قمار
قمار [ق ِ] مقامره. به گرو چیزی باختن و نبرد کردن با هم به گرو. به گرو باختن و غلبه کردن در بازی قمار. مِنگ. هر بازی که در آن بطور غالب شرط شود که برنده چیزی از بازنده بگیرد خواه با ورق باشد یا غیر آن. و اصل قمار این است که یکی از رفیق خود اندک اندک چیزی در بازی بگیرد. هر بازی که در آن شرطی باشد مگر تیراندازی و اسب دوانی. قمار هر بازی که در آن شرط و گروبندی باشد و هر بازی که در آن به شرط زر داده و گرفته شود و با لفظ باختن و بردن و کردن مستعمل. قمار از دیرباز در میان ملت ها معروف بود و از یونانیان قدیم جز مردم جمهوری اسپارت کسی آن را حرام نکرد. بسیاری از امپراطوران روم علاقه‌ی فراوان به قماربازی داشتند و گاه در آن مبلغ هنگفتی می‌باختند. تاسیت، مؤلف رومی از عشق آلمانی‌ها به قمار چیزها نقل می‌کند که باور نکردنی است . وی می‌نویسد که آنان حتی آزادی خود را قمار می‌کردند و اگر می‌باختند در اسارت برنده درمی‌آمدند. قمار در آئین رومی‌ها حرام است. مسیحیان نیز آن را حرام می‌دانند. در قرن شانزدهم قمار در اروپا رواج و رونق به‌سزا گرفت و قمارخانه‌های بزرگی بنیاد شد. دولت انگلستان به سال ۱۸۵۳ قمار را تحریم کرد و در آمریکا به سال ۱۸۵۵ حرام گردید. و در پروس به سال ۱۸۵۴ تحریم شد و سایر ایالات آلمان به سال ۱۸۶۸ آن را حرام کردند. اسلام قبل از همه‌ی ملل متمدن جهان قمار را تحریم کرد.

من گرفتم که قمار از همه عالم بردی
دست آخر همه را باخته می‌باید رفت
#صائب_تبریزی

- قاب قمارخانه؛ مردی سخت لاابالی.
- قمار باختن؛ قمار بازی کردن.
- قمارباز؛ آنکه قمار کند. منگیاگر. مقامر. قَمّار.
- قماربازی؛ عمل قمارباز.
- قمارخانه؛ محل قماربازان.
- قمار زدن؛ قمار کردن.
- قمارستان. رجوع به همین مدخل شود.
- قمار کاغذی؛ رجوع به این کلمه در شود.
- قمار کردن؛ قمار باختن است.

[لغت‌نامه‌ی دهخدا]

#کلمه
@Death_Color

تو به مرگ و زندگانی هله تا جز او ندانی
نه چو روسپی که هر شب کشد او به یار دیگر

#مولانا
@Death_Color

دست فلک کبود شد از گوشمال و ما
مشغول خاکبازی طفلانه‌ی خودیم

#صائب_تبریزی
@Death_Color

#نوای_نی

برنامه‌ی چهارم

#مولانا
@Death_Color

رو به معنی کوش ای صورت پرست 
ز آنکه معنی، بر تن صورت، پرست

#مولانا
@Death_Color

نه لب گشایدم از گل، نه دل کشد به نبید
چه بی‌نشاط بهاری که بی رخ تو رسید

نشان داغ دل ماست لاله‌ای که شکفت
به سوگواری زلف تو این بنفشه دمید

بیا که خاک رهت لاله‌زار خواهد‌شد
ز بس که خون دل از چشم انتظار چکید

به یاد زلف نگونسار شاهدان چمن
ببین در آینه‌ی جویبار گریه‌ی بید

به دور ما که همه خون دل به ساغرهاست
ز چشم ساقی غمگین که بوسه خواهد چید؟

چه جای من که در این روزگار بی‌فریاد
ز دست جور تو ناهید بر فلک نالید

از این چراغ توام چشم روشنایی نیست
که کس ز آتش بیداد غیر دود ندید

گذشت عمر و به دل عشوه می‌خریم هنوز
که هست در پی شام سیاه صبح سپید

که‌راست سایه درین فتنه‌ها امید امان؟
شد آن زمان که دلی بود در امان امید

صفای آینه‌ی خواجه بین کزین دم سرد
نشد مکدر و بر آه عاشقان برچید


#سایه
@Death_Color

آواز: #محمدرضا_شجریان
تار: #محمدرضا_لطفی
سنتور: #پشنگ_کامکار

#غزل‌نوا
@Death_Color

بیدق
بیدق. [ب َ دَ] معرب و مأخوذ از پیاده‌ی فارسی. معرب پیادک، پیاده. پیاده‌ی شطرنج را گویند و آن مهره‌ای باشد از جمله مهره‌های شطرنج و معرب پیاده است. مهره‌ی پیاده‌ی شطرنج که چون تواند هفت خانه بی‌مانع پیش رود مبدل به فرزین گردد. (از یادداشت مؤلف). پیاده‌ی شطرنج.

بسا بیدق که چون خردی پذیرد
به آخر منصب فرزین بگیرد
#ناصر_خسرو

دل که کنون بیدقست باش که فرزین شود
چونکه به پایان رسید هفت بیابان او
#خاقانی

شاه را در خانه‌ی بیدق نهد
اینچنین باشد عطا که احمق دهد
#مولانا

که شاه ارچه در عرصه زورآور است
چو ضعف آمد از بیدقی کمتر است
#سعدی

- بیدق از هر سو فروکردن؛ پیاده از هر طرف به حرکت درآوردن. راه وصول به مطلوب جستجو کردن
- بیدق افکندن؛ پیاده بر روی شاه واداشتن. پیاده به مقابلی شاه داشتن:

مرا پیلی سزد کو را کنم بند
تو شاهی برتو نتوان بیدق افکند
#نظامی

- بیدق راندن؛ به حرکت درآوردن بیدق. بیدق افکندن:

تا چه بازی رخ نماید بیدقی خواهیم راند
عرصه‌ی شطرنج رندان را مجال شاه نیست
#حافظ

|| (محرف بیرق) در تداول عوام بیرق است که درفش و علم باشد.
- بیدقدار؛ بیرقدار. علمدار.


[لغت‌نامه‌ی دهخدا]

#کلمه
@Death_Color

صبا به لطف بگو آن غزال رعنا را
که سر به کوه و بیابان تو داده‌ای ما را

#حافظ
@Death_Color

ز دلبرم که رساند نوازش قلمی
کجاست پیک صبا گر همی‌کند کرمی

قیاس کردم و تدبیر عقل در ره عشق
چو شبنمی است که بر بحر می‌کشد رقمی

بیا که خرقه‌ی من گرچه رهن میکده‌هاست
ز مال وقف نبینی به نام من درمی

حدیث چون و چرا درد سر دهد ای دل
پیاله گیر و بیاسا ز عمرخویش دمی

طبیب راه‌نشین درد عشق نشناسد
برو به دست کن ای مرده‌دل مسیح‌دمی

دلم گرفت ز سالوس و طبل زیر گلیم
به آن که بر در میخانه برکشم علمی

بیا که وقت‌شناسان دو کون بفروشند
به یک پیاله می صاف و صحبت صنمی

دوام عیش و تنعم نه شیوه‌ی عشق است
اگر معاشر مایی بنوش نیش غمی

نمی‌کنم گله‌ای لیک ابر رحمت دوست
به کشته‌زار جگرتشنگان نداد نمی

چرا به یک نی قندش نمی‌خرند آن کس
که کرد صد شکرافشانی از نی قلمی

سزای قدر تو شاها به دست حافظ نیست
جز از دعای شبی و نیاز صبحدمی


#حافظ
@Death_Color

آواز: #محمدرضا_شجریان
نی: #محمد_موسوی

#غزل‌نوا
@Death_Color

باز آی که باز آید عمر شده‌ی حافظ
هر چند که ناید باز تیری که بشد از شست

#حافظ
@Death_Color

چو عاشق می‌شدم گفتم که بردم گوهر مقصود
ندانستم که این دریا چه موج خون‌فشان دارد

#حافظ
@Death_Color

دنیای من جاماند در خواب و خیال تو
وقتی که وهم آسمان‌ها شد وبال تو

تو پر کشیدی تا فراسو‌ها ولی من نه
گم کرده‌بودم آسمان را زیر بال تو

سهم من از عشق تو سرمای قفس شد، آه
من ماندم و رویای آغوش محال تو

من ماندم و تنهایی و بغض و سکوت آری
دنیای من شد زنده ماندن با خیال تو

معنای مرگ و عشق را فهمیدم اما دیر
وقتی که قلب کوچکم شد پایمال تو

وقتی که بعد از تو قفس در گوش من می‌گفت:
«زندانی تنهای من دردا به حال تو»

یک عمر با عشق تو جنگیدم ولی افسوس
همواره من بازنده بودم در جدال تو

تو بودی آن تنها سوال بی‌جواب من
من هستم آن تنها جواب بی‌سوال تو

یک روز می‌گفتم که شاید باز برگردی
دیگر نمی‌خواهم تو را، دنیات مال تو

۱۳۹۴٫۸٫۹

#خودنوشت
@Death_Color

عتاب یار پری‌چهره عاشقانه بکش
که یک کرشمه تلافی صد جفا بکند

#حافظ
@Death_Color

#نوای_نی

برنامه‌ی پنجم

#مولانا
@Death_Color