Қазақстандық айырбастау пункттерінде 100 млн долларлық қолма-қол рубль «жиналып қалды»

Шілдеде ҚР айырбастау пункттеріндегі ресейлік қолма-қол валютаның таза сатылымы теріс мәнде болған, -53,2 млрд тг. Бұл айырбастау пункттері бір айда рубльді халыққа сатқанынан көбірек сатып алғанын, яғни дәл сол шамалас көлемде қалғанын білдіреді.

Доллардык орташа айлық бағамымен қайта есептегенде әдемі межені құрап отыр - $100 млн. Бұл орайда клиенттердің рубльге деген таза сұранысы кезекті антирекорд орнатты. Таза сатылымдар осымен сегізінші ай қатарынан теріс мәнде болып отыр. Ал рубльдің өзі сегізінші ай қатарынан нығайып келеді. Шілдедегі орташа бағамы маусымдағы 6,54 тг кейін 6,71 тг болып тұр.

🖇Енді қысқаша басқа валюталарға тоқталсақ:

💲Айырбастау пункттерінің доллар бойынша нетто-сатылымы - 120,8 млрд тг, бұл а/а шамамен 10% көп.
💶Еуро бойынша нетто-сатылым - 5,7 млрд тг, бұл маусымдағы төмен базадан бірден бес есе артық, бірақ рекордтық деңгей емес (графикті қараңыз).

ҚР Ұлттық Банкі деректері

@DataHub_KZ

Кредиттеудің дәстүрлі экспресс-шолуын өткізетін уақыт келді, Шілдеде нарықтағы жағдай қалай болды?

👨🏻👩🏻‍🦰1,6 трлн мөлшеріндегі жалпы бөлшек кредит беру негізгі өнімдердің әртүрлі динамикасына байланысты маусым айындағыдай дерлік деңгейде қалды:

📉 Кепілсіз тұтынушылық несиелер бойынша көлемдер 2%-ға, 963 млрд теңгеге дейін төмендеді, қарыз алушылардың саны да төмендеді.

📈 Бірақ ипотекалық кредиттеу өсімді көрсетеді – а/а плюс 13%, 241 млрд теңге жалпы нәтижесімен және қарыз алушылар санының тағы да салыстырмалы өсуімен.

📈 Автонесиелер де өсуде, маусыммен салыстырғанда 3,5%-ға ғана болса да. Есесіне көлемдердің өздері ипотекалықтан жоғары – 261 млрд теңге. Жалпы бөлшек кредит берудегі өнімнің өзекті үлесі шамамен 16%-ға жетті. Бұл кем дегенде 2022 жылдың басынан бері өнім үшін ең жоғары көрсеткіш.

💼 Кәсіпорындарға жалпы кредит беру шамамен 1,9 трлн теңге көлемінде қалыптасты, бұл маусымдағыдан 3%-ға аз. Көрсеткішті дәстүрлі түрде жиынтық кредит берудің 90%-ын құрайтын ЗТ көлемдері төмен түсірді.

Төмендегі иллюстрациялардан негізгі көрсеткіштердің кейбір егжей-тегжейлері мен динамикасын таба аласыздар 👇🏼

Бірінші кредиттік бюро деректері

@DataHub_KZ

Жеке тұлғалардың салымдары бойынша мөлшерлемелер ғасыр басынан бергі рекордты жаңартты

Шілдеде ЕДБ-ның теңгедегі жеке тұлғалардан тартылған депозиттері бойынша орташа өлшенген сыйақы мөлшерлемесі маусымдағы 14,2%-дан 14,3%-ға дейін өсті. Бұл деңгей XXI ғасырдағы ең жоғары көрсеткіш болып отыр. Дегенмен ол әлі де қолжетімді статистикадағы жоғары деңгейден төмен - 16,7% (1996 жылғы желтоқсанда тіркелген).

Шілдеде ең елеулісі 1 айдан 3 айға дейінгі салымдар болды - орташа деңгейі 16,3%, бұл көрсеткіш үш ай қатарынан сақталып тұр. 3 айдан 1 жылға дейінгі сегментте де өсім байқалды - 14,1%-дан 14,2%-ға дейін.

Ал заңды тұлғалардың депозиттері бойынша орташа өлшенген мөлшерлеме сәуірден бері өзгермеген - 15,4%.

👀Ал теңгелік несиелер ше?

🔸Жеке тұлғалар мен ЖК үшін орташа өлшенген деңгейі - маусымдағы 20,5%-дан кейін 21,9%. (Графикте көрсетілген бұл сегменттегі ауытқулар көрсеткіштің сол немесе басқа айдағы пайызсыз бөліп төлеу үлесінің өзгеруіне байланысты екенімен түсіндіріледі).
🔸Заңды тұлғаларда маусыммен салыстырғанда өзгеріс жоқ - 19,1%.

ҚР Ұлттық Банкі деректері

@DataHub_KZ

❗️❗️❗️Ұлттық банк базалық мөлшерлемені бұрынғы деңгейде қалдырды –16,5%

@DataHub_KZ

Ұлттық банктің ресми баспасөз хабарламасын оқиық: инфляция болжамы нашарлаған, ал риторика қатаңдай түскен

Мөлшерлеме бұрынғы 16,5% деңгейінде қалғанына қарамастан, реттеушінің ұстанымы аздап өзгерген секілді. Егер өткен айда ҚРҰБ бұл деңгейді 2025 жылдың соңына дейін сақталуы әбден мүмкін деп есептесе, қазір мұндай ой хабарламада жоқ.

Керісінше, нақты атап өтілген: егер инфляция алдағы айларда айтарлықтай баяуламаса, онда реттеуші ақша-несие жағдайларын қатаңдатуды ойластырады және алдағы отырыстарда мөлшерлемені көтерудің орындылығын қарастырады.Әрі бұл жерде дезинфляциялық факторлар ретінде қарастырылуы тиіс қосымша шаралар есепке алынған. Нақтырақ айтқанда, осы шаралардың ішіндегі жекелеген несилеуді реттеу саласындағы шаралар жайлы сөз болып отыр.

📈Ұлттық банк қазіргі жағдайды қалай сипаттайды?
Шілдеде жылдық инфляция маусымдағы 11,8% деңгейінде қалып қалды, бірақ айлық көрсеткіш соңғы жылдардың орташа деңгейінен әлдеқайда жоғары болды. Халықтың инфляциялық күтулері өсті, сыртқы қысым әлі де сақталып отыр.

▶️Баға өсімі жақын болашақта қалай болады?
2025 жылға инфляция болжамы маусымдағы 10,5%-12,5% деңгейінен сәл жоғарырақ, енді 11%-12,5% диапазоны күтілуде. Ал 2026 және 2027 жылдарға бағалау әзірге өзгерген жоқ: тиісінше 9,5%-11,5% және 5,5%-7,5% деңгейінде күтілуде.

@DataHub_KZ

Теңге рубльге қатысты әлсіреудің рекордтық сериясын үзіп, айдың қорытындысы бойынша долларға қатысты сәл күшейе түсті

🇷🇺Қыркүйек айының басында Ресей валютасының ресми бағамы 6,7 теңгені құрады, бұл тек 0,1%-ға, бірақ 1 тамыздағы жағдайдан аз. Мұндай қарапайым, бірақ дегенмен оңды айлық динамика өткен жылдың қараша айынан бері алғаш рет атап өтілді.

Желтоқсаннан шілдеге дейін айдың қорытындысы бойынша рубльдің бағамы дәйекті түрде өсті, айта кететіні мұндай ұзақ үздіксіз нығайту сериясы кем дегенде 2000 жылдан бері алғаш рет тіркелді. Бұл нығаю әр уақытта айтарлықтай байқалды, сондықтан рубльдің қазіргі бағамы, мысалы, 2025 жылдың басындағы жағдайдан 37%-ға жоғары болды.

🇺🇸Теңгенің/рубльдің ресми бағамы доллар бағамын ескере отырып, кросс-курстар арқылы есептелетінін еске салуымыз керек. Бұл жолы да долларға қатысты теңге біршама күшейе түсті: қыркүйектің басындағы бағам – 538,54 тг, 1 тамыздағы белгіге -0,4%. Басқа әңгіме, шілде айының қорытындысы бойынша теңге айтарлықтай әлсіреді және шын мәнінде, қазір де осы жоғары деңгейлерге жақын қалды (көрініс қалай өзгергенін, төмендегі графиктен көруге болады).

🇪🇺Ал өзі долларға қатысты нығая түскен еуроға қатысты теңге тамыз айының қорытындысы бойынша бұл ретте әлсіреді. Қыркүйек айының басындағы бағам – 628,31 тг, өткен айдың басынан +1,6% және қатарынан үшінші нығаю.

🖇Валюта нарығындағы қозғалыстардың негізі ретінде Ұлттық Банктің белсенділігі шілдеге қарағанда аз қарқынды болғанын айта кетеміз. Реттеуші тарапынан валютаның нетто-сатылымы $1,3 млрд көрсеткіштен $1 млрд-тан төмен көрсеткішке дейін төмендеді (шілдеде интервенциялар болғанын, ал тамызда болмағанын ескере отырып). Бұл ретте квазимемлекеттік сектор субъектілері де аз валютаны сатты: шілдедегі $450 млн-мен салыстырғанда тамызда шамамен $366 млн. Алайда сауда-саттықтың жалпы көлемі де $5,7 млрд-тан $4,6-ға дейін төмендегенін айта кету керек.

ҚР Ұлттық Банкі деректері

@DataHub_KZ

Жылдық инфляция барлық секторлар бойынша қайта жеделдеді

Тамызда ҚР-дағы тұтыну бағалары шілдедегі 11,8%-ға дейінгі баяулаудан кейін жылдан жылға 12,2%-ға өсті. Ал жылдық қарқын азық-түлік тауарлары бойынша да, азық-түлікке жатпайтын тауарлар мен қызмет көрсету секторында да көтерілген.

Азық-түлік тауарларының бағалары жылдан жылға шілдедегі 11,2%-дан кейін 11,7%-ға өсті; азық-түлікке жатпайтын сегментте көрсеткіш 9,5%-дан 9,7%-ға көтерілді. Шілдеде жылдық өсімі 14,9%-ға дейін баяулаған ақылы қызметтердің бағасы енді +15,3%-ды көрсетіп отыр.

Айлық мәндегі инфляция тамызда 1% болды. Жаздың соңғы айы үшін бұл көрсеткіш жоғары деуге болады. Мәселен, 2011–2024 жылдар аралығында бұдан жоғары деңгей тек бір рет, яғни 2022 жылы тіркелген еді. Ал алдыңғы онжылдықтағы орташа деңгей +0,4% құрады. Қазіргі таңда азық-түлік сегментінде айдан айға +0,5%, ал азық-түлікке жатпайтын тауарлар мен қызмет көрсету секторында тиісінше +1% және +1,4% болып отыр (бәрі де алдыңғы онжылдықтағы тамыз айының орташа деңгейінен жоғары).

ҚР СЖРА ҰСБ деректері

@DataHub_KZ

Инфляция қарқынының көрнекті динамикасы иллютрацияда көрсетілген

@DataHub_KZ

Ет пен құс еті бір айда 2011 жылдан бергі ең жылдам қарқынмен қымбаттады

ҚР СЖРА ҰСБ-ның инфляция бойынша жаңа деректерін толығырақ қарап шығуды жалғастырайық. Тамызда “Ет пен құс еті” категориясындағы тауарлар бағасы шілдемен салыстырғанда орта есеппен ҚР бойынша 3,2%-ға өскен және бұл 14 жылдай уақыт ішіндегі, 2011 жылдың қарашасынан бергі, кез келген ай үшін ең жоғары қарқын болып тұр. 3%-дық психологиялық межеге осы уақыт аралығында тек бір рет жеткен болатын - 2022 жылдың наурызында, сондай-ақ бір рет сәл жақындады (2017 жылдың ақпанында +2,8%).

Бұл орайда өңделмеген еттің әртүрлі түрлері кіретін (сиыр еті, қой еті, жылқы еті, шошқа еті; қой етінен басқаларының барлығы бірнеше түр бойынша қаралады), субөнімдерден сиыр бауыры, ал құстан тауық және тауық бөліктері кіретін өнім сегменті жайлы сөз болып отыр.

🥩Толығырақ бөліп қарастырғанда, ең жоғары қарқын сиыр еті бойынша тіркелген: сүйекті ет +3,7%, сүйексіз +3,6%. Жая да қалыс қалмаған (+3,5%, алайда қазының көрсеткіші төмендеу). Сонымен қатар қарқыны осы шамалас, статистикада көрсетілген қой етінің жалғыз түрі - сүйекті қой еті (+3,3%).

Бұл ретте биыл сиыр еті бойынша айтарлықтай серпілістер бұрын да тіркелген еді. АШМ бұл жағдайды бірнеше рет түсіндірді әрі жақында ғана да айта кеткен еді: ведомствода экспорттың күрт өсуін, сонымен қатар өндіріс құнына әсер ететін тарифтердің өсуін атап өтуде. Сала өкілдері бұған қоса тағы келесі тезистерді айтып отыр: мал шаруашылығындағы жүйелі мәселелерді жайлы, мысалы, кадр мәселесі.

Ал статистикаға қайта оралсақ, тамыздың қорытындысы бойынша сиыр еті жылдық мәнде шамамен төрттен бірге қымбаттады: сүйекті ет 23,2%-ға, сүйексіз 24,8%-ға. Басқа түрлерден жылдық өсім көрсеткіші шамалас қой еті ғана: сүйекті қой еті +23,3%. Қой етінің қымбаттауы сарапшылар тарапынан аса қатты талқыланбады, бірақ экспорт факторы бұл жерде де өзекті сыңайлы. Мәселен, 2025 жылдың бірінші жартыжылдығында қой етін шетелге жеткізу жылдан жылға физикалық тұрғыда 2,6 есе артқан.

@DataHub_KZ