مظهر تاب آوری در برابر سیل فاجعه بار نپال👇👇👇

🌈 هفت اقلیم. محمود خسروی
🌊 هنگامی‌که یک ال‌نینوی نیرومند بر بستر یک سامانه‌ی اقلیمی که هرسال گرم‌تر می‌شود شکل می‌گیرد، چه رخ می‌دهد؟
بر پایه واپسین برآوردهای مرکز پیش‌بینی اقلیمی سازمان هواشناسی آمریکا (NOAA CPC)، احتمال شکل‌گیری یک ال‌نینوی بسیار نیرومند در پاییز و زمستان نیمکره‌ی شمالی (۲۰۲۶-۲۷) بیش از ۹۰ درصد برآورد شده و احتمال رسیدن آن به آستانه‌ای کم‌سابقه در بازه‌ی اکتبر تا دسامبر ۲۰۲۶ نیز ۶۹ درصد است. اگر این پیش‌بینی محقق شود، رویداد پیش‌رو می‌تواند یکی از نیرومندترین ال‌نینوهای ثبت‌شده در دوره‌ی مدرن باشد.
ولی پرسش علمی مهم‌تر، فراتر از یک رویداد واحد است.
پژوهش‌های نوین که با بازسازی داده‌های اقلیمی اقیانوس آرام از راه مرجان‌ها (در بازه‌ای نزدیک هزارساله) انجام‌شده، نشان می‌دهد تغییرپذیری ENSO در دوره‌ی اخیر به‌طور چشمگیری از خط پایه‌ی پیش از صنعتی شدن فراتر رفته است؛ گواهی که این فرضیه را تقویت می‌کند که گرمایش انسان‌ساز ممکن است شرایط زمینه‌ایِ شکل‌گیری ال‌نینو را نیز دگرگون کرده باشد.
نکته‌ی کلیدی اینجاست: ال‌نینو تنها یک ناهنجاری دمایی در اقیانوس نیست، 👇👇

👈👈👈
نکته‌ی کلیدی اینجاست: ال‌نینو تنها یک ناهنجاری دمایی در اقیانوس نیست، بلکه ریسک را در سراسر سامانه‌های به‌هم‌پیوسته منتقل می‌کند:
🔹 کشاورزی: خشکسالی، سیل و نابسامانی در عملکرد فراورده‌ها
🔹 آب: تغییر الگوی بارش و افزایش ریسک کم‌آبی
🔹 زیرساخت: افزایش رویارویی با سیل، گرمای شدید و رویدادهای حدی
🔹 انرژی: نوسان تقاضا و کاهش ظرفیت برق‌آبی
🔹 زنجیره‌ی تأمین: نوسان قیمت کالا و آشفتگی لجستیکی
🔹 بوم‌سازگان: تأثیر بر شیلات، صخره‌های مرجانی و بهره‌وری دریایی
🔹 امنیت غذایی: بر پایه‌ی برآورد برنامه‌ی جهانی غذا (WFP)، تا پایان ۲۰۲۷ ممکن است دست‌کم ۴۹ میلیون نفر دیگر با ناامنی غذایی حاد روبرو شوند.
آموزه کاربردی این واکاوی در یک زنجیره فشرده می‌شود:
پیش‌بینی ← رویارویی ← آسیب‌پذیری ← پیامد ← اقدام پیش‌دستانه
یک پیش‌بینی اقلیمی تنها زمانی ارزش‌آفرین است که سازمان‌ها آن را به تصمیم تبدیل کنند:
▪️ برای دولت‌ها: تقویت سامانه‌های هشدار زودهنگام، ذخیره‌سازی آب، آماده‌سازی بخش کشاورزی و انباشته‌های راهبردی غذا.
▪️ برای کسب‌وکارها و مشاوران: آزمایش تنش زنجیره‌ی تأمین، ارزیابی وابستگی‌های آبی، رودررویی با نوسان قیمت کالا و نیروبخشی تاب‌آوری عملیاتی.
▪️ برای پژوهشگران: بهبود اسناد علّی رویدادها (attribution)، شناخت دورپیوندهای منطقه‌ای و گسترش مدل‌سازی آمیزه‌ای اقلیم-محصول-اقتصاد.
یک نکته‌ی علمی باید روشن بماند: تغییر اقلیم، ال‌نینو را به وجود نمی‌آورد؛ ال‌نینو پدیده‌ای طبیعی است. نگرانی نوظهور این است که آیا گرمایش اقلیمی، تغییرپذیری ENSO را تشدید می‌کند و پیامدهای رویدادهای نیرومند را ژرف‌تر می‌سازد؟
ازاین‌رو، پرسش بنیادین دیگر این نیست که «آیا ال‌نینو بر ما اثر می‌گذارد؟ بالاتر از آن این است که:
کجا در معرض ریسک هستیم و پیش از رسیدن پیامدها چه می‌توانیم انجام دهیم؟
Sources: Science (2026), NOAA Climate Prediction Center, WFP and FAO.
https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7500024156869103616?utm_source=share&utm_medium=member_desktop&rcm=ACoAAAZ_2n4B3zFDNkrsx43t7rI2my9OvpNoK1U

🎓 روزی که دانشگاه بیرجند متولد شد...

۱۳ خرداد ۱۳۵۴؛ روزی که پس از سال‌ها پیگیری، شورای گسترش آموزش عالی با تأسیس یک مرکز آموزش عالی در بیرجند موافقت کرد.

در این مسیر، نام پروفسور محمدحسن گنجی، دانشمند برجسته بیرجندی و پدر جغرافیای نوین ایران، بیش از همه می‌درخشد؛ مردی که مسئولیت پیگیری و راه‌اندازی این مرکز را برعهده گرفت و نخستین رئیس آن شد. 📚

سرانجام در مهر ۱۳۵۶، مؤسسه آموزش عالی بیرجند به‌صورت رسمی گشایش یافت و با پذیرش ۱۲۰ دانشجو در سه رشته ریاضی، فیزیک و شیمی، فصل تازه‌ای از آموزش عالی در بیرجند آغاز شد.

از آن روز تا امروز، بیش از نیم قرن گذشته؛ اما نام کسانی که برای آمدن «دانشگاه» به بیرجند تلاش کردند، همچنان در تاریخ این شهر ماندگار است. ❤️.
#دانشگاه_بیرجند #بیرجند

🌈هفت اقلیم.محمود خسروی
گاهی مرور قاب‌های کهنه، قطب‌نمایی می‌شود برای سنجش جهت ومسافتی که پیموده‌ایم.
نگاهی به این نگاره از اواخر دهه ۷۰ در آزمایشگاه فتوگرامتری دانشگاه سیستان و بلوچستان، مرا به سال ۱۳۶۹ می‌برد؛ روزگاری که تدریس تئوری و عملی تفسیر عکس‌های هوایی را آغاز کردم. آن روزگار با همه سخت‌گیری‌های ناگزیرش، با دانشجویانی گره‌خورده بود که راست‌گویی، پشتکار و اخلاق‌مداری، ریشه‌های ژرف کلاس‌هایمان بود. در کنار دانشگاه سیستان و بلوچستان، افتخار آموزش دادن همین مباحث را در دانشگاه آزاد اسلامی زاهدان نیز داشتم و کوشش می‌کردم نسلی کارآمد و مهارت‌محور را راهی جامعه کنم.
👇👇👇👇ادامه

جهان دانش با سرعتی سرسام‌آور در حال دگردیسی است. امروز، در دوره تلفیق سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، تحلیل‌های فضایی پیشرفته و هوش مصنوعی با مطالعات تخصصی اقلیم‌شناسی، بیش از هر هنگام دیگری به این باور رسیده‌ام که پویایی اندیشه‌ای، شرط مانایی در بوم‌سازگان دانشوارانه است. اگر پژوهشگر نتواند همگام با هنگامه، کرانه دید و ابزارهای پژوهشی خود را بازآفرینی کند، ناگزیر در حاشیه فراموشی قرار خواهد گرفت. فناوری به‌روز شدنی است، ولی اصالت انسانی گوهری است که نباید در این مسابقه پرهیاهو رنگ ببازد.
بزرگ‌ترین سرمایه یک معلم، نه در صفحات رزومه و فهرست مقالات جای می‌گیرد و نه در ترازوی دارایی مادی سنجیده می‌شود. میراث راستین من، پرورش نسلی است که در کنار پیچیدگی‌های دانش، آموزه بزرگ‌منشی، همدلی و اخلاق آموختند؛ نسلی که امروز در جایگاه‌های گوناگون مدیریتی و تخصصی، مایه مباهات‌اند و یادآور آن روزهایی که اخلاق، پیشتاز بر علم بود. جای خالی آن صمیمیت و جوانمردی ناب در فضاهای علمی امروز به‌شدت احساس می‌شود.
در این قاب نوستالژیک، در کنار دانشجویان کوشا رشته دبیری جغرافیا، حضور زنده‌یاد آقای سلطان جامعی، مسئول دلسوز و زحمتکش آزمایشگاه‌ها نیز دیده می‌شود که یادش گرامی باد.
برای تمامی همکاران گرامی، دوستان امروز و دانشجویان دیروزم، در این روزگار پرهیاهو، آرامش درون، صلح پایدار و تندرستی آرزومندم.
#فتوگرامتری #سامانه اطلاعات جغرافیایی #هوش مصنوعی #اقلیم شناسی #اخلاق علمی #آموزش عالی #تاریخ علم #ژئوماتیک

🌈هفت اقلیم.محمود خسروی
اقلیم معتدل اروپا و پیوند از دور آن با سامانۀ اقیانوس اطلس: نقش AMOC و نوسان اطلس شمالی (NAO)
اقلیم معتدل بخش‌های گسترده‌ای از اروپا برآیند مستقیم یکی از نیرومندترین سامانه‌های اقیانوسی کرهٔ زمین است: گردش واژگونی نصف‌النهاری اقیانوس اطلس (AMOC).( Atlantic Meridional Overturning Circulation
) این سامانه که بیشتر سامانهٔ گرمایش مرکزی اروپا نامیده می‌شود، حجم عظیمی از گرما و انرژی را از نواحی حارّه به‌سوی شمال اقیانوس اطلس منتقل می‌کند و پس از آزادسازی آن، با آب‌های سردتر و چگال تر به‌سوی جنوب بازمی‌گردد. استفان رامستورف Stefan Rahmstorf، اقیانوس‌شناس برجسته، چگونگی کارکرد و تنظیم اقلیم اروپا توسط AMOC را به‌روشنی تبیین کرده است.
تأثیر AMOC ولی به اروپا محدود نمی‌شود. تغییرات در شدت و پایایی این گردش اقیانوسی، از راه پیوندهای دوربرد جوی، به‌ویژه نوسان اطلس شمالی North Atlantic Oscillation یا NAO، بر الگوهای آب‌وهوایی مناطق دوردست از جمله خاورمیانه اثر می‌گذارد.
AMOC، NAO و پیوندهای اقلیمی
NAO یکی از مهم‌ترین الگوهای تغییرپذیری جوی در نیمکرهٔ شمالی است.....👇👇👇👇👇👇

NAO ادامه 👈👈یکی از مهم‌ترین الگوهای تغییرپذیری جوی در نیمکرهٔ شمالی است که تفاوت فشار تراز دریا میان ناحیۀ کم‌فشار ایسلند و پرفشار آزور را توصیف می‌کند. فازهای مثبت و منفی NAO، مسیر طوفان‌ها، شدت جریان‌های غربی و توزیع بارش و دما را در اروپا، شمال آفریقا و بخش‌هایی از خاورمیانه کنترل می‌کنند.
·        فاز مثبت NAO: بیشتر با زمستانه‌ای معتدل‌تر و مرطوب‌تر در شمال اروپا و شرایط خشک تر در جنوب اروپا و بخش‌هایی از مدیترانه و خاورمیانه همراه است.
·        فاز منفی NAO: اغلب به زمستانه‌ای سردتر در شمال اروپا و افزایش احتمال بارش در مناطق جنوبی‌تر، از جمله بخش‌هایی از خاورمیانه، می‌انجامد.
تغییرات در توان AMOC می‌تواند شیب گرمایی اقیانوس اطلس شمالی را دگرگون کند و از این راه بر جایگاه و شدت مراکز فشار وابسته به NAO تأثیر بگذارد. تضعیف AMOC، که در سناریوهای گرمایش جهانی مورد توجه پژوهشگران است، می‌تواند الگوهای NAO را به‌سوی فازهای ویژه‌ای سوق دهد یا تغییرپذیری آن را افزایش دهد و بنابراین رژیم‌های بارشی و دمایی را در مقیاس‌های ناحیه‌ای دگرگون سازد.
پیامدهای احتمالی برای خاورمیانه
خاورمیانه در منطقه‌ای جای دارد که اقلیم آن به‌شدت به نوسان‌های جوی بزرگ‌مقیاس حساس است. تغییرات NAO می‌تواند بر موارد زیر اثر بگذارد:
·        رژیم بارش زمستانه: بسیاری از مناطق خشک و نیمه‌خشک خاورمیانه، بخش عمدۀ بارش سالانهٔ خود را در فصل سرد از سامانه‌های مدیترانه‌ای و مسیرهای توفانی متأثر از NAO دریافت می‌کنند. جابه‌جایی مسیر این سامانه‌ها می‌تواند به خشک‌سالی‌های درازمدت یا دوره‌های مرطوب‌تر بینجامد.
·        دما و موج‌های گرما: تغییر در الگوهای جریان جوی درپیوند با NAO و AMOC می‌تواند بر بسامد و شدت رویدادهای حدی دمایی تأثیر بگذارد.
·        پیوندهای دوربرد با مونسون و سامانه‌های دیگر: اگرچه پیوند مستقیم AMOC–NAO با خاورمیانه پیچیده‌تر از اروپا است، شواهد مدل‌سازی و مشاهداتی نشان می‌دهد که تغییرات در گردش اطلس شمالی می‌تواند از راه زنجیرهای از پیوندهای جوی بر پایایی اقلیمی منطقه اثر بگذارد.
درک این پیوندها برای ارزیابی مخاطره‌های اقلیمی در مناطق آسیب‌پذیر از جمله خاورمیانه ضروری است. پژوهش‌های استفان رامستورف و همکاران درزمینۀ پایایی AMOC و نقطه‌های آستانۀ آن، چارچوبی علمی برای تحلیل این تأثیرات دوربرد فراهم می‌کند.
#AMOC#NAO#نوسان اطلس شمالی #استفان_رامستورف#تغییرات اقلیمی #اقلیم اروپا #اقلیم خاورمیانه # الگوهای دور پیوند
رفرنس ویدئو: https://lnkd.in/p/eCxMNJT4

✅سازمان‌ملل با ۱۶۴ رأی موافق در برابر ۱ رأی مخالف تصویب کرد که نقشه مرکاتور کنار گذاشته شود و از نقشه "Equal Earth" استفاده شود که سایز واقعی کشورها را نشان می دهد 🗺

سال‌ها آمریکا، کانادا، روسیه و گرینلند بزرگ‌تر از اندازه واقعی نشان داده می شدند

آبی تیره: اندازه واقعی کشورها

جالبه ایران تقریبا همونه ولی گرینلند که خودش شبیه یک قاره است اندازه دهاته.
روسیه که رسماً یک اسکم بزرگ بوده :)