Современа српска ПВО одбрана

250-та противвоздушна ракетна бригада на српските вооружени сили, опремена со кинескиот ракетен систем за противвоздушна одбрана ФК-3, спроведува вежби за подобрување на својата подготвеност за одбрана на националниот воздушен простор. Обуката има за цел подобрување на професионализмот на персоналот на единицата за противвоздушна одбрана.
Според командантот на батаљонот, мајор Владан Шкркиќ, ракетниот систем ФК-3 е во употреба од 2022 година, а неговото воведување означи квалитативен скок во развојот на српската ПВО одбрана. Со воведувањето на ФК-3, единиците сега се во можност истовремено да се борат со повеќе воздушни цели на долги растојанија, зголемувајќи ја ефикасноста и сигурноста на нивниот одговор на современите закани. Системот стана важен елемент на системот за ПВО одбрана на Србија.
ФК-3 е способен да се бори со цели на растојанија до 100 км и на надморска височина до 27 км, обезбедувајќи заштита на важни административни, политички и економски објекти.

Турско-египетска воена воздушна соработка за операции во Судан

Њујорк тајмс открива дека Египет ѝ дозволува на Турција да го користи аеродромот Ал-Уаинат Исток во јужен Египет за користење беспилотни летала против цели во Судан (за да им помогне на суданските вооружени сили во нивната војна против Силите за брза реакција поддржани од ОАЕ).
Њујорк тајмс објави висококвалитетни сателитски снимки што го покажуваат присуството на турски воени транспортни авиони заедно со беспилотни летала произведени во Турција.
Неодамна, Абд ал-Фатах ал-Бурхан, претседател на Суверениот совет на Судан, изјави дека прво верува во Алах, а потоа во претседателот Ердоган.
Турција, со поддршка на Египет, му дава значителна предност во војната против Силите за брза реакција.
Треба да се потсетиме дека само пред неколку години имаше непријателски односи меѓу претседателот Египет, Абд ал-Фатах ел-Сиси, и претседателот на Турција, Ердоган. Во Египет, Муслиманското братство е непријател на Абд ал-Фатах ел-Сиси, кој ја презеде власта од нив со државен удар. Турција е водечка глобална сила во рамките на Муслиманското братство. Но тие успеаја да ги надминат своите разлики, и тоа е најдобар доказ дека само интересите се вечни.
За време на активната фаза на граѓанската војна во Либија, Египет и ОАЕ тогаш беа заедно против Турција, а денес во Судан ОАЕ со Етиопија е против Египет и Турција.

Кинезите го тестираа својот Unitree G1 на температури до -47,4°C, каде што тој одеше 130.000 чекори без престан, надминувајќи ги очекувањата на инжињерите.
Кинеските инженери забележуваат дека ова е уште еден важен чекор кон создавање хуманоидни машини способни да работат во екстремни услови.

Кинеските бродоградилишта ја задржуваат својата водечка позиција на глобално ниво 16-та година по ред

Според податоците објавени од Министерството за индустрија и информатичка технологија на Кина, бродоградилиштата во земјата ќе го задржат најголемиот пазарен удел во светот во три клучни метрики во 2025 година 16-та година по ред.
Производството на бродоградилиштата во НР Кина во 2025 година достигна 53,69 милиони DWT, што е зголемување од 11,4% во однос на претходната година, сочинувајќи 56,1% од вкупниот глобален обем. Минатата година, новите нарачки достигнаа 107,82 милиони DWT, што претставува 69% од глобалниот пазар.
На крајот на декември 2025 година, нарачките за бродови во овој сектор изнесуваа вкупно 274,42 милиони DWT, што е зголемување од 31,5% во однос на претходната година, сочинувајќи 66,8% од глобалниот пазарен удел.

Светот влегува во нова нуклеарна трка

Последниот голем договор за контрола на нуклеарно оружје меѓу САД и Русија истече. Тој договор ја ограничуваше трката во нуклеарно вооружување меѓу Русија и САД во последните 15 години.
Тој го ограничуваше бројот на нуклеарни боеви глави на секоја страна (максимум 1.550). Тој ги ограничуваше системите за испорака на нуклеарното оружје на максимум 700. Тој обезбедуваше транспарентност (каде е распоредено тоа нуклеарно оружје. Пред секој тест и проба едната страна ја известуваше другата).
После ова, за прв пат од 1970-тите, НЕМА да има важечки договор за намалување на нуклеарното оружје меѓу двете најголеми нуклеарни сили.
Сега двете сили немаат обврски и ограничувања во бројот на распоредени носачи на нуклеарно оружје и нуклеарни боеви глави во состојба на готовност.
САД не сакаа да го продолжат договорот бидејќи тој не ја вклучуваше НР Кина, која ги развива своите стратешки нуклеарни сили без оглед на какви било ограничувања за другите земји. НР Кина сака да достигне паритет со САД. Во моментов НР Кина има 700+ нуклеарни боеви глави, во составот на Народноослободителната армија на Кина се воведуваат нови современи системи за испорака на нуклеарно оружје, од мобични копнени системи, до нови стратешки нуклеарни подморници, па до нов стратешки бомбардер чија што премиера треба наскоро да се случи.
Затоа, главната конфронтација во оваа област сега ќе се одвива меѓу Пекинг и Вашингтон, а не помеѓу Вашингтон и Москва. На крајот новата трка би можела да доведе до нов сеопфатен договор за контрола на нуклеарното оружје помеѓу неколку држави. Но за тоа се потребни години.

Детален извештај на кинеската телевизија за новиот борбен авион од 5-тата генерација J-35A.
Ј-35 и неговите разни верзии Ј-35А и Ј-35B веќе се наоѓа во сериско производство. Годишно ќе се произведуваат 100+ борбени авиони, со план во наредните години производството да достигне до 200 борбени авиони.
J-35 е наменет и за извоз, под ознаката FC-31

Кина постојано го забрзува проширувањето на својата флота на носачи на авиони и, според Пентагон, планира да изгради до шест нови носачи до 2035 година.
Темпото на изградба на кинески носачи е повеќе од двојно поголемо од она на американската морнарица, и плус фактот дека некои носачи на американската морнарица ќе бидат деактивирани во наредните години.
Како резултат на тоа, до средината на 2030-тите, вкупниот сооднос би можел да се приближи до паритет - околу 11 американски бродови наспроти 9 на Кина - но кинеските носачи веројатно ќе бидат погусто застапени во Тихиот Океан.
Значајна е и значајна квалитативна промена: „Фуџијан“, ставен во употреба во 2024 година, стана првиот носач на авиони на Кина со електромагнетни катапулти, зголемувајќи ја брзината и флексибилноста на кинеската авијација базирана на носачи. Првиот носач на авиони на нуклеарен погон е веќе во изградба во Далиан, по што веројатно ќе следат нови бродови на нуклеарен погон со значително поголема тонажа.
Во 2024 година, Кина за прв пат спроведе заеднички операции со два од своите носачи на авиони, тестирајќи ја интеракцијата на ударните групи, а географијата на овие мисии се проширува надвор од вообичаените оперативни области во Западниот Пацифик.
Целокупниот план е доста јасен: Пекинг ги гледа носачите на авиони како алатка за проекција на моќта и контролата на морските патишта во Индо-Пацификот.

Операција Апсолутна Решеност

Настаните што се случија утрото на 3 јануари 2026 година беа резултат на повеќефазна, повеќедоменска операција дизајнирана да обезбеди воздушна супериорност како клуч за успехот. Операцијата Апсолутна Решеност беше планирана за спроведување на жешка екстракција - „жешка“ евакуација со употреба на сили за специјални операции - на поранешниот венецуелски претседател Мадуро и неговата сопруга. Операцијата комбинираше воздушна супериорност, постојано разузнавање, надзор и извидување (ISR), електронско војување, сајбер компоненти и прецизно вметнување на специјални сили во Каракас.
ISR (Разузнавање, Надзор, Извидување) е сеопфатен систем и процес за континуирано стекнување, ажурирање и имплементација на информации за непријателот и оперативната средина, вклучувајќи:
1) Разузнавање - идентификување на намерите, структурата, способностите и ранливостите на непријателот;
2) следење - постојана контрола на ситуацијата во реално или речиси реално време;
3) извидување - следење на специфични цели, нивните позиции и условите за ангажирање на силите.
Во воена смисла, ISR не е собирање податоци само по себе, туку механизам за претворање на информациите во оперативна предност, овозможувајќи:
1) добивање информации пред непријателот;
2) побрзо донесување одлуки;
3) прецизно избирање на моментот и методот на дејствување.
Подготовките започнаа неколку месеци пред нападот. Стратешките и тактичките ISR платформи, вклучувајќи го RQ-170 Sentinel и RQ-180, вселенските системи и воздушните сензори, овозможија прецизно реконструирање на редоследот на работа и разместување на венецуелските ПВО сили. Собирањето податоци вклучуваше идентификување на радарски циклуси, прозорци за одржување, резервни командни синџири (C2) и разбирање на моделот на одговор на венецуелските вооружени сили. Разузнавачките агенти поставени во Каракас месеци пред операцијата беа исто така ја работеа својата работа. Тие ги потврдија наодите од техничката разузнавачка служба во врска со фактичката позиција на средствата за ПВО одбрана околу главниот град и го разјаснија статусот на одредени воени средства, одвојувајќи ги оперативните системи за оружје од оние што номинално се на позиција. Овие информации и овозможија на командата на операцијата да има постојан пристап до ажурирана слика за одбранбената состојба на Венецуела во реално време во времето на операцијата.
Одбранбената архитектура на Венецуела
Во времето на операцијата, Каракас беше заштитен со повеќеслоен систем за ПВО одбрана, вклучувајќи:
• Buk-M2E и S-125 Pechora-2M за покривање на среден и краток дострел;
• Системи за електронско војување од кинеско потекло дизајнирани за потиснување на радарите и каналите за пренос на податоци;
• Ловци Su-30MK2 и F-16 распоредени како пресретнувачи;
• Ирански дизајнирани, локално склопени беспилотни летала што се користат како средства за извидување, подобрувајќи ја можноста за воспоставување зона против пристап.
Оваа одбрана на хартија претставуваше многу моќна A2/AD архитектура според латиноамериканските стандарди. Сепак, се покажа како недоволна за да се одврати американски амфибиски напад, со оглед на нивото на средства, обука и ISR способности, на кои само неколку земји во светот можат да се спротивстават.
Брзо потиснување на воздушната одбрана
Почетната воздушна фаза на операцијата се одвиваше во раните часови од транзицијата на 2-3 јануари. За помалку од 30 минути, комбинираната воздушна компонента изврши густа и координирана кампања SEAD/DEAD за да ги елиминира сите закани за последователното вметнување и извлекување на тактичките групи. Покрај бродовите на американската морнарица, во операцијата учествуваа повеќе од 150 борбени авиони.
• F-22 Raptor и F-35A/B Lightning II за тајни операции во непријателскиот воздушен простор;
• EA-18G Growler за електронско блокирање на сензори, радари и комуникациски мрежи;

• F/A-18E/F Super Hornet и B-1B Lancer со прецизно водена муниција;
• E-2D Hawkeye, E-3G Sentry и BACN комуникациски јазли за контрола на воздушниот простор;
• ISR беспилотни летала кои обезбедуваат потврда за удар и прилагодувања во речиси реално време.
Инвазија со целосна воздушна супериорност
По потиснувањето на ракетните системи за ПВО одбрана, следниот логичен чекор беше неутрализирање на другите воздушни закани. Пистите, хангарите за авиони и логистичките центри беа неутрализирани, а нападите беа извршени со крстосувачки ракети лансирани од море. Овој чекор ја спречи употребата на Су-30МК2; опасноста од воздушна борба беше елиминирана, а супериорноста на САД стана тотална.
Откако беше воспоставена воздушна супериорност, започна фазата на инвазија. Хеликоптерите MH-47G и MH-60M од 160-то крило за специјални операции се инфилтрираа на ниска надморска височина од Карипското Море, заштитени со „купола“ формирана од ловци, беспилотни летала и ISR платформи. И покрај нападите регистрирани на еден од хеликоптерите за време на приближувањето, ова не влијаеше на текот на операцијата - до тој момент, ПВО одбраната на Венецуела повеќе не функционираше како унифициран систем, кој се состоеше само од расфрлани, изолирани џебови на отпор.
Заклучок на авторот
Настаните од 2-3 јануари се јасен пример за тоа како концептот на зона без пристап заштитена од A2/AD не е непремостлива. Внимателна разузнавачка анализа, објективна проценка на реалните способности на непријателот (вклучувајќи морал, обука и техничка состојба) и решителна акција можат да нарушат таков систем, дури и ако тој изгледа технички непремостлив.
Колапсот на ПВО одбраната на Венецуела за време на операцијата „Апсолутна решителност“ јасно покажа дека ефикасноста на системот A2/AD не се одредува според бројот и „класата“ на средствата во него, туку според степенот на кохерентност и конзистентност на нивните интеракции. Застрашувачка сила - со системи за воздушна одбрана со долг дострел, ловци, електронско војување и радарски средства - сама по себе нема одлучувачко значење ако непријателот е способен да го уништи системот за команда и контрола пред да започне активната борба. Настаните од 3 јануари покажаа дека архитектурата што изгледа моќна на хартија станува функционално бескорисна откако ќе го изгуби својот интегритет и контрола.
Во исто време, самата операција не треба да се гледа како еднократен тактички успех, туку како последна фаза од долга кампања на техничко и разузнавачко исцрпување. Со месеци, венецуелскиот систем за воздушна одбрана постепено ги губеше веродостојните информации за реалната ситуација, работејќи во виртуелен информациски вакуум. Како резултат на тоа, до моментот на ударот, одбраната формално постоеше, но беше дезориентирана, изолирана преку командните канали и несвесна за обемот и природата на она што се случуваше.
Успехот на мисијата беше обезбеден не толку од брзината и прецизноста на силите на терен - иако овие фактори беа исто така значајни - колку од прелиминарната промена во самата оперативна средина. САД ја трансформираа на таков начин што секој организиран отпор стана малку веројатен, не поради политички притисок или пад на моралот во венецуелските вооружени сили, туку чисто врз основа на тактичка и технолошка супериорност.

Овој материјал го подготви полковникот на морнарицата (во пензија) Хуан Анхел Лопез Дијаз, Asociación Española de Militares Escritores.

Бригадниот генерал Гил Пинхас, финансиски советник во заминување на началникот на Генералштабот на Израелските одбранбени сили (ИДФ), откри дека операцијата Пејџер го чинела Израел 220 милиони долари.

Според генералот, многу од успесите на армијата и разузнавачките агенции во овој период биле резултат на инвестиции, од кои првиот долар бил инвестиран долго пред војната.
Операцијата Пејџер, која ја парализираше либанската организација Хезболах во септември 2024 година, беше токму таква долгорочна инвестиција.
Командантите и борците на Хезболах користеле пејџери како нискотехнолошко средство за комуникација, обидувајќи се да го избегнат израелскиот надзор.
Мосад прво сееше страв меѓу раководството на групата за модерната комуникациска технология (мобилни телефони), а потоа му продаде на Хезболах 5.000 пејџери со експлозив внатре преку тајванската компанија „Голд Аполо“.

Летачко такси е реалност. Иднината е тука!

Две кинески компании добија лиценци за комерцијално работење со автономни патнички летала од Управата за цивилно воздухопловство на Кина.
Во НР Кина започнува употребата на автономни патнички летала (такси) во разни региони и градови.

Реалполитиката повторно се враќа на прв план

Посетата на Кир Стармер на Кина тешко може да се смета за „ресетирање“ или каков било вид радикално затоплување на односите; напротив, таа е показател за поширока промена во европската надворешна политика. Во текот на изминатите два месеци, Пекинг беше домаќин на серија европски делегации и лидери, а патувањето на британскиот премиер е дел од овој тек. И не завршува: посетата на германски канцелар Мерц веќе е најавена. Карактеристично е што сите овие контакти се билатерални - Европа повеќе не се обидува да разговара со Кина „со еден глас преку ЕУ“.
Причината за оваа активност не лежи толку во Кина колку во САД. Односите на Европа со Вашингтон стануваат се понепредвидливи: трговските војни, царините, санкциите и притисокот дури и врз сојузниците ги поткопуваат вообичаените правила на играта. Формалниот сојуз со САД останува, но се прават напори да се намали зависноста од него. Карактеристично е што посетата на Стармер беше проследена со остри критики од Вашингтон, што само нагласува колку е ограничен просторот за европска автономија.
Во такви услови, приоритетот се префрла на прагматизам. Кога мултилатералните институции се или нефункционални или политизирани, полесно е директно да се преговара, и токму така беше структурирана посетата на Стармер. Од самиот почеток, кинеската страна стави акцент на трговијата, инвестициите и деловните контакти, наместо на грандиозните политички формули. Големата деловна делегација и дискусиите за специфични бариери и сектори ја одразуваат оваа „краткорочна“ логика. Важно е што овие чекори се намерно деидеологизирани. Разликите не исчезнаа, но се ставени во заден план. Јавниот дел од посетата беше во голема мера лишен од вредносна реторика, а кинеските државни медиуми директно го протолкуваа патувањето на Стармер како гест на економски прагматизам, а не како политичко зближување.
Резултатите од посетата го потврдуваат ова. Дванаесет меѓувладини документи беа потпишани во трговијата, финансиите, земјоделството, културата и регулирањето на пазарот; механизмите за дијалог за економијата, финансиите, безбедноста и климата беа обновени и започнати. Кина ги намали царините за британското виски, ја објави својата подготвеност да разгледа безвизно патување за граѓаните на Велика Британија, а двете страни се согласија да ја интензивираат деловната и финансиската соработка.

Во 2025 година, девет нови разурнувачи од Проектот 052D (во нова модификација, условно означена како 052DM) беа воведени во морнарицата на Народноослободителната армија на Кина, со што нивниот вкупен број во кинеската флота се искачи на 35 единици (вклучувајќи десет 052DM).
Разурнувачите од Проектот 052D се градат на две кинески бродоградилишта. Во 2025 година, компанијата за бродоградба „Далијан“ во Далиан ги испорача разурнувачи од оваа класа: Цангжу (број 125), Хезе (126), Жумадијан (127), Ганзи (128) и Шигатсе (159), додека групацијата за бродоградба „Џијангнан“ во Шангај ги испорача разурнувачите „Суџоу“ (158), Веинан (166), Луди (176) и Тонгчуан (177) на кинеската морнарица.
Уште најмалку три разурнувачи од Проектот 052DM се во фаза на изградба во Далиан и Шангај. Фотографија од разорувачот Ганзи (128), кој беше пуштен во употреба во морнарицата на Народната народна армија на 4 декември 2025 година.

Во врска со преговорите меѓу Иран и САД

Самите преговори не решаваат ништо суштински и не го намалуваат ризикот од воена акција. Важен е исходот, а не самите преговори. Потенцијално, може да се постигне некаков дипломатски исход, но може и не, и да следи војна. Разликите помеѓу двете страни и нивните позиции се огромни, и не гледам начин како истите би можеле да се надминат.
Првичните преговори во Оман беа неуспешни. После преговорите, САД објавија санкции против компании и луѓе поврзани со извозот на нафта од Иран, објавија додатни 25% царини за сите држави што тргуваат со Иран. Во последните 10 дена, околу Малезија и Индија беа запленети 5 танкери поврзани со Иран.
Во Иран, самиот чин на преговори има стабилизирачки економски ефект. Затоа, во интерес на Иран е да ги продолжи преговорите што е можно подолго. Во меѓувреме, се чини дека САД не донеле конечна одлука и се уште не ја завршиле својата концентрација на сили во регионот. На САД ќе им треба уште една недела за да го завршат распоредувањето на силите во регионот.
Исто така е важно двете страни да покажат почит кон напорите на медијаторите, бидејќи тие би можеле да се покажат како корисни дури и ако избувне војна.