Емделуге және тұрғын үйге зейнетақы қаражатын алу бойынша белсенділік жаңа ауқымға ие болуда
🏘БЖЗҚ деректеріне сәйкес, Шілде айында тұрғын үй жағдайларын жақсарту мақсатында зейнетақы жинақтарын біржолғы төлеуге орындалған өтініштер саны 110,9 мың бірлікке жақындады.
Бұл маусым айындағыдан үштен бірге артық, бүкіл бірінші жартыжылдықтың орташа айлық көрсеткішінен 82%-ға артық және зейнетақы қаражатын алу бумы енді ғана басталған бір жыл бұрынғыдан 2,7 есе көп.
Сомалар бойынша динамика сәл ұстамды, бірақ сонда да әсерлі. Шілде айында орындалған өтініштердің көлемі 56,2 млрд теңгені құрап, маусым айымен салыстырғанда номиналды түрде 29%-ға артты. Бұл ретте жартыжылдықтың орташа деңгейімен және бір жыл бұрынғы нәтижемен салыстырғанда өтініштердің сомалары олардың санындай қатты өсе қойған жоқ: инфляцияны есепке алмағанда +34% және +25%.
Бір өтінішке шаққандағы орташа сома тиісінше азаяды, әрі егер айдан айға динамика минималды болса, жылдық мәнде бұл елеулі құлдырау: қазіргі 507 мың теңгемен салыстырғанда бір жыл бұрын 1,1 млн теңге.
Шілде айында тұрғын үй үшін зейнетақы жинақтарын алудың ең жиі бағыттары – тұрғын үй құрылыс жинақтары жүйесіндегі салымды толықтыру және ипотека бойынша берешекті ішінара өтеу (жиынтығында осы мақсаттарға орындалған он өтініштің тоғызы тиесілі).
💉Емделу үшін алынған жинақтарға келетін болсақ, мұнда өтініштер саны бойынша динамика тұрғын үй жағдайына қарағанда анағұрлым айқын. Шілде айындағы көрсеткіш – 66,9 мың бірлік, бұл маусым айындағы көрсеткіштен 67%-ға артық, бірінші жартыжылдықтағы бір айдағы орташа көрсеткіштен екі есе және өткен жылдың шілдесімен салыстырғанда 3,2 есе көп.
Мұнда да сомалар бойынша динамика сәл қарапайым. Шілде айындағы көлемдер – 51,9 млрд теңге, бұл номиналды түрде маусым айына қарағанда 63%-ға көп, бірінші жартыжылдықтағы орташа көрсеткіштен 68%-ға және өткен жылмен салыстырғанда 2,1 есе көп. Орташа сома да, тиісінше, төмендеуде: маусым айымен салыстырғанда бірнеше пайызға ғана, ал жылдық мәнде – инфляцияны есепке алмағанда 36%-ға (өзекті көрсеткіш 776 мың теңге).
БЖЗҚ деректері
@DataHub_KZ
🏘БЖЗҚ деректеріне сәйкес, Шілде айында тұрғын үй жағдайларын жақсарту мақсатында зейнетақы жинақтарын біржолғы төлеуге орындалған өтініштер саны 110,9 мың бірлікке жақындады.
Бұл маусым айындағыдан үштен бірге артық, бүкіл бірінші жартыжылдықтың орташа айлық көрсеткішінен 82%-ға артық және зейнетақы қаражатын алу бумы енді ғана басталған бір жыл бұрынғыдан 2,7 есе көп.
Сомалар бойынша динамика сәл ұстамды, бірақ сонда да әсерлі. Шілде айында орындалған өтініштердің көлемі 56,2 млрд теңгені құрап, маусым айымен салыстырғанда номиналды түрде 29%-ға артты. Бұл ретте жартыжылдықтың орташа деңгейімен және бір жыл бұрынғы нәтижемен салыстырғанда өтініштердің сомалары олардың санындай қатты өсе қойған жоқ: инфляцияны есепке алмағанда +34% және +25%.
Бір өтінішке шаққандағы орташа сома тиісінше азаяды, әрі егер айдан айға динамика минималды болса, жылдық мәнде бұл елеулі құлдырау: қазіргі 507 мың теңгемен салыстырғанда бір жыл бұрын 1,1 млн теңге.
Шілде айында тұрғын үй үшін зейнетақы жинақтарын алудың ең жиі бағыттары – тұрғын үй құрылыс жинақтары жүйесіндегі салымды толықтыру және ипотека бойынша берешекті ішінара өтеу (жиынтығында осы мақсаттарға орындалған он өтініштің тоғызы тиесілі).
💉Емделу үшін алынған жинақтарға келетін болсақ, мұнда өтініштер саны бойынша динамика тұрғын үй жағдайына қарағанда анағұрлым айқын. Шілде айындағы көрсеткіш – 66,9 мың бірлік, бұл маусым айындағы көрсеткіштен 67%-ға артық, бірінші жартыжылдықтағы бір айдағы орташа көрсеткіштен екі есе және өткен жылдың шілдесімен салыстырғанда 3,2 есе көп.
Мұнда да сомалар бойынша динамика сәл қарапайым. Шілде айындағы көлемдер – 51,9 млрд теңге, бұл номиналды түрде маусым айына қарағанда 63%-ға көп, бірінші жартыжылдықтағы орташа көрсеткіштен 68%-ға және өткен жылмен салыстырғанда 2,1 есе көп. Орташа сома да, тиісінше, төмендеуде: маусым айымен салыстырғанда бірнеше пайызға ғана, ал жылдық мәнде – инфляцияны есепке алмағанда 36%-ға (өзекті көрсеткіш 776 мың теңге).
БЖЗҚ деректері
@DataHub_KZ
Көлік құралдарының VIN-кодын қолдан жасау фактілерінің тіркелуі күрт өсті
Қаңтар-шілде аралығында көлік құралдарының сәйкестендіру нөмірін қолдан жасап, осындай көлікті өткізуге қатысты 681 құқық бұзушылық тіркелді. ҚР БП ҚСжАЕК деректеріне сүйенсек, бір жыл ішінде көрсеткіш екі есе артқан.
Кем дегенде алты жыл ішінде алғаш рет жеті ай қорытындысы бойынша VIN-кодты қолдан жасау фактілері осындай елеулі деңгейге жетіп отыр. Алайда 2023 жылдың қаңтар-шілде айлары аралығында да осы көрсеткішпен шамалас жоғары деңгейде болған еді - 640 бірлік. Ол кезде шетелдік нөмірі бар көліктерді заңдастыру науқаны жүргізілген еді.
Тағы бір қызықты дерек - жыл басынан бері тіркелген фактілердің 62%-ы тек шілде айына тиесілі, яғни 422 жағдай. Бұл 2024 жылдың дәл осы айымен салыстырғанда 4,3 есе көп. Барлық жағдайды толық түсіну үшін соңғы бес жылдың шілде айындағы орташа көрсеткішті айта кетсек - 55 бірлік.
Сонымен қатар назар аударарлық жайт: шілдеде тіркелген 422 құқық бұзушылықтың тек 36-сы ғана сол айда жасалған. Бұл дегеніміз, көбіне құқық бұзушылар оқиға орнында ұсталмаған, яғни VIN-кодты қолдан жасау тек белгілі бір уақыт өткен соң анықталған деген сөз.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, мұндай істер бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру мерзімдері жиі тоқтатылып жатады, себебі күдіктінің кім екенін анықтау мүмкін болмайды. Нақтырақ айтқанда, қаңтар-шілде аралығында мұндай жағдайлар әрбір үшінші істе кездескен. Ал сотқа VIN-кодты қолдан жасауға қатысты бар болғаны алты қылмыстық іс ғана жолданған (бұл көрсеткіш жылдан жылға аса қатты өзгермейді), олар екі адамға қатысты қозғалған. Осы істер бойынша келтірілген материалдық шығын көлемі 29,5 млн теңге құраған.
Сонымен бірге маңызды әдіснамалық ерекшелікті атап өткен жөн. Егер қылмыстық іс белгілі бір негіздер бойынша тоқтатылса, сәйкесінше құқық бұзушылық та есептен алынады. Мысалы, күдікті ешқандай қылмыстық әрекет жасамағаны анықталғанда немесе қылмыстың өзі болмаған жағдайда. Қаңтар-шілде аралығында осындай себептермен 135 құқық бұзушылық есептен алынған.
Қорытынды ретінде тағы бір ескертпе: ҚР ҚК-нің 386-бабында тек сәйкестендіру нөмірі (негізінде бұл VIN-код) туралы айтылғанымен, бұл бап көлік құралдарының агрегат нөмірлері мен мемлекеттік нөмір белгілерін қолдан жасағаны үшін де жауапкершілікті қарастырады.
@DataHub_KZ
Қаңтар-шілде аралығында көлік құралдарының сәйкестендіру нөмірін қолдан жасап, осындай көлікті өткізуге қатысты 681 құқық бұзушылық тіркелді. ҚР БП ҚСжАЕК деректеріне сүйенсек, бір жыл ішінде көрсеткіш екі есе артқан.
Кем дегенде алты жыл ішінде алғаш рет жеті ай қорытындысы бойынша VIN-кодты қолдан жасау фактілері осындай елеулі деңгейге жетіп отыр. Алайда 2023 жылдың қаңтар-шілде айлары аралығында да осы көрсеткішпен шамалас жоғары деңгейде болған еді - 640 бірлік. Ол кезде шетелдік нөмірі бар көліктерді заңдастыру науқаны жүргізілген еді.
Тағы бір қызықты дерек - жыл басынан бері тіркелген фактілердің 62%-ы тек шілде айына тиесілі, яғни 422 жағдай. Бұл 2024 жылдың дәл осы айымен салыстырғанда 4,3 есе көп. Барлық жағдайды толық түсіну үшін соңғы бес жылдың шілде айындағы орташа көрсеткішті айта кетсек - 55 бірлік.
Сонымен қатар назар аударарлық жайт: шілдеде тіркелген 422 құқық бұзушылықтың тек 36-сы ғана сол айда жасалған. Бұл дегеніміз, көбіне құқық бұзушылар оқиға орнында ұсталмаған, яғни VIN-кодты қолдан жасау тек белгілі бір уақыт өткен соң анықталған деген сөз.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, мұндай істер бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру мерзімдері жиі тоқтатылып жатады, себебі күдіктінің кім екенін анықтау мүмкін болмайды. Нақтырақ айтқанда, қаңтар-шілде аралығында мұндай жағдайлар әрбір үшінші істе кездескен. Ал сотқа VIN-кодты қолдан жасауға қатысты бар болғаны алты қылмыстық іс ғана жолданған (бұл көрсеткіш жылдан жылға аса қатты өзгермейді), олар екі адамға қатысты қозғалған. Осы істер бойынша келтірілген материалдық шығын көлемі 29,5 млн теңге құраған.
Сонымен бірге маңызды әдіснамалық ерекшелікті атап өткен жөн. Егер қылмыстық іс белгілі бір негіздер бойынша тоқтатылса, сәйкесінше құқық бұзушылық та есептен алынады. Мысалы, күдікті ешқандай қылмыстық әрекет жасамағаны анықталғанда немесе қылмыстың өзі болмаған жағдайда. Қаңтар-шілде аралығында осындай себептермен 135 құқық бұзушылық есептен алынған.
Қорытынды ретінде тағы бір ескертпе: ҚР ҚК-нің 386-бабында тек сәйкестендіру нөмірі (негізінде бұл VIN-код) туралы айтылғанымен, бұл бап көлік құралдарының агрегат нөмірлері мен мемлекеттік нөмір белгілерін қолдан жасағаны үшін де жауапкершілікті қарастырады.
@DataHub_KZ
Қазақстандағы ең табысты дақылдың егіс алаңы күрт өсті
Біз күнбағыс туралы айтып отырмыз – оны қазір салада «ең табысты дақыл» және әлеуетті «алтын арқау» деп атайды. Бұл ауыл шаруашылығы құрылымдарының қызметі туралы ресми статистиканың деректеріне толық сәйкес келеді: шынында да, 2024 жылы дәл осы күнбағыс тұқымдары өсімдік шаруашылығы өнімдерінің барлық негізгі түрлерінің арасында ең жоғары табыстылығына ие болды.
Мәселен, ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, биылғы жылы тиісті егістік үшін 1,8 млн га-ға жуық жер алынды – бұл өткен жылмен салыстырғанда бірден 38%-ға артық. Өзекті көрсеткіш – кем дегенде 1990 жылдан бергі ең жоғары мән болып табылады.
Жылдық мәндегі өсу қарқындарының өздері 2008 жылдан бергі ең жоғары болып шықты және ол кезде аудандардың өздері өзекті аудандардан үш есе төмен болғанын ескеріңіз, сондықтан абсолютті түрде өсім салыстыруға келмейді. Алайда 2025 жылғы ағымдағы бағалау әзірге алдын ала сипатта екенін айта кету керек, бірақ соңғы жылдардағы тәжірибе көрсеткендей, нақтыланған есептеулерді жариялау кезінде көлемді елеулі қайта қарау болған жоқ.
Жалпы, күнбағыс алқаптарының өсуі бұған дейін жарияланған: егіс алқаптарын әртараптандыру жұмыстары аясында осындай нәтижеге жету мақсат болған. Бұған қоса, тұтастай алғанда, салада күнбағыс өндірісін одан әрі ұлғайтуға болады деген пікір бар: шикізат ел ішіндегі қуат көздері өңдей алатыннан әлі де әлдеқайда аз өсіріледі. Сонымен қатар, Қытай тарапынан «дауылдай» сұраныс бар деген ақпарат тарауда.
Алайда шетелге жіберілетін жеткізілімдерге қатысты бір нюанс бар. 2023 жылы күнбағыс тұқымын экспорттауға баж салығы енгізілді – мұндай шешімнің мақсаты күнбағыс майын өндіру үшін ішкі нарықты шикізатпен қанықтыру болды. Дегенмен, осы күнтізбелік жылдағы баж салығымен де, қаңтар-мамыр айларындағы мәліметтерге сәйкес, күнбағыс тұқымдары шетелге шамамен 2022 жылғы деңгейде сатылатынын айту керек; оның есесіне содан бері импорт азайып келеді (ресми кедендік статистика осындай: сыртқы сауданың ықтимал сұрқай схемаларын бағалау қиын).
Бұл ретте күнбағыс майының өндірісі өсуде (баж салығы негізінен соны дамыту мақсатында енгізілді). Жылдың алғашқы бес айында көлем 331,6 мың тоннаны құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 21%-ға көп; бір мезгілде жалпы ресурстардағы үлесі қазір айтарлықтай қарапайым және шамамен 14%-ды құрайтын импорт өсті. Алайда май экспортының белсенді өсуі есебінен ішкі нарықта бір жыл бұрынғыға қарағанда биылғы жылы аз өнім қалып қойғаны белгілі болды: 112,3 мыңмен салыстырғанда 95,6 мың т. Тұтынушылар үшін күнбағыс майының бағасы, өкінішке орай, 2023-2024 жылдардағы белгілі бір төмендеу циклінен кейін қайта өсуде. Мәселен, 5 тамызға қарай олар жылдық мәнде 32,9% қосты.
@DataHub_KZ
Біз күнбағыс туралы айтып отырмыз – оны қазір салада «ең табысты дақыл» және әлеуетті «алтын арқау» деп атайды. Бұл ауыл шаруашылығы құрылымдарының қызметі туралы ресми статистиканың деректеріне толық сәйкес келеді: шынында да, 2024 жылы дәл осы күнбағыс тұқымдары өсімдік шаруашылығы өнімдерінің барлық негізгі түрлерінің арасында ең жоғары табыстылығына ие болды.
Мәселен, ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, биылғы жылы тиісті егістік үшін 1,8 млн га-ға жуық жер алынды – бұл өткен жылмен салыстырғанда бірден 38%-ға артық. Өзекті көрсеткіш – кем дегенде 1990 жылдан бергі ең жоғары мән болып табылады.
Жылдық мәндегі өсу қарқындарының өздері 2008 жылдан бергі ең жоғары болып шықты және ол кезде аудандардың өздері өзекті аудандардан үш есе төмен болғанын ескеріңіз, сондықтан абсолютті түрде өсім салыстыруға келмейді. Алайда 2025 жылғы ағымдағы бағалау әзірге алдын ала сипатта екенін айта кету керек, бірақ соңғы жылдардағы тәжірибе көрсеткендей, нақтыланған есептеулерді жариялау кезінде көлемді елеулі қайта қарау болған жоқ.
Жалпы, күнбағыс алқаптарының өсуі бұған дейін жарияланған: егіс алқаптарын әртараптандыру жұмыстары аясында осындай нәтижеге жету мақсат болған. Бұған қоса, тұтастай алғанда, салада күнбағыс өндірісін одан әрі ұлғайтуға болады деген пікір бар: шикізат ел ішіндегі қуат көздері өңдей алатыннан әлі де әлдеқайда аз өсіріледі. Сонымен қатар, Қытай тарапынан «дауылдай» сұраныс бар деген ақпарат тарауда.
Алайда шетелге жіберілетін жеткізілімдерге қатысты бір нюанс бар. 2023 жылы күнбағыс тұқымын экспорттауға баж салығы енгізілді – мұндай шешімнің мақсаты күнбағыс майын өндіру үшін ішкі нарықты шикізатпен қанықтыру болды. Дегенмен, осы күнтізбелік жылдағы баж салығымен де, қаңтар-мамыр айларындағы мәліметтерге сәйкес, күнбағыс тұқымдары шетелге шамамен 2022 жылғы деңгейде сатылатынын айту керек; оның есесіне содан бері импорт азайып келеді (ресми кедендік статистика осындай: сыртқы сауданың ықтимал сұрқай схемаларын бағалау қиын).
Бұл ретте күнбағыс майының өндірісі өсуде (баж салығы негізінен соны дамыту мақсатында енгізілді). Жылдың алғашқы бес айында көлем 331,6 мың тоннаны құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 21%-ға көп; бір мезгілде жалпы ресурстардағы үлесі қазір айтарлықтай қарапайым және шамамен 14%-ды құрайтын импорт өсті. Алайда май экспортының белсенді өсуі есебінен ішкі нарықта бір жыл бұрынғыға қарағанда биылғы жылы аз өнім қалып қойғаны белгілі болды: 112,3 мыңмен салыстырғанда 95,6 мың т. Тұтынушылар үшін күнбағыс майының бағасы, өкінішке орай, 2023-2024 жылдардағы белгілі бір төмендеу циклінен кейін қайта өсуде. Мәселен, 5 тамызға қарай олар жылдық мәнде 32,9% қосты.
@DataHub_KZ
Қазақстандық банктер биржадан тыс нарықта рубль сатуды екі есеге арттырды
Шілдеде мәмілелер көлемі 79,5 млрд рубльге* жетті. ҚР ҰБ деректеріне сүйенсек, бұл маусыммен салыстырғанда 2,2 есе көп.
Соңғы он жылда бұдан жоғары деңгей тек екі рет тіркелген еді - 2022 жылдың сәуірінде және желтоқсанында - тиісінше 147,9 млрд және 99,7 млрд рубль. Алайда бұл көрсеткіштер "аналық ұйымнан қолдау алу шеңберінде жүргізілген операциялардың аяқталуын ескере отырып" есептелгенін атап өткен жөн.
Жалпы алғанда, осы серпілістерге дейін қазақстандық банктердің биржадан тыс нарықта рубль сатудағы белсенділігі өте төмен болды деуге келеді - 2015 жылдың қаңтарынан 2022 жылдың наурызына дейінгі кезеңдегі орташа айлық көрсеткіш небәрі 1,4 млрд рубльді құрады.
Жағдай өзгергеннен бері көрсеткіштің динамикасы тұрақсыз сипатқа ие болды. Алайда 2024 жылдың тамызынан бастап сәл жандану байқалады - ай сайынғы көлемдер тұрақты түрде 10 млрд рубльден аса бастады.
Айта кететін жайт: рубль сатудың жандануы рубль сатып алудың артуынан кейін байқалды, соңғысының көлемі де айтарлықтай құбылып тұр. Бұған дейін қазанда 71,6 млрд теңгеге дейін күрт өскенін атап өткенбіз. Осыдан кейін ақпанда тағы бір өсім тіркелді - 63 млрд рубльге дейін. Екі жағдайда да негізгі көлем, 80%-дан астамы, резидент емес банктермен жасалған операцияларға тиесілі болды.
Айтпақшы, шілдеде қазақстандық банктер сатқан рубльдің 75%-ын дәл сол резидент емес банктер сатып алған.
*мәмілелердің орташа өлшемді бағамы бойынша қайта есептегенде - 536,8 млрд теңге
@DataHub_KZ
Шілдеде мәмілелер көлемі 79,5 млрд рубльге* жетті. ҚР ҰБ деректеріне сүйенсек, бұл маусыммен салыстырғанда 2,2 есе көп.
Соңғы он жылда бұдан жоғары деңгей тек екі рет тіркелген еді - 2022 жылдың сәуірінде және желтоқсанында - тиісінше 147,9 млрд және 99,7 млрд рубль. Алайда бұл көрсеткіштер "аналық ұйымнан қолдау алу шеңберінде жүргізілген операциялардың аяқталуын ескере отырып" есептелгенін атап өткен жөн.
Жалпы алғанда, осы серпілістерге дейін қазақстандық банктердің биржадан тыс нарықта рубль сатудағы белсенділігі өте төмен болды деуге келеді - 2015 жылдың қаңтарынан 2022 жылдың наурызына дейінгі кезеңдегі орташа айлық көрсеткіш небәрі 1,4 млрд рубльді құрады.
Жағдай өзгергеннен бері көрсеткіштің динамикасы тұрақсыз сипатқа ие болды. Алайда 2024 жылдың тамызынан бастап сәл жандану байқалады - ай сайынғы көлемдер тұрақты түрде 10 млрд рубльден аса бастады.
Айта кететін жайт: рубль сатудың жандануы рубль сатып алудың артуынан кейін байқалды, соңғысының көлемі де айтарлықтай құбылып тұр. Бұған дейін қазанда 71,6 млрд теңгеге дейін күрт өскенін атап өткенбіз. Осыдан кейін ақпанда тағы бір өсім тіркелді - 63 млрд рубльге дейін. Екі жағдайда да негізгі көлем, 80%-дан астамы, резидент емес банктермен жасалған операцияларға тиесілі болды.
Айтпақшы, шілдеде қазақстандық банктер сатқан рубльдің 75%-ын дәл сол резидент емес банктер сатып алған.
*мәмілелердің орташа өлшемді бағамы бойынша қайта есептегенде - 536,8 млрд теңге
@DataHub_KZ
Қазақстандық банктердің биржадан тыс нарықтағы рубль сату серпініне қатысты жарияланымды инфографикамен толықтыра кетейік
@DataHub_KZ
@DataHub_KZ
Қазақстанда алғаш рет бір жарым жыл ішінде жаңа жеңіл автокөліктер арзандады
Шілде айының қорытындысы бойынша жаңа жеңіл автокөліктер маусым айымен салыстырғанда 1,8% құнын жоғалтты. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, бұл 2024 жылдың сәуір айынан бергі бағаның бірінші айлық құлдырауы болды.
Жалпы, жаңа жеңіл автокөліктер сирек арзандайды. 2016 жылдың қаңтар айынан бергі қолжетімді статистика кезеңінде олардың бағасы, соңғы төмендеуді қоса алғанда, тек жеті рет төмендеді.
Айта кетейік, шілде айында бағаның а/а төмендеуі ел ішінде жеңіл автокөліктер өндірісінің салыстырмалы түрде тұрақты деңгейлері аясында орын алды, қаңтар-шілденің орташа айлық мәні — 10,8 мың бірлік. Соңғы рет қатты серпін 2024 жылдың желтоқсанында байқалды. Ол кезде көрсеткіш тарихи рекордқа дейін өсті — 20,6 мың бірлік. Сол арада қаңтар-мамыр айларында (кедендік статистикадағы ең өзекті кезең) жеңіл автокөліктердің жалпы импортының көрсеткіштері жоғары болды, орташа есеппен бір айда 15,5 мың бірлік.
Теріс айлық динамика заңды түрде жаңа көліктер құнының жылдық деңгейде баяулауына әкелді. Қарқын маусым айындағы +21,3%-дан шілде айында +17,5%-ға дейін төмендеді.
Ұсталған жеңіл автокөліктерге келетін болсақ, шілде айының қорытындысы бойынша өткен аймен салыстырғанда олардың құны өзгерген жоқ. Жылдық мәнде 2,1%-ға арзандау тіркелді.
Орташа алғанда, жеңіл автокөліктер – жаңалары да, ұсталғандары да – шілде айында өткен айға қарағанда 1,4%-ға арзандады. Бұл ретте 2024 жылдың сол айымен салыстырғанда олар 9,3%-ға қымбаттады. Бағаның жылдық өсу қарқыны маусым айымен салыстырғанда 2,3 п.п. баяулады.
@DataHub_KZ
Шілде айының қорытындысы бойынша жаңа жеңіл автокөліктер маусым айымен салыстырғанда 1,8% құнын жоғалтты. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, бұл 2024 жылдың сәуір айынан бергі бағаның бірінші айлық құлдырауы болды.
Жалпы, жаңа жеңіл автокөліктер сирек арзандайды. 2016 жылдың қаңтар айынан бергі қолжетімді статистика кезеңінде олардың бағасы, соңғы төмендеуді қоса алғанда, тек жеті рет төмендеді.
Айта кетейік, шілде айында бағаның а/а төмендеуі ел ішінде жеңіл автокөліктер өндірісінің салыстырмалы түрде тұрақты деңгейлері аясында орын алды, қаңтар-шілденің орташа айлық мәні — 10,8 мың бірлік. Соңғы рет қатты серпін 2024 жылдың желтоқсанында байқалды. Ол кезде көрсеткіш тарихи рекордқа дейін өсті — 20,6 мың бірлік. Сол арада қаңтар-мамыр айларында (кедендік статистикадағы ең өзекті кезең) жеңіл автокөліктердің жалпы импортының көрсеткіштері жоғары болды, орташа есеппен бір айда 15,5 мың бірлік.
Теріс айлық динамика заңды түрде жаңа көліктер құнының жылдық деңгейде баяулауына әкелді. Қарқын маусым айындағы +21,3%-дан шілде айында +17,5%-ға дейін төмендеді.
Ұсталған жеңіл автокөліктерге келетін болсақ, шілде айының қорытындысы бойынша өткен аймен салыстырғанда олардың құны өзгерген жоқ. Жылдық мәнде 2,1%-ға арзандау тіркелді.
Орташа алғанда, жеңіл автокөліктер – жаңалары да, ұсталғандары да – шілде айында өткен айға қарағанда 1,4%-ға арзандады. Бұл ретте 2024 жылдың сол айымен салыстырғанда олар 9,3%-ға қымбаттады. Бағаның жылдық өсу қарқыны маусым айымен салыстырғанда 2,3 п.п. баяулады.
@DataHub_KZ
👍1
Астанада екінші нарықтағы тұрғын үй бағалары 2024 ж. аяғынан бергі ең жоғары қарқынмен өсуде
Шілдеде елордадағы екінші нарықтағы пәтерлердің бағасы айдан айға 1,5%-ға қымбаттады. Бұл - ҚР СЖРА ҰСБ деректері бойынша, соңғы жеті айдағы ең жоғары баға өсімі.
Бұған дейін Астанада екінші нарықтағы тұрғын үй бағасы сәуірден маусымға дейін қатарынан үш ай бойы арзандаған еді. Мұндай жағдайлар жалпы сирек кездеседі - соңғы толық емес сегіз жыл ішінде мұндай жағдай тек екі рет болған. Әдетте ай қорытындысы бойынша бағалар не өседі, не бір деңгейде қалады.
Сонымен қатар елордада жалға берілетін тұрғын үй құны да айтарлықтай өсті - маусыммен салыстырғанда 1%-ға. Бастапқы нарықтағы пәтерлер де қымбаттаған, бірақ айтарлықтай емес - айдан айға 0,3%-ға.
Ал Алматыда жаңа пәтерлердің бағасы айлық мәнде мүлде өзгерген жоқ, ал ескі пәтерлер 1%-ға қымбаттады. Мамырдағы бағалардың күрт төмендеуінен кейін мұнда жалға алу бағасы екі ай қатарынан баяу өсуде, нақтырақ айтқанда, шілдеде айдан айға 0,5%-ға қымбаттады.
@DataHub_KZ
Шілдеде елордадағы екінші нарықтағы пәтерлердің бағасы айдан айға 1,5%-ға қымбаттады. Бұл - ҚР СЖРА ҰСБ деректері бойынша, соңғы жеті айдағы ең жоғары баға өсімі.
Бұған дейін Астанада екінші нарықтағы тұрғын үй бағасы сәуірден маусымға дейін қатарынан үш ай бойы арзандаған еді. Мұндай жағдайлар жалпы сирек кездеседі - соңғы толық емес сегіз жыл ішінде мұндай жағдай тек екі рет болған. Әдетте ай қорытындысы бойынша бағалар не өседі, не бір деңгейде қалады.
Сонымен қатар елордада жалға берілетін тұрғын үй құны да айтарлықтай өсті - маусыммен салыстырғанда 1%-ға. Бастапқы нарықтағы пәтерлер де қымбаттаған, бірақ айтарлықтай емес - айдан айға 0,3%-ға.
Ал Алматыда жаңа пәтерлердің бағасы айлық мәнде мүлде өзгерген жоқ, ал ескі пәтерлер 1%-ға қымбаттады. Мамырдағы бағалардың күрт төмендеуінен кейін мұнда жалға алу бағасы екі ай қатарынан баяу өсуде, нақтырақ айтқанда, шілдеде айдан айға 0,5%-ға қымбаттады.
@DataHub_KZ
👍1
Қазақстанда нақты жалақы өсімі тоқтады
ІІ тоқсан қорытындысы бойынша бір жұмысшыға шаққандағы орташа айлық жалақы 448,6 мың теңгені* құрады. 2024 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда көрсеткіш номиналды түрде 11,3%-ға өскен. Алайда нақты мәнде, яғни тұтынушылық инфляцияны ескергенде, өзгеріссіз қалды. Бұған дейін сегіз тоқсан қатарынан өсім тіркелген еді.
Нақты жалақының өткен жылдың дәл осы тоқсанымен салыстырғанда бір деңгейде қалуы 2015 жылдың басынан бергі қолжетімді деректер тарихында алғаш рет орын алды. Жалпы, бұл көрсеткіш үшін үйреншікті жылдық динамика - өсім. Соңғы 7,5 жылда төмендеу тек екі рет тіркелді, соңғысы 2023 жылдың І тоқсанында (жылдан жылға -0,6%).
Сәйкесінше, сәуір-маусым аралығында нақты жалақының жылдық өсімі тоқтады. Жалпы жағдай туралы түсінікті толықтыру үшін айта кетейік: үздіксіз (жоғарыда аталған сегіз тоқсан бойы) жалғасқан өсім қарқыны салыстырмалы түрде баяу болды - орта есеппен +2,5%.
Қоса кетейік, жалпы көрсеткішті төмендетуге ең көп әсер еткен құрылыс саласы болды: мұнда нақты жалақы бір жылда бірден 10,8%-ға қысқарды (қазіргі номиналды мәні - 490,2 мың теңге). Құрылыстан бөлек, инфляцияны ескергенде, жалақы тағы алты салада төмендеді, соның ішінде білім беру мен денсаулық сақтау салаларында да: екеуінде де 3,1%-ға (тиісінше 373,8 мың теңге және 339,6 мың теңге).
*Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын шағын кәсіпорындарды есепке алмағанда
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
ІІ тоқсан қорытындысы бойынша бір жұмысшыға шаққандағы орташа айлық жалақы 448,6 мың теңгені* құрады. 2024 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда көрсеткіш номиналды түрде 11,3%-ға өскен. Алайда нақты мәнде, яғни тұтынушылық инфляцияны ескергенде, өзгеріссіз қалды. Бұған дейін сегіз тоқсан қатарынан өсім тіркелген еді.
Нақты жалақының өткен жылдың дәл осы тоқсанымен салыстырғанда бір деңгейде қалуы 2015 жылдың басынан бергі қолжетімді деректер тарихында алғаш рет орын алды. Жалпы, бұл көрсеткіш үшін үйреншікті жылдық динамика - өсім. Соңғы 7,5 жылда төмендеу тек екі рет тіркелді, соңғысы 2023 жылдың І тоқсанында (жылдан жылға -0,6%).
Сәйкесінше, сәуір-маусым аралығында нақты жалақының жылдық өсімі тоқтады. Жалпы жағдай туралы түсінікті толықтыру үшін айта кетейік: үздіксіз (жоғарыда аталған сегіз тоқсан бойы) жалғасқан өсім қарқыны салыстырмалы түрде баяу болды - орта есеппен +2,5%.
Қоса кетейік, жалпы көрсеткішті төмендетуге ең көп әсер еткен құрылыс саласы болды: мұнда нақты жалақы бір жылда бірден 10,8%-ға қысқарды (қазіргі номиналды мәні - 490,2 мың теңге). Құрылыстан бөлек, инфляцияны ескергенде, жалақы тағы алты салада төмендеді, соның ішінде білім беру мен денсаулық сақтау салаларында да: екеуінде де 3,1%-ға (тиісінше 373,8 мың теңге және 339,6 мың теңге).
*Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын шағын кәсіпорындарды есепке алмағанда
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
✈️Әуе жолаушыларының саны рекордты жаңартты
2025 жылдың шілде айында ҚР-да жұмыс істейтін әуе тасымалы компаниялары 1,7 млн адамға қызмет көрсетті – 2024 жылдың шілде айына қарағанда 12,9%-ға артық. Бұл көрсеткіш – кем дегенде 2007 жылдың басынан бергі кез келген ай үшін ең жоғары болып табылады.
Осы жылдардағы кез келген ай үшін жолаушылар санымен бірге жолаушылар айналымы да максимумда болып шықты – бұл тасымалдау қашықтығын да ескеретін көрсеткіш. Шілде айында ол 3,4 миллиард жолаушы-километрден асты, бұл бір жыл бұрынғы сол аймен салыстырғанда 6,9%-ға көп.
Жыл басынан бері жолаушылардың жалпы саны да, жолаушылар айналымы сияқты осы кезең үшін максимумда: қаңтар-шілде айларында 8,9 млн адамнан астам және 17,6 млрд ж-км, ж/ж өсімі тиісінше 7,3% және 8,9%-ға.
💰Жолаушылар тасымалынан түскен табыстың жағдайы не болып жатыр? Олар да өсуде: шілде айында – 113, млрд теңге, бұл бағаның өсуін ескерсек те, өткен жылмен салыстырғанда 15,6%-ға артық. Жеті айдағы нәтиже – жарты триллион теңге, бірақ мұнда жылдық динамика әлсіздеу: бағаның өзгеруіне түзеткенде +0,9% ғана.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
2025 жылдың шілде айында ҚР-да жұмыс істейтін әуе тасымалы компаниялары 1,7 млн адамға қызмет көрсетті – 2024 жылдың шілде айына қарағанда 12,9%-ға артық. Бұл көрсеткіш – кем дегенде 2007 жылдың басынан бергі кез келген ай үшін ең жоғары болып табылады.
Осы жылдардағы кез келген ай үшін жолаушылар санымен бірге жолаушылар айналымы да максимумда болып шықты – бұл тасымалдау қашықтығын да ескеретін көрсеткіш. Шілде айында ол 3,4 миллиард жолаушы-километрден асты, бұл бір жыл бұрынғы сол аймен салыстырғанда 6,9%-ға көп.
Жыл басынан бері жолаушылардың жалпы саны да, жолаушылар айналымы сияқты осы кезең үшін максимумда: қаңтар-шілде айларында 8,9 млн адамнан астам және 17,6 млрд ж-км, ж/ж өсімі тиісінше 7,3% және 8,9%-ға.
💰Жолаушылар тасымалынан түскен табыстың жағдайы не болып жатыр? Олар да өсуде: шілде айында – 113, млрд теңге, бұл бағаның өсуін ескерсек те, өткен жылмен салыстырғанда 15,6%-ға артық. Жеті айдағы нәтиже – жарты триллион теңге, бірақ мұнда жылдық динамика әлсіздеу: бағаның өзгеруіне түзеткенде +0,9% ғана.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
Астана өңірлерден келген тұрғындар легі бойынша рекорд орнатты
Жарты жылдың қорытындысы бойынша өңірлерден елордаға жаңа тұрақты тұрғылықты жері ретінде келіп тіркелгендердің саны 80,4 мың адамды құрады, жылдан жылға 25%-ға өскен. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бұл - кем дегенде соңғы 15 жылдағы ең жоғары абсолютті көрсеткіш.
Негізі, қаңтар-маусым айларының қорытындысы бойынша көрсеткіш жаңа психологиялық межеден асты - мұндай деңгей бұған дейін тіркелмеген. Оның үстіне, өсім жоғары база аясында байқалып отыр: бір жыл бұрын өңірлерден келіп, ресми түрде астаналық болғандар саны бірден 75%-ға артып, 64,5 мың адамды құраған еді.
Осылайша Астана екі жыл қатарынан өңірлерден келген мигранттарды Алматыға қарағанда көбірек тартып отыр. Бұған дейінгі жылдары көбіне оңтүстік мегаполис алда болатын.
Назар аудара кетейік, барлық өңірлер ішінде елордаға бағытталған халықтың ең көп кетуі күткендей Ақмола облысында байқалды - 14,5 мың адам. Одан кейін Түркістан облысы - 7,9 мың адам. Үшінші орында жоғарыда аталған Алматы - 7 мың адам. Бұл үш өңір бірігіп, Астанаға келген ішкі мигранттардың 37%-ын қамтамасыз етті.
Дегенмен көшіп кеткендер де бар. Қаңтар-маусым аралығында елордалық тіркеуден шығып, өңірлерге тіркелгендер саны 43,6 мың адамды құрады. Олардың басым бөлігі жаңа тұрақты мекенжай ретінде Ақмола облысын (11,5 мың адам), Алматыны (5,7 мың адам) және Түркістан облысын (3,9 мың адам) таңдаған. Бұл жағдайда үш көшбасшы өңірдің жиынтық үлесі 48%-ды құрады.
Нәтижесінде, өңірлерден Астанаға келгендердің таза саны (келгендерден кеткендерді алғанда) 36,8 мың адамды құрады. Бұл да Алматыға қарағанда көп, онда осы көрсеткіш 16,9 мың адамды құрады.
Бір қызықты деректі қоса кетейік: сырттан келген иммигранттар, керісінше, Астанадан гөрі Алматыны таңдайды. Жарты жыл қорытындысы бойынша шетелден елордаға тұрақты тұруға келгендер саны 1 мың адам болса, Алматыда бұл көрсеткіш 1,8 мың адамды құрады.
@DataHub_KZ
Жарты жылдың қорытындысы бойынша өңірлерден елордаға жаңа тұрақты тұрғылықты жері ретінде келіп тіркелгендердің саны 80,4 мың адамды құрады, жылдан жылға 25%-ға өскен. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бұл - кем дегенде соңғы 15 жылдағы ең жоғары абсолютті көрсеткіш.
Негізі, қаңтар-маусым айларының қорытындысы бойынша көрсеткіш жаңа психологиялық межеден асты - мұндай деңгей бұған дейін тіркелмеген. Оның үстіне, өсім жоғары база аясында байқалып отыр: бір жыл бұрын өңірлерден келіп, ресми түрде астаналық болғандар саны бірден 75%-ға артып, 64,5 мың адамды құраған еді.
Осылайша Астана екі жыл қатарынан өңірлерден келген мигранттарды Алматыға қарағанда көбірек тартып отыр. Бұған дейінгі жылдары көбіне оңтүстік мегаполис алда болатын.
Назар аудара кетейік, барлық өңірлер ішінде елордаға бағытталған халықтың ең көп кетуі күткендей Ақмола облысында байқалды - 14,5 мың адам. Одан кейін Түркістан облысы - 7,9 мың адам. Үшінші орында жоғарыда аталған Алматы - 7 мың адам. Бұл үш өңір бірігіп, Астанаға келген ішкі мигранттардың 37%-ын қамтамасыз етті.
Дегенмен көшіп кеткендер де бар. Қаңтар-маусым аралығында елордалық тіркеуден шығып, өңірлерге тіркелгендер саны 43,6 мың адамды құрады. Олардың басым бөлігі жаңа тұрақты мекенжай ретінде Ақмола облысын (11,5 мың адам), Алматыны (5,7 мың адам) және Түркістан облысын (3,9 мың адам) таңдаған. Бұл жағдайда үш көшбасшы өңірдің жиынтық үлесі 48%-ды құрады.
Нәтижесінде, өңірлерден Астанаға келгендердің таза саны (келгендерден кеткендерді алғанда) 36,8 мың адамды құрады. Бұл да Алматыға қарағанда көп, онда осы көрсеткіш 16,9 мың адамды құрады.
Бір қызықты деректі қоса кетейік: сырттан келген иммигранттар, керісінше, Астанадан гөрі Алматыны таңдайды. Жарты жыл қорытындысы бойынша шетелден елордаға тұрақты тұруға келгендер саны 1 мың адам болса, Алматыда бұл көрсеткіш 1,8 мың адамды құрады.
@DataHub_KZ
Статистика тауық еті бағасының күрт өскенін көрсетті. Ол қайдан шықты?
5-12 тамыз аралығында бір апта ішінде тауықтардың еті – сан сүйек және іргелес жұмсақ еті бар сан жілік – ҚР бойынша орташа есеппен 1,9%-ға қымбаттады. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, мұндай қарқындар 2022 жылдың сәуірінен бастап ең жоғары болды.
Алматыдағы қымбаттау жалпы көрсеткішті жоғарыға тартты. Бір апта ішінде құстың сан етінің бағасы бұл жерде 6,2%-ға өсті, бірақ нюанс бар: бұрын динамика әлдеқайда жағымды болатын.
Мәселен, 2025 жылдың басынан бастап қалада құстың сан еті екі рет қана, оның үстіне әлсіз қымбаттады. 5 тамызда бағалар бір жыл бұрынғыға қарағанда небәрі 0,5% жоғары болатын және жыл басынан бері осындай динамика болды. ҚР бойынша бағаның өсуі айқынырақ болды: тиісінше +9,5% және +6,7%.
Соңғы апта Алматыдағы көріністі өзгерткені түсінікті: енді өнім бір жыл бұрынғыға қарағанда және жыл басындағыға қарағанда 6,8%-ға қымбат. Динамика республикалыққа әлдеқайда жақындай түсті, онда жыл ішінде +11,4% және жыл басынан бері +8,7% тіркелді. Бірақ Алматыдағы бағалар әлі де елдегі ең жоғары бағалардың қатарында емес - төмендегі графикті қараңыз
@DataHub_KZ
5-12 тамыз аралығында бір апта ішінде тауықтардың еті – сан сүйек және іргелес жұмсақ еті бар сан жілік – ҚР бойынша орташа есеппен 1,9%-ға қымбаттады. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, мұндай қарқындар 2022 жылдың сәуірінен бастап ең жоғары болды.
Алматыдағы қымбаттау жалпы көрсеткішті жоғарыға тартты. Бір апта ішінде құстың сан етінің бағасы бұл жерде 6,2%-ға өсті, бірақ нюанс бар: бұрын динамика әлдеқайда жағымды болатын.
Мәселен, 2025 жылдың басынан бастап қалада құстың сан еті екі рет қана, оның үстіне әлсіз қымбаттады. 5 тамызда бағалар бір жыл бұрынғыға қарағанда небәрі 0,5% жоғары болатын және жыл басынан бері осындай динамика болды. ҚР бойынша бағаның өсуі айқынырақ болды: тиісінше +9,5% және +6,7%.
Соңғы апта Алматыдағы көріністі өзгерткені түсінікті: енді өнім бір жыл бұрынғыға қарағанда және жыл басындағыға қарағанда 6,8%-ға қымбат. Динамика республикалыққа әлдеқайда жақындай түсті, онда жыл ішінде +11,4% және жыл басынан бері +8,7% тіркелді. Бірақ Алматыдағы бағалар әлі де елдегі ең жоғары бағалардың қатарында емес - төмендегі графикті қараңыз
@DataHub_KZ
Қазақстанда нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар саны артты
ІІ тоқсанда нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар саны 170,4 мың адамды құрады, бұл алдыңғы кезеңмен салыстырғанда 10%-ға артық. Соңғы рет тоқсаннан тоқсанға мұндай айтарлықтай өсім екі жыл бұрын тіркелген болатын. Тиісті ақпаратты ҚР СЖРА ҰСБ жариялады.
COVID-19 пандемиясы басталғанға дейін көрсеткіш тұрақты түрде төмендеп отырған еді - 2020 жылдың І тоқсанының қорытындысы бойынша 2016 жылдың ІІІ тоқсанындағы тарихи жоғары деңгеймен салыстырғанда екі есе азайып, 176,6 мың адамға дейін түскен. Алайда пандемия басталғанда нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар саны тоқсаннан тоқсанға бірден 41%-ға өсіп, 2020 жылдың сәуір-маусым айларында 248,9 мың адамға жетті. Сол уақыттан бері динамика тұрақсыз күйде қалып отыр, дегенмен ұзақ мерзімді төмендеу үрдісі байқалады. Мысалы, 2025 жылдың І тоқсанында кемінде 2016 жылдың басынан бергі ең төменгі көрсеткіш тіркелді - 154,5 мың адам.
Нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар деген кімдер? Бұл - негізінен ресми тіркеуі жоқ өзін-өзі жұмыспен қамтыған халықтың бір бөлігі. Бәрінен бұрын тіркелмеген тәуелсіз жұмысшылар жайлы сөз болып тұр - өз бетінше тауарлар мен қызметтер өндіретін, бірақ мемлекеттік органдар назарынан тыс қалып отырған адамдар. ІІ тоқсанда олардың үлесі барлық нәтижесіз жұмыспен қамтылғандардың 70%-ын құрады. Тағы да салыстырмалы түрде екі ірі топ: жеке кәсіпкерлер мен табысы күнкөріс минимумынан төмен жеке қосалқы шаруашылық жұмысшылары. Олардың жиынтық үлесі ІІ тоқсанда 24%-ға тең болды.
Нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар айтарлықтай экономикалық құндылық тудырмайтындықтан, олардың үлесі жұмыс күшін жеткіліксіз пайдаланудың деңгейін көрсете алады деп санайды Ұлттық банк сарапшылары. Нақтырақ айтсақ, сәуір-маусым айларында нәтижесіз жұмыспен қамтылғандардың жұмыс күшіндегі үлесі 1,7%-ды құрады. Қаңтар-наурызбен салыстырғанда өсім +0,1 т.п. құрады. Динамика аса бір елеулі емес деуге болады. Бірақ еңбек нарығының басқа пайыздық көрсеткіштері мүлде өзгермеген. Мысалы, жұмыссыздық деңгейі қатарынан төрт тоқсан бойы бір деңгейде қалып отыр - 4,6%. Ресми статистикада жұмыссыздар деп жұмыс іздеп жүрген және жұмыс істеуге дайын адамдар саналады.
Қорытындылай келе айта кетсек, еңбек нарығы бойынша деректерді ұлттық статистика бюросы үй шаруашылықтарына іріктемелі зерттеу жүргізу және оны кейін жалпы жиынтыққа экстраполяциялау арқылы қалыптастырады. ІІ тоқсанда 3,7% үй шаруашылығынан сауалнама алынған.
@DataHub_KZ
ІІ тоқсанда нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар саны 170,4 мың адамды құрады, бұл алдыңғы кезеңмен салыстырғанда 10%-ға артық. Соңғы рет тоқсаннан тоқсанға мұндай айтарлықтай өсім екі жыл бұрын тіркелген болатын. Тиісті ақпаратты ҚР СЖРА ҰСБ жариялады.
COVID-19 пандемиясы басталғанға дейін көрсеткіш тұрақты түрде төмендеп отырған еді - 2020 жылдың І тоқсанының қорытындысы бойынша 2016 жылдың ІІІ тоқсанындағы тарихи жоғары деңгеймен салыстырғанда екі есе азайып, 176,6 мың адамға дейін түскен. Алайда пандемия басталғанда нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар саны тоқсаннан тоқсанға бірден 41%-ға өсіп, 2020 жылдың сәуір-маусым айларында 248,9 мың адамға жетті. Сол уақыттан бері динамика тұрақсыз күйде қалып отыр, дегенмен ұзақ мерзімді төмендеу үрдісі байқалады. Мысалы, 2025 жылдың І тоқсанында кемінде 2016 жылдың басынан бергі ең төменгі көрсеткіш тіркелді - 154,5 мың адам.
Нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар деген кімдер? Бұл - негізінен ресми тіркеуі жоқ өзін-өзі жұмыспен қамтыған халықтың бір бөлігі. Бәрінен бұрын тіркелмеген тәуелсіз жұмысшылар жайлы сөз болып тұр - өз бетінше тауарлар мен қызметтер өндіретін, бірақ мемлекеттік органдар назарынан тыс қалып отырған адамдар. ІІ тоқсанда олардың үлесі барлық нәтижесіз жұмыспен қамтылғандардың 70%-ын құрады. Тағы да салыстырмалы түрде екі ірі топ: жеке кәсіпкерлер мен табысы күнкөріс минимумынан төмен жеке қосалқы шаруашылық жұмысшылары. Олардың жиынтық үлесі ІІ тоқсанда 24%-ға тең болды.
Нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар айтарлықтай экономикалық құндылық тудырмайтындықтан, олардың үлесі жұмыс күшін жеткіліксіз пайдаланудың деңгейін көрсете алады деп санайды Ұлттық банк сарапшылары. Нақтырақ айтсақ, сәуір-маусым айларында нәтижесіз жұмыспен қамтылғандардың жұмыс күшіндегі үлесі 1,7%-ды құрады. Қаңтар-наурызбен салыстырғанда өсім +0,1 т.п. құрады. Динамика аса бір елеулі емес деуге болады. Бірақ еңбек нарығының басқа пайыздық көрсеткіштері мүлде өзгермеген. Мысалы, жұмыссыздық деңгейі қатарынан төрт тоқсан бойы бір деңгейде қалып отыр - 4,6%. Ресми статистикада жұмыссыздар деп жұмыс іздеп жүрген және жұмыс істеуге дайын адамдар саналады.
Қорытындылай келе айта кетсек, еңбек нарығы бойынша деректерді ұлттық статистика бюросы үй шаруашылықтарына іріктемелі зерттеу жүргізу және оны кейін жалпы жиынтыққа экстраполяциялау арқылы қалыптастырады. ІІ тоқсанда 3,7% үй шаруашылығынан сауалнама алынған.
@DataHub_KZ