Графикте доллардың нетто-сатылымының ауытқуы айқын көрсетілген. Сондай-ақ еуро және рубль бойынша динамика келтіріледі
@DataHub_KZ
@DataHub_KZ
Базалық мөлшерлеменің өсуіне ілесе отырып, депозиттер бойынша мөлшерлемелер де жаңа белестерді бағындыруын жалғастыруда
2025 жылдың қазанында, ҚР Ұлттық Банк деректеріне сүйенсек, ЕДБ-ның тартылған теңгелік депозиттері бойынша орташа өлшенген сыйақы мөлшерлемесі 14,4%-дан 14,6%-ға дейін өсті.
Ғасыр басынан бергі ең жоғары деңгей тағы да жаңартылып, тағы да қолжетімді статистикадағы тарихи рекордқа бір қадам жақындай түстік (1996 жылдың желтоқсанында 16,7%). Қазан айында ең тартымдысы мерзімі 1 айдан 3 айға дейінгі сегмент болды. Мұнда көрсеткіш 16,5%-ға дейін жеткен (2000 жылдың қыркүйегінен бергі ең жоғары деңгей).
Ал корпоративтік депозиттер сегменті базалық мөлшерлеменің өсуіне тіпті қарқынды әсер етті: заңды тұлғаларға арналған орташа алынған мөлшерлеме 15,4%-дан бірден 16,3%-ға көтерілді. Бұл - соңғы он жылдағы, 2016 жылғы ақпаннан бергі, ең жоғары деңгей.
Ал несиенің жағдайы қалай?
📂Заңды тұлағалардың өсімі - 0,5 п.т., 19,7%-ға дейін
🧍🏼🧍🏻♀️Жеке тұлғалардың өсімі - 21,5%-ға дейін, бірақ аса үлкен емес: екі таңбаға дейін жуықтап алғанда 0,04 п.т. Бұл көрсеткіш белгілі бір айдағы бөліп төлеу үлесіне де тәуелді.
@DataHub_KZ
2025 жылдың қазанында, ҚР Ұлттық Банк деректеріне сүйенсек, ЕДБ-ның тартылған теңгелік депозиттері бойынша орташа өлшенген сыйақы мөлшерлемесі 14,4%-дан 14,6%-ға дейін өсті.
Ғасыр басынан бергі ең жоғары деңгей тағы да жаңартылып, тағы да қолжетімді статистикадағы тарихи рекордқа бір қадам жақындай түстік (1996 жылдың желтоқсанында 16,7%). Қазан айында ең тартымдысы мерзімі 1 айдан 3 айға дейінгі сегмент болды. Мұнда көрсеткіш 16,5%-ға дейін жеткен (2000 жылдың қыркүйегінен бергі ең жоғары деңгей).
Ал корпоративтік депозиттер сегменті базалық мөлшерлеменің өсуіне тіпті қарқынды әсер етті: заңды тұлғаларға арналған орташа алынған мөлшерлеме 15,4%-дан бірден 16,3%-ға көтерілді. Бұл - соңғы он жылдағы, 2016 жылғы ақпаннан бергі, ең жоғары деңгей.
Ал несиенің жағдайы қалай?
📂Заңды тұлағалардың өсімі - 0,5 п.т., 19,7%-ға дейін
🧍🏼🧍🏻♀️Жеке тұлғалардың өсімі - 21,5%-ға дейін, бірақ аса үлкен емес: екі таңбаға дейін жуықтап алғанда 0,04 п.т. Бұл көрсеткіш белгілі бір айдағы бөліп төлеу үлесіне де тәуелді.
@DataHub_KZ
DATA HUB Қазақша
❗️❗️❗️Ұлттық банк базалық мөлшерлемені бұрынғы деңгейде қалдырды –18% @DataHub_KZ
Базалық мөлшерлеме өзгеріссіз қалды, бірақ Ұлттық банк үшін оптимизмге себеп болатын жайттар да көбейе қойған жоқ
Реттеуші қазіргі жағдайды және өз шешімін қалай түсіндіреді?
↕️Қазанда жылдық инфляция азық-түлік және азық-түлікке жатпайтын тауарлар сегментінде жеделдеді, ал қызметтер сегментінде әкімшілік шаралардың әсерінен баяулаған (бұл туралы айтқан едік). Жалпы бағаның айлық өсімі де қазанда баяулаған, бірақ базалық инфляция жоғары күйінде қалды.
⚠️Динамика «ұсыныс мүмкіндігін жүйелі түрде басып озатын» тұрақты сұраныс жағдайында қалыптасып жатыр. Жағдайды фискалдық және квазифискалдық ынталандыру да күрделетуде, халықтың инфляциялық күтулері жоғары деңгейде сақталып отыр.
🌏Сыртқы қысым да сақталып тұр: әлемдік азық-түлік бағалары да жоғары деңгейде, әрі біздің ірі сауда әріптесіміз Ресейде де тұтынушылық инфляция төмендемей тұр.
😕Ағымдағы жылға инфляция болжамы нашарлап кетті - тамыздың соңында айтылған 11-12,5%-дан 12-13% деңгейіне дейін (қазан қорытындысы бойынша 12,6%). 2026 жылға арналған болжам да қайта қаралды: 9,5-11,5%-тен 9,5-12,5%-ке дейін. Болжамды түзетуге биылғы баға өсімінің жоспардан артық болуы және алдағы салық реформасына қатысты белгісіздік себеп болды.
Қорытындысы қандай?
Қазір Ұлттық банк ақша-несие саясатын жұмсартуға алғышарт көріп тұрған жоқ, кем дегенде 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының соңына дейін. Бұған жоғары инфляциялық күтулер, баға өсімінің ағымдағы серпіні және тарифтік/салықтық реформалардың кейінге шегерілген әсері ықпал етеді.
Қатаңдату жалғаса ма? Мүмкін, егерде инфляцияның тұрақты түрде баяулау үрдісі байқалмаса. Келесі шешімді енді келер жылдың 23 қаңтарында күтеміз.
@DataHub_KZ
Реттеуші қазіргі жағдайды және өз шешімін қалай түсіндіреді?
↕️Қазанда жылдық инфляция азық-түлік және азық-түлікке жатпайтын тауарлар сегментінде жеделдеді, ал қызметтер сегментінде әкімшілік шаралардың әсерінен баяулаған (бұл туралы айтқан едік). Жалпы бағаның айлық өсімі де қазанда баяулаған, бірақ базалық инфляция жоғары күйінде қалды.
⚠️Динамика «ұсыныс мүмкіндігін жүйелі түрде басып озатын» тұрақты сұраныс жағдайында қалыптасып жатыр. Жағдайды фискалдық және квазифискалдық ынталандыру да күрделетуде, халықтың инфляциялық күтулері жоғары деңгейде сақталып отыр.
🌏Сыртқы қысым да сақталып тұр: әлемдік азық-түлік бағалары да жоғары деңгейде, әрі біздің ірі сауда әріптесіміз Ресейде де тұтынушылық инфляция төмендемей тұр.
😕Ағымдағы жылға инфляция болжамы нашарлап кетті - тамыздың соңында айтылған 11-12,5%-дан 12-13% деңгейіне дейін (қазан қорытындысы бойынша 12,6%). 2026 жылға арналған болжам да қайта қаралды: 9,5-11,5%-тен 9,5-12,5%-ке дейін. Болжамды түзетуге биылғы баға өсімінің жоспардан артық болуы және алдағы салық реформасына қатысты белгісіздік себеп болды.
Қорытындысы қандай?
Қазір Ұлттық банк ақша-несие саясатын жұмсартуға алғышарт көріп тұрған жоқ, кем дегенде 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының соңына дейін. Бұған жоғары инфляциялық күтулер, баға өсімінің ағымдағы серпіні және тарифтік/салықтық реформалардың кейінге шегерілген әсері ықпал етеді.
Қатаңдату жалғаса ма? Мүмкін, егерде инфляцияның тұрақты түрде баяулау үрдісі байқалмаса. Келесі шешімді енді келер жылдың 23 қаңтарында күтеміз.
@DataHub_KZ
Жылдық азық-түлік инфляциясы бір жылда алғаш рет бәсеңдеді, жалпы көрсеткіш қатарынан екінші ай баяулап отыр
ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, қараша қорытындысы бойынша инфляция жылдан жылға 12,4% болған, ал қазан айында жылдан жылға 12,6% деңгейінде болған еді. Сонымен бірге 12 айда алғаш рет азық-түлік секторындағы жылдық баға өсімінің қарқыны да төмендеді - 13,5%-дан 13,4%-ға.
Нақты өнімдер бойынша егжей-тегжейлі деректер жоқ, алайда қолжетімді жедел көрсеткіштерге сүйенсек, «Жемістер мен көкөністер» және «Май түрлері» санаттарында жылдық қымбаттау қарқыны қазанмен салыстырғанда төмендеуі тиіс еді. Осы тауарлардың есебінен азық-түліктер/сусындар инфляциясының жалпы инфляцияға қосқан үлесі де азайды.
Жалпы көрсеткіштің төмендеуіне ақылы қызметтер сегменті әлі де айтарлықтай әсер етіп отыр. Мұнда әкімшілік тарапынан реттелетін ТКШ динамикасы жақсы сақталуда: өткен айда айтқан уақытша тариф төмендеуін еске түсірейік. Қарашада бұл сегмент бойынша жылдық қарқын қазандағы 12,9%-дан 12,3%-ға төмендеді.
Ал азық-түлікке жатпайтын тауарлар сегментінде инфляция керісінше үдей түсті - жылдық мәнде қазандағы 11%-дан қазіргі 11,2%-ға дейін. Аталмыш сектордың жалпы инфляцияға қосқан үлесі де артты, оның ішінде бензин мен жеке қолдануға арналған тауарлардың әсері бар.
Ал айлық баға өсімі қалай?
Жалпы алғанда, баға қазанға қарағанда 0,8%-ға өскен, бұл соңғы бес жылдағы қараша айына тән орташа көрсеткіштерден жақсырақ. Азық-түлік 1%-ға, азық-түлікке жатпайтын тауарлар 0,9%-ға, ал қызметтер 0,3%-ға қымбаттаған (кейбір реттелетін ТКШ қызметтерінде, керісінше, баға төмендеуі байқалады).
@DataHub_KZ
ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, қараша қорытындысы бойынша инфляция жылдан жылға 12,4% болған, ал қазан айында жылдан жылға 12,6% деңгейінде болған еді. Сонымен бірге 12 айда алғаш рет азық-түлік секторындағы жылдық баға өсімінің қарқыны да төмендеді - 13,5%-дан 13,4%-ға.
Нақты өнімдер бойынша егжей-тегжейлі деректер жоқ, алайда қолжетімді жедел көрсеткіштерге сүйенсек, «Жемістер мен көкөністер» және «Май түрлері» санаттарында жылдық қымбаттау қарқыны қазанмен салыстырғанда төмендеуі тиіс еді. Осы тауарлардың есебінен азық-түліктер/сусындар инфляциясының жалпы инфляцияға қосқан үлесі де азайды.
Жалпы көрсеткіштің төмендеуіне ақылы қызметтер сегменті әлі де айтарлықтай әсер етіп отыр. Мұнда әкімшілік тарапынан реттелетін ТКШ динамикасы жақсы сақталуда: өткен айда айтқан уақытша тариф төмендеуін еске түсірейік. Қарашада бұл сегмент бойынша жылдық қарқын қазандағы 12,9%-дан 12,3%-ға төмендеді.
Ал азық-түлікке жатпайтын тауарлар сегментінде инфляция керісінше үдей түсті - жылдық мәнде қазандағы 11%-дан қазіргі 11,2%-ға дейін. Аталмыш сектордың жалпы инфляцияға қосқан үлесі де артты, оның ішінде бензин мен жеке қолдануға арналған тауарлардың әсері бар.
Ал айлық баға өсімі қалай?
Жалпы алғанда, баға қазанға қарағанда 0,8%-ға өскен, бұл соңғы бес жылдағы қараша айына тән орташа көрсеткіштерден жақсырақ. Азық-түлік 1%-ға, азық-түлікке жатпайтын тауарлар 0,9%-ға, ал қызметтер 0,3%-ға қымбаттаған (кейбір реттелетін ТКШ қызметтерінде, керісінше, баға төмендеуі байқалады).
@DataHub_KZ
Теңге екінші ай қатарынан долларға қатысты айтарлықтай қымбаттауда
Қараша айы ұлттық валютаның АҚШ валютасына қатысты нығаюымен аяқталды. ҚР ҰБ есептеген доллар бағамы 1 желтоқсанға 512,53 теңгені құрайды — бұл 1 қарашамен салыстырғанда 3,4%-ға немесе 17,94 теңгеге аз.
Қазіргі нығаю екінші рет болуда. Бұған дейін қазан айының қорытындысы бойынша доллар бағамы сол 3,4%-ға (-18,59 тг) төмендеді. Бұрынғы бақылаулардың аясында екі эквивалентті серпіліс айтарлықтай масштабымен ерекшеленеді. Алайда сонымен қатар күрт құлдырау екі серпілістен кейін — шілде айында (+4,1%) және қыркүйек айында (+2%) болғанын ескеру маңызды. Қысқаша еске салайық: қыркүйек айының соңына қарай доллар тарихи максимумдарды жаңарта бастады. Бұл жағдай 2 қазанға дейін жалғасты (бұл күннің мәні барлық бақылау кезеңінде доллардың ең жоғары бағамына сәйкес келеді — 549,15 тг), кейіннен жағдай кенеттен өзгере түсті — 3 қазаннан бастап теңгенің нығаю үрдісі басталды.
Қыркүйек айында ұлттық валютаның әлсіреуінің себебін монетарлық билік ресми түрде түсіндірмеді. Бұл ретте ресми хабарламаларға сәйкес айдың қорытындысы бойынша интервенциялар жүргізілмеген. Ал шілденің әлсіреуінің себебі аталды — «инфрақұрылымдық және әлеуметтік жобаларды қоса алғанда, айтарлықтай шығындарға» байланысты ақша массасының өсуі. Ол кезде интервенциялар болды.
Тағы не қызық бар? Қараша айында, қазан айындағыдай, теңге өз позициясын жоспарлы түрде нығайтты. Мұндай динамика Ұлттық Банктің биржалық нарықта валютаның нетто-сатылымы көлемдерінің ұлғаюы аясында байқалды — қазан айында $1,54 млрд және қараша айында $1,51 млрд (БЖЗҚ үшін валютаны сатып алу екі рет те жүргізілмеген).
Валютаның нетто-сатылымы көлемінің жоғарылауындағы негізгі рөлді айналандыру операциялары ойнайды. Қазан және қараша айларының қорытындысы бойынша осындай операциялар шеңберінде 450 млрд теңгеден стерильденген (қаңтар-қыркүйектің орташа деңгейі — 250,2 млрд теңге). Орташа айлық бағам бойынша есептегенде бұл сәйкесінше $879,8 млн және $908,7 млн.
Еске сала кетейік, қыркүйек айында Ұлттық Банк айналандыру операциялары шеңберінде стерилденетін өтімділік көлемінің жоспарланған өсуі туралы хабардар еткен болатын. Теорияда бұл операциялар Ұлттық Банктің отандық өндірушілерден алтын сатып алу үшін алдын ала жүзеге асырылатын теңге эмиссиясының баламасында валютаны сататынын және осылайша осы теңгелік өтімділікті алып тастайтынын білдіреді. Алайда осы жылдың басында, реттеуші атап өткендей, өтімділікті алу эмиссия көлемінен артта қалды, сондықтан енді қалып қойған көлемді "қуып жету" қажет болды.
Ұлттық Банктен басқа, теңге бағамына қолайлы әсер ететін валютаны сатуды квазимемлекеттік сектор жүзеге асырады. Айта кетейік, қараша айында квазимемлекеттік сектордың сатылымы орташа жылдық деңгейден жоғары деңгейде қалыптасты — $349,9 млн-мен салыстырғанда $390 млн.
Сонымен қатар, соңғы уақытта ұлттық валютаға жоғары базалық мөлшерлеме (ҚР ҰБ-ның 10 қазандағы шешімімен 1,5 п.п., 18%-ға дейін көтерілді), сондай-ақ сыртқы нарықтардағы қарыздардың өсуіне байланысты мемлекеттік сектор тарапынан валюта ұсынысының ұлғаюы қолдау көрсетуде.
ҚР Ұлттық Банкінің деректері
@DataHub_KZ
Қараша айы ұлттық валютаның АҚШ валютасына қатысты нығаюымен аяқталды. ҚР ҰБ есептеген доллар бағамы 1 желтоқсанға 512,53 теңгені құрайды — бұл 1 қарашамен салыстырғанда 3,4%-ға немесе 17,94 теңгеге аз.
Қазіргі нығаю екінші рет болуда. Бұған дейін қазан айының қорытындысы бойынша доллар бағамы сол 3,4%-ға (-18,59 тг) төмендеді. Бұрынғы бақылаулардың аясында екі эквивалентті серпіліс айтарлықтай масштабымен ерекшеленеді. Алайда сонымен қатар күрт құлдырау екі серпілістен кейін — шілде айында (+4,1%) және қыркүйек айында (+2%) болғанын ескеру маңызды. Қысқаша еске салайық: қыркүйек айының соңына қарай доллар тарихи максимумдарды жаңарта бастады. Бұл жағдай 2 қазанға дейін жалғасты (бұл күннің мәні барлық бақылау кезеңінде доллардың ең жоғары бағамына сәйкес келеді — 549,15 тг), кейіннен жағдай кенеттен өзгере түсті — 3 қазаннан бастап теңгенің нығаю үрдісі басталды.
Қыркүйек айында ұлттық валютаның әлсіреуінің себебін монетарлық билік ресми түрде түсіндірмеді. Бұл ретте ресми хабарламаларға сәйкес айдың қорытындысы бойынша интервенциялар жүргізілмеген. Ал шілденің әлсіреуінің себебі аталды — «инфрақұрылымдық және әлеуметтік жобаларды қоса алғанда, айтарлықтай шығындарға» байланысты ақша массасының өсуі. Ол кезде интервенциялар болды.
Тағы не қызық бар? Қараша айында, қазан айындағыдай, теңге өз позициясын жоспарлы түрде нығайтты. Мұндай динамика Ұлттық Банктің биржалық нарықта валютаның нетто-сатылымы көлемдерінің ұлғаюы аясында байқалды — қазан айында $1,54 млрд және қараша айында $1,51 млрд (БЖЗҚ үшін валютаны сатып алу екі рет те жүргізілмеген).
Валютаның нетто-сатылымы көлемінің жоғарылауындағы негізгі рөлді айналандыру операциялары ойнайды. Қазан және қараша айларының қорытындысы бойынша осындай операциялар шеңберінде 450 млрд теңгеден стерильденген (қаңтар-қыркүйектің орташа деңгейі — 250,2 млрд теңге). Орташа айлық бағам бойынша есептегенде бұл сәйкесінше $879,8 млн және $908,7 млн.
Еске сала кетейік, қыркүйек айында Ұлттық Банк айналандыру операциялары шеңберінде стерилденетін өтімділік көлемінің жоспарланған өсуі туралы хабардар еткен болатын. Теорияда бұл операциялар Ұлттық Банктің отандық өндірушілерден алтын сатып алу үшін алдын ала жүзеге асырылатын теңге эмиссиясының баламасында валютаны сататынын және осылайша осы теңгелік өтімділікті алып тастайтынын білдіреді. Алайда осы жылдың басында, реттеуші атап өткендей, өтімділікті алу эмиссия көлемінен артта қалды, сондықтан енді қалып қойған көлемді "қуып жету" қажет болды.
Ұлттық Банктен басқа, теңге бағамына қолайлы әсер ететін валютаны сатуды квазимемлекеттік сектор жүзеге асырады. Айта кетейік, қараша айында квазимемлекеттік сектордың сатылымы орташа жылдық деңгейден жоғары деңгейде қалыптасты — $349,9 млн-мен салыстырғанда $390 млн.
Сонымен қатар, соңғы уақытта ұлттық валютаға жоғары базалық мөлшерлеме (ҚР ҰБ-ның 10 қазандағы шешімімен 1,5 п.п., 18%-ға дейін көтерілді), сондай-ақ сыртқы нарықтардағы қарыздардың өсуіне байланысты мемлекеттік сектор тарапынан валюта ұсынысының ұлғаюы қолдау көрсетуде.
ҚР Ұлттық Банкінің деректері
@DataHub_KZ
Доллар наурыз айының соңынан бері алғаш рет 500 теңгеден арзандады
5 желтоқсанда белгіленген американдық валютаның ресми бағамы 499,65 теңгені құрады. ҚР Ұлттық банкінің деректеріне сәйкес, 500 теңгеден төмен деңгей соңғы рет 28 наурызда, сегіз айдан астам уақыт бұрын белгіленген.
Психологиялық шекараны еңсермес бұрын, доллар бағамы күніне орта есеппен 0,9%-ға үш күн қатарынан тез әлсіреді. Нәтижесінде, 2 желтоқсанмен салыстырғанда, ол осындай азғантай уақыт аралығы үшін 2,7% (13,8 тг) төмендеді. Бұл ретте, егер бағамның серпінін неғұрлым кең көкжиекте қарастыратын болсақ, теңге позицияларының күшею тренді 3 қазанда басталғанын атап өтуге болады. 2 қазанда қол жеткізілген қазіргі тарихи максимумға қатысты (549,15 тг) американдық валюта 9%-ға немесе 49,5 теңгеге арзандады.
Теңгенің ағымдағы нығаюына әсер еткен негізгі факторлардың ішінде Ұлттық Банк "орташа қатаң ақша-кредит саясатының жүргізілуі" туралы айтады. Оның айтуынша, таңдалған стратегия инфляциялық күтулерге, сондай-ақ теңгелік құралдардың нақты кірістілігінің серпініне оң әсерін тигізді — олар, оның ішінде резидент еместер үшін де тартымды бола бастады. Естеріңізге сала кетейік, 10 қазанда ҚР ҰБ базалық мөлшерлемені 18%-ға дейін көтеру туралы шешім қабылдады (+1,5 п.п.). 28 қарашадағы келесі шешіммен ол оны сол деңгейде ұстады.
Сонымен қатар, қазан және қараша айларында теңгенің нығаюы үшін Ұлттық Банктің айналандыру операциялары шеңберінде долларларды сатуының артуы негіз болды. Осылайша, реттеуші айналысқа шығарылған өтімділік көлемінен шығарылып алынған өтімділік көлемінің қалып қоюын жоюға тырысты. Айналандыру механизмі валютаның отандық өндірушілерден алтын сатып алу үшін алдын ала жүзеге асырылатын теңге эмиссиясының баламасында сатылатынын білдіреді. Алайда, осы жылдың басында өтімділікті алу эмиссиядан артта қалды.
Ұлттық банктің бұрынғы хабарламаларына сәйкес, теңгеге күшейтілген қолдауды айналандыру операциялары желтоқсан айында да көрсетілуі тиіс.
Ал қалған валюталарға қатысты теңгенің құны қалай өзгереді?
Соңғы үш күнде теңге еуроға қатысты да айтарлықтай нығайды. 5 желтоқсандағы еуроның ресми құны 582,89 тг құрайды, бұл 2 желтоқсандағы деңгейден 2,4%-ға (14,1 тг) төмен. Еуропалық валюта 2 қазанда американдық валютамен бір мезгілде әлсірей бастады, тіпті ұқсас қарқынмен (1 қазанда белгіленген тарихи максимуммен салыстырғанда -9,6%). Ал рубльге қатысты айқын әлсіреу тренді байқалмайды — динамика өзгермелі болып қалуда. 5 желтоқсандағы Ресей валютасының бағамы 6,47 тг деңгейінде белгіленді, бұл алдыңғы күнмен салыстырғанда -0,2%.
@DataHub_KZ
5 желтоқсанда белгіленген американдық валютаның ресми бағамы 499,65 теңгені құрады. ҚР Ұлттық банкінің деректеріне сәйкес, 500 теңгеден төмен деңгей соңғы рет 28 наурызда, сегіз айдан астам уақыт бұрын белгіленген.
Психологиялық шекараны еңсермес бұрын, доллар бағамы күніне орта есеппен 0,9%-ға үш күн қатарынан тез әлсіреді. Нәтижесінде, 2 желтоқсанмен салыстырғанда, ол осындай азғантай уақыт аралығы үшін 2,7% (13,8 тг) төмендеді. Бұл ретте, егер бағамның серпінін неғұрлым кең көкжиекте қарастыратын болсақ, теңге позицияларының күшею тренді 3 қазанда басталғанын атап өтуге болады. 2 қазанда қол жеткізілген қазіргі тарихи максимумға қатысты (549,15 тг) американдық валюта 9%-ға немесе 49,5 теңгеге арзандады.
Теңгенің ағымдағы нығаюына әсер еткен негізгі факторлардың ішінде Ұлттық Банк "орташа қатаң ақша-кредит саясатының жүргізілуі" туралы айтады. Оның айтуынша, таңдалған стратегия инфляциялық күтулерге, сондай-ақ теңгелік құралдардың нақты кірістілігінің серпініне оң әсерін тигізді — олар, оның ішінде резидент еместер үшін де тартымды бола бастады. Естеріңізге сала кетейік, 10 қазанда ҚР ҰБ базалық мөлшерлемені 18%-ға дейін көтеру туралы шешім қабылдады (+1,5 п.п.). 28 қарашадағы келесі шешіммен ол оны сол деңгейде ұстады.
Сонымен қатар, қазан және қараша айларында теңгенің нығаюы үшін Ұлттық Банктің айналандыру операциялары шеңберінде долларларды сатуының артуы негіз болды. Осылайша, реттеуші айналысқа шығарылған өтімділік көлемінен шығарылып алынған өтімділік көлемінің қалып қоюын жоюға тырысты. Айналандыру механизмі валютаның отандық өндірушілерден алтын сатып алу үшін алдын ала жүзеге асырылатын теңге эмиссиясының баламасында сатылатынын білдіреді. Алайда, осы жылдың басында өтімділікті алу эмиссиядан артта қалды.
Ұлттық банктің бұрынғы хабарламаларына сәйкес, теңгеге күшейтілген қолдауды айналандыру операциялары желтоқсан айында да көрсетілуі тиіс.
Ал қалған валюталарға қатысты теңгенің құны қалай өзгереді?
Соңғы үш күнде теңге еуроға қатысты да айтарлықтай нығайды. 5 желтоқсандағы еуроның ресми құны 582,89 тг құрайды, бұл 2 желтоқсандағы деңгейден 2,4%-ға (14,1 тг) төмен. Еуропалық валюта 2 қазанда американдық валютамен бір мезгілде әлсірей бастады, тіпті ұқсас қарқынмен (1 қазанда белгіленген тарихи максимуммен салыстырғанда -9,6%). Ал рубльге қатысты айқын әлсіреу тренді байқалмайды — динамика өзгермелі болып қалуда. 5 желтоқсандағы Ресей валютасының бағамы 6,47 тг деңгейінде белгіленді, бұл алдыңғы күнмен салыстырғанда -0,2%.
@DataHub_KZ
🏠🏃♂️🇨🇳Қазақстан қонақ үйлеріне қытайлықтардың келуі күшейіп келеді
III тоқсан қорытындысы бойынша орналастыру орындары* 2024 жылдың дәл осы кезеңімен салыстырғанда Қытай азаматтарын 43%-ға көп қабылдаған. Бұл, ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, 2010 жылдан бергі қолжетімді статистикадағы ең жоғары көрсеткіш — 84,5 мың адам (бір адам = бір рет келуі).
📈Алдыңғы төрт жылдың аталмыш кезеңі де жылдан жылға айтарлықтай өсіммен аяқталған еді. Бұдан шығатын қорытынды, 2025 жылдың шілде-қыркүйек айларындағы жоғары өсім қонақ үйлерге келетін шетелдік меймандар құрылымында Қытайдың маңыздылығы жылдам артып келе жатқанын көрсетеді.
Соңғы жылдардағы Қытайдан келетін қонақтар ағынын, бірінші кезекте, пандемиядан кейінгі қалпына келу өсімімен, сондай-ақ 2022 жылдың ортасында ҚХР азаматтарына визасыз кіру режимінің енгізілуімен түсіндіруге болады. 2020 жылдың III тоқсанында қонақ үйлерде қызмет көрсетілген қытайлықтардың саны нөлге жуық болған (1,4 мың адам), бірақ бір жылдан кейін бірден 2,2 есеге өсті. Кейін өсім тіпті қарқын алды: 2022 жылдың шілде-қыркүйек айларының қорытындысы бойынша көрсеткіш жылдан жылға 3,2 есеге, ал 2023 жылдың шілде-қыркүйек айларының қорытындысы бойынша жылдан жылға 3,6 есеге артты. 2024 жылдың III тоқсанында өсім 58% болды.
Жалпы көрініс үшін айта кетейік: тоғыз ай қорытындысында да Қытайдан келген қонақтар саны айтарлықтай артып келеді — жылдан жылға +44% (2024 жылы +69%, 2023 жылы +102%, 2022 жылы +422%). 2025 жылдың қаңтар-қыркүйегіндегі деңгей — 182,8 мың адам.
🥈Өсімнің осылай серпілуінің арқасында Қытай 2023 жылдың II тоқсанынан бері қазақстандық қонақ үйлерге келетін шетелдіктер тізімінде екінші орынды ұстап тұр. Сонымен бірге Қытайдың рейтинг көшбасшысы Ресеймен арадағы алшақтығы қысқарып келеді. Егер 2023 жылдың II тоқсанында қонақ үйлердегі РФ азаматтарының үлесі барлық резидент емес қонақтардың 42%-ын құраса, қазіргі деңгейі - 31%, 11 п.т. төмендеген. Ал Қытайдың үлесі, керісінше, 9 п.т., 18%-ға дейін өскен.
🇮🇳Ал үздік бестікке кіретін елдер ішінде ҚХР III тоқсан және тоғыз ай қорытындысы бойынша жылдық өсімнің ең жоғары қарқынын көрсетіп отыр. Ал өткен жылы жоғары өсім көрсеткен Үндістанның көрсеткіштері қазір нашарлап кеткен — Қытай мен Үндістан үшін визасыз режим бір уақытта енгізілген еді. Бұл ел Үздік-5 ішінде үшінші орынды сақтап тұрғанымен, динамикасы мәз емес: III тоқсанда жылдан жылға -14%, тоғыз айда жылдан жылға + 3%.
Қазақстан қонақ үйлерінде орналастырылған резидент емес тұлғалардың жалпы саны шілде-қыркүйек айларында жылдық мәнде 15%-ға өсіп, 463,9 мың адамға жетті. Қаңтар-қыркүйек қорытындысы да ұқсас: +12%, 1,1 млн адамға дейін.
🌏Қорытындылай келе, қонақ үйлерде орналастырылған резидент еместер жөніндегі статистика елге келетін туристердің толық картинасын көрсетпейтінін айта кету керек. Себебі түсінікті: Қазақстан шекарасын кесіп өтіп, елде бір күннен немесе одан көп уақытқа (іскерлік/жеке немесе туристік сапар) қалатын шетелдіктердің барлығы қонақ үйлерде тоқтамайды. Кіріс туризмі жөніндегі деректер жылдық кезеңді қамтиды және айтарлықтай кеш жарияланады. Қазіргі таңда ең соңғы деректер 2024 жылға қатысты. Ол кезде Қазақстанға 10,4 млн турист келген. Олардың басым бөлігі, 81%, Өзбекстаннан (4,1 млн), Ресейден (2,7 млн) және Қырғызстаннан (1,6 млн) келген. Қытай Тәжікстаннан кейін (530,6 мың) бесінші орынға (449,6 мың) тұрақтаған.
*Орналастыру орындары дегеніміз қонақ үйлер ғана емес, сондай-ақ қонақ үй/пәтерлер, демалыс базалары және т.б. нысандар. Дегенмен резидент емес қонақтардың 95%-дан астамы, әдетте, қонақ үйлерде тұрақтайды.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері, негізгі және қосымша қызмет түрі «Уақытша тұру қызметтерін көрсету» болып саналатын заңды тұлғалар мен ЖК деректерін қамтиды
@DataHub_KZ
III тоқсан қорытындысы бойынша орналастыру орындары* 2024 жылдың дәл осы кезеңімен салыстырғанда Қытай азаматтарын 43%-ға көп қабылдаған. Бұл, ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, 2010 жылдан бергі қолжетімді статистикадағы ең жоғары көрсеткіш — 84,5 мың адам (бір адам = бір рет келуі).
📈Алдыңғы төрт жылдың аталмыш кезеңі де жылдан жылға айтарлықтай өсіммен аяқталған еді. Бұдан шығатын қорытынды, 2025 жылдың шілде-қыркүйек айларындағы жоғары өсім қонақ үйлерге келетін шетелдік меймандар құрылымында Қытайдың маңыздылығы жылдам артып келе жатқанын көрсетеді.
Соңғы жылдардағы Қытайдан келетін қонақтар ағынын, бірінші кезекте, пандемиядан кейінгі қалпына келу өсімімен, сондай-ақ 2022 жылдың ортасында ҚХР азаматтарына визасыз кіру режимінің енгізілуімен түсіндіруге болады. 2020 жылдың III тоқсанында қонақ үйлерде қызмет көрсетілген қытайлықтардың саны нөлге жуық болған (1,4 мың адам), бірақ бір жылдан кейін бірден 2,2 есеге өсті. Кейін өсім тіпті қарқын алды: 2022 жылдың шілде-қыркүйек айларының қорытындысы бойынша көрсеткіш жылдан жылға 3,2 есеге, ал 2023 жылдың шілде-қыркүйек айларының қорытындысы бойынша жылдан жылға 3,6 есеге артты. 2024 жылдың III тоқсанында өсім 58% болды.
Жалпы көрініс үшін айта кетейік: тоғыз ай қорытындысында да Қытайдан келген қонақтар саны айтарлықтай артып келеді — жылдан жылға +44% (2024 жылы +69%, 2023 жылы +102%, 2022 жылы +422%). 2025 жылдың қаңтар-қыркүйегіндегі деңгей — 182,8 мың адам.
🥈Өсімнің осылай серпілуінің арқасында Қытай 2023 жылдың II тоқсанынан бері қазақстандық қонақ үйлерге келетін шетелдіктер тізімінде екінші орынды ұстап тұр. Сонымен бірге Қытайдың рейтинг көшбасшысы Ресеймен арадағы алшақтығы қысқарып келеді. Егер 2023 жылдың II тоқсанында қонақ үйлердегі РФ азаматтарының үлесі барлық резидент емес қонақтардың 42%-ын құраса, қазіргі деңгейі - 31%, 11 п.т. төмендеген. Ал Қытайдың үлесі, керісінше, 9 п.т., 18%-ға дейін өскен.
🇮🇳Ал үздік бестікке кіретін елдер ішінде ҚХР III тоқсан және тоғыз ай қорытындысы бойынша жылдық өсімнің ең жоғары қарқынын көрсетіп отыр. Ал өткен жылы жоғары өсім көрсеткен Үндістанның көрсеткіштері қазір нашарлап кеткен — Қытай мен Үндістан үшін визасыз режим бір уақытта енгізілген еді. Бұл ел Үздік-5 ішінде үшінші орынды сақтап тұрғанымен, динамикасы мәз емес: III тоқсанда жылдан жылға -14%, тоғыз айда жылдан жылға + 3%.
Қазақстан қонақ үйлерінде орналастырылған резидент емес тұлғалардың жалпы саны шілде-қыркүйек айларында жылдық мәнде 15%-ға өсіп, 463,9 мың адамға жетті. Қаңтар-қыркүйек қорытындысы да ұқсас: +12%, 1,1 млн адамға дейін.
🌏Қорытындылай келе, қонақ үйлерде орналастырылған резидент еместер жөніндегі статистика елге келетін туристердің толық картинасын көрсетпейтінін айта кету керек. Себебі түсінікті: Қазақстан шекарасын кесіп өтіп, елде бір күннен немесе одан көп уақытқа (іскерлік/жеке немесе туристік сапар) қалатын шетелдіктердің барлығы қонақ үйлерде тоқтамайды. Кіріс туризмі жөніндегі деректер жылдық кезеңді қамтиды және айтарлықтай кеш жарияланады. Қазіргі таңда ең соңғы деректер 2024 жылға қатысты. Ол кезде Қазақстанға 10,4 млн турист келген. Олардың басым бөлігі, 81%, Өзбекстаннан (4,1 млн), Ресейден (2,7 млн) және Қырғызстаннан (1,6 млн) келген. Қытай Тәжікстаннан кейін (530,6 мың) бесінші орынға (449,6 мың) тұрақтаған.
*Орналастыру орындары дегеніміз қонақ үйлер ғана емес, сондай-ақ қонақ үй/пәтерлер, демалыс базалары және т.б. нысандар. Дегенмен резидент емес қонақтардың 95%-дан астамы, әдетте, қонақ үйлерде тұрақтайды.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері, негізгі және қосымша қызмет түрі «Уақытша тұру қызметтерін көрсету» болып саналатын заңды тұлғалар мен ЖК деректерін қамтиды
@DataHub_KZ
Соңғы уақытта азаматтары қазақстандық қонақ үйлерда тұрақтайтын мемлекеттер құрылымында Қытайдың маңыздылығы қарқынды түрде артып келеді
@DataHub_KZ
@DataHub_KZ
❤1
Зейнетақы қаражатын ем алу мақсатында шешіп алу бағытында аномалды өсімнің жаңа түрі анықталды
2025 жылдың қарашасында реконструктивтік және қалпына келтіру операцияларына, басқаша айтқанда, пластикалық операцияларға төлем жасау үшін біржолғы зейнетақы төлемдерін шешіп алуға арналған 2 277 өтініш орындалды. Орындалған өтініштердің жалпы сомасы шамамен 2,1 млрд тг құрады.
Өткен аймен салыстырғанда бұл көрсеткіштер, тиісінше, шамамен 33 және 39 есеге өсті - зейнетақы қаражатын алу мақсаттарының ішінде пластикалық операциялар осы уақытқа дейін осыншалықты көп сұралатын себеп болмаған еді. Масштабты түсіну үшін айта кетейік: бағдарлама басталғалы бері және 1 қарашаға дейін жалпы орындалған өтініштер саны 1 631 бірлікке жеткен. Ал сомасы 1,6 млрд тг жетпеген, яғни барлық уақыттағы жиынтық көлем бір ғана өткен айдағыдан аз болып тұр.
Жалпы ем алу мақсатында алынатын төлемдердегі күрт өсімнің жаңа арналары қыркүйекте бұған дейін негізгі бағыттың бірі болған стоматология бойынша өтініш қабылдау тоқтатылғаннан кейін байқала бастады. Себебі - көптеген жалған өтініштердің анықталуы.
«Тіс» бағытына тыйым салынғаннан кейін офтальмология бойынша көрсеткіштердің өсуі тіркеле бастады. Бұл туралы біз қыркүйек және қазан айларының қорытындыcы бойынша жазғанбыз. Алайда офтальмологияда да бәрі бірдей дұрыс болмай шықты: желтоқсанның басында «Отбасы» банк «көзге» байланысты өтініштер қабылдауды да тоқтататынын хабарлады. Себебі түсінікті: күмәнді өтініштер қайта анықталған.
Соған қарамастан, қарашада офтальмология бойынша шамамен 9,8 мың өтініш орындалған, жалпы сомасы 8,4 млрд тг болды. Алайда бұл көрсеткіштер қазанмен салыстырғанда шамамен үштен бірге төмен болды, оның есесіне орындалған өтініштер бойынша қайтарулар өсе бастады. Мұндай қайтарулардың бір себебі қаражаттың мақсатсыз пайдаланылуы болуы мүмкін.
Айтпақшы, жаңа өтініштер екі ай бойы орындалмай жатқан стоматологияда да қайтарулар жалғасуда. Ал пластикалық операциялар бойынша қайтару көрсеткіштері әзірге төмен деңгейде қалып отыр.
Аталған бағыттар бойынша емге арналған зейнетақы төлемдерінің «оқиғаларын» төмендегі графиктен көре аласыздар. Сонымен қатар тұрғын үй үшін зейнетақы қаражатын алу динамикасымен де танысуға болады - бұл көрсеткіштер жоғары деңгейді ұстап тұр.
Есептеулер БЖЗҚ деректері бойынша жасалған
@DataHub_KZ
2025 жылдың қарашасында реконструктивтік және қалпына келтіру операцияларына, басқаша айтқанда, пластикалық операцияларға төлем жасау үшін біржолғы зейнетақы төлемдерін шешіп алуға арналған 2 277 өтініш орындалды. Орындалған өтініштердің жалпы сомасы шамамен 2,1 млрд тг құрады.
Өткен аймен салыстырғанда бұл көрсеткіштер, тиісінше, шамамен 33 және 39 есеге өсті - зейнетақы қаражатын алу мақсаттарының ішінде пластикалық операциялар осы уақытқа дейін осыншалықты көп сұралатын себеп болмаған еді. Масштабты түсіну үшін айта кетейік: бағдарлама басталғалы бері және 1 қарашаға дейін жалпы орындалған өтініштер саны 1 631 бірлікке жеткен. Ал сомасы 1,6 млрд тг жетпеген, яғни барлық уақыттағы жиынтық көлем бір ғана өткен айдағыдан аз болып тұр.
Жалпы ем алу мақсатында алынатын төлемдердегі күрт өсімнің жаңа арналары қыркүйекте бұған дейін негізгі бағыттың бірі болған стоматология бойынша өтініш қабылдау тоқтатылғаннан кейін байқала бастады. Себебі - көптеген жалған өтініштердің анықталуы.
«Тіс» бағытына тыйым салынғаннан кейін офтальмология бойынша көрсеткіштердің өсуі тіркеле бастады. Бұл туралы біз қыркүйек және қазан айларының қорытындыcы бойынша жазғанбыз. Алайда офтальмологияда да бәрі бірдей дұрыс болмай шықты: желтоқсанның басында «Отбасы» банк «көзге» байланысты өтініштер қабылдауды да тоқтататынын хабарлады. Себебі түсінікті: күмәнді өтініштер қайта анықталған.
Соған қарамастан, қарашада офтальмология бойынша шамамен 9,8 мың өтініш орындалған, жалпы сомасы 8,4 млрд тг болды. Алайда бұл көрсеткіштер қазанмен салыстырғанда шамамен үштен бірге төмен болды, оның есесіне орындалған өтініштер бойынша қайтарулар өсе бастады. Мұндай қайтарулардың бір себебі қаражаттың мақсатсыз пайдаланылуы болуы мүмкін.
Айтпақшы, жаңа өтініштер екі ай бойы орындалмай жатқан стоматологияда да қайтарулар жалғасуда. Ал пластикалық операциялар бойынша қайтару көрсеткіштері әзірге төмен деңгейде қалып отыр.
Аталған бағыттар бойынша емге арналған зейнетақы төлемдерінің «оқиғаларын» төмендегі графиктен көре аласыздар. Сонымен қатар тұрғын үй үшін зейнетақы қаражатын алу динамикасымен де танысуға болады - бұл көрсеткіштер жоғары деңгейді ұстап тұр.
Есептеулер БЖЗҚ деректері бойынша жасалған
@DataHub_KZ
Астанадағы қайталама нарық бір айда шамамен 5%-ға қымбаттады
ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, қараша айында сегменттегі пәтерлердің бағасы қазан айымен салыстырғанда 4,8%-ға өсті, бұл 2024 жылдың ақпанынан бергі ең елеулі өсу қарқыны болды.
Бастапқы нарықта да айтарлықтай секіріс бар (+3,2%), бірақ жақында одан да көп болды (қыркүйекте+5,1%). Жалға алу қалыспауда: а/а +4%. Соңғы рет одан да елеулі қарқындар 2024 жылдың желтоқсанында байқалды, бірақ сонымен бірге айта кетейік соңғы жылдары қаладағы жалдамалы тұрғын үй нарығындағы мұндай динамика қараша айына тән емес.
Алматыдағы жағдай қалай?
Мұнда бастапқы нарық бағасының айтарлықтай өсуі байқалады: қазан айымен салыстырғанда +3,5%, екі жылдан астам уақыттағы - 2023 жылдың қыркүйегінен бері - ең елеулі секіріс, осы сегментте бір ай бұрын да айтарлықтай өзгерістер тіркелгенін еске сала кету керек. Қайталама нарықтағы секіріс +2,1% және бұл мән екінші ай қатарынан тіркелуде. Алматыда жалға алу қазан айымен салыстырғанда +2,6% көрсетеді. Қыркүйек айында бұдан да қарқынды қымбаттау болды, бірақ қараша айы үшін қазіргідегідей көрсеткіштер үйреншікті емес.
@DataHub_KZ
ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, қараша айында сегменттегі пәтерлердің бағасы қазан айымен салыстырғанда 4,8%-ға өсті, бұл 2024 жылдың ақпанынан бергі ең елеулі өсу қарқыны болды.
Бастапқы нарықта да айтарлықтай секіріс бар (+3,2%), бірақ жақында одан да көп болды (қыркүйекте+5,1%). Жалға алу қалыспауда: а/а +4%. Соңғы рет одан да елеулі қарқындар 2024 жылдың желтоқсанында байқалды, бірақ сонымен бірге айта кетейік соңғы жылдары қаладағы жалдамалы тұрғын үй нарығындағы мұндай динамика қараша айына тән емес.
Алматыдағы жағдай қалай?
Мұнда бастапқы нарық бағасының айтарлықтай өсуі байқалады: қазан айымен салыстырғанда +3,5%, екі жылдан астам уақыттағы - 2023 жылдың қыркүйегінен бері - ең елеулі секіріс, осы сегментте бір ай бұрын да айтарлықтай өзгерістер тіркелгенін еске сала кету керек. Қайталама нарықтағы секіріс +2,1% және бұл мән екінші ай қатарынан тіркелуде. Алматыда жалға алу қазан айымен салыстырғанда +2,6% көрсетеді. Қыркүйек айында бұдан да қарқынды қымбаттау болды, бірақ қараша айы үшін қазіргідегідей көрсеткіштер үйреншікті емес.
@DataHub_KZ