Қазақстанда рекордтық мөлшерде пәтер пайдалануға берілді
Қаңтар-маусым айларында пайдалануға берілген тұрғын үйлердегі пәтерлер саны 72,3 мыңды құрады. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бұл - кем дегенде соңғы жеті жылдағы алғашқы жартыжылдық үшін ең жоғары көрсеткіш.
2024 жылдың дәл сол кезеңіне қарағанда өсім 7,1%-ды немесе 4,8 мыңды құрады. Жылдан жылға оң динамика тұрақты түрде сақталып келеді: осындай өсім қарқыны бір жыл бұрын да тіркелген, +6,9%. Жалпы алғанда, 2019 жылдан бастап алты айдың қорытындысы бойынша жылдық төмендеу тек екі рет болды: 2019 жылы (-1,5%) және 2022 жылы (-2%). Қалған жылдары көрсеткіш өсіп отырды.
Тақырыпты жалғастыра келе, 20 өңірдің 15-інде пәтерлерді пайдалануға беру көлемінің артқанын айтып кетуге болады. Соның ішінде жылдан жылға ең көп өсім Алматы қаласында тіркелген, +1,9 мың. Одан кейін Шымкент пен Түркістан облысы, әрқайсысы +0,9 мыңнан қосқан. Ал ең үлкен төмендеу Астана қаласында байқалды: -1,1 мың. Жалпы алғанда, екі ірі мегаполис - Алматы мен Астана - пәтерлерді пайдалануға берудің 47%-ын қамтамасыз еткен.
Тағы бір назар аударатын жайт, әдетте жылдың бірінші жартыжылдығында екіншісіне қарағанда пәтер азырақ пайдалануға беріледі. 2019-2024 жылдар аралығында қаңтар-маусым айларына жылдық көлемнің 37%-дан 42%-ға дейінгі үлесі тиесілі болған.
Айтпақшы, рекордтық көрсеткіш тұрғын үйлердің жалпы ауданы бойынша да тіркелді - 7,9 млн шаршы метр. Бұл - кем дегенде 2015 жылдан бергі қаңтар-маусым кезеңі үшін ең жоғары мән. 2024 жылдың алғашқы жартыжылдығымен салыстырғанда өсім 6,6%-ды құрады.
Қорытындылай келе, бір маңызды әдістемелік жайтты нақтылай кетейік. Ресми статистикада "пәтер" ұғымы жеке тұрғын үйді білдіреді - көпқабатты тұрғын үйдегі пәтер, жеке тұрғын үй немесе жатақханадағы бөлме.
@DataHub_KZ
Қаңтар-маусым айларында пайдалануға берілген тұрғын үйлердегі пәтерлер саны 72,3 мыңды құрады. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бұл - кем дегенде соңғы жеті жылдағы алғашқы жартыжылдық үшін ең жоғары көрсеткіш.
2024 жылдың дәл сол кезеңіне қарағанда өсім 7,1%-ды немесе 4,8 мыңды құрады. Жылдан жылға оң динамика тұрақты түрде сақталып келеді: осындай өсім қарқыны бір жыл бұрын да тіркелген, +6,9%. Жалпы алғанда, 2019 жылдан бастап алты айдың қорытындысы бойынша жылдық төмендеу тек екі рет болды: 2019 жылы (-1,5%) және 2022 жылы (-2%). Қалған жылдары көрсеткіш өсіп отырды.
Тақырыпты жалғастыра келе, 20 өңірдің 15-інде пәтерлерді пайдалануға беру көлемінің артқанын айтып кетуге болады. Соның ішінде жылдан жылға ең көп өсім Алматы қаласында тіркелген, +1,9 мың. Одан кейін Шымкент пен Түркістан облысы, әрқайсысы +0,9 мыңнан қосқан. Ал ең үлкен төмендеу Астана қаласында байқалды: -1,1 мың. Жалпы алғанда, екі ірі мегаполис - Алматы мен Астана - пәтерлерді пайдалануға берудің 47%-ын қамтамасыз еткен.
Тағы бір назар аударатын жайт, әдетте жылдың бірінші жартыжылдығында екіншісіне қарағанда пәтер азырақ пайдалануға беріледі. 2019-2024 жылдар аралығында қаңтар-маусым айларына жылдық көлемнің 37%-дан 42%-ға дейінгі үлесі тиесілі болған.
Айтпақшы, рекордтық көрсеткіш тұрғын үйлердің жалпы ауданы бойынша да тіркелді - 7,9 млн шаршы метр. Бұл - кем дегенде 2015 жылдан бергі қаңтар-маусым кезеңі үшін ең жоғары мән. 2024 жылдың алғашқы жартыжылдығымен салыстырғанда өсім 6,6%-ды құрады.
Қорытындылай келе, бір маңызды әдістемелік жайтты нақтылай кетейік. Ресми статистикада "пәтер" ұғымы жеке тұрғын үйді білдіреді - көпқабатты тұрғын үйдегі пәтер, жеке тұрғын үй немесе жатақханадағы бөлме.
@DataHub_KZ
Капиталдағы инвестициялардың әрбір бесінші теңгесі бюджет есебінен түскен
2025 жылдың І жартыжылдығында негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі шамамен 8,2 трлн тг құрады. Оның ішінде 1,8 трлн тг жуық (яғни 22%) қаражат республикалық немесе жергілікті бюджеттерден бөлінген.
Қаңтар-маусым кезеңі үшін бұл бюджет есебінен қаржыландырудың үлесі кемінде 2010 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш болып отыр. Соңғы жылдарда бұл көрсеткіш орта есеппен 14% деңгейінде болған. Ал 2024 жылдың І жартыжылдығында да сол шамалас (15%) болған еді, яғни бір жылда 7 п.т. артты.
❗️Мәселе бюджеттен тыс көздерден келетін инвестициялар азайып кеткенінде емес. Алайда олардың өсімі мемлекеттік қазына есебінен қамтамасыз етілген инвестицияларға қарағанда бәсең болды. Номиналды түрде салыстырсақ: +12% және бірден +84%
Бюджет есебінен мұндай қарқынды өсім қай бағыттарда байқалды?
👩🏻🏫 Ең алдымен білім беру саласында. Бұл бағыттағы бюджет қаражаты инфляцияны есепке алмағанда 5 есеге жуық өсті: 113,5 млрд теңгеден 554,6 млрд теңгеге дейін жеткен. Нәтижесінде, бюджет қаражаты бұл саладағы негізгі капиталға салынған инвестициялардың 90%-ын қамтамасыз етті (бір жыл бұрын 65% болған).
🚦Көлік және қоймалау саласы да елеулі үлес қосты. Мұнда бюджет есебінен инвестициялар 250,3 млрд теңгеден 440,6 млрд теңгеге дейін өсті. Ал бұл бағыттың жалпы инвестициялар ішіндегі үлесі 23%-дан 35%-ға дейін артқан.
Жалпы алғанда, жартыжылдықты емес, жеке айларға назар аударсақ, 2024 жылдың ортасынан бері бюджет қаражатының жоғары үлесі тұрақты түрде сақталып келеді. 2024 жылғы маусымнан бастап бұл үлес тек бір рет, яғни осы жылдың қаңтарында ғана 20%-дан төмендеген, ол кезде 16% болған еді (жыл басында бұл көрсеткіш әдетте төмен болатын еді: соңғы 5 жылда, орта есеппен, 3% болған).
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
2025 жылдың І жартыжылдығында негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі шамамен 8,2 трлн тг құрады. Оның ішінде 1,8 трлн тг жуық (яғни 22%) қаражат республикалық немесе жергілікті бюджеттерден бөлінген.
Қаңтар-маусым кезеңі үшін бұл бюджет есебінен қаржыландырудың үлесі кемінде 2010 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш болып отыр. Соңғы жылдарда бұл көрсеткіш орта есеппен 14% деңгейінде болған. Ал 2024 жылдың І жартыжылдығында да сол шамалас (15%) болған еді, яғни бір жылда 7 п.т. артты.
❗️Мәселе бюджеттен тыс көздерден келетін инвестициялар азайып кеткенінде емес. Алайда олардың өсімі мемлекеттік қазына есебінен қамтамасыз етілген инвестицияларға қарағанда бәсең болды. Номиналды түрде салыстырсақ: +12% және бірден +84%
Бюджет есебінен мұндай қарқынды өсім қай бағыттарда байқалды?
👩🏻🏫 Ең алдымен білім беру саласында. Бұл бағыттағы бюджет қаражаты инфляцияны есепке алмағанда 5 есеге жуық өсті: 113,5 млрд теңгеден 554,6 млрд теңгеге дейін жеткен. Нәтижесінде, бюджет қаражаты бұл саладағы негізгі капиталға салынған инвестициялардың 90%-ын қамтамасыз етті (бір жыл бұрын 65% болған).
🚦Көлік және қоймалау саласы да елеулі үлес қосты. Мұнда бюджет есебінен инвестициялар 250,3 млрд теңгеден 440,6 млрд теңгеге дейін өсті. Ал бұл бағыттың жалпы инвестициялар ішіндегі үлесі 23%-дан 35%-ға дейін артқан.
Жалпы алғанда, жартыжылдықты емес, жеке айларға назар аударсақ, 2024 жылдың ортасынан бері бюджет қаражатының жоғары үлесі тұрақты түрде сақталып келеді. 2024 жылғы маусымнан бастап бұл үлес тек бір рет, яғни осы жылдың қаңтарында ғана 20%-дан төмендеген, ол кезде 16% болған еді (жыл басында бұл көрсеткіш әдетте төмен болатын еді: соңғы 5 жылда, орта есеппен, 3% болған).
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
🇰🇿🇮🇹🌾Қазақстандық бидайдың Италияға экспорты жандануда
Бес айда жеткізілім ж/ж 58%-ға, 292,6 мың тоннаға дейін өсті. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, бұл кем дегенде 2015 жылдан бергі кезеңнің үздік нәтижесі.
Алдыңғы 10 жылдағы қаңтар-мамыр деңгейлерінің айтарлықтай артуы да бидайдың Қазақстаннан Италия бағытындағы экспортының сенімді түрде қарқын алуының айғағы бола алады. Орташа мәннен айырмашылық – 2,5 есе.
Сонымен қатар 2024/2025 маркетингтік жылдың өзекті кезеңі — қыркүйек-мамыр айларының көрсеткіші (Қазақстанда ауыл шаруашылығы маркетингтік жылының есебі қыркүйектен бастап жүргізіледі, өйткені дәл осы айдан бастап жаңа егінді белсенді сату басталады) кем дегенде 10 жылдағы рекордтық көрсеткіш болды — 355,2 мың тонна. Алайда бұл жағдайда жылдық өсім ондай әсерлі емес, +8%.
Әлсіз оң динамика - ағымдағы маркетинг жылының алғашқы төрт айының, 2024 жылдың қыркүйек-желтоқсан айларының төмен деңгейіне байланысты. Дәл осының алдында, айтпақшы, Қазақстан осындай өнімді әкелуге толық тыйым салғаннан кейін пайда болған Ресей аумағы арқылы бидай транзитіне қатысты орын алған отандық экспорттаушылардың проблемалары туралы хабарланған болатын.
Бастапқыда әңгіме бюрократиялық кедергілердің құрылуы туралы болды. Алайда қазан айының ортасында Ресей Федерациясы қазақстандық ауылшаруашылық өнімдерінде зиянкестердің табылуына байланысты ресми шектеулер енгізді. Аздаған жеңілдіктермен аталған шектеулер бүгінгі күнге дейін қолданылады.
Сипатталған қиындықтар Қазақстанды жаңа логистикалық бағыттарды іздеуге итермелеген сияқты. Қалай болғанда да, соңғы уақытта Балтық теңізіне шығатын Эстониямен және Латвиямен ынтымақтастықтың кеңейтілуі туралы жаңалықтар көптеп пайда болуда.
Бұл ретте жалпы экспорттың динамикасына Италияның өзінің тарапынан ықтимал сұраныс факторы да әсер етуі мүмкін. Тыйым салу баждарына байланысты ол жаққа Ресей бидайының экспорты 2024 жылдың маусымында тоқтатылды.
Түсінік толық болуы үшін Италия қазақстандық бидайды экспорттаудың дәстүрлі бағыты болып табылатынын атап өтеміз, бірақ ең ірі емес. 2024/2025 маркетингтік жылдың қыркүйек-мамыр айларының қорытындысы бойынша аталған елдің шетелге бидай жеткізудің жалпы көлеміндегі үлесі тек 6%-ды құрады (-2 п.п. ж/ж). Италияға сапасының жоғарылығымен ерекшеленетін бидайдың тек қатты сорттары жіберіледі.
@DataHub_KZ
Бес айда жеткізілім ж/ж 58%-ға, 292,6 мың тоннаға дейін өсті. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, бұл кем дегенде 2015 жылдан бергі кезеңнің үздік нәтижесі.
Алдыңғы 10 жылдағы қаңтар-мамыр деңгейлерінің айтарлықтай артуы да бидайдың Қазақстаннан Италия бағытындағы экспортының сенімді түрде қарқын алуының айғағы бола алады. Орташа мәннен айырмашылық – 2,5 есе.
Сонымен қатар 2024/2025 маркетингтік жылдың өзекті кезеңі — қыркүйек-мамыр айларының көрсеткіші (Қазақстанда ауыл шаруашылығы маркетингтік жылының есебі қыркүйектен бастап жүргізіледі, өйткені дәл осы айдан бастап жаңа егінді белсенді сату басталады) кем дегенде 10 жылдағы рекордтық көрсеткіш болды — 355,2 мың тонна. Алайда бұл жағдайда жылдық өсім ондай әсерлі емес, +8%.
Әлсіз оң динамика - ағымдағы маркетинг жылының алғашқы төрт айының, 2024 жылдың қыркүйек-желтоқсан айларының төмен деңгейіне байланысты. Дәл осының алдында, айтпақшы, Қазақстан осындай өнімді әкелуге толық тыйым салғаннан кейін пайда болған Ресей аумағы арқылы бидай транзитіне қатысты орын алған отандық экспорттаушылардың проблемалары туралы хабарланған болатын.
Бастапқыда әңгіме бюрократиялық кедергілердің құрылуы туралы болды. Алайда қазан айының ортасында Ресей Федерациясы қазақстандық ауылшаруашылық өнімдерінде зиянкестердің табылуына байланысты ресми шектеулер енгізді. Аздаған жеңілдіктермен аталған шектеулер бүгінгі күнге дейін қолданылады.
Сипатталған қиындықтар Қазақстанды жаңа логистикалық бағыттарды іздеуге итермелеген сияқты. Қалай болғанда да, соңғы уақытта Балтық теңізіне шығатын Эстониямен және Латвиямен ынтымақтастықтың кеңейтілуі туралы жаңалықтар көптеп пайда болуда.
Бұл ретте жалпы экспорттың динамикасына Италияның өзінің тарапынан ықтимал сұраныс факторы да әсер етуі мүмкін. Тыйым салу баждарына байланысты ол жаққа Ресей бидайының экспорты 2024 жылдың маусымында тоқтатылды.
Түсінік толық болуы үшін Италия қазақстандық бидайды экспорттаудың дәстүрлі бағыты болып табылатынын атап өтеміз, бірақ ең ірі емес. 2024/2025 маркетингтік жылдың қыркүйек-мамыр айларының қорытындысы бойынша аталған елдің шетелге бидай жеткізудің жалпы көлеміндегі үлесі тек 6%-ды құрады (-2 п.п. ж/ж). Италияға сапасының жоғарылығымен ерекшеленетін бидайдың тек қатты сорттары жіберіледі.
@DataHub_KZ
❤1
Айырбастау пункттеріндегі рубльдің нетто-сатылымы кезекті ең жоғары деңгейге жетті
Маусымның қорытындысы бойынша айырбастау пункттері қолма-қол ресей рублін сату көлемінен 40,5 млрд теңгеге артық сатып алған. Бұл - 2020 жылғы қаңтардан бергі қолжетімді деректер тарихындағы жаңа рекорд. Ұлттық банктің деректері бойынша көрсеткіш мамырмен салыстырғанда бірден 14%-ға артқан.
Халықтың қолма-қол рубльге таза сұранысы қатарынан жеті ай бойы теріс аймақта тұр - бұл кем дегенде 5,5 жылдан бергі ең ұзақ уақыт. Соңғы жеті айдың бесеуінде көрсеткіш тұрақты түрде -10 млрд теңгеден төмен болып отыр (бұрын бұл шекті мәннен аспаған еді).
Айта кетейік, соңғы уақытта ҚР ҰБ есептейтін рубльдің орташа айлық бағамы өсіп келеді. Жалпы 2024 жылдың желтоқсанынан бері ол 29%-ға өсіп, 6,54 теңгеге дейін жетті. Ал маусым айын жеке алып қарасақ, айлық өсім 3%-ды құрап отыр.
Басқа шетел валюталарының жайы қалай?
Айырбастау пункттеріндегі қолма-қол АҚШ долларының нетто-сатылымы айлық (-32%) және жылдық (-26%) есепте де азайып, 109,4 млрд теңгеге дейін төмендеген. Бұл көрсеткіштің төмендеуі маусымда доллардың орташа айлық бағамының теңгеге қатысты айдан айға 0,6%-ға өсуі аясында орын алды. Маусымдағы көрсеткіші - 514,72 теңге. Бұл орайда теңгенің маусымдағы әлсіреуіне қатысты ресми түсініктемелер маусымдық факторлармен, соның ішінде демалыс маусымының басталуына байланысты халықтың долларға деген сұранысының артуымен байланысты болды.
Ал халықтың қолма-қол еуроға таза сұранысы соңғы бес жылдан астам уақыт ішіндегі ең төменгі деңгейге жеткен - 1,1 млрд теңге. Алдыңғы аймен салыстырғанда сұраныс 12 есе, былтырғы жылдың дәл осы айымен салыстырғанда 18 есе төмендеген. Мұндай динамикаға еуроның орташа айлық бағамының айдан айға 3%-ға өсуі, яғни тарихи максимумға дейін жетуі әсер еткен - 592,05 теңге.
@DataHub_KZ
Маусымның қорытындысы бойынша айырбастау пункттері қолма-қол ресей рублін сату көлемінен 40,5 млрд теңгеге артық сатып алған. Бұл - 2020 жылғы қаңтардан бергі қолжетімді деректер тарихындағы жаңа рекорд. Ұлттық банктің деректері бойынша көрсеткіш мамырмен салыстырғанда бірден 14%-ға артқан.
Халықтың қолма-қол рубльге таза сұранысы қатарынан жеті ай бойы теріс аймақта тұр - бұл кем дегенде 5,5 жылдан бергі ең ұзақ уақыт. Соңғы жеті айдың бесеуінде көрсеткіш тұрақты түрде -10 млрд теңгеден төмен болып отыр (бұрын бұл шекті мәннен аспаған еді).
Айта кетейік, соңғы уақытта ҚР ҰБ есептейтін рубльдің орташа айлық бағамы өсіп келеді. Жалпы 2024 жылдың желтоқсанынан бері ол 29%-ға өсіп, 6,54 теңгеге дейін жетті. Ал маусым айын жеке алып қарасақ, айлық өсім 3%-ды құрап отыр.
Басқа шетел валюталарының жайы қалай?
Айырбастау пункттеріндегі қолма-қол АҚШ долларының нетто-сатылымы айлық (-32%) және жылдық (-26%) есепте де азайып, 109,4 млрд теңгеге дейін төмендеген. Бұл көрсеткіштің төмендеуі маусымда доллардың орташа айлық бағамының теңгеге қатысты айдан айға 0,6%-ға өсуі аясында орын алды. Маусымдағы көрсеткіші - 514,72 теңге. Бұл орайда теңгенің маусымдағы әлсіреуіне қатысты ресми түсініктемелер маусымдық факторлармен, соның ішінде демалыс маусымының басталуына байланысты халықтың долларға деген сұранысының артуымен байланысты болды.
Ал халықтың қолма-қол еуроға таза сұранысы соңғы бес жылдан астам уақыт ішіндегі ең төменгі деңгейге жеткен - 1,1 млрд теңге. Алдыңғы аймен салыстырғанда сұраныс 12 есе, былтырғы жылдың дәл осы айымен салыстырғанда 18 есе төмендеген. Мұндай динамикаға еуроның орташа айлық бағамының айдан айға 3%-ға өсуі, яғни тарихи максимумға дейін жетуі әсер еткен - 592,05 теңге.
@DataHub_KZ
Халықтың қолма-қол шетел валютасына таза сұранысының динамикасы төмендегі графикте көрсетілген.
@DataHub_KZ
@DataHub_KZ
🛍Қазақстанда СОО енгізу бумы тіркелуде
2025 ж. I жартыжылдығында жалпы ауданы шамамен 124 мың ш.м. және жалпы саны 17 бірлікті құрайтын сауда-ойын-сауық орталықтары пайдалануға берілді. Екі көрсеткіш те – саны бойынша да, шаршы метрмен де – кем дегенде соңғы онжылдықтағы қаңтар-маусым айлары үшін ең жоғары болып шықты.
Бұл ретте СОО аудандары 2019 және 2023 жылдарды қоспағанда, тіпті әр жылды толықтай алғандағы барлық соңғы 10 жылдардағы дерлік көрсеткіштерден асып түседі. Айта кетейік, 2023 жылы қорытынды көрсеткіштердің 60%-ға жуығын Алматыдағы бір ғана ірі нысан қамтамасыз еткен.
Қазір Маңғыстау облысында және ШҚО-да әрқайсысы 35-36 мың ш.м. болатын үлкен орталықтар іске қосылды. Сонымен қатар шаршы метрдегі жалпы жоғары нәтижеге Астанада тағы үш онша ірі емес нысанның іске қосылуы да көп ықпал етті.
Ал егер нысандардың санын бағалайтын болсақ, Қызылорда облысы бес сауда орталығымен ерекше көзге түсті. Алайда олардың орташа ауданы қарапайым - әрқайсысы 750 ш.м.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
2025 ж. I жартыжылдығында жалпы ауданы шамамен 124 мың ш.м. және жалпы саны 17 бірлікті құрайтын сауда-ойын-сауық орталықтары пайдалануға берілді. Екі көрсеткіш те – саны бойынша да, шаршы метрмен де – кем дегенде соңғы онжылдықтағы қаңтар-маусым айлары үшін ең жоғары болып шықты.
Бұл ретте СОО аудандары 2019 және 2023 жылдарды қоспағанда, тіпті әр жылды толықтай алғандағы барлық соңғы 10 жылдардағы дерлік көрсеткіштерден асып түседі. Айта кетейік, 2023 жылы қорытынды көрсеткіштердің 60%-ға жуығын Алматыдағы бір ғана ірі нысан қамтамасыз еткен.
Қазір Маңғыстау облысында және ШҚО-да әрқайсысы 35-36 мың ш.м. болатын үлкен орталықтар іске қосылды. Сонымен қатар шаршы метрдегі жалпы жоғары нәтижеге Астанада тағы үш онша ірі емес нысанның іске қосылуы да көп ықпал етті.
Ал егер нысандардың санын бағалайтын болсақ, Қызылорда облысы бес сауда орталығымен ерекше көзге түсті. Алайда олардың орташа ауданы қарапайым - әрқайсысы 750 ш.м.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
Жеке тұлғалардың депозиттері бойынша мөлшерлемелер 28 жылдан астам уақыттағы рекордтық деңгейде қалып отыр
Маусымда ЕДБ-лардың жеке тұлғалардан теңгемен тартылған депозиттері бойынша орташа өлшенген сыйақы мөлшерлемесі мамырмен салыстырғанда өзгерген жоқ — 14,2%. Соңғы екі айдағы деңгейі — ҚР ҰБ деректеріне сүйенсек, 1996 жылдың желтоқсанынан бергі ең жоғары көрсеткіш.
Назар аударатын жайт, мамырдағы көрсеткіш «респонденттердің есептеріндегі өзгерістерге» байланысты төмендетіліп қайта қаралды. Осы түзетудің нәтижесінде көрсеткіш 0,1 п.т. төмендеді (алдыңғы жарияланымда нақтыланбаған деректермен 14,3% деп көрсетілген болатын).
Бұған дейін мөлшерлемелер қаңтардан мамырға дейін, ақпанды қоспағанда (-0,2 п.т.), өсіп отырған болатын. Алғашқыда оң динамика ақша-кредит саясатының қатаңдатылуымен байланысты болды: 2024 жылдың желтоқсанында Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 1 п.т., ал наурызда тағы 1,25 п.т. көтерді. Алайда одан кейін монетарлық жағдай өзгерген жоқ — сәуір, маусым және шілде айларында реттеуші базалық мөлшерлемені өзгертпеді. Қазіргі деңгейі — 16,5%.
Маусымда жеке тұлғалар үшін ең тиімдісі 1-3 ай мерзімге банктен депозит ашу болды — 16,3%. Айта кетсек, дәл осындай сыйақы мамырда да болды.
Банкке жатпайтын заңды тұлғалар бойынша депозит мөлшерлемелері үш ай қатарынан өзгеріссіз қалып отыр — 15,4%. Бұдан жоғары мән соңғы рет 2016 жылдың қаңтарында тіркелген болатын.
Ал қарыз қаражатының құны қалай өзгерді?
Маусымда ЕДБ-ның жеке тұлғаларға теңгемен берген несиелері бойынша орташа өлшенген сыйақы мөлшерлемесі соңғы алты айдағы ең төменгі деңгейге жетті — 20,3%, мамырмен салыстырғанда 1,2 п.т. төмендеген. Мұндай өзгерісті көрсеткішке пайызсыз бөліп төлеудің жалпы несие көлеміндегі үлесінің өзгеруі әсер еткенімен түсіндіруге болады.
Бұл ретте заңды тұлғаларға берілген несиелер бойынша мөлшерлеме бір айда 0,4 п.т. өсіп, 19,1%-ды құрады. Соңғы рет бұдан жоғары көрсеткіш 2023 жылдың қазанында, сондай-ақ 2025 жылдың сәуірінде тіркелген болатын.
@DataHub_KZ
Маусымда ЕДБ-лардың жеке тұлғалардан теңгемен тартылған депозиттері бойынша орташа өлшенген сыйақы мөлшерлемесі мамырмен салыстырғанда өзгерген жоқ — 14,2%. Соңғы екі айдағы деңгейі — ҚР ҰБ деректеріне сүйенсек, 1996 жылдың желтоқсанынан бергі ең жоғары көрсеткіш.
Назар аударатын жайт, мамырдағы көрсеткіш «респонденттердің есептеріндегі өзгерістерге» байланысты төмендетіліп қайта қаралды. Осы түзетудің нәтижесінде көрсеткіш 0,1 п.т. төмендеді (алдыңғы жарияланымда нақтыланбаған деректермен 14,3% деп көрсетілген болатын).
Бұған дейін мөлшерлемелер қаңтардан мамырға дейін, ақпанды қоспағанда (-0,2 п.т.), өсіп отырған болатын. Алғашқыда оң динамика ақша-кредит саясатының қатаңдатылуымен байланысты болды: 2024 жылдың желтоқсанында Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 1 п.т., ал наурызда тағы 1,25 п.т. көтерді. Алайда одан кейін монетарлық жағдай өзгерген жоқ — сәуір, маусым және шілде айларында реттеуші базалық мөлшерлемені өзгертпеді. Қазіргі деңгейі — 16,5%.
Маусымда жеке тұлғалар үшін ең тиімдісі 1-3 ай мерзімге банктен депозит ашу болды — 16,3%. Айта кетсек, дәл осындай сыйақы мамырда да болды.
Банкке жатпайтын заңды тұлғалар бойынша депозит мөлшерлемелері үш ай қатарынан өзгеріссіз қалып отыр — 15,4%. Бұдан жоғары мән соңғы рет 2016 жылдың қаңтарында тіркелген болатын.
Ал қарыз қаражатының құны қалай өзгерді?
Маусымда ЕДБ-ның жеке тұлғаларға теңгемен берген несиелері бойынша орташа өлшенген сыйақы мөлшерлемесі соңғы алты айдағы ең төменгі деңгейге жетті — 20,3%, мамырмен салыстырғанда 1,2 п.т. төмендеген. Мұндай өзгерісті көрсеткішке пайызсыз бөліп төлеудің жалпы несие көлеміндегі үлесінің өзгеруі әсер еткенімен түсіндіруге болады.
Бұл ретте заңды тұлғаларға берілген несиелер бойынша мөлшерлеме бір айда 0,4 п.т. өсіп, 19,1%-ды құрады. Соңғы рет бұдан жоғары көрсеткіш 2023 жылдың қазанында, сондай-ақ 2025 жылдың сәуірінде тіркелген болатын.
@DataHub_KZ
Депозиттер мен несиелер бойынша мөлшерлемелердің динамикасын график арқылы бақылауға болады.
@DataHub_KZ
@DataHub_KZ
Қазақстандағы жеңіл автокөліктер ЕАЭО-дағы ең елеулі қарқынмен қымбаттауда
ЕЭК деректеріне сәйкес, 2025 жылдың маусым айында ҚР-дағы көліктердің бағасы ж/ж 11,6%-ға көтерілді, ал бірлестік елдері бойынша орташа қарқын 2,2%-ды құрады.
Бұл ретте Армения мен Беларусьта жеңіл көліктер бір жыл ішінде арзандады, Қырғызстанда бағалар 0,2%-ға, Ресей Федерациясында – 1,4%-ға өсті. Егер жалпы жартыжылдықтың қорытындыларына қарасақ (қаңтар-маусымға қаңтар-маусым), онда көліктер тек бізде және Ресей Федерациясында қымбаттады: бізде +9,3%, Ресейде — +2,8%.
Бұл ретте ҚР СЖРА ҰСБ егжей-тегжейлі статистикасынан Қазақстанда қымбаттау тек қана жаңа автокөліктер сегментіне байланысты екенін білеміз (маусым айының қорытындысы бойынша ж/ж +21,3%), ал ұсталған автокөліктер – ресми деректер сенсек, арзандады.
Айта кетейік, біздің баға динамикамызды әріптестеріміздің динамикасымен салыстырсақ, азық-түліктік емес тауарлардың қымбаттау қарқыны да ҚР-да ең жоғары болып шыққанын байқаймыз. Қызметтер туралы да соны айтуға болады, ал азық-түліктің жағдайы, керісінше, біздің нәтижелеріміз ЕАЭО бойынша орташа нәтижелерден сәл жағымды.
@DataHub_KZ
ЕЭК деректеріне сәйкес, 2025 жылдың маусым айында ҚР-дағы көліктердің бағасы ж/ж 11,6%-ға көтерілді, ал бірлестік елдері бойынша орташа қарқын 2,2%-ды құрады.
Бұл ретте Армения мен Беларусьта жеңіл көліктер бір жыл ішінде арзандады, Қырғызстанда бағалар 0,2%-ға, Ресей Федерациясында – 1,4%-ға өсті. Егер жалпы жартыжылдықтың қорытындыларына қарасақ (қаңтар-маусымға қаңтар-маусым), онда көліктер тек бізде және Ресей Федерациясында қымбаттады: бізде +9,3%, Ресейде — +2,8%.
Бұл ретте ҚР СЖРА ҰСБ егжей-тегжейлі статистикасынан Қазақстанда қымбаттау тек қана жаңа автокөліктер сегментіне байланысты екенін білеміз (маусым айының қорытындысы бойынша ж/ж +21,3%), ал ұсталған автокөліктер – ресми деректер сенсек, арзандады.
Айта кетейік, біздің баға динамикамызды әріптестеріміздің динамикасымен салыстырсақ, азық-түліктік емес тауарлардың қымбаттау қарқыны да ҚР-да ең жоғары болып шыққанын байқаймыз. Қызметтер туралы да соны айтуға болады, ал азық-түліктің жағдайы, керісінше, біздің нәтижелеріміз ЕАЭО бойынша орташа нәтижелерден сәл жағымды.
@DataHub_KZ
Банк нарығындағы екінші тоқсанды қорытындылайтын уақыт келді – Ұлттық Банктің жаңа деректері шықты.
ЕДБ жылдың ортасында өзін қалай сезінетінін көрейік, бірақ алдымен естеріңізге саламыз: қазір олардың саны 22-ге болды. Бұрын МҚҰ мәртебесінде жұмыс істеген «БиЭнКей» коммерциялық банкі» маусым айының соңында лицензия алды. Оның активтері, міндеттемелері мен пайдасы банк жүйесінің жиынтық көрсеткіштеріне енгізілді, ал мерзімі өткен кредиттер бойынша мәліметтер оны есепке алмай есептелген.
Сонымен, негізгі бақылаулар:
🔸Пайда өсуде: қаңтар-маусым айларында шамамен 1,4 трлн-ға жетті, бұл инфляцияны есептемегенде номиналды түрде өткен жылмен салыстырғанда 19%-ға көп. Фридомнан басқа барлық ойыншылар плюсте, бірақ оның да -27 млрд құрайтын нәтижесі өткен тоқсанның соңымен салыстырғанда жақсарды.
🔸Банк жүйесінің жиынтық активтері 1 шілдедегі жағдай бойынша 64,8 трлн теңгеге жетіп, тоқсан ішінде номиналды түрде 4,6% қосты. Несие портфелі 39,1 трлн теңгеге жетіп, 6,6% қосты. Жаңа ойыншының қосылуы, әрине, өсуге ықпал етті, бірақ онша көп емес: қазір БиЭнКей активтер көлемі бойынша соңғы орында, онсыз да қарқын сол деңгейде болушы еді.
🔸 Мөлшерлемелердің өсуі аясында жеке тұлғалардың да, заңды тұлғалардың да депозиттері қаңтар-наурыз айларының қорытындылары бойынша төмендегеннен кейін қайтадан ұлғаюда: жеке тұлғалар тоқсанда 5% қосты, заңды тұлғалар – 6,5% қосты.
🔸 Қазір жеке тұлғалардың салымдары 25,4 трлн теңгені құрайды және бұл соманың 80%-ы алғашқы бес ойыншыға тиесілі. Заңды тұлғалардың көлемі 18,7 трлн теңгені құрайды, алғашқы бестікке осы соманың үштен екісі тиесілі.
Төмендегі иллюстрациялардан тағы бірқатар мәліметтер мен жеке көрсеткіштерді таба аласыздар
@DataHub_KZ
ЕДБ жылдың ортасында өзін қалай сезінетінін көрейік, бірақ алдымен естеріңізге саламыз: қазір олардың саны 22-ге болды. Бұрын МҚҰ мәртебесінде жұмыс істеген «БиЭнКей» коммерциялық банкі» маусым айының соңында лицензия алды. Оның активтері, міндеттемелері мен пайдасы банк жүйесінің жиынтық көрсеткіштеріне енгізілді, ал мерзімі өткен кредиттер бойынша мәліметтер оны есепке алмай есептелген.
Сонымен, негізгі бақылаулар:
🔸Пайда өсуде: қаңтар-маусым айларында шамамен 1,4 трлн-ға жетті, бұл инфляцияны есептемегенде номиналды түрде өткен жылмен салыстырғанда 19%-ға көп. Фридомнан басқа барлық ойыншылар плюсте, бірақ оның да -27 млрд құрайтын нәтижесі өткен тоқсанның соңымен салыстырғанда жақсарды.
🔸Банк жүйесінің жиынтық активтері 1 шілдедегі жағдай бойынша 64,8 трлн теңгеге жетіп, тоқсан ішінде номиналды түрде 4,6% қосты. Несие портфелі 39,1 трлн теңгеге жетіп, 6,6% қосты. Жаңа ойыншының қосылуы, әрине, өсуге ықпал етті, бірақ онша көп емес: қазір БиЭнКей активтер көлемі бойынша соңғы орында, онсыз да қарқын сол деңгейде болушы еді.
🔸 Мөлшерлемелердің өсуі аясында жеке тұлғалардың да, заңды тұлғалардың да депозиттері қаңтар-наурыз айларының қорытындылары бойынша төмендегеннен кейін қайтадан ұлғаюда: жеке тұлғалар тоқсанда 5% қосты, заңды тұлғалар – 6,5% қосты.
🔸 Қазір жеке тұлғалардың салымдары 25,4 трлн теңгені құрайды және бұл соманың 80%-ы алғашқы бес ойыншыға тиесілі. Заңды тұлғалардың көлемі 18,7 трлн теңгені құрайды, алғашқы бестікке осы соманың үштен екісі тиесілі.
Төмендегі иллюстрациялардан тағы бірқатар мәліметтер мен жеке көрсеткіштерді таба аласыздар
@DataHub_KZ
Жылдық инфляция өткен жылдың қарашасынан бері алғаш рет жылдамдығын баяулатты
Шілдеде бағаның жылдық өсім қарқыны шамамен 11,8%-ды құрады - бұл маусымдағы деңгеймен бірдей, нақтырақ айтқанда, ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, 0,08 п.т. төмен.
Бұл көрсеткішке ақылы қызметтер айтарлықтай әсер етті: шілдеде олардың жылдан жылға қымбаттауы 14,9%-ды құрады, ал маусымда бұл көрсеткіш 16,1% болған. Алайда азық-түлік және азық-түлік емес тауарлар секторындағы инфляция қарқынын арттыруды жалғастырды: біріншісінде маусымдағы 10,6%-дан кейін +11,2%, ал екіншісінде маусымдағы 9,4%-дан кейін +9,5% болып тұр.
Айлық көрсеткіште де барлығынан ең аз өсім көрсеткен ақылы қызметтер болды: маусыммен салыстырғанда +0,5% - бұл 2023 жылғы сәуірден бергі кез келген ай үшін ең жақсы нәтиже. Азық-түлік емес тауарлар 0,8%-ға, ал азық-түлік 0,7%-ға қымбаттаған (бұл да әдеттегі шілде айындағы тарихи деректермен салыстырғанда едәуір байқалады).
Айта кетейік, соңғы уақытта жалпы инфляцияны жеделдеткен негізгі фактор ақылы қызметтер болған еді. Осыған байланысты үкімет коммуналдық қызмет тарифтерін көтеруді ішінара кейінге қалдыруға уәде берген болатын.
@DataHub_KZ
Шілдеде бағаның жылдық өсім қарқыны шамамен 11,8%-ды құрады - бұл маусымдағы деңгеймен бірдей, нақтырақ айтқанда, ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, 0,08 п.т. төмен.
Бұл көрсеткішке ақылы қызметтер айтарлықтай әсер етті: шілдеде олардың жылдан жылға қымбаттауы 14,9%-ды құрады, ал маусымда бұл көрсеткіш 16,1% болған. Алайда азық-түлік және азық-түлік емес тауарлар секторындағы инфляция қарқынын арттыруды жалғастырды: біріншісінде маусымдағы 10,6%-дан кейін +11,2%, ал екіншісінде маусымдағы 9,4%-дан кейін +9,5% болып тұр.
Айлық көрсеткіште де барлығынан ең аз өсім көрсеткен ақылы қызметтер болды: маусыммен салыстырғанда +0,5% - бұл 2023 жылғы сәуірден бергі кез келген ай үшін ең жақсы нәтиже. Азық-түлік емес тауарлар 0,8%-ға, ал азық-түлік 0,7%-ға қымбаттаған (бұл да әдеттегі шілде айындағы тарихи деректермен салыстырғанда едәуір байқалады).
Айта кетейік, соңғы уақытта жалпы инфляцияны жеделдеткен негізгі фактор ақылы қызметтер болған еді. Осыған байланысты үкімет коммуналдық қызмет тарифтерін көтеруді ішінара кейінге қалдыруға уәде берген болатын.
@DataHub_KZ
Қазақстанда халыққа алтынның нетто-сатылымы құлдырады
II тоқсанда ЕДБ мен банктік емес айырбастау пункттері халыққа сатқан алтынның жалпы салмағы сатып алынғанның жалпы салмағынан 79,3 кг-ға асып түсті. ҚР ҰБ баспасөз хабарламасындағы деректерге сәйкес бұл өткен тоқсанмен салыстырғанда 2,2 есе аз.
Айта кетейік, 2025 жылдан бастап Ұлттық Банк өлшеуіш алтын құймаларын сату бойынша тоқсандық деректерді ұсынудың жаңа форматына көшті. Енді халыққа сату көлемі кері сатып алу көлемі шегеріліп келтіріледі, ал бұрын екі көрсеткіштің мәндері бөлек-бөлек жарияланатын. Бұл ретте кері сатып алу жағдайында деректер жинақтауды есепке алды.
Осылайша халыққа өлшеуіш алтын құймаларын нетто-сатудың жылдық динамикасын бағалау үшін 2024 жылдың II тоқсанының мәнін қосымша есептеу керек — 779,3 кг-нан (сату) 62,3 кг-ны алып тастау керек (кері сатып алу, мән есептік жолмен анықталған). Тиісінше, алынған нәтиже, яғни 716,9 кг, өткен жылдың болжамды деңгейі болады. Онымен салыстырғанда төмендеу тоғыз есе болып шығады.
Бір қызығы, жылдын жылға таза сатылымның құлдырауы қатарынан екінші рет орын алуда. Мәселен, бір тоқсан бұрын көрсеткіш 615,7 кг-нан (есептік мән) 176 кг-ға дейін төмендеді, яғни 3,5 есе.
Бұл жағдайдың себебі І тоқсанда Ұлттық Банк ЕДБ мен банктік емес айырбастау пункттерінің «өндірістік-логистикалық циклдің ерекшеліктеріне» байланысты өлшеуіш алтын құймаларын сатып алуға арналған өтінімдерін орындауды тоқтата тұруына байланысты болып отырған сияқты. Реттеуші өтінімдерді орындауға II тоқсанның соңында ғана оралды.
@DataHub_KZ
II тоқсанда ЕДБ мен банктік емес айырбастау пункттері халыққа сатқан алтынның жалпы салмағы сатып алынғанның жалпы салмағынан 79,3 кг-ға асып түсті. ҚР ҰБ баспасөз хабарламасындағы деректерге сәйкес бұл өткен тоқсанмен салыстырғанда 2,2 есе аз.
Айта кетейік, 2025 жылдан бастап Ұлттық Банк өлшеуіш алтын құймаларын сату бойынша тоқсандық деректерді ұсынудың жаңа форматына көшті. Енді халыққа сату көлемі кері сатып алу көлемі шегеріліп келтіріледі, ал бұрын екі көрсеткіштің мәндері бөлек-бөлек жарияланатын. Бұл ретте кері сатып алу жағдайында деректер жинақтауды есепке алды.
Осылайша халыққа өлшеуіш алтын құймаларын нетто-сатудың жылдық динамикасын бағалау үшін 2024 жылдың II тоқсанының мәнін қосымша есептеу керек — 779,3 кг-нан (сату) 62,3 кг-ны алып тастау керек (кері сатып алу, мән есептік жолмен анықталған). Тиісінше, алынған нәтиже, яғни 716,9 кг, өткен жылдың болжамды деңгейі болады. Онымен салыстырғанда төмендеу тоғыз есе болып шығады.
Бір қызығы, жылдын жылға таза сатылымның құлдырауы қатарынан екінші рет орын алуда. Мәселен, бір тоқсан бұрын көрсеткіш 615,7 кг-нан (есептік мән) 176 кг-ға дейін төмендеді, яғни 3,5 есе.
Бұл жағдайдың себебі І тоқсанда Ұлттық Банк ЕДБ мен банктік емес айырбастау пункттерінің «өндірістік-логистикалық циклдің ерекшеліктеріне» байланысты өлшеуіш алтын құймаларын сатып алуға арналған өтінімдерін орындауды тоқтата тұруына байланысты болып отырған сияқты. Реттеуші өтінімдерді орындауға II тоқсанның соңында ғана оралды.
@DataHub_KZ