🔎ҮШ ҚАЛАДА ОБЫРДЫ АНЫҚТАУҒА АРНАЛҒАН ЖАҢА СКРИНИНГТІК ЖҮЙЕ БОЙЫНША ПИЛОТТЫҚ ЖОБАЛАР ІСКЕ ҚОСЫЛДЫ


Астанада, Шымкентте және Өскеменде халықаралық стандарттарға сәйкес онкологиялық ауруларды ерте анықтау үшін жаңа скринингтік жүйелерді сынақтан өткізу басталды, деп хабарлады бүгін Шымкенттегі Денсаулық сақтау министрлігі Алқасының көшпелі отырысында «Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институты» АҚ Басқарма төрағасы Ербол Бекмұхамбетов.

🔖Оның айтуынша, пилот шеңберінде бірінші кезеңнің скринингі кемінде 30 мың адам тіркелген медициналық ұйымдарда шоғырландырылады, ал екінші кезең — онкология орталықтарында орталықтандырылады. Сондай-ақ жаңа скринингтік тесттер - АПВ, маммография және ферменттік гемокульт-тест сыналады.

2028 жылға дейін ТМККК шеңберінде тегін қолжетімділікті кеңейте отырып, нысаналы топтарды онкоскринингтермен қамтуды 90%-ға дейін жеткізу жоспарлануда.

✍️Онкологиялық скринингтердің шеңберінде Қазақстанда жыл сайын 2,8 миллионға жуық адам зерттеліп-қаралады. Осының арқасында қатерлі ісіктердің 2800-ден астам жағдайын негізінен ерте кезеңдерде анықтауға болады.

2025 жылғы қаңтарда Қазақстанда онкологиялық аурулары бар 231 019 пациент динамикалық бақылауда болды, бұл 2023 жылмен салыстырғанда 5,9%-ға артық.

⬇️Соңғы 10 жылдың ішінде онкологиялық аурулардан болатын өлімнің деңгейі 33%-ға төмендеді.

Ерте диагностика жүйесін нығайту, скринингтік бағдарламаларды жетілдіру және мамандандырылған медициналық көмектің қолжетімділігін арттыру өлімді азайтуға ықпал етеді.

ℹ️ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ МИНИСТРЛІГІ СКРИНИНГТІК БАҒДАРЛАМАЛАРДЫ ІСКЕ АСЫРУҒА ЖҮЙЕЛІ ӨЗГЕРІСТЕР ЕНГІЗУДЕ

Шымкент қаласында өткен Денсаулық сақтау министрлігінің көшпелі алқа отырысында инфекциялық емес аурулардан (ИЕА) болатын өлімді төмендетуге бағытталған негізгі шараларды, оның ішінде ерте анықтау, профилактика және тиімді емдеу бойынша жүйелі тәсілдерді талқыладық.

«ИЕА даму қаупінің артуына негізінен дұрыс тамақтанбау, физикалық белсенділіктің төмендігі (72%), темекі тұтыну (21%) және алкоголь қолдану себеп болуда. Қан қысымы жоғары 1,7 миллионнан астам адам динамикалық бақылауда тұр, жыл сайын шамамен 6 мың ересек және 3 мың балада семіздік анықталады»-, деп атап көрсетті вице-министр Ержан Нұрлыбаев.

📰Қанайналым жүйесінің аурулары, онкологиялық сырқаттар, тыныс алу және ас қорыту жүйесі аурулары азаматтардың өлімі құрылымындағы негізгі себептерге айналды.

2018–2024 жылдар аралығында бірқатар аурулардан болатын өлім көрсеткіші төмендегенімен, мысалы, қатерлі ісіктен қайтыс болғандардың үлесі 11,6%-ға азайған, алайда еңбекке қабілетті жастағы адамдар (52%) мен репродуктивтік жастағы әйелдердің (10%) арасындағы өлім статистикасы әлі де алаңдаушылық тудырып отыр.

❗️Е.Нұрлыбаев медициналық-санитариялық алғашқы көмек деңгейінде профилактикалық жұмыстардың тиімділігінің төмендігіне байланысты жүйелі мәселелерді шешу қажеттігіне назар аударды. Бұл, ең алдымен, скрининг жүргізу кезінде диагностикалық сезімталдықтың төмендігі мен нысаналы топты қамту деңгейінің жеткіліксіздігіне қатысты.

Оның айтуынша, нысаналы топ арасында артериялық гипертензияны анықтау деңгейі – 6%, қант диабеті – 1,3%, сүт безі обыры – 20%, ал колоректалдық обыр – небәрі 0,9%-ды құрайды. Скрининг нәтижелері жағдайды болжау және жақсарту шараларын жоспарлау үшін пайдаланылмайды.

✅Мұның салдары ретінде қант диабетімен байланысты асқынулардың өсуі, бауыр циррозынан және қанайналым жүйесінің ауруларынан болатын өлімнің жоғарылауы орын алуда.

Осыған байланысты Денсаулық сақтау министрлігі скринингтік бағдарламаларды іске асыруда бірқатар жүйелі өзгерістерді қолға алды.

🔔Онкологиялық ауруларды ерте кезеңде анықтау мақсатында скрининг орталықтары медициналық-санитариялық алғашқы көмек деңгейінде жұмыс істейді, ал қосымша зерттеп-қарау және түпкілікті диагноз қою онкологиялық орталықтарда орталықтандырылған түрде жүзеге асырылады. Бұл онкологияның асқынып, кеш кезеңге дейін жетуіне жол бермеді. Ісікке күдік туындаған сәттен бастап, стационарлық емге дейін науқасты бақылауда ұстауға мүмкіндік береді.

Әйелдер арасындағы онкологияны төмендету мақсатында 35–55 жас аралығындағы топқа ЖПВ-ға (адам папиллома вирусына) арналған заманауи скринингтік тесттер енгізу жоспарлануда. Басқа обыр түрлерін ерте диагностикалау үшін: сандық гемокульт-тест, эндоскопиялық және виртуалды колоноскопия, өкпе обырына скрининг енгізу, сондай-ақ асқазан обырын ерте анықтау бағдарламасы әзірленді.

⬇️Бұған дейін хабарланғандай, В және С гепатиттеріне жаппай скрининг жүргізу, кейіннен анықталған пациенттерді динамикалық бақылау және емдеу вирустық гепатитті — бауыр циррозы мен обырдың негізгі себебін — жоюға әкелуі тиіс. Сонымен қатар, екінші жартыжылдықтан бастап ер адамдар арасында инсульт пен инфаркттің алдын алу үшін мидың бұзылыстарын ерте анықтауға бағытталған скрининг басталады.

ЖЕА өсуіне ықпал ететін жүріс-тұрысқа байланысты қауіп факторлары: дұрыс емес тамақтану, темекі шегу, қозғалыс аздығы ерекше мәселе ретінде қарастырылып отыр. Бұл факторлар саламатты өмір салты (СӨС) тақырыбын білім беру жүйесіне кіріктіруді және салалар арасындағы ынтымақтастықты күшейтуді талап етеді.

▪️Скрининг пен ЖЕА ерте диагностикасының сапасын арттыруға бағытталған кешенді шаралар күрделі жағдайлар, шұғыл ауруханаға жатқызу, қымбат инвазивті араласулар санын азайтуға, сол арқылы денсаулық сақтау бюджетінің шығын жүктемесін төмендетуге мүмкіндік береді.

ℹ️МИНЗДРАВ ВНОСИТ СИСТЕМНЫЕ ИЗМЕНЕНИЯ В РЕАЛИЗАЦИЮ СКРИНИНГОВЫХ ПРОГРАММ


Основные меры борьбы со смертностью от неинфекционных заболеваний (НИЗ), включая системные подходы к раннему выявлению, профилактике и эффективному лечению обсудили на выездном заседании коллегии Министерства здравоохранения в Шымкенте.

«Значительный вклад в увеличение риска НИЗ вносят нездоровое питание, низкая физическая активность (72%), потребление табака (21%) и алкоголя. На динамическом наблюдении с повышенным артериальным давлением находятся более 1,7 млн человек, ежегодно выявляются с ожирением порядка 6 тысяч взрослых и 3 тысячи детей», – отметил вице-министр здравоохранения Ержан Нурлыбаев в своем докладе.

📰Болезни системы кровообращения, онкология, заболевания дыхательной и пищеварительной систем стали основными причинами в структуре смертности граждан.

Несмотря на устойчивую положительную динамику по снижению смертности от ряда заболеваний с 2018 по 2024 годы,к примеру, доля умерших от злокачественных новообразований за этот период уменьшилась на 11,6%. Однако остается тревожной статистика смертности среди граждан от рака в трудоспособном возрасте (52%) и женщин репродуктивного возраста (10%).

❗️Е.Нурлыбаев обратил внимание на необходимость решения системных проблем, связанных с недостаточной эффективностью профилактической работы на первичном уровне. Это, в первую очередь, касается низкой диагностической чувствительности и охвата целевой группы при проведении скринингов.

✅По его словам, выявляемость артериальной гипертензией среди целевой группы составляет 6%, сахарного диабета - 1,3%, рака молочной железы - 20%, колоректального рака – 0,9%. Результаты скринингов не используются для прогнозирования и планирования мероприятий по улучшению ситуации.

Последствиями становятся рост осложнений при диабете, высокая смертность от циррозов печени, болезней системы кровообращения.

🔔В связи с этим Министерством здравоохранения инициированы ряд системных изменений в реализации скрининговых программ.

Для выявления рака на ранних стадиях скрининговые центры с координацией будут находиться на уровне ПМСП с дальнейшей централизацией дообследования и постановкой окончательного диагноза на уровне онкологических центров. Это позволит не запускать онкологию до поздних стадий. Держать на контроле больного от подозрения на опухоль и до лечения в стационаре.

⬇️В целях снижения онкологии среди женщин планируется внедрение современных скрининговых тестов на ВПЧ в возрастной группе 35-55 лет. Для ранней диагностики других видов рака предусмотрены: количественный гемокульт-тест, эндоскопическая и виртуальная колоноскопия и внедрение скрининга рака легкого, разработана программа ранней диагностики рака желудка.

Как ранее сообщалось, внедрение всеобщего скрининга на гепатиты В и С с последующим динамическим наблюдением и лечением выявленных пациентов должны привести к элиминации вирусного гепатита, основной причины циррозов и рака печени. Также со второго полугодия начнётся проведение скринингов на раннее выявление мозговых нарушений у мужчин для предотвращения инсультов и инфарктов.

▪️Отдельным рядом стоят поведенческие факторы риска, которые вносят также большую долю в рост НИЗ: нездоровое питание, курение, малоподвижность. Эти факторы требуют усиления межсекторального подхода, интеграции тематики ЗОЖ в образовательную систему.

Комплексные меры по повышению качества скринингов и ранней диагностики неинфекционных заболеваний позволят снизить количество осложнённых случаев, экстренных госпитализаций, дорогостоящих инвазивных вмешательств, которые увеличивают бремя расходов на бюджет здравоохранения.

📌ҚАЗАҚСТАНДА АЛҒАШ РЕТ БАЛАЛАРҒА НЕСЕП ҰСТАМАУ МӘСЕЛЕСІ БОЙЫНША НЕЙРОМОДУЛЯЦИЯ ЖАСАЛДЫ


🔺Алматы Балалар шұғыл медициналық көмек көрсету орталығы базасында екі бірегей ота жасалды. Енді отандық урологтар мен нейрохирургтар бірігіп, қуық қызметінде ақауы бар балаларға көмектесетін болады.

✔️Бұл — бел аймағына нейростимулятор-имплант орнату арқылы жүргізілетін ота, құрылғы өткізгіш арқылы сакралды жүйкемен байланысады. Генератор әлсіз электр импульсін жіберіп, жүйкені ынталандырады.

Нәтижесінде ынталандырушы қуықтың жұмысын бақылауға көмектеседі.

«Қазақстанда балаларға мұндай ота бұрын-соңды жасалмаған. Ал шетелдік әріптестеріміз нейромодуляцияны көптен бері қолданып келеді. Оның басты мақсаты – балалардың өмір сүру сапасын жақсарту», – деді орталықтың нейрохирургия бөлімшесінің меңгерушісі Рахым Айдарұлы.

🧠🇧🇾Пилоттық отаны алматылық дәрігерлер Беларусь елінен келген нейромодуляция және функционалдық нейрохирургия саласының сарапшысы Владимир Алексеевецпен бірлесіп жасады.

«Науқастардың бірі бұған дейін іріңді парапроктитпен ауырған, өкінішке қарай, оның салдары ретінде атониялық қуық дамыды – бұл органның бұлшық еттерінің әлсіреуін білдіреді», – деп түсіндірді дәрігер.

«Егер бала сирек зәр шығарса, бұл кейіннен зәр рефлюксі мен іріңді пиелонефрит сияқты ауыр асқынуларға алып келуі мүмкін. Мәселені шешу үшін сакралды электрод пен нейростимуляторды орнату туралы шешім қабылданды – баланы бұл дерттен құтқаруға әрекет жасап көреміз».

🟦Екінші жағдай – жұлын жарығы бар, зәр мен нәжісті ұстай алмайтын 9 жастағы бала.

«Айтарым, мұндай диагноз кезінде бұл – қолда бар соңғы емдеу әдісі. Қазір жамбас ағзаларының жұмысын қалпына келтіретін басқа әдіс жоқ», – деп
нақтылады нейрохирург Владимир Алексеевец.

Ота екі науқасқа да өмір сапасын жақсарту және әлеуметтену үшін жасалды – олар мектепке барып, құрдастарымен еркін араласуы тиіс.

👨‍⚕️ «Несепті ұстай алмау жағдайында сакралды стимуляция» тақырыбындағы бүгінгі мастер-класс – балалар нейрохирургиясы мен урологиясы саласындағы нағыз серпіліс.

☑️Балалар шұғыл медициналық көмек көрсету орталығының дәрігерлері бұл әдісті тәжірибеге енгізіп, кішкентай науқастардың дені сау болып өсуіне көмектесуді жоспарлап отыр.

📌ВПЕРВЫЕ В КАЗАХСТАНЕ ДЕТЯМ ВЫПОЛНИЛИ НЕЙРОМОДУЛЯЦИЮ ПРИ НЕДЕРЖАНИИ МОЧИ

🔺На базе Центра детской неотложной медицинской помощи Алматы провели две уникальные операции. Отечественные врачи: урологи совместно нейрохирургами будут помогать детям с проблемами мочевого пузыря.

✔️Сегодня впервые в Казахстане несовершеннолетним пациентам применили метод сакральной нейромодуляции – это установка импланта-нейростимулятора в область поясницы, который через проводник соединяется с сакральными нервами.

Генератор посылает слабые электрические импульсы и стимулирует нервы, тем самым стимулятор помогает контролировать работу мочевого пузыря.

«В Казахстане детям подобные операции раньше не делали, хотя многие коллеги за границей уже практикуют нейромодуляцию на детях. Его основная цель – улучшить качество жизни детей. Вчера, в первый день мастер-класса, мы провели мультидисциплинарный осмотр и очень тщательно выбирали кандидатов на операцию. Сегодня постараемся помочь двум детям 9 и 14 лет, у которых проблемы с контролированием и удержанием мочи», - рассказал Рахым Айдарулы заведующий отделением нейрохирургии Центра детской неотложной медицинской помощи Алматы.

🧠🇧🇾Пилотные операции алматинские врачи выполнили совместно с коллегой из Беларуссии Владимиром Алексеевец – это эксперт в области нейромодуляции и функциональной нейрохирургии.

«Один из пациентов ранее перенес гнойный парапроктит (гнойное воспалительное заболевание), к сожалению, произошло осложнение в виде атоничного мочевого пузыря (ослабление мышц органа). Когда пациент очень редко мочится – это может в дальнейшем привести к довольно тяжелым последствиям: к мочевому рефлексу и гнойному пиелонефриту. Чтобы наладить мочеиспускание, принято решение об имплантации сакрального электрода и нейростимулятора - чтобы попытаться избавить ребенка от недуга. Если ребенок мочится один раз в сутки, может показаться что это и не проблема вовсе, но с течением времени ситуация ведет к очень тяжелым последствиям. Второй случай – ребенок со спино-мозговой грыжей, у которого недержание мочи и недержание кала. Ребенку всего 9 лет. Я должен сказать, что это последний из всех имеющихся методов лечения при таких диагнозах. Иного способа нормализовать функцию тазовых органов пока нет», - уточнил нейрохирург Владимиром Алексеевец.

Обоим пациентам операция показана для улучшения качества жизни, для их социализации – чтобы дети могли посещать школу, общаться со сверстниками.

👨‍⚕️Сегодняшний мастер класс на тему «Сакральная стимуляция при недержании и неудержании мочи» настоящий прорыв в области детской нейрохирургии и урологии.

☑️Врачи Центра детской неотложной помощи планируют внедрить изученный метод в практику и помогать маленьким пациентам расти здоровыми.