нәтижесінде пациентке Астанадағы Ұлттық ғылыми медициналық орталықта ауыстырып қондыру жүргізілді, операция сәтті өтті, реципиенттің жағдайы қанағаттанарлық.

🤩Сондай-ақ, бүйрек Астанаға жіберіліп, балаларға трансплантатталды, екі трансплантаттау да сәтті аяқталды.

Алматыда алғаш рет Орталық қалалық клиникалық аурухананың базасында офтальмология меңгерушісі Гүлзат Әбдірамова екі көз алмасын алуды сәтті жүргізді.

🤩Бұл басқа екі пациентке кератопластика арқылы операция жасауға - көздің қабығын трансплантаттауға мүмкіндік берді. Операциялар сол күні жүргізіліп, сәтті өтті.

🤩Мөлдір қабықты трансплантаттаудың ерекшелігі - оны алып тастағаннан кейін қысқа мерзімде- ең жақсысы бірінші күні трансплантаттау керек. Әйтпесе, тіндер қасиеттерін жоғалтады, трансплантаттауға жарамсыз болады, бұл пациенттердің көру қабілетін қалпына келтіру мүмкіндігін жояды.

Пациенттерде кератопатия буллозасы және мөлдір қабықтың бұлыңғырлығы болды - оның құрылымы бұзылған, ісіну мен көпіршіктер (буллалар) пайда болатын ауыр мөлдір қабық ауруы, бұл толық соқырлыққа дейін көру қабілетінің қатты төмендеуіне әкеледі.

🤩Бұл патологияны емдеудің жалғыз түпкілікті әдісі - бұл мөлдір қабықты трансплантаттау. Донорлыққа және Орталық қалалық клиникалық аурухана дәрігерлерінің жоғары біліктілігінің арқасында екі пациент те көру қабілетін қалпына келтіруге және толыққанды өмірге оралуға мүмкіндік алды. Операциядан кейінгі кезеңде олар көру функциясының жақсаруын болжайды.

❗️Донор геморрагиялық инсультпен Орталық қалалық клиникалық ауруханаға түскен пациент болды. Екі күннің ішінде оған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің хаттамаларына сәйкес толық көлемде медициналық көмек көрсетілді, дәрігерлік консилиумдар өткізілді. Мамандардың барлық күш-жігеріне қарамастан, пациенттің өмірін сақтап қалу мүмкін болмады - биологиялық өлім болды.

Пациенттің қайтыс болғаннан кейін ағзалардың донорлығына ресми келісімі болды, сондай-ақ оның жақын туыстары жазбаша түрде тиісті рұқсат берді.

📇Осылайша, бір адамның донорлығына келісімнің арқасында еліміздің әртүрлі өңірлерінде бірден бірнеше пациенттің өмірі сақталып, жақсартылды. Бұл Қазақстан трансплантологиясын дамытудағы және өлімнен кейінгі донорлық мәдениетін қалыптастырудағы маңызды қадам.

👌Т.СУЛТАНГАЗИЕВ ПОСЕТИЛ МЕДОБЪЕКТЫ И ПРОВЕЛ ВСТРЕЧУ С НАСЕЛЕНИЕМ СЕВЕРО-КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ


Первый вице-министр здравоохранения РК Тимур Султангазиев в ходе рабочей поездки в Северо-Казахстанскую область посетил объекты здравоохранения, встретился с жителями Кызылжарского района и принял участие в брифинге для СМИ.

🔵Т.Султангазиев посетил отделение реанимации и реабилитации многопрофильной детской областной больницы. Здесь на базе 370 круглосуточных и 30 дневных коек оказываются все виды стационарной и амбулаторной помощи.

В больнице функционируют 10 клинических подразделений, включая отделения реанимации, функциональной и лучевой диагностики, консультативно-диагностический центр и тд.

🔜Далее он ознакомился с работой отделения лучевой терапии Онкологического центра, где запущен новый линейный ускоритель, обеспечивающий высокоточную радиотерапию с минимальным воздействием на здоровые ткани.

Далее вице-министр посетил районные объекты первичной медико-санитарной помощи: МП «Рассвет» Кызылжарского района, ФАП «Чириковка» Есильского района и врачебную амбулаторию «Лобаново» Айыртауского района, ВА «Келлеровка» Тайыншинского района.
Кроме того, он ознакомился с ходом ремонта детского реабилитационного центра при ВА «Чкалово» в Тайыншинском районе.

🔉К слову, в рамках реализации Национального проекта «Модернизация сельского здравоохранения» в регионе завершено строительство 46 объектов ПМСП, ведется модернизация Тайыншинской многопрофильной межрайонной больницы, где будут открыты отделения инсультного и кардиологического центров, медицинской реабилитации, травматологии, хирургии и интенсивной терапии. Эти меры позволят сделать доступной медицинскую помощь для 55 тысяч сельчан.
Жители Северо-Казахстанской области в ходе встречи с первым вице-министром здравоохранения подняли актуальные вопросы, касающиеся лекарственного обеспечения, доступности медицинских услуг, плановой вакцинации и др. Тимур Султангазиев дал подробные разъяснения по каждому обращению, отдельные вопросы вице-министр взял под личный контроль.

Позднее, в рамках брифинга для СМИ, Тимур Султангазиев прокомментировал текущие меры по улучшению работы поликлиник, обеспечению лекарственными средствами и привлечению медицинских работников в регион, отметив, что все изменения направлены на повышение доступности и качества медуслуг.

«Благодаря системным мерам в регионе достигнут положительный рост ожидаемой продолжительности жизни: с 73,13 лет в 2023 году до 73,68 в 2024 году. Также зафиксировано снижение смертности от травм – на 8%, от болезней органов дыхания – на 5%. За 5 месяцев текущего года не зарегистрировано случаев материнской смертности», – проинформировал он.

👍В регионе работают 6,9 тыс. медработников, в том числе 1,7 тыс. врачей и 5,2 тыс. средних медработников. Однако сохраняется дефицит 315 врачей и 496 медсестер. В этой связи ведется работа по совершенствованию медицинского образования — в частности, планируется внедрить дифференцированные размеры грантов, распределяя их в зависимости от уровня образовательного процесса.

«В целях расширения доступности скринингов возраст целевой группы пациентов увеличен до 76 лет. Включены доказательные тесты с высокой чувствительностью, такие как липопротеиды низкой плотности, гликированный гемоглобин, триглицериды. Также, со второго полугодия 2025 года вводится скрининг на раннюю диагностику острых нарушений мозгового кровообращений для мужчин старше 50 лет. Со второй половины текущего года онкоскрининги будут доступными для незастрахованных в рамках гарантированного объема медицинской помощи», — пояснил Т.Султангазиев.

👌Т. СҰЛТАНҒАЗИЕВ МЕДИЦИНАЛЫҚ НЫСАНДАРҒА БАРЫП, СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ТҰРҒЫНДАРЫМЕН КЕЗДЕСУ ӨТКІЗДІ


ҚР Денсаулық сақтау бірінші вице-министрі Тимур Сұлтанғазиев Солтүстік Қазақстан облысына жұмыс сапары барысында денсаулық сақтау нысандарына барып, Қызылжар ауданының тұрғындарымен кездесіп, БАҚ брифингіне қатысты.

🔵Т. Сұлтанғазиев көпбейінді облыстық балалар ауруханасының реанимация және оңалту бөлімшесіне барды. Мұнда 370 тәулік бойы және 30 күндік төсек базасында стационарлық және амбулаториялық көмектің барлық түрлері көрсетіледі.

Ауруханада реанимация, функционалдық және сәулелік диагностика бөлімшелерін, консультациялық-диагностикалық орталықты және т.б. қоса алғанда 10 клиникалық бөлімше жұмыс істейді.

🔜Әрі қарай ол онкологиялық орталықтың сәулелік терапия бөлімшесінің жұмысымен танысты, онда сау тіндерге аз әсер ететін жоғары дәлдіктегі радиотерапияны қамтамасыз ететін жаңа сызықтық үдеткіш іске қосылды.

Әрі қарай вице-министр аудандық медициналық-санитарлық алғашқы көмек көрсету нысандарын аралады: Қызылжар ауданының «Рассвет» ЖП, Есіл ауданының «Чириковка» ФАП және Айыртау ауданының «Лобаново» дәрігерлік амбулаториясы, Тайынша ауданының «Келлеровка» ДА.
Сонымен қатар, ол Тайынша ауданындағы «Чкалово» ДА жанындағы балаларды оңалту орталығын жөндеу барысымен танысты.

🔉«Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасын іске асыру шеңберінде өңірде 46 МСАК нысанының құрылысы аяқталғанын, Тайынша көпбейінді ауданаралық ауруханасы жаңғыртылып жатқанын, онда инсульт және кардиологиялық орталықтардың, медициналық оңалту, травматология, хирургия және қарқынды терапия бөлімшелері ашылғанын айта кеткен жөн.
Бұл шаралар 55 мың ауыл тұрғынына қолжетімді медициналық көмек көрсетуге мүмкіндік береді.
Солтүстік Қазақстан облысының тұрғындары Денсаулық сақтау бірінші вице-министрімен кездесу барысында дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуге, медициналық қызметтердің қолжетімділігіне, жоспарлы вакцинациялауға және т.б. қатысты өзекті мәселелерді көтерді.

Кейін БАҚ-қа арналған брифинг шеңберінде Тимур Сұлтанғазиев емханалардың жұмысын жақсарту, дәрілік заттармен қамтамасыз ету және медицина қызметкерлерін өңірге тарту жөніндегі ағымдағы шараларға түсініктеме беріп, барлық өзгерістер медициналық қызметтердің қолжетімділігі мен сапасын арттыруға бағытталғанын атап өтті.

«Жүйелі шаралардың арқасында өңірде өмір сүру ұзақтығының оң өсуіне қол жеткізілді: 2023 жылы 73,13 жастан 2024 жылы 73,68 жасқа дейін. Сондай-ақ жарақаттан болатын өлімнің-8%-ға, тыныс алу ағзаларының ауруларынан-5%-ға төмендеуі тіркелді. Ағымдағы жылдың 5 айында ана өлімі тіркелген жоқ», - деді ол.

👍Өңірде 6,9 мың медицина қызметкері, оның ішінде 1,7 мың дәрігер және 5,2 мың орта медицина қызметкері жұмыс істейді. Алайда 315 дәрігер мен 496 мейіргердің тапшылығы сақталуда. Осыған байланысты медициналық білім беруді жетілдіру бойынша жұмыс жүргізілуде - атап айтқанда, гранттардың сараланған мөлшерін енгізу, оларды білім беру процесінің деңгейіне қарай бөлу жоспарлануда.

«Скринингтердің қолжетімділігін кеңейту мақсатында пациенттердің нысаналы тобының жасы 76 жасқа дейін ұлғайтылды. Төмен тығыздықтағы липопротеидтер, гликатталған гемоглобин, триглицеридтер сияқты жоғары сезімталдықты дәлелдеу сынақтары енгізілген. Сондай-ақ, 2025 жылдың екінші жартыжылдығынан бастап 50 жастан асқан ер адамдар үшін жедел цереброваскулярлық бұзылыстарды ерте диагностикалауға скрининг енгізіледі. Ағымдағы жылдың екінші жартысынан бастап онкоскринингтер медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шеңберінде сақтандырылмағандар үшін қолжетімді болады», - деп түсіндірді Т.Сұлтанғазиев.