📱💰Ресми статистика алғаш рет SMM қызметтері нарығы туралы мәліметтерді ұсынды
Кәсіпорындар өз өнімдерін әлеуметтік желілерде ілгерілету үшін миллиардтаған теңге төлейді — жарияланатын деректерді қызметтің жаңа түрімен байытқан ҚР СЖРА ҰСБ есебінен осындай тұжырымдар туындайды. Мәселен, 2024 жылы коммерциялық қызметтер саласындағы заңды тұлғалар мен ЖК-ны іріктеп тексеру 5,9 млрд теңге сомасын көрсетті*: эсэмэмшілерге бейіндік қызмет осыншама табыс әкелді.
Сауалнама бизнес субъектілерінің барлығын емес, тек бір бөлігін ғана қамтығандықтан, келтірілген бағалау тиісті нарықтың көлемін қаншалықты көрсететінін айту қиын. Бұл ретте статистикалық ведомство алдында нақты қанша шартты SMM-агенттіктер есеп бергені нақтыланбайды — іріктемені қамту жөніндегі мәліметтер егжей-тегжейлі берілмейді.
Алайда, шамасы, мыңдаған кәсіпорын қамтылмаған. SMM-ілгерілету де жататын "Офистік әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету" (ЭҚЖЖ коды 82) негізгі қызмет түрі болып табылатын бақыланатын компаниялардың жалпы саны 2,7 мың бірлікті құрады. Бұл келіп түсетін телефон қоңырауларын өңдеуден конференцияларды ұйымдастыруға дейінгі мамандықтардың кең диапазоны.
💼Қолда бар деректерге сәйкес, әлеуметтік желілерде жылжыту жөніндегі қызметтерге негізгі сұранысты кәсіпорындар (ЖК қоса алғанда) қалыптастырады – 5,9 млрд теңгенің 5,5 млрд теңгесі (93%). Халыққа тиісінше қалған 0,4 млрд теңге немесе 7% тиесілі.
Өңірлік аспектке келетін болсақ, ресми статистика көрсеткен SMM-қызметтердің жалпы көлемінің үштен бірінен астамы Алматыға тиесілі – 2 млрд теңге. 21%-ды Атырау облысы қосымша қамтамасыз етті (1,3 млрд теңге). Үшінші орынды 16%-бен Қарағанды облысы иеленді, 0,9 млрд теңге. Қалған екі ірі мегаполис - Астана мен Шымкент барлық соманың төрттен бір бөлігін (1,4 млрд теңге) тең пропорцияда құрады.
Айтпақшы, SMM қызметтері бойынша деректер 2024 жылдың қорытындысы бойынша ресми статистика есебінде алғаш рет пайда болған жалғыз қызметтер емес. Бұдан басқа, онда мобилографтар қызметін көрсететін компаниялардың қанша ақша тапқанын көруге болады – 267,1 млн теңге, сондай-ақ блогерлер – 767,3 мың теңге. Алайда, әлі де бизнестің барлық субъектілерін қамтымайтын іріктеп зерттеу нәтижелері туралы айтып отырғанымызды ұмытпауымыз керек.
*Экономиканың бақыланбайтын секторы қызметтерінің көлемінсіз; көрсетілген қызметтердің құны қосылған құн салығынсыз ағымдағы бағаларда ескеріледі
@DataHub_KZ
Кәсіпорындар өз өнімдерін әлеуметтік желілерде ілгерілету үшін миллиардтаған теңге төлейді — жарияланатын деректерді қызметтің жаңа түрімен байытқан ҚР СЖРА ҰСБ есебінен осындай тұжырымдар туындайды. Мәселен, 2024 жылы коммерциялық қызметтер саласындағы заңды тұлғалар мен ЖК-ны іріктеп тексеру 5,9 млрд теңге сомасын көрсетті*: эсэмэмшілерге бейіндік қызмет осыншама табыс әкелді.
Сауалнама бизнес субъектілерінің барлығын емес, тек бір бөлігін ғана қамтығандықтан, келтірілген бағалау тиісті нарықтың көлемін қаншалықты көрсететінін айту қиын. Бұл ретте статистикалық ведомство алдында нақты қанша шартты SMM-агенттіктер есеп бергені нақтыланбайды — іріктемені қамту жөніндегі мәліметтер егжей-тегжейлі берілмейді.
Алайда, шамасы, мыңдаған кәсіпорын қамтылмаған. SMM-ілгерілету де жататын "Офистік әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету" (ЭҚЖЖ коды 82) негізгі қызмет түрі болып табылатын бақыланатын компаниялардың жалпы саны 2,7 мың бірлікті құрады. Бұл келіп түсетін телефон қоңырауларын өңдеуден конференцияларды ұйымдастыруға дейінгі мамандықтардың кең диапазоны.
💼Қолда бар деректерге сәйкес, әлеуметтік желілерде жылжыту жөніндегі қызметтерге негізгі сұранысты кәсіпорындар (ЖК қоса алғанда) қалыптастырады – 5,9 млрд теңгенің 5,5 млрд теңгесі (93%). Халыққа тиісінше қалған 0,4 млрд теңге немесе 7% тиесілі.
Өңірлік аспектке келетін болсақ, ресми статистика көрсеткен SMM-қызметтердің жалпы көлемінің үштен бірінен астамы Алматыға тиесілі – 2 млрд теңге. 21%-ды Атырау облысы қосымша қамтамасыз етті (1,3 млрд теңге). Үшінші орынды 16%-бен Қарағанды облысы иеленді, 0,9 млрд теңге. Қалған екі ірі мегаполис - Астана мен Шымкент барлық соманың төрттен бір бөлігін (1,4 млрд теңге) тең пропорцияда құрады.
Айтпақшы, SMM қызметтері бойынша деректер 2024 жылдың қорытындысы бойынша ресми статистика есебінде алғаш рет пайда болған жалғыз қызметтер емес. Бұдан басқа, онда мобилографтар қызметін көрсететін компаниялардың қанша ақша тапқанын көруге болады – 267,1 млн теңге, сондай-ақ блогерлер – 767,3 мың теңге. Алайда, әлі де бизнестің барлық субъектілерін қамтымайтын іріктеп зерттеу нәтижелері туралы айтып отырғанымызды ұмытпауымыз керек.
*Экономиканың бақыланбайтын секторы қызметтерінің көлемінсіз; көрсетілген қызметтердің құны қосылған құн салығынсыз ағымдағы бағаларда ескеріледі
@DataHub_KZ
Жаңа көпқабатты тұрғын үйлер саны рекордтық деңгейге жетті
2024 ж. Қазақстанда 20 қабатты және одан да көп 35 жаңа тұрғын үй пайдалануға берілді. 2023 ж. салыстырғанда айырмашылық - небәрі екі нысан ғана, дегенмен бұл көрсеткіш - кем дегенде соңғы 20 жылдағы ең жоғары деңгей.
Дәл осы 20 қабат және одан көп қабатты ғимараттар статистикада 2008 ж. бері көрсетіліп келеді. Осы уақыт ішінде бір жылда осынша көпқабатты үйдің салынуы бар болғаны үш рет тіркелген. Жоғарыда атап өткендей, 2023 ж. болса, одан бөлек соған жақын көрсеткіш 2020 ж. тіркелген, ал қалған жылдары саны жиырмаға да жетпеген.
Айта кетерлігі, 20 және одан да көп қабаты бар тұрғын үйлер жалпы пайдалануға берілетін тұрғын үй нысандарының (үйлер мен жатақханалар) небәрі 0,1%-ын ғана құрайды. Ал жаңа салынған тұрғын үйлердің 10-нан 8-і - бірқабатты. Салыстырмалы түрде, пайдалануға берілген көпқабатты тұрғын үйлердің көрсеткіші тек Астана қаласында көбірек: 426 тұрғын үйдің 24-і 20 қабатты және одан да жоғары.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
2024 ж. Қазақстанда 20 қабатты және одан да көп 35 жаңа тұрғын үй пайдалануға берілді. 2023 ж. салыстырғанда айырмашылық - небәрі екі нысан ғана, дегенмен бұл көрсеткіш - кем дегенде соңғы 20 жылдағы ең жоғары деңгей.
Дәл осы 20 қабат және одан көп қабатты ғимараттар статистикада 2008 ж. бері көрсетіліп келеді. Осы уақыт ішінде бір жылда осынша көпқабатты үйдің салынуы бар болғаны үш рет тіркелген. Жоғарыда атап өткендей, 2023 ж. болса, одан бөлек соған жақын көрсеткіш 2020 ж. тіркелген, ал қалған жылдары саны жиырмаға да жетпеген.
Айта кетерлігі, 20 және одан да көп қабаты бар тұрғын үйлер жалпы пайдалануға берілетін тұрғын үй нысандарының (үйлер мен жатақханалар) небәрі 0,1%-ын ғана құрайды. Ал жаңа салынған тұрғын үйлердің 10-нан 8-і - бірқабатты. Салыстырмалы түрде, пайдалануға берілген көпқабатты тұрғын үйлердің көрсеткіші тек Астана қаласында көбірек: 426 тұрғын үйдің 24-і 20 қабатты және одан да жоғары.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
Оқырмандарымыздың ішіндегі ерлер қауымы үшін аса қуанышты емес жаңалық болатын сияқты👇
Маусымда қырынуға арналған көбік пен гель айтарлықтай қымбаттады
Мамырмен салыстырғанда маусымда бағалар 2,2%-ға өскен. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бұл - 2023 жылдың қаңтарынан бергі, яғни шамамен соңғы 2,5 жыл ішіндегі ең жоғары айлық өсім.
📈Жалпы алғанда, қырынуға арналған құралдардың бағасы үнемі өсіп отырады. Соңғы бес жылға жуық уақытта ресми статистика осы тауарлар бойынша мониторинг жүргізіп келеді және аталған уақыт ішінде бағасы небәрі үш рет қана төмендеген. Соның ішінде бағаның ай сайынғы күрт өсімі 2022 жылғы ақпаннан бастап 2023 жылғы сәуірге дейін, Украинадағы әскери қақтығыс аясында геосаяси жағдайдың ушығуына байланысты, байқалды (айдан айға +1,2%-дан +3,6%-ға дейін). Одан кейін мұндай күрт өсім бола қоймаған: айлық өсім кей кездері ғана 1%-дан асып отырған. Алайда қазіргі жағдай ерекшеленіп тұр.
✍️Өнеркәсіптік өндіріс бойынша ресми деректердің құрылымы Қазақстанда қырынуға арналған көбік пен гель өндіріле ме, жоқ па - нақты көрсетпейді. Мұндай тауарлар бойынша жеке деректер келтірілмейді: олар әртүрлі парфюмериялық және косметикалық құралдар кіретін үлкен санат ішінде ғана аталып өтіледі. Сонымен қатар бағаның өсуіне осындай өнімдердің белсенді түрде импортталатыны әсер етіп отырғаны анық.
🌏 Импортқа нақтырақ тоқталсақ: 2024 жылы Қазақстанға қырынуға дейін, қырыну кезінде және кейін қолданылатын* 790,7 т өнім $4,6 млн сомасына әкелінген. Бір жылдың ішінде физикалық көлемі 3%-ға азайғанымен, ақшалай көлемі 6,9%-ға өскен. Негізгі жеткізуші елдер: Ресей - импорт сомасының 35%-ы, Құрама Корольдік - 22%, Польша - 18%, Германия - 11%. Ал экспорт көлемі, салыстырмалы түрде, жоқтың қасы деуге болады.
Айта кету керек, 2021 жылдан бастап Ресейдің аталған өнімдер бойынша негізгі сатушы ел ретіндегі үлесі айтарлықтай қысқарды - 11 п.т.
*ЕАЭО СЭҚ ТН коды 3307100000
@DataHub_KZ
Маусымда қырынуға арналған көбік пен гель айтарлықтай қымбаттады
Мамырмен салыстырғанда маусымда бағалар 2,2%-ға өскен. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бұл - 2023 жылдың қаңтарынан бергі, яғни шамамен соңғы 2,5 жыл ішіндегі ең жоғары айлық өсім.
📈Жалпы алғанда, қырынуға арналған құралдардың бағасы үнемі өсіп отырады. Соңғы бес жылға жуық уақытта ресми статистика осы тауарлар бойынша мониторинг жүргізіп келеді және аталған уақыт ішінде бағасы небәрі үш рет қана төмендеген. Соның ішінде бағаның ай сайынғы күрт өсімі 2022 жылғы ақпаннан бастап 2023 жылғы сәуірге дейін, Украинадағы әскери қақтығыс аясында геосаяси жағдайдың ушығуына байланысты, байқалды (айдан айға +1,2%-дан +3,6%-ға дейін). Одан кейін мұндай күрт өсім бола қоймаған: айлық өсім кей кездері ғана 1%-дан асып отырған. Алайда қазіргі жағдай ерекшеленіп тұр.
✍️Өнеркәсіптік өндіріс бойынша ресми деректердің құрылымы Қазақстанда қырынуға арналған көбік пен гель өндіріле ме, жоқ па - нақты көрсетпейді. Мұндай тауарлар бойынша жеке деректер келтірілмейді: олар әртүрлі парфюмериялық және косметикалық құралдар кіретін үлкен санат ішінде ғана аталып өтіледі. Сонымен қатар бағаның өсуіне осындай өнімдердің белсенді түрде импортталатыны әсер етіп отырғаны анық.
🌏 Импортқа нақтырақ тоқталсақ: 2024 жылы Қазақстанға қырынуға дейін, қырыну кезінде және кейін қолданылатын* 790,7 т өнім $4,6 млн сомасына әкелінген. Бір жылдың ішінде физикалық көлемі 3%-ға азайғанымен, ақшалай көлемі 6,9%-ға өскен. Негізгі жеткізуші елдер: Ресей - импорт сомасының 35%-ы, Құрама Корольдік - 22%, Польша - 18%, Германия - 11%. Ал экспорт көлемі, салыстырмалы түрде, жоқтың қасы деуге болады.
Айта кету керек, 2021 жылдан бастап Ресейдің аталған өнімдер бойынша негізгі сатушы ел ретіндегі үлесі айтарлықтай қысқарды - 11 п.т.
*ЕАЭО СЭҚ ТН коды 3307100000
@DataHub_KZ
❤1
Айдан айға қырынуға арналған көбік пен гельдің бағасы қалай өзгергенін графиктен көре аласыздар.
@DataHub_KZ
@DataHub_KZ
📺Қазақстанда теледидар өндірісі белсенді түрде қарқын алуда
2024 жылы елімізде 79,7 мың «дыбысты немесе бейнені жазу немесе ойнату аппаратурасымен біріктірілген телевизиялық түрлі-түсті бейнені қабылдағыштар» шығарылды. ҚР СЖРА ҰСБ нақтыланған жылдық деректеріне сәйкес 2023 жылмен салыстырғанда көрсеткіш 9 есе өсті.
⤴️ Өндіріс бұдан көп болды ма? Болды. Алайда кейбір жылдардағы теледидарлар бойынша деректер ашылмаған, бірақ, мысалы, 2019 жылы елде 120,7 мың бірлік тиісті техника өндірілгені белгілі. 2020-2021 жылдардағы көлемдер құпия болып табылады, алайда динамика бойынша деректердің арқасында 2022-ші жылды есептеуге болады: әңгіме 2019 жылға және қазіргіге қарағанда аз көлемдер туралы болды (шамамен 12,7 мың бірлік).
❓Теледидарлар қайда өнідіріледі?
Негізгі бөлігі Алматыда жасалады: қаланың екі ауданындағы кәсіпорындар жалпы өнім көлемінің 79% өндірісін қамтамасыз етті. Қалған үлес Қарағанды облысындағы Саран қаласына тиесілі.
Жалпы, қаңтар-желтоқсан айларында жедел жарияланған алдын ала мәліметтер өндірістің жанданғанын көрсетті, бірақ осыншама қарқынды емес. Сонымен қатар, жалпы алғанда, көрсеткіштердің өсуін жаңалықтар негізінде де күтуге болар еді: соңғы жылдардағы Саран зауытының құрылысы туралы да, Алматыда тағы бір шетелдік брендтің теледидарларының шығарылуы іске қосылғаны туралы да хабарлар есіңізде болуы мүмкін.
@DataHub_KZ
2024 жылы елімізде 79,7 мың «дыбысты немесе бейнені жазу немесе ойнату аппаратурасымен біріктірілген телевизиялық түрлі-түсті бейнені қабылдағыштар» шығарылды. ҚР СЖРА ҰСБ нақтыланған жылдық деректеріне сәйкес 2023 жылмен салыстырғанда көрсеткіш 9 есе өсті.
⤴️ Өндіріс бұдан көп болды ма? Болды. Алайда кейбір жылдардағы теледидарлар бойынша деректер ашылмаған, бірақ, мысалы, 2019 жылы елде 120,7 мың бірлік тиісті техника өндірілгені белгілі. 2020-2021 жылдардағы көлемдер құпия болып табылады, алайда динамика бойынша деректердің арқасында 2022-ші жылды есептеуге болады: әңгіме 2019 жылға және қазіргіге қарағанда аз көлемдер туралы болды (шамамен 12,7 мың бірлік).
❓Теледидарлар қайда өнідіріледі?
Негізгі бөлігі Алматыда жасалады: қаланың екі ауданындағы кәсіпорындар жалпы өнім көлемінің 79% өндірісін қамтамасыз етті. Қалған үлес Қарағанды облысындағы Саран қаласына тиесілі.
Жалпы, қаңтар-желтоқсан айларында жедел жарияланған алдын ала мәліметтер өндірістің жанданғанын көрсетті, бірақ осыншама қарқынды емес. Сонымен қатар, жалпы алғанда, көрсеткіштердің өсуін жаңалықтар негізінде де күтуге болар еді: соңғы жылдардағы Саран зауытының құрылысы туралы да, Алматыда тағы бір шетелдік брендтің теледидарларының шығарылуы іске қосылғаны туралы да хабарлар есіңізде болуы мүмкін.
@DataHub_KZ
Тұрғын үй үшін зейнетақы жинағын алу қайтадан артып келеді
Маусымда тұрғын үй жағдайын жақсарту мақсатында зейнетақы жинақтарының біржолғы төлеміне 82,5 мың өтініш орындалған, бұл бір ай бұрынғы көрсеткіштен бірден 35%-ға көп. Сонымен қатар, БЖЗҚ деректеріне сүйенсек, бұл - 2024 жылғы желтоқсандағы белсенді кезеңнен бергі ең жоғары көрсеткіш.
Алайда орындалған өтініштердің сомасы қатты өсе қоймаған - 43,6 млрд тг. Бұл мамырмен салыстырғанда небәрі 10%-ға артық. Сәйкесінше бір орындалған өтінішке шаққандағы орташа сома төмендеді: маусымда 528 мың тг болды, ал мамырда 648 мың тг болған еді. Бұл - кем дегенде 2023 жылдың басынан бергі ең төменгі көрсеткіш.
Емделуге алынған зейнетақы қаражаты туралы не айтуға болады?
Өтініштер саны 40,1 мыңды құрады. Бұл да бір ай бұрынғыға қарағанда үштен бірге артық. Алайда ақшалай көлемі аса қатты өспеген: +14%, яғни 31,9 млрд тг дейін. Бір өтінішке орташа сома - 797 мың тг, бұл да кем дегенде соңғы екі жарым жылдағы ең төменгі деңгейде.
@DataHub_KZ
Маусымда тұрғын үй жағдайын жақсарту мақсатында зейнетақы жинақтарының біржолғы төлеміне 82,5 мың өтініш орындалған, бұл бір ай бұрынғы көрсеткіштен бірден 35%-ға көп. Сонымен қатар, БЖЗҚ деректеріне сүйенсек, бұл - 2024 жылғы желтоқсандағы белсенді кезеңнен бергі ең жоғары көрсеткіш.
Алайда орындалған өтініштердің сомасы қатты өсе қоймаған - 43,6 млрд тг. Бұл мамырмен салыстырғанда небәрі 10%-ға артық. Сәйкесінше бір орындалған өтінішке шаққандағы орташа сома төмендеді: маусымда 528 мың тг болды, ал мамырда 648 мың тг болған еді. Бұл - кем дегенде 2023 жылдың басынан бергі ең төменгі көрсеткіш.
Емделуге алынған зейнетақы қаражаты туралы не айтуға болады?
Өтініштер саны 40,1 мыңды құрады. Бұл да бір ай бұрынғыға қарағанда үштен бірге артық. Алайда ақшалай көлемі аса қатты өспеген: +14%, яғни 31,9 млрд тг дейін. Бір өтінішке орташа сома - 797 мың тг, бұл да кем дегенде соңғы екі жарым жылдағы ең төменгі деңгейде.
@DataHub_KZ
Ресми статистика геологиялық барлауға салынған инвестиция көлемінің төмендегенін тіркеді
2024 жылы заңды тұлғалар пайдалы қазбалар қорларын барлау және бағалау жұмыстарына 206,2 млрд теңге инвестиция салған. Бұл, инфляцияны ескермегенде, 2023 жылғы деңгейден 18%-ға төмен. Мұндай төмендеу екінші рет тіркеліп отыр: ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бір жыл бұрын көрсеткіш 10%-ға қысқарған еді.
Ағымдағы кезең бағаларымен есептегенде, бұдан да төмен көрсеткіш пандемия кезіндегі 2020 жылы тіркелген еді. «Ағымдағы кезең бағаларымен» дегеніміз - әртүрлі жылдардағы көрсеткіштерді салыстыру баға өсімін ескермейді деген сөз. Басқаша айтқанда, іс жүзінде бұл соңғы бірнеше жыл ішіндегі ең төменгі деңгей болуы мүмкін.
Жалпы көрсеткіштің төмендеуіне ең көп әсер еткен - «Шикі мұнай өндіру» саласында жұмыс істейтін заңды тұлғалар. Олар геологиялық барлауға салған инвестицияларын бір жылда екі есеге жуық қысқартып, 64,7 млрд теңгеге дейін азайтқан. Алайда мұндай күрт төмендеуге қарамастан, бұл кәсіпорындар жалпы көлемнің үштен бірін қамтамасыз етіп, тиісті салымдар көлемі бойынша ең ірі сегмент болып отыр.
Пайдалы қазбаларды барлауға жұмсалған барлық шығынның тағы 26%-ын уран мен торий кенін өндірумен айналысатын заңды тұлғалар қамтамасыз еткен. Бұл кәсіпорындар инвестиция көлемін жылдан жылға төрттен біріне арттырып, 53,4 млрд теңгеге жеткізген.
Үшінші орында 25% үлеспен геологиялық барлау және іздестірумен тікелей айналысатын кәсіпорындар тұр: 51,7 млрд теңге. Бір жылғы бұрынғы көрсеткішпен салыстырғанда бірден 90%-ға артық.
Есеп берген заңды тұлғаларға қатысты тағы бір мәлімет. Меншік түрі бойынша бөлгенде жекеменшік компаниялар көш бастап тұр - 77% (159,1 млрд теңге). Шетелдік кәсіпорындар үлесі - 17% (35,8 млрд теңге), мемлекеттік сектор - 6% (11,3 млрд теңге).
Өңірлердің ішінде инвестициялардың азаюына ең көп үлес қосқандары: Маңғыстау (-75,2 млрд теңге, 19,6 млрд теңгеге дейін) және Ақтөбе облыстары (-14,8 млрд теңге, 42,5 млрд теңгеге дейін).
Ал, керісінше, пайдалы қазбалар қорларын барлауға кеткен шығын бір жылда айтарлықтай өскен өңірлер: Атырау (+23 млрд теңге, 28,4 млрд тг дейін), Түркістан (+16,5 млрд теңге, 40,6 млрд теңгеге дейін) және Қызылорда (+3,5 млрд теңге, 32,2 млрд теңгеге дейін) облыстары.
Нақтылай жіберейік: ресми статистика инвестицияларды кәсіпорынның тіркелген орны бойынша емес, қаражаттың нақты салынған жері бойынша есептейді.
@DataHub_KZ
2024 жылы заңды тұлғалар пайдалы қазбалар қорларын барлау және бағалау жұмыстарына 206,2 млрд теңге инвестиция салған. Бұл, инфляцияны ескермегенде, 2023 жылғы деңгейден 18%-ға төмен. Мұндай төмендеу екінші рет тіркеліп отыр: ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бір жыл бұрын көрсеткіш 10%-ға қысқарған еді.
Ағымдағы кезең бағаларымен есептегенде, бұдан да төмен көрсеткіш пандемия кезіндегі 2020 жылы тіркелген еді. «Ағымдағы кезең бағаларымен» дегеніміз - әртүрлі жылдардағы көрсеткіштерді салыстыру баға өсімін ескермейді деген сөз. Басқаша айтқанда, іс жүзінде бұл соңғы бірнеше жыл ішіндегі ең төменгі деңгей болуы мүмкін.
Жалпы көрсеткіштің төмендеуіне ең көп әсер еткен - «Шикі мұнай өндіру» саласында жұмыс істейтін заңды тұлғалар. Олар геологиялық барлауға салған инвестицияларын бір жылда екі есеге жуық қысқартып, 64,7 млрд теңгеге дейін азайтқан. Алайда мұндай күрт төмендеуге қарамастан, бұл кәсіпорындар жалпы көлемнің үштен бірін қамтамасыз етіп, тиісті салымдар көлемі бойынша ең ірі сегмент болып отыр.
Пайдалы қазбаларды барлауға жұмсалған барлық шығынның тағы 26%-ын уран мен торий кенін өндірумен айналысатын заңды тұлғалар қамтамасыз еткен. Бұл кәсіпорындар инвестиция көлемін жылдан жылға төрттен біріне арттырып, 53,4 млрд теңгеге жеткізген.
Үшінші орында 25% үлеспен геологиялық барлау және іздестірумен тікелей айналысатын кәсіпорындар тұр: 51,7 млрд теңге. Бір жылғы бұрынғы көрсеткішпен салыстырғанда бірден 90%-ға артық.
Есеп берген заңды тұлғаларға қатысты тағы бір мәлімет. Меншік түрі бойынша бөлгенде жекеменшік компаниялар көш бастап тұр - 77% (159,1 млрд теңге). Шетелдік кәсіпорындар үлесі - 17% (35,8 млрд теңге), мемлекеттік сектор - 6% (11,3 млрд теңге).
Өңірлердің ішінде инвестициялардың азаюына ең көп үлес қосқандары: Маңғыстау (-75,2 млрд теңге, 19,6 млрд теңгеге дейін) және Ақтөбе облыстары (-14,8 млрд теңге, 42,5 млрд теңгеге дейін).
Ал, керісінше, пайдалы қазбалар қорларын барлауға кеткен шығын бір жылда айтарлықтай өскен өңірлер: Атырау (+23 млрд теңге, 28,4 млрд тг дейін), Түркістан (+16,5 млрд теңге, 40,6 млрд теңгеге дейін) және Қызылорда (+3,5 млрд теңге, 32,2 млрд теңгеге дейін) облыстары.
Нақтылай жіберейік: ресми статистика инвестицияларды кәсіпорынның тіркелген орны бойынша емес, қаражаттың нақты салынған жері бойынша есептейді.
@DataHub_KZ
Ұлттық банк бүгінгі шешімді қалай түсіндіреді? Төменде ресми баспасөз хабарламасында жарияланған негізгі аргументтерді ұсынамыз.
🔸Маусымда айлық инфляцияның қарқыны бәсеңдеп, 0,8%-ды құрады. Ал жылдық инфляция керісінше, 11,8%-ға дейін жеделдеді. Тұтыну бағаларының өсуіне ең көп әсер еткен - ақылы қызметтер (16,1%). Бұл көрсеткіш реттелетін және нарықтық қызметтердің қатар қымбаттауынан қалыптасты. Сонымен қатар жалпы көрсеткіштің динамикасына азық-түлік инфляциясы да айтарлықтай ықпал етті, жылдан жылға +10,6%. Бұл жағдайда екі таңбалы өсім негізінен импорт пен негізгі ауыл шаруашылығы өнімдерінің қымбаттауымен түсіндіріледі.
🔸Халықтың алдағы 12 айға деген инфляциялық күтулері төмендегенімен, әлі де жоғары деңгейде қалып отыр. Сонымен қатар нарықтың кәсіби қатысушыларының биылғы жылға арналған инфляцияға қатысты болжамы нашарлаған.
🔸Сырттан келетін қысым біршама әлсіреді - ірі сауда серіктесіміз Ресейде инфляция баяулады. Тұтыну тауарлары мен қызметтер бағасының өсуі дамыған елдерде де баяулауда. Белгісіз бағытта өсіп жатқандықтан, жетекші орталық банктер сақтықпен, ұстамдылықпен саясат жүргізіп отыр. Маусымда Ресей Банкі негізгі мөлшерлемені 20%-ға дейін төмендетті. Алдағы уақытта да қатаң ақша-несие жағдайын сақтауға ниетті.
Осылайша, Ұлттық банктің пікірінше, инфляцияға қысым жасайтын негізгі қауіптер ішкі факторлармен байланысты. Бұл орайда тұрақты ішкі сұраныс, тұтынушылық несиелеудің белсенділігі, жоғары инфляциялық күтулер, тарифтік және салық реформалары жайлы сөз болып отыр. Реттеуші Үкіметтің коммуналдық қызмет тарифтерін көтеру қарқыны мен мерзімдерін қайта қарау туралы шешімі болашақта қызмет көрсету саласындағы инфляцияны жұмсартуға мүмкіндік береді деп күтеді.
Ал сыртқы факторлардың ішінде Ұлттық банк бағаның жедел өсуіне әкеліп соқтыруы мүмкін дүниежүзілік саудадағы белгісіздіктің артуы мен геосаяси ахуалдың күрделенуін атап өтті.
☝️Қорытындылай келе, базалық мөлшерлеме жыл соңына дейін қазіргі деңгейде сақталуы мүмкін, дегенмен оның көтерілуі де жоққа шығарылмайды.
Келесі шешім 29 тамызда қабылданады.
@DataHub_KZ
🔸Маусымда айлық инфляцияның қарқыны бәсеңдеп, 0,8%-ды құрады. Ал жылдық инфляция керісінше, 11,8%-ға дейін жеделдеді. Тұтыну бағаларының өсуіне ең көп әсер еткен - ақылы қызметтер (16,1%). Бұл көрсеткіш реттелетін және нарықтық қызметтердің қатар қымбаттауынан қалыптасты. Сонымен қатар жалпы көрсеткіштің динамикасына азық-түлік инфляциясы да айтарлықтай ықпал етті, жылдан жылға +10,6%. Бұл жағдайда екі таңбалы өсім негізінен импорт пен негізгі ауыл шаруашылығы өнімдерінің қымбаттауымен түсіндіріледі.
🔸Халықтың алдағы 12 айға деген инфляциялық күтулері төмендегенімен, әлі де жоғары деңгейде қалып отыр. Сонымен қатар нарықтың кәсіби қатысушыларының биылғы жылға арналған инфляцияға қатысты болжамы нашарлаған.
🔸Сырттан келетін қысым біршама әлсіреді - ірі сауда серіктесіміз Ресейде инфляция баяулады. Тұтыну тауарлары мен қызметтер бағасының өсуі дамыған елдерде де баяулауда. Белгісіз бағытта өсіп жатқандықтан, жетекші орталық банктер сақтықпен, ұстамдылықпен саясат жүргізіп отыр. Маусымда Ресей Банкі негізгі мөлшерлемені 20%-ға дейін төмендетті. Алдағы уақытта да қатаң ақша-несие жағдайын сақтауға ниетті.
Осылайша, Ұлттық банктің пікірінше, инфляцияға қысым жасайтын негізгі қауіптер ішкі факторлармен байланысты. Бұл орайда тұрақты ішкі сұраныс, тұтынушылық несиелеудің белсенділігі, жоғары инфляциялық күтулер, тарифтік және салық реформалары жайлы сөз болып отыр. Реттеуші Үкіметтің коммуналдық қызмет тарифтерін көтеру қарқыны мен мерзімдерін қайта қарау туралы шешімі болашақта қызмет көрсету саласындағы инфляцияны жұмсартуға мүмкіндік береді деп күтеді.
Ал сыртқы факторлардың ішінде Ұлттық банк бағаның жедел өсуіне әкеліп соқтыруы мүмкін дүниежүзілік саудадағы белгісіздіктің артуы мен геосаяси ахуалдың күрделенуін атап өтті.
☝️Қорытындылай келе, базалық мөлшерлеме жыл соңына дейін қазіргі деңгейде сақталуы мүмкін, дегенмен оның көтерілуі де жоққа шығарылмайды.
Келесі шешім 29 тамызда қабылданады.
@DataHub_KZ
Қазақстандағы вейптерге тыйым салынған бір жыл - қылмыстық статистикадағы негізгі деректер
2025 жылдың маусым айына қарай бірінші сатыдағы соттар вейптер, снюс және насыбай айналымына қатысты барлығы 103 үкім шығарған (ҚР ҚК 301-1-бап*). Олардың басым бөлігі аталған өнімдерді сату бойынша - 86%. Қалған істер елге әкелу мен өндіріске қатысты болған.
Аталған істер бойынша барлығы 108 адам айыпталушы ретінде қаралды. Соның ішінде 107 адам сотталған, тек бір адам ақталған. Ол жоғарыда аталған өнімдерді сатқан деп айыпталған.
2024 жылы ҚР ҚК 301-1-бабы бойынша барлығы 115 қылмыстық құқықбұзушылық, ал 2025 жылы 123 құқықбұзушылық тіркелген. Бұл мәліметтер соңғы қорытындысы емес, себебі ресми жарияланымнан кейін қайта қаралуы мүмкін. Өйткені белгілі себептермен қылмыстық іс тоқтатылған кезде құқықбұзушылық есептен алынып тасталады. Мысалы, күдіктінің қылмыстық әрекет жасамағаны немесе қылмыстың болмағаны анықталғанда, құқықбұзушылық есептен алынады.
Желтоқсан айының соңында жарияланған деректерге сүйенсек, 2024 жылы осындай жолмен тоқтатылған құқықбұзушылықтар саны 175 болған. Яғни, олар кейіннен тіркелген істер қатарынан алынып тасталды, сондықтан көрсеткіш нақты емес және әлі де өзгеруі мүмкін. Ал 2025 жыл бойынша соңғы деректерде мұндай құқықбұзушылықтың 57-і тіркелген.
Еске салайық, вейптерді сату және таратуға қатысты тыйым 2024 жылдың 20 маусымында күшіне енді. Осылайша бұл статистика 2024 жылғы маусымның соңғы 12 күні мен шілдеден бастап 2025 жылғы маусымға дейінгі 12 айды қамтиды.
*Шегілмейтін темекі бұйымдарын, электрондық тұтыну жүйелерін (вейптерді), оларға арналған хош иістендіргіштер мен сұйықтықтарды сату және тарату
Дереккөз - ҚР БП ҚСжАЕК
@DataHub_KZ
2025 жылдың маусым айына қарай бірінші сатыдағы соттар вейптер, снюс және насыбай айналымына қатысты барлығы 103 үкім шығарған (ҚР ҚК 301-1-бап*). Олардың басым бөлігі аталған өнімдерді сату бойынша - 86%. Қалған істер елге әкелу мен өндіріске қатысты болған.
Аталған істер бойынша барлығы 108 адам айыпталушы ретінде қаралды. Соның ішінде 107 адам сотталған, тек бір адам ақталған. Ол жоғарыда аталған өнімдерді сатқан деп айыпталған.
2024 жылы ҚР ҚК 301-1-бабы бойынша барлығы 115 қылмыстық құқықбұзушылық, ал 2025 жылы 123 құқықбұзушылық тіркелген. Бұл мәліметтер соңғы қорытындысы емес, себебі ресми жарияланымнан кейін қайта қаралуы мүмкін. Өйткені белгілі себептермен қылмыстық іс тоқтатылған кезде құқықбұзушылық есептен алынып тасталады. Мысалы, күдіктінің қылмыстық әрекет жасамағаны немесе қылмыстың болмағаны анықталғанда, құқықбұзушылық есептен алынады.
Желтоқсан айының соңында жарияланған деректерге сүйенсек, 2024 жылы осындай жолмен тоқтатылған құқықбұзушылықтар саны 175 болған. Яғни, олар кейіннен тіркелген істер қатарынан алынып тасталды, сондықтан көрсеткіш нақты емес және әлі де өзгеруі мүмкін. Ал 2025 жыл бойынша соңғы деректерде мұндай құқықбұзушылықтың 57-і тіркелген.
Еске салайық, вейптерді сату және таратуға қатысты тыйым 2024 жылдың 20 маусымында күшіне енді. Осылайша бұл статистика 2024 жылғы маусымның соңғы 12 күні мен шілдеден бастап 2025 жылғы маусымға дейінгі 12 айды қамтиды.
*Шегілмейтін темекі бұйымдарын, электрондық тұтыну жүйелерін (вейптерді), оларға арналған хош иістендіргіштер мен сұйықтықтарды сату және тарату
Дереккөз - ҚР БП ҚСжАЕК
@DataHub_KZ
👍1
DATA HUB Қазақша
Қазақстандағы вейптерге тыйым салынған бір жыл - қылмыстық статистикадағы негізгі деректер 2025 жылдың маусым айына қарай бірінші сатыдағы соттар вейптер, снюс және насыбай айналымына қатысты барлығы 103 үкім шығарған (ҚР ҚК 301-1-бап*). Олардың басым бөлігі…
Вейптер туралы тақырыпты жалғастырайық. Бүгін ҚР СЖРА ҰСБ 15 жас және одан асқан халықтың темекі өнімдерін тұтынуына қатысты сауалнама нәтижелерімен бөлісті.*
Жарияланған мәліметтерге сәйкес ересек қазақстандықтардың 0,9%-ы вейп шегеді.
Алайда бұл көрсеткіштің бәрі де вейпті тұрақты түрде тұтынады дегенді білдірмейді. Мәселен, респонденттердің ішінде 0,4%-ы күнделікті пайдаланатынын айтса, қалған 0,5%-ы, сәйкесінше, күнде шекпейтінін айтқан.
Вейп шегушілер арасында ер адамдар әйелдерге қарағанда жиі кездеседі — ерлер жалпы респонденттердің 1,1%-ын құраса, әйелдер 0,7%-ын құрап отыр. Сонымен бірге бұл өнімдерді негізінен ауыл тұрғындарына (0,2%) қарағанда қала тұрғындары (1,2%) көбірек тұтынады.
Ал вейп шегушілердің ең жоғары үлесі Астанада тіркелген. Елордалық респонденттердің 6%-ы мұндай әдеті бар екенін айтқан. Басқа мегаполистерге келер болсақ, Алматыда бұл көрсеткіш 0,4%-ды, Шымкентте 0,6%-ды құрады. Қызықты ақпарат: бірден жеті өңірде сауалнамаға қатысқандардың 100%-ы вейп шекпейтінін айтқан. Олардың қатарында халық тығыз орналасқан өңірлердің бірі Түркістан облысы да бар.
Тағы бір ерекше деректі айта кетейік. 15 пен 17 жас аралығындағы барлық сауалнамаға қатысушылар вейп шекпейтінін мәлімдеген. Дегенмен, белгілі себептерге байланысты кейбірі шындықты жасырған болуы да мүмкін. Жалпы, вейпті тұтыну жиілігі ең жоғары жас тобы — 29-38 жас, мұнда көрсеткіш 1,7% болып отыр. Салыстыру үшін: 18–28 жастағылар арасында бұл көрсеткіш 1%-ға тең.
Вейптерді халықтың ересек тобы тұтынуы жайлы деректер өткен жылдың маусымында вейпті сату мен таратуға тыйым салу күшіне енгеннен кейін ерекше назар аударта бастады. Тыйым салу туралы шешім өсіп келе жатқан ұрпақты қорғау мақсатында қабылданған болатын, өйткені жастар вейптің зиянсыз екеніне сеніп, оны белсенді түрде қолдана бастады. Бұдан шығатын қорытынды, шектеу қойылғанына қарамастан вейптер әлі де саудада бар екенін білдіреді.
Сонымен бірге бұл тыйымның шын мәнінде әсері болды ма, жоқ па, оны ресми статистикадан көру мүмкін емес, себебі бір жыл бұрын бұл сегмент бойынша деректер жеке көрсеткіш ретінде жарияланбаған еді. Дегенмен, жалпы алғанда, темекі өнімдерін тұтынатын халық үлесі азайып келе жатқанын атап өтуге болады. Сауалнама нәтижесіне сүйенсек, қазіргі кезде бұл көрсеткіш 17,5%-ды құрайды, бұл — 2020 жылдан бері тіркелген ең төменгі деңгей.
Айта кетейік, Қазақстанда вейптің көлеңкелі нарығы бар екенін құқық қорғау органдарының өздері де растап отыр. Олардың мәліметінше, қылмыскерлер вейп сатып алушыларын Telegram мен WhatsApp арқылы табады. Тыйым салынған тауарды жеткізуге курьерлер, ал заңсыз алынған қаражатты шешуге «дропперлер» (жалған тұлғалар) көмектеседі.
*Сауалнамаға жыл сайын шамамен 12 мың адам қатысады
@DataHub_KZ
Жарияланған мәліметтерге сәйкес ересек қазақстандықтардың 0,9%-ы вейп шегеді.
Алайда бұл көрсеткіштің бәрі де вейпті тұрақты түрде тұтынады дегенді білдірмейді. Мәселен, респонденттердің ішінде 0,4%-ы күнделікті пайдаланатынын айтса, қалған 0,5%-ы, сәйкесінше, күнде шекпейтінін айтқан.
Вейп шегушілер арасында ер адамдар әйелдерге қарағанда жиі кездеседі — ерлер жалпы респонденттердің 1,1%-ын құраса, әйелдер 0,7%-ын құрап отыр. Сонымен бірге бұл өнімдерді негізінен ауыл тұрғындарына (0,2%) қарағанда қала тұрғындары (1,2%) көбірек тұтынады.
Ал вейп шегушілердің ең жоғары үлесі Астанада тіркелген. Елордалық респонденттердің 6%-ы мұндай әдеті бар екенін айтқан. Басқа мегаполистерге келер болсақ, Алматыда бұл көрсеткіш 0,4%-ды, Шымкентте 0,6%-ды құрады. Қызықты ақпарат: бірден жеті өңірде сауалнамаға қатысқандардың 100%-ы вейп шекпейтінін айтқан. Олардың қатарында халық тығыз орналасқан өңірлердің бірі Түркістан облысы да бар.
Тағы бір ерекше деректі айта кетейік. 15 пен 17 жас аралығындағы барлық сауалнамаға қатысушылар вейп шекпейтінін мәлімдеген. Дегенмен, белгілі себептерге байланысты кейбірі шындықты жасырған болуы да мүмкін. Жалпы, вейпті тұтыну жиілігі ең жоғары жас тобы — 29-38 жас, мұнда көрсеткіш 1,7% болып отыр. Салыстыру үшін: 18–28 жастағылар арасында бұл көрсеткіш 1%-ға тең.
Вейптерді халықтың ересек тобы тұтынуы жайлы деректер өткен жылдың маусымында вейпті сату мен таратуға тыйым салу күшіне енгеннен кейін ерекше назар аударта бастады. Тыйым салу туралы шешім өсіп келе жатқан ұрпақты қорғау мақсатында қабылданған болатын, өйткені жастар вейптің зиянсыз екеніне сеніп, оны белсенді түрде қолдана бастады. Бұдан шығатын қорытынды, шектеу қойылғанына қарамастан вейптер әлі де саудада бар екенін білдіреді.
Сонымен бірге бұл тыйымның шын мәнінде әсері болды ма, жоқ па, оны ресми статистикадан көру мүмкін емес, себебі бір жыл бұрын бұл сегмент бойынша деректер жеке көрсеткіш ретінде жарияланбаған еді. Дегенмен, жалпы алғанда, темекі өнімдерін тұтынатын халық үлесі азайып келе жатқанын атап өтуге болады. Сауалнама нәтижесіне сүйенсек, қазіргі кезде бұл көрсеткіш 17,5%-ды құрайды, бұл — 2020 жылдан бері тіркелген ең төменгі деңгей.
Айта кетейік, Қазақстанда вейптің көлеңкелі нарығы бар екенін құқық қорғау органдарының өздері де растап отыр. Олардың мәліметінше, қылмыскерлер вейп сатып алушыларын Telegram мен WhatsApp арқылы табады. Тыйым салынған тауарды жеткізуге курьерлер, ал заңсыз алынған қаражатты шешуге «дропперлер» (жалған тұлғалар) көмектеседі.
*Сауалнамаға жыл сайын шамамен 12 мың адам қатысады
@DataHub_KZ
🇷🇺💼📉Қазақстанда ресейлік бизнес айтарлықтай азайған
II тоқсанда РФ азаматтары негізін қалаған қызметтегі кәсіпорындар саны кем дегенде 2019 жылдан бері тіркелген ең үлкен төмендеуді көрсетті. 1 сәуір мен 1 шілде аралығында олардың саны 728-ге, 17,6 мыңға дейін қысқарған. Мұндай деректерді ҚР СЖРА ҰСБ ұсынып отыр.
📉Теріс динамика қатарынан бес тоқсан бойы жалғасып келеді және баяуламай отыр - алдыңғы төмендеу де соңғы 6 жылдан астам уақыт ішіндегі бақылау тарихында ең елеулісі болған. 2022 жылғы геосаяси жағдай ушығуына байланысты байқалған күрт өсімнен кейін ресейлік бизнес көрсеткіштері бұрынғы деңгейіне қайта оралып жатқан сыңайлы (төмендегі графикке қараңыз). Жалпы алғанда, 2024 жылғы 1 сәуірден бері саны 2,1 мыңға қысқарған (сол кезде 19,7 мың болған еді).
Ерекше назар аударатын жайт, бұл төмендеу ресейлік бизнес қатысатын барлық салаларда байқалған. Соның ішінде жалпы көрсеткіштің 55%-ын ең ірі екі сала қамтамасыз еткен - сауща мен IT.
Соған қарамастан, Ресей Қазақстанда жұмыс істеп жатқан шетелдік кәсіпорындар саны бойынша үздік 10 елдің ішінде әлі де айқын көшбасшы болып отыр. Алайда РФ көрсеткіштері төмендеп жатқанда екінші және үшінші орында тұрған Өзбекстан мен Қытай, керісінше, өсім көрсетуде.
🇺🇿🇨🇳Нақты айтқанда, сәуір–маусым аралығында өзбектің кәсіпорындарының саны 527-ге артқан (5,4 мыңға жетті), әрі бұл толықтай қызмет көрсету саласының есебінен болған.
Ал қытайлық бизнесте аталған көрсеткіш 503-ке өсіп, 4,5 мыңға жетті. Оның ішінде өсімнің негізі үлесін, 40%-ын, сауда саласы қамтамасыз еткен.
🧮 Алайда Өзбекстан мен Қытай жақсы өсім көрсетіп жатса да, Қазақстандағы шетелдік кәсіпорындар санының жалпы динамикасына шешуші әсерді РФ тигізіп отыр. II тоқсанда шетелдік капиталмен жұмыс істейтін компаниялар саны, жалпы алғанда, 254-ке азайып, қазіргі кезде 44,7 мыңды құрап отыр.
@DataHub_KZ
II тоқсанда РФ азаматтары негізін қалаған қызметтегі кәсіпорындар саны кем дегенде 2019 жылдан бері тіркелген ең үлкен төмендеуді көрсетті. 1 сәуір мен 1 шілде аралығында олардың саны 728-ге, 17,6 мыңға дейін қысқарған. Мұндай деректерді ҚР СЖРА ҰСБ ұсынып отыр.
📉Теріс динамика қатарынан бес тоқсан бойы жалғасып келеді және баяуламай отыр - алдыңғы төмендеу де соңғы 6 жылдан астам уақыт ішіндегі бақылау тарихында ең елеулісі болған. 2022 жылғы геосаяси жағдай ушығуына байланысты байқалған күрт өсімнен кейін ресейлік бизнес көрсеткіштері бұрынғы деңгейіне қайта оралып жатқан сыңайлы (төмендегі графикке қараңыз). Жалпы алғанда, 2024 жылғы 1 сәуірден бері саны 2,1 мыңға қысқарған (сол кезде 19,7 мың болған еді).
Ерекше назар аударатын жайт, бұл төмендеу ресейлік бизнес қатысатын барлық салаларда байқалған. Соның ішінде жалпы көрсеткіштің 55%-ын ең ірі екі сала қамтамасыз еткен - сауща мен IT.
Соған қарамастан, Ресей Қазақстанда жұмыс істеп жатқан шетелдік кәсіпорындар саны бойынша үздік 10 елдің ішінде әлі де айқын көшбасшы болып отыр. Алайда РФ көрсеткіштері төмендеп жатқанда екінші және үшінші орында тұрған Өзбекстан мен Қытай, керісінше, өсім көрсетуде.
🇺🇿🇨🇳Нақты айтқанда, сәуір–маусым аралығында өзбектің кәсіпорындарының саны 527-ге артқан (5,4 мыңға жетті), әрі бұл толықтай қызмет көрсету саласының есебінен болған.
Ал қытайлық бизнесте аталған көрсеткіш 503-ке өсіп, 4,5 мыңға жетті. Оның ішінде өсімнің негізі үлесін, 40%-ын, сауда саласы қамтамасыз еткен.
🧮 Алайда Өзбекстан мен Қытай жақсы өсім көрсетіп жатса да, Қазақстандағы шетелдік кәсіпорындар санының жалпы динамикасына шешуші әсерді РФ тигізіп отыр. II тоқсанда шетелдік капиталмен жұмыс істейтін компаниялар саны, жалпы алғанда, 254-ке азайып, қазіргі кезде 44,7 мыңды құрап отыр.
@DataHub_KZ
Мінеки, ресейлік кәсіпорындар санының азаюы жайлы жазбаға қосымша ретінде уәде етілген график.
@DataHub_KZ
@DataHub_KZ
Доллардың ресми бағамы тарихи рекорд жаңартты
Ұлттық банк белгілеген ертеңгі, 18 шілдеге арналған, доллар бағамы 532,7 теңге құрады. Бұл - бақылау жүргізілген кезеңдегі ең жоғарғы мән. Бұған дейінгі тарихи максимум жарты жылдан астам уақыттай бұрын тіркелген болатын (530,24 теңге).
1 күннің өзінде ұлттық валюта АҚШ долларына қатысты 1,2%-ға, яғни 6,24 теңгеге әлсіреді. Осындай ауқымдағы бір күндік құбылыс соңғы рет сәуірдің алғашқы онкүндігінде, АҚШ президенті Дональд Трамптың сауда тарифтерін енгізуі аясында байқалған еді, +2,8% немесе 13,97 теңге.
Теңге позициясын маусымның ортасында-ақ жоғалта бастаған еді. Әлсіреу шамамен екі аптаға созылып, содан кейін бағамы уақытша тұрақтанды. Алайда 12 шілдеден бастап қайтадан күрт төмендеу басталды.
Ұлттық банк маусымдағы теңгенің әлсіреуін, мұнай бағасының өсуі мен доллар индексінің төмендеуіне қарамастан, екі негізгі фактормен байланыстырады: демалыс маусымының басталуы, сонымен қатар бюджеттік инвестициялық жобалардың белсенді фазасына көшуі, яғни түрлі тауарлардың импортының артуы.
Үкіметтің 15 шілдедегі отырысында маусымдық ішкі факторлар мен қолайлы сыртқы ахуалды ескерсек, айырбастау бағамының айтарлықтай өзгеруіне негіз жоқ екені айтылды.
Жалпы, айдың басынан бері доллар теңгеге қатысты 2,5%-ға (13,1 теңге), ал жыл басынан бері 1,5%-ға (7,63 теңге) қымбаттады.
Қорытындылай келе, Ұлттық банк бекіткен ертеңгі еуро бағамы да тарихи жоғары деңгейде - 617,23 теңге. Ал рубль бағамы соңғы 2,5 жыл ішіндегі ең жоғары көрсеткішке жетіп, 6,77 теңге болды.
ҚР Ұлттық Банкі деректері
@DataHub_FCBK
Ұлттық банк белгілеген ертеңгі, 18 шілдеге арналған, доллар бағамы 532,7 теңге құрады. Бұл - бақылау жүргізілген кезеңдегі ең жоғарғы мән. Бұған дейінгі тарихи максимум жарты жылдан астам уақыттай бұрын тіркелген болатын (530,24 теңге).
1 күннің өзінде ұлттық валюта АҚШ долларына қатысты 1,2%-ға, яғни 6,24 теңгеге әлсіреді. Осындай ауқымдағы бір күндік құбылыс соңғы рет сәуірдің алғашқы онкүндігінде, АҚШ президенті Дональд Трамптың сауда тарифтерін енгізуі аясында байқалған еді, +2,8% немесе 13,97 теңге.
Теңге позициясын маусымның ортасында-ақ жоғалта бастаған еді. Әлсіреу шамамен екі аптаға созылып, содан кейін бағамы уақытша тұрақтанды. Алайда 12 шілдеден бастап қайтадан күрт төмендеу басталды.
Ұлттық банк маусымдағы теңгенің әлсіреуін, мұнай бағасының өсуі мен доллар индексінің төмендеуіне қарамастан, екі негізгі фактормен байланыстырады: демалыс маусымының басталуы, сонымен қатар бюджеттік инвестициялық жобалардың белсенді фазасына көшуі, яғни түрлі тауарлардың импортының артуы.
Үкіметтің 15 шілдедегі отырысында маусымдық ішкі факторлар мен қолайлы сыртқы ахуалды ескерсек, айырбастау бағамының айтарлықтай өзгеруіне негіз жоқ екені айтылды.
Жалпы, айдың басынан бері доллар теңгеге қатысты 2,5%-ға (13,1 теңге), ал жыл басынан бері 1,5%-ға (7,63 теңге) қымбаттады.
Қорытындылай келе, Ұлттық банк бекіткен ертеңгі еуро бағамы да тарихи жоғары деңгейде - 617,23 теңге. Ал рубль бағамы соңғы 2,5 жыл ішіндегі ең жоғары көрсеткішке жетіп, 6,77 теңге болды.
ҚР Ұлттық Банкі деректері
@DataHub_FCBK
💸📈Қазақстан вольфрам экспортынан алғаш рет елеулі табыс көре бастады
Қаңтар-мамыр айларының қорытындысы бойынша шетелге жіберілген вольфрам кендері мен концентраттарының құны $2,6 млн құрады. Аталған көлемнің 99,3%-дай үлесі, жеке алғанда, мамыр айына тиесілі деп көрсетеді ҚР СЖРА ҰСБ деректері.
Осылайша экспорттық табыс миллиондаған долларға жетті. Бұған дейін мұндай көрсеткіштер болмаған еді. Нақтырақ айтсақ, соңғы толық он жылдың ішінде нөлден үлкен сандар бес рет тіркелген. Алайда ол кезде әңгіме елеусіз сомалар жайында ғана болатын - ең жақсы дегенде $33 мың (2016 жылы) және $62,4 мың (2019 жылы) болды.
Ал бес айдағы физикалық экспорт көлемі 174 т болды. Бір қызығы, жоғарыда аталып өткен 2016 және 2019 жылдарда да шамамен сондай болған еді — 160,5 т және 140,4 т.
🤔Алайда биыл сол шамалас көлем неге әлдеқайда көп ақша әкелді?
Мұның себебін кедендік есеп жүргізу тәртібінен іздеген дұрыс сияқты. ЕАЭО-ның СЭҚ ТН бойынша бізге қызықты тауар коды — 2611 00 000 0 «Вольфрам кендері мен концентраттары». Демек, бұл кодпен экспортерлер рудаларды да, концентраттарды да кедендік декларацияда көрсете алады. Осыны ескере отырып, концентраттар рудаларға қарағанда әлдеқайда қымбат тұратындықтан, өткен жылдары шетелге негізінен вольфрам рудалары жіберіліп, 2025 жылы концентраттар экспортталған болуы мүмкін.
Бұл болжамды әлі аяқталмаған 2025 жылғы барлық экспорт көлемінің Алматы облысына тиесілі болуы жанама түрде растайды. Себебі дәл осы өңірде 2024 жылдың қарашасында вольфрам концентраттарын өндіру ісі басталған еді.
Жаңадан іске қосылған кәсіпорын өз саласында алғашқы өндіріс орны ретінде таныстырылды. Сонымен қатар жылына 3,3 млн т кен өндіру арқылы құрамында 65% вольфрамы бар 10 мың т концентрат алынады деп хабарланған. Жобаның инвестициясын Қытай құйған. Айтпақшы, кедендік статистика тіркеген биылғы қаңтар-мамыр аралығында экспортталған барлық вольфрам кендері мен концентраттарын да осы ел сатып алған еді.
❓Енді мынадай сұрақ туындайды. Егер 2024 жылдың қарашасына дейін Қазақстанда вольфрам кендері өндірілмесе, алдыңғы жылдары жіберілген экспорттық көлемдер қайдан алынған?
Бұл орайда мәселе былай: кеңес дәуірінде Қазақстанда вольфрам өндірілген еді, бірақ тәуелсіздік алғасын тоқтатылды. Демек, бұрын ішкі нарыққа техногендік минералды түзілімдер деп аталатын, бұрын жер бетіне шығарылып, қайта байытуға жарамды кен қалдықтары жіберілген болуы мүмкін.
@DataHub_KZ
Қаңтар-мамыр айларының қорытындысы бойынша шетелге жіберілген вольфрам кендері мен концентраттарының құны $2,6 млн құрады. Аталған көлемнің 99,3%-дай үлесі, жеке алғанда, мамыр айына тиесілі деп көрсетеді ҚР СЖРА ҰСБ деректері.
Осылайша экспорттық табыс миллиондаған долларға жетті. Бұған дейін мұндай көрсеткіштер болмаған еді. Нақтырақ айтсақ, соңғы толық он жылдың ішінде нөлден үлкен сандар бес рет тіркелген. Алайда ол кезде әңгіме елеусіз сомалар жайында ғана болатын - ең жақсы дегенде $33 мың (2016 жылы) және $62,4 мың (2019 жылы) болды.
Ал бес айдағы физикалық экспорт көлемі 174 т болды. Бір қызығы, жоғарыда аталып өткен 2016 және 2019 жылдарда да шамамен сондай болған еді — 160,5 т және 140,4 т.
🤔Алайда биыл сол шамалас көлем неге әлдеқайда көп ақша әкелді?
Мұның себебін кедендік есеп жүргізу тәртібінен іздеген дұрыс сияқты. ЕАЭО-ның СЭҚ ТН бойынша бізге қызықты тауар коды — 2611 00 000 0 «Вольфрам кендері мен концентраттары». Демек, бұл кодпен экспортерлер рудаларды да, концентраттарды да кедендік декларацияда көрсете алады. Осыны ескере отырып, концентраттар рудаларға қарағанда әлдеқайда қымбат тұратындықтан, өткен жылдары шетелге негізінен вольфрам рудалары жіберіліп, 2025 жылы концентраттар экспортталған болуы мүмкін.
Бұл болжамды әлі аяқталмаған 2025 жылғы барлық экспорт көлемінің Алматы облысына тиесілі болуы жанама түрде растайды. Себебі дәл осы өңірде 2024 жылдың қарашасында вольфрам концентраттарын өндіру ісі басталған еді.
Жаңадан іске қосылған кәсіпорын өз саласында алғашқы өндіріс орны ретінде таныстырылды. Сонымен қатар жылына 3,3 млн т кен өндіру арқылы құрамында 65% вольфрамы бар 10 мың т концентрат алынады деп хабарланған. Жобаның инвестициясын Қытай құйған. Айтпақшы, кедендік статистика тіркеген биылғы қаңтар-мамыр аралығында экспортталған барлық вольфрам кендері мен концентраттарын да осы ел сатып алған еді.
❓Енді мынадай сұрақ туындайды. Егер 2024 жылдың қарашасына дейін Қазақстанда вольфрам кендері өндірілмесе, алдыңғы жылдары жіберілген экспорттық көлемдер қайдан алынған?
Бұл орайда мәселе былай: кеңес дәуірінде Қазақстанда вольфрам өндірілген еді, бірақ тәуелсіздік алғасын тоқтатылды. Демек, бұрын ішкі нарыққа техногендік минералды түзілімдер деп аталатын, бұрын жер бетіне шығарылып, қайта байытуға жарамды кен қалдықтары жіберілген болуы мүмкін.
@DataHub_KZ
Графикте Қазақстанның вольфрам кендері мен концентраттарын экспорттаудан түскен табыс динамикасы көрсетілген.
@DataHub_KZ
@DataHub_KZ
Қазақстанда рекордтық мөлшерде пәтер пайдалануға берілді
Қаңтар-маусым айларында пайдалануға берілген тұрғын үйлердегі пәтерлер саны 72,3 мыңды құрады. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бұл - кем дегенде соңғы жеті жылдағы алғашқы жартыжылдық үшін ең жоғары көрсеткіш.
2024 жылдың дәл сол кезеңіне қарағанда өсім 7,1%-ды немесе 4,8 мыңды құрады. Жылдан жылға оң динамика тұрақты түрде сақталып келеді: осындай өсім қарқыны бір жыл бұрын да тіркелген, +6,9%. Жалпы алғанда, 2019 жылдан бастап алты айдың қорытындысы бойынша жылдық төмендеу тек екі рет болды: 2019 жылы (-1,5%) және 2022 жылы (-2%). Қалған жылдары көрсеткіш өсіп отырды.
Тақырыпты жалғастыра келе, 20 өңірдің 15-інде пәтерлерді пайдалануға беру көлемінің артқанын айтып кетуге болады. Соның ішінде жылдан жылға ең көп өсім Алматы қаласында тіркелген, +1,9 мың. Одан кейін Шымкент пен Түркістан облысы, әрқайсысы +0,9 мыңнан қосқан. Ал ең үлкен төмендеу Астана қаласында байқалды: -1,1 мың. Жалпы алғанда, екі ірі мегаполис - Алматы мен Астана - пәтерлерді пайдалануға берудің 47%-ын қамтамасыз еткен.
Тағы бір назар аударатын жайт, әдетте жылдың бірінші жартыжылдығында екіншісіне қарағанда пәтер азырақ пайдалануға беріледі. 2019-2024 жылдар аралығында қаңтар-маусым айларына жылдық көлемнің 37%-дан 42%-ға дейінгі үлесі тиесілі болған.
Айтпақшы, рекордтық көрсеткіш тұрғын үйлердің жалпы ауданы бойынша да тіркелді - 7,9 млн шаршы метр. Бұл - кем дегенде 2015 жылдан бергі қаңтар-маусым кезеңі үшін ең жоғары мән. 2024 жылдың алғашқы жартыжылдығымен салыстырғанда өсім 6,6%-ды құрады.
Қорытындылай келе, бір маңызды әдістемелік жайтты нақтылай кетейік. Ресми статистикада "пәтер" ұғымы жеке тұрғын үйді білдіреді - көпқабатты тұрғын үйдегі пәтер, жеке тұрғын үй немесе жатақханадағы бөлме.
@DataHub_KZ
Қаңтар-маусым айларында пайдалануға берілген тұрғын үйлердегі пәтерлер саны 72,3 мыңды құрады. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бұл - кем дегенде соңғы жеті жылдағы алғашқы жартыжылдық үшін ең жоғары көрсеткіш.
2024 жылдың дәл сол кезеңіне қарағанда өсім 7,1%-ды немесе 4,8 мыңды құрады. Жылдан жылға оң динамика тұрақты түрде сақталып келеді: осындай өсім қарқыны бір жыл бұрын да тіркелген, +6,9%. Жалпы алғанда, 2019 жылдан бастап алты айдың қорытындысы бойынша жылдық төмендеу тек екі рет болды: 2019 жылы (-1,5%) және 2022 жылы (-2%). Қалған жылдары көрсеткіш өсіп отырды.
Тақырыпты жалғастыра келе, 20 өңірдің 15-інде пәтерлерді пайдалануға беру көлемінің артқанын айтып кетуге болады. Соның ішінде жылдан жылға ең көп өсім Алматы қаласында тіркелген, +1,9 мың. Одан кейін Шымкент пен Түркістан облысы, әрқайсысы +0,9 мыңнан қосқан. Ал ең үлкен төмендеу Астана қаласында байқалды: -1,1 мың. Жалпы алғанда, екі ірі мегаполис - Алматы мен Астана - пәтерлерді пайдалануға берудің 47%-ын қамтамасыз еткен.
Тағы бір назар аударатын жайт, әдетте жылдың бірінші жартыжылдығында екіншісіне қарағанда пәтер азырақ пайдалануға беріледі. 2019-2024 жылдар аралығында қаңтар-маусым айларына жылдық көлемнің 37%-дан 42%-ға дейінгі үлесі тиесілі болған.
Айтпақшы, рекордтық көрсеткіш тұрғын үйлердің жалпы ауданы бойынша да тіркелді - 7,9 млн шаршы метр. Бұл - кем дегенде 2015 жылдан бергі қаңтар-маусым кезеңі үшін ең жоғары мән. 2024 жылдың алғашқы жартыжылдығымен салыстырғанда өсім 6,6%-ды құрады.
Қорытындылай келе, бір маңызды әдістемелік жайтты нақтылай кетейік. Ресми статистикада "пәтер" ұғымы жеке тұрғын үйді білдіреді - көпқабатты тұрғын үйдегі пәтер, жеке тұрғын үй немесе жатақханадағы бөлме.
@DataHub_KZ
Капиталдағы инвестициялардың әрбір бесінші теңгесі бюджет есебінен түскен
2025 жылдың І жартыжылдығында негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі шамамен 8,2 трлн тг құрады. Оның ішінде 1,8 трлн тг жуық (яғни 22%) қаражат республикалық немесе жергілікті бюджеттерден бөлінген.
Қаңтар-маусым кезеңі үшін бұл бюджет есебінен қаржыландырудың үлесі кемінде 2010 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш болып отыр. Соңғы жылдарда бұл көрсеткіш орта есеппен 14% деңгейінде болған. Ал 2024 жылдың І жартыжылдығында да сол шамалас (15%) болған еді, яғни бір жылда 7 п.т. артты.
❗️Мәселе бюджеттен тыс көздерден келетін инвестициялар азайып кеткенінде емес. Алайда олардың өсімі мемлекеттік қазына есебінен қамтамасыз етілген инвестицияларға қарағанда бәсең болды. Номиналды түрде салыстырсақ: +12% және бірден +84%
Бюджет есебінен мұндай қарқынды өсім қай бағыттарда байқалды?
👩🏻🏫 Ең алдымен білім беру саласында. Бұл бағыттағы бюджет қаражаты инфляцияны есепке алмағанда 5 есеге жуық өсті: 113,5 млрд теңгеден 554,6 млрд теңгеге дейін жеткен. Нәтижесінде, бюджет қаражаты бұл саладағы негізгі капиталға салынған инвестициялардың 90%-ын қамтамасыз етті (бір жыл бұрын 65% болған).
🚦Көлік және қоймалау саласы да елеулі үлес қосты. Мұнда бюджет есебінен инвестициялар 250,3 млрд теңгеден 440,6 млрд теңгеге дейін өсті. Ал бұл бағыттың жалпы инвестициялар ішіндегі үлесі 23%-дан 35%-ға дейін артқан.
Жалпы алғанда, жартыжылдықты емес, жеке айларға назар аударсақ, 2024 жылдың ортасынан бері бюджет қаражатының жоғары үлесі тұрақты түрде сақталып келеді. 2024 жылғы маусымнан бастап бұл үлес тек бір рет, яғни осы жылдың қаңтарында ғана 20%-дан төмендеген, ол кезде 16% болған еді (жыл басында бұл көрсеткіш әдетте төмен болатын еді: соңғы 5 жылда, орта есеппен, 3% болған).
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
2025 жылдың І жартыжылдығында негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі шамамен 8,2 трлн тг құрады. Оның ішінде 1,8 трлн тг жуық (яғни 22%) қаражат республикалық немесе жергілікті бюджеттерден бөлінген.
Қаңтар-маусым кезеңі үшін бұл бюджет есебінен қаржыландырудың үлесі кемінде 2010 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш болып отыр. Соңғы жылдарда бұл көрсеткіш орта есеппен 14% деңгейінде болған. Ал 2024 жылдың І жартыжылдығында да сол шамалас (15%) болған еді, яғни бір жылда 7 п.т. артты.
❗️Мәселе бюджеттен тыс көздерден келетін инвестициялар азайып кеткенінде емес. Алайда олардың өсімі мемлекеттік қазына есебінен қамтамасыз етілген инвестицияларға қарағанда бәсең болды. Номиналды түрде салыстырсақ: +12% және бірден +84%
Бюджет есебінен мұндай қарқынды өсім қай бағыттарда байқалды?
👩🏻🏫 Ең алдымен білім беру саласында. Бұл бағыттағы бюджет қаражаты инфляцияны есепке алмағанда 5 есеге жуық өсті: 113,5 млрд теңгеден 554,6 млрд теңгеге дейін жеткен. Нәтижесінде, бюджет қаражаты бұл саладағы негізгі капиталға салынған инвестициялардың 90%-ын қамтамасыз етті (бір жыл бұрын 65% болған).
🚦Көлік және қоймалау саласы да елеулі үлес қосты. Мұнда бюджет есебінен инвестициялар 250,3 млрд теңгеден 440,6 млрд теңгеге дейін өсті. Ал бұл бағыттың жалпы инвестициялар ішіндегі үлесі 23%-дан 35%-ға дейін артқан.
Жалпы алғанда, жартыжылдықты емес, жеке айларға назар аударсақ, 2024 жылдың ортасынан бері бюджет қаражатының жоғары үлесі тұрақты түрде сақталып келеді. 2024 жылғы маусымнан бастап бұл үлес тек бір рет, яғни осы жылдың қаңтарында ғана 20%-дан төмендеген, ол кезде 16% болған еді (жыл басында бұл көрсеткіш әдетте төмен болатын еді: соңғы 5 жылда, орта есеппен, 3% болған).
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
🇰🇿🇮🇹🌾Қазақстандық бидайдың Италияға экспорты жандануда
Бес айда жеткізілім ж/ж 58%-ға, 292,6 мың тоннаға дейін өсті. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, бұл кем дегенде 2015 жылдан бергі кезеңнің үздік нәтижесі.
Алдыңғы 10 жылдағы қаңтар-мамыр деңгейлерінің айтарлықтай артуы да бидайдың Қазақстаннан Италия бағытындағы экспортының сенімді түрде қарқын алуының айғағы бола алады. Орташа мәннен айырмашылық – 2,5 есе.
Сонымен қатар 2024/2025 маркетингтік жылдың өзекті кезеңі — қыркүйек-мамыр айларының көрсеткіші (Қазақстанда ауыл шаруашылығы маркетингтік жылының есебі қыркүйектен бастап жүргізіледі, өйткені дәл осы айдан бастап жаңа егінді белсенді сату басталады) кем дегенде 10 жылдағы рекордтық көрсеткіш болды — 355,2 мың тонна. Алайда бұл жағдайда жылдық өсім ондай әсерлі емес, +8%.
Әлсіз оң динамика - ағымдағы маркетинг жылының алғашқы төрт айының, 2024 жылдың қыркүйек-желтоқсан айларының төмен деңгейіне байланысты. Дәл осының алдында, айтпақшы, Қазақстан осындай өнімді әкелуге толық тыйым салғаннан кейін пайда болған Ресей аумағы арқылы бидай транзитіне қатысты орын алған отандық экспорттаушылардың проблемалары туралы хабарланған болатын.
Бастапқыда әңгіме бюрократиялық кедергілердің құрылуы туралы болды. Алайда қазан айының ортасында Ресей Федерациясы қазақстандық ауылшаруашылық өнімдерінде зиянкестердің табылуына байланысты ресми шектеулер енгізді. Аздаған жеңілдіктермен аталған шектеулер бүгінгі күнге дейін қолданылады.
Сипатталған қиындықтар Қазақстанды жаңа логистикалық бағыттарды іздеуге итермелеген сияқты. Қалай болғанда да, соңғы уақытта Балтық теңізіне шығатын Эстониямен және Латвиямен ынтымақтастықтың кеңейтілуі туралы жаңалықтар көптеп пайда болуда.
Бұл ретте жалпы экспорттың динамикасына Италияның өзінің тарапынан ықтимал сұраныс факторы да әсер етуі мүмкін. Тыйым салу баждарына байланысты ол жаққа Ресей бидайының экспорты 2024 жылдың маусымында тоқтатылды.
Түсінік толық болуы үшін Италия қазақстандық бидайды экспорттаудың дәстүрлі бағыты болып табылатынын атап өтеміз, бірақ ең ірі емес. 2024/2025 маркетингтік жылдың қыркүйек-мамыр айларының қорытындысы бойынша аталған елдің шетелге бидай жеткізудің жалпы көлеміндегі үлесі тек 6%-ды құрады (-2 п.п. ж/ж). Италияға сапасының жоғарылығымен ерекшеленетін бидайдың тек қатты сорттары жіберіледі.
@DataHub_KZ
Бес айда жеткізілім ж/ж 58%-ға, 292,6 мың тоннаға дейін өсті. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, бұл кем дегенде 2015 жылдан бергі кезеңнің үздік нәтижесі.
Алдыңғы 10 жылдағы қаңтар-мамыр деңгейлерінің айтарлықтай артуы да бидайдың Қазақстаннан Италия бағытындағы экспортының сенімді түрде қарқын алуының айғағы бола алады. Орташа мәннен айырмашылық – 2,5 есе.
Сонымен қатар 2024/2025 маркетингтік жылдың өзекті кезеңі — қыркүйек-мамыр айларының көрсеткіші (Қазақстанда ауыл шаруашылығы маркетингтік жылының есебі қыркүйектен бастап жүргізіледі, өйткені дәл осы айдан бастап жаңа егінді белсенді сату басталады) кем дегенде 10 жылдағы рекордтық көрсеткіш болды — 355,2 мың тонна. Алайда бұл жағдайда жылдық өсім ондай әсерлі емес, +8%.
Әлсіз оң динамика - ағымдағы маркетинг жылының алғашқы төрт айының, 2024 жылдың қыркүйек-желтоқсан айларының төмен деңгейіне байланысты. Дәл осының алдында, айтпақшы, Қазақстан осындай өнімді әкелуге толық тыйым салғаннан кейін пайда болған Ресей аумағы арқылы бидай транзитіне қатысты орын алған отандық экспорттаушылардың проблемалары туралы хабарланған болатын.
Бастапқыда әңгіме бюрократиялық кедергілердің құрылуы туралы болды. Алайда қазан айының ортасында Ресей Федерациясы қазақстандық ауылшаруашылық өнімдерінде зиянкестердің табылуына байланысты ресми шектеулер енгізді. Аздаған жеңілдіктермен аталған шектеулер бүгінгі күнге дейін қолданылады.
Сипатталған қиындықтар Қазақстанды жаңа логистикалық бағыттарды іздеуге итермелеген сияқты. Қалай болғанда да, соңғы уақытта Балтық теңізіне шығатын Эстониямен және Латвиямен ынтымақтастықтың кеңейтілуі туралы жаңалықтар көптеп пайда болуда.
Бұл ретте жалпы экспорттың динамикасына Италияның өзінің тарапынан ықтимал сұраныс факторы да әсер етуі мүмкін. Тыйым салу баждарына байланысты ол жаққа Ресей бидайының экспорты 2024 жылдың маусымында тоқтатылды.
Түсінік толық болуы үшін Италия қазақстандық бидайды экспорттаудың дәстүрлі бағыты болып табылатынын атап өтеміз, бірақ ең ірі емес. 2024/2025 маркетингтік жылдың қыркүйек-мамыр айларының қорытындысы бойынша аталған елдің шетелге бидай жеткізудің жалпы көлеміндегі үлесі тек 6%-ды құрады (-2 п.п. ж/ж). Италияға сапасының жоғарылығымен ерекшеленетін бидайдың тек қатты сорттары жіберіледі.
@DataHub_KZ
❤1