این Vercel یه پروژه ازمایشی رو شروع کرده به نام scriptc.
ایدش اینکه : TypeScript بنویس، ولی در نهایت یک فایل اجرایی Native تحویل بگیر؛ بدون Node.js و بدون V8.

معمولاً وقتی این را اجرا می‌کنیم:

node app.js

مسیر تقریبا این شکلی هستش:

app.ts
↓
TypeScript
↓
JavaScript
↓
Node.js
↓
V8
↓
CPU

اما scriptc می خواد این مسیر رو تغییر بده به این :

app.ts
↓
scriptc
↓
Native Executable
↓
CPU

اما اینو یادتون باشه این scriptc در مرحله ازمایشی هستش که هنوز خیلی کار داره.
تو یه تستی که انجام دادن کندتر بوده نسبت به nodejs بود اما مصرف ram پایینی داشته.

@ClickUniversity

یه مدل هوش مصنوعی ۱۲۵ میلیاردی حالا روی یک کارت گرافیک گیمینگ اجرا می‌شه

تا همین اواخر، اجرای مدل‌های زبانی بزرگ مثل Qwen3.8-Flash-Next با ۱۲۵ میلیارد پارامتر فقط توی دیتاسنترها و روی سرورهای گرون‌قیمت با صدها گیگابایت حافظه گرافیکی ممکن بود.

اما حالا یک مهندس با فریم‌ورک Strata تونسته همین مدل رو روی یک کارت گرافیک معمولی گیمینگ اجرا کنه — از RTX 4060 Ti با ۱۶ گیگابایت تا RTX 5090.

این مدل از نوع Mixture-of-Experts هست و ۲۴,۵۷۶ اکسپرت داره. به همین خاطر فقط بخشی از وزن‌ها هر لحظه فعال می‌شن و اجرا روی یک GPU ممکن می‌شه.

نویسنده می‌گه اول با چهار کارت RTX 3090 شروع کرده، بعد کم‌کم رسیده به سه، دو و در نهایت یک کارت.

یعنی مدل‌هایی که قبلاً فقط توی سرورها اجرا می‌شدن، حالا با بهینه‌سازی نرم‌افزاری روی سخت‌افزار خونگی هم قابل اجرا
هستن.
🔗 Link

@ClickUniversity

اگه توی دنیای هوش مصنوعی گشت بزنی، حتماً اسم Hugging Face به چشمت خورده. ولی این دقیقاً چیه؟

به زبان ساده، گیت‌هابِ هوش مصنوعیه. همون‌طور که برنامه‌نویس‌ها کدشون رو توی گیت‌هاب می‌ذارن، سازنده‌های هوش مصنوعی هم مدل‌هاشون رو توی Hugging Face می‌ذارن تا بقیه دانلودش کنن و استفاده کنن.
توی Hugging Face سه چیز اصلی پیدا می‌شه:
مدل‌ها: هزاران مدل هوش مصنوعی آماده، از مدل‌های زبانی مثل Qwen و Llama تا مدل‌های تصویری و صوتی.
دیتاست‌ها: میلیون‌ها داده برای آموزش مدل‌ها.
اسپیس‌ها: دموهای زنده‌ی مدل‌ها که بدون نصب هیچ چیزی توی مرورگر امتحانشون می‌کنی.

چرا مهمه؟ چون قبل از Hugging Face، پیدا کردن و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی کار سختی بود. حالا هر کسی می‌تونه بره، مدل دلخواهش رو پیدا کنه و استفاده کنه.
پ.ن: Hugging Face خودش مدل نمی‌سازه، فقط محلی برای انتشار و به اشتراک‌گذاری مدل‌هاست.
https://huggingface.co

@ClickUniversity

لغو ناگهانی انتشار GPT-6.1 Astra توسط OpenAI به دلیل رفتارهای فریبکارانه!

کمپانی OpenAI انتشار مدل جدید خود یعنی GPT-6.1 Astra را که قرار بود ماه آینده عرضه شود، به دلیل رد شدن در تست‌های ایمنی و هم‌راستایی (Alignment) رسماً لغو کرد.

علت اصلی چه بود؟
بررسی‌های داخلی نشان داده که این مدل با وجود توانایی فوق‌العاده در انجام مستقل و طولانی‌مدت وظایف (Autonomous Tasks)، سطوح نگران‌کننده‌ای از تظاهر، فریبکاری (Deception) و عدم تبعیت از اهداف انسانی را بروز داده.

جزئیات و واکنش‌ها:
ساچی جین (رئیس سیستم‌های ایمنی OpenAI) اعلام کرد که این مدل نتوانسته استانداردهای سخت‌گیرانه ایمنی شرکت را رعایت کنه و تا رفع کامل این خطرات عرضه نخواهد شد.

این تصمیم در حالی گرفته می‌شود که اخیراً گزارش‌هایی مبنی بر رفتارهای خودسرانه و خروج از محیط ایمن (Sandbox) در هوش‌های مصنوعی عامل دیگر (مانند Claude و Gemini) نیز جنجال‌برانگیز شده بود.

@ClickUniversity

کامپیوتر واقعاً متن را چطور ذخیره می‌کند؟

برای کامپیوتر چیزی به اسم «حرف» یا «متن» وجود نداره؛ در نهایت همه‌چیز به بیت‌ها تبدیل می‌شود.

اینجاست که مفاهیمی مثل:
"ASCII"
"Unicode"
"UTF-8"
"UTF-16"
"Code Point"

وارد می‌شوند.

مثلاً چرا یک متن فارسی گاهی تبدیل می‌شود به:

"محمد"

این اتفاق معمولاً یعنی داده با یک Encoding ذخیره شده ولی با Encoding دیگری خوانده شده.

این موضوع فقط برای فایل‌ها نیست؛ در Web، HTTP، Database و حتی ارتباط بین Frontend و Backend هم مهم است.

اگر می خوایید دقیق بفهمید پشت "UTF-8" چه اتفاقی می‌افتد، این مقاله از اون مطالبی هست که ارزش خوندن داره.

🔗 Read

@ClickUniversity

در رویداد DevDay 2026, شرکت OpenAIچند تا چیز مهم معرفی کرد:
Dots
یه دستیار هوش مصنوعی همیشه‌بیدار که تو پس‌زمینه کار می‌کنه، به کلی اپ وصله و هرچی باهاش کار کنی، ازت یاد می‌گیره و بهتر می‌شه. فعلاً واسه کاربرای Pro و Business Premium.

GPT-6.1 Sol
مدل جدیدی که تقریباً همون قدرت Astra رو داره، ولی قیمتش خیلی کمتره. ورودی ۲ دلار و خروجی ۱۰ دلار. واسه کدنویسی و کارای حرفه‌ای عالیه.

پلن ۵۰۰ دلاری + Ultrafast
یه پلن گرون‌تر اومده که سرعت تولید توکن رو تا ۸ برابر بالا می‌بره؛ یعنی تا ۳۰۰ توکن در ثانیه.

ChatGPT Space
یه فضای کاری مشترک که تیم‌ها می‌تونن با هوش مصنوعی رو پروژه‌هاشون با هم کار کنن.

پ.ن: OpenAI داره می‌ره سمت ایجنت‌های خودمختار و قیمت‌های ارزون‌تر، رقابت داغه

@ClickUniversity

در قدم اول به این دیافگرام درختی یه نگاه بندازین:

my-company/
│
├── apps/
│ │
│ ├── website/
│ ├── admin/
│ ├── mobile/
├── libs/
├── auth/

اگر در پوشه auth تغیری ایجاد بشه٬ خودتون میرید دنبال فایل هایی میگردید که به این پوشه وابستس برا تست؟
خوب فرض رو بر این میگیریم که میدونید که در پوشه های website,admin,mobile به پوشه auth وابستس بازهم دونه دونه میرید برا تست فایل؟

معلومه که نه٬ چندین تا فایل داخل هرکدومه ممکنه باشه اینجا دیگه دستی چک کردن فایده نداره و باید بریم سراغ یه ابزار.
یه ابزاری به اسم NX که دقیقا کارش همینه که اگه داخل پوشه auth تغییری ایجاد بشه خودش میاد چک میکنه که کدوم فایل ها به این پوشه auth وابستس و دقیقا همون قسمت هارو میره test میکنه که اگه درست کار کرد بره برا مرحله دیپلوی کردن.
این پوشه auth فقط برای مثال بود اما برای جاهای که چندین فایل به یه فایل وابستس کارایی داره و این رو میشه در پروژه های بزرگ دید.
و این ابزار فقط برای پروژهای بزرگ قابل استفادس چون تو اونجا ارزشش فهمیده میشه.
قابلیت های زیادی داره اگه دوس داشتین میتونین دربارش تحقیق کنین.

@ClickUniversity

یه ابزاری هست که کارش اینه٬ میاد برای هر Entity که می سازید بخش CRUD رو خودش میاد میسازه.
یعنی دیگه نیاز نیست که من بیام دستی اینهارو بنویسم :

POST /users
GET /users
GET /users/:id
PATCH /users/:id
DELETE /users/:id

این Kavo خودش میاد انجام میده٬ غیر از این عملیات CRUD امکانات دیگه یی هم داره:

Filtering
Sorting
Pagination
Nested Includes
Soft Delete
OpenAPI
GraphQL
MCP

این ابزار در nestjs و nextjs هم بدرد بخوره.
اینم از لینک ریپازتوری.

@ClickUniversity

یه سایتی هست به اسم DevDocs که مستندات بیش از صد تا زبان و فریم‌ورک رو یه جا جمع کرده.
کارش اینه که وقتی دنبال یه تابع یا یه ویژگی خاص می‌گردی، لازم نباشه ده تا تب باز کنی و تو گوگل سیر کنی. همه چی یه جا، مرتب و تمیز.

چند تا نکته‌ش:
جستجوی یه‌پارچه تو کل مستنداتی که نصب کردی.
آفلاین هم کار می‌کنه. یه بار دانلود کن، بعدش بدون نت هم داریش.
نسخه‌های مختلف یه چیز رو همزمان می‌تونی داشته باشی، مثلا پایتون ۳.۹ و ۳.۱۱.
سریعم هست و تبلیغ و ردیاب هم نداره.
رابط کاربریش ساده‌ست.
با / یا Ctrl+K می‌ری تو حالت جستجو.
? هم راهنما رو نشون می‌ده.

لینکش: devdocs.io

@ClickUniversity

کامپایلر فقط کد رو اجرا نمی‌کنه!

GCC 7
با چند تغییر مهم:

• پشتیبانی آزمایشی از استاندارد C++17
• بهبود تشخیص و نمایش خطاها
• بهینه‌سازی‌های بهتر
• پشتیبانی OpenMP برای NVIDIA PTX
• پشتیبانی از معماری RISC-V
اگه به C/C++، کامپایلرها یا سیستم‌های سطح پایین علاقه داری، تغییرات نسخه‌های GCC ارزش خوندن دارن.

🔗 https://gcc.gnu.org/gcc-7/changes.html

@ClickUniversity

معماری رابط کاربری از کجا به کجا رسید؟

MVC، MVP، MVVM
و معماری‌های مختلف UI از کجا اومدن؟

با بزرگ‌تر شدن اپلیکیشن‌ها، روش ساخت رابط کاربری هم تغییر کرد و الگوهای مختلفی برای مدیریت منطق، state و نمایش به وجود اومدن.

در این مقاله روند Martin Fowler
تکامل معماری UI رو بررسی می‌کنه.

🔗 Read

@ClickUniversity

وقتی AI خودش تصمیم می‌گیره فایل‌هات رو پابلیک کنه!
محققان امنیتی Glow Security گزارش دادن که AI Coding Agentها بیش از ۱۳ هزار اسکرین‌شات داخلی رو از بیشتر از ۳۰۰ سازمان روی ریپازیتوری‌های عمومی GitHub منتشر کردن.

این تصاویر شامل اطلاعات صورتحساب مشتری‌ها، پنل‌های مالی داخلی و حتی قابلیت‌هایی بودن که هنوز منتشر نشده بودن. نکته عجیب‌تر اینه که در موارد بررسی‌شده، خبری از هک شدن سیستم‌ها نبوده؛ Agent فقط برای انجام کاری که بهش سپرده شده بود، راهی برای آپلود عکس پیدا کرده!

این اتفاق یه نکته مهم درباره Coding Agentها رو یادآوری می‌کنه:
هر چیزی که به AI اجازه انجامش رو می‌دی، لزوماً به این معنی نیست که می‌فهمه کِی نباید انجامش بده.
🔗 Link

@ClickUniversity

تاحالا شده که خواسته باشی پروژتو تو فاز توسعه اونهم تو لوکال پابلیک کنی و بعد داخل موبایل ببینی تست کنی یا اینکه ب مشتری نشون بدی؟

این ابزار ngrok دقیقا میاد همین کارو برا ما می‌کنه پروژه لوکال مارو پابلیک می‌کنه و یه لینکی میده بهمون و ازون لینکه میتونیم برا مقاصد مختلف استفاده بکنیم.
به عنوان مثال این لینکه لوکال شماست:

localhost:3000

و ngrok میاد اون رو تبدیل به این

https://example.ngrok.app

می‌کنه.
بدون اینکه یه هاست اجاره کنید.
سیستم شما میشه یه هاست.

پ.ن:اگه سیستم شما خاموش بشه دیگه اون لینک هم اعتبار نداره کار نمیده و باید پروژه دوباره با ngrok ران بشه تا یه لینک جدید بهتون بده.

@ClickUniversity

شرکت OpenAI سه محقق ایمنی خودش رو اخراج کرد.

قضیه ازین قراره که این شرکت اومده بود ۳ محقق خودش رو به دلیل نشت اطلاعات به یه گروه ایمنی هوش مصنوعی خارج از شرکت٬ اخراج کرد.
عامیانش بگم همون فروش اطلاعات که این کار باعث شد که خط مشی های شرکت رو نقض کنه.

@ClickUniversity

جاوااسکریپت در ES2026 چه چیز هایی رو اورده؟

نسخه‌ی ECMAScript 2026 چند قابلیت کاربردی به JavaScript اضافه کرده که بعضی کارهای تکراری و دردسرساز رو خیلی ساده‌تر می‌کنن.
اینم از لیست چیز هایی که اضافه کرده:

Map          → getOrInsert()
AsyncIterator → Array.fromAsync()
Iterator     → concat()
Error        → isError()
Binary       → Base64 / Hex
JSON         → rawJSON()
Math         → sumPrecise()

برای کسب اطلاعات بیشتر به این لینک مراجعه فرمایید.

@ClickUniversity

شده بخوایید چند تا ترمینال تو VSCodeهمزمان باز کنید؟
اینجایی که تو عکس خط کشیدم اینکار رو خیلی تمیز انجام میده

🐾 @CodeCat_Dev

گوگل تو دو تا جبهه‌ی کاملاً متفاوت همزمان داره جلو می‌ره و هر دو تاش هم خبر بزرگیه.

اول، پروژه‌ی Suncatcher. گوگل اولین ماهواره‌ش رو با موشک SpaceX فرستاده فضا. هدف چیه؟ می‌خوان ببینن می‌تونن مراکز داده‌ی (دیتا سنتر) هوش مصنوعی رو ببرن بالای سر زمین. منطقش هم ساده‌ست؛ اون بالا خورشید تقریباً همیشه می‌تابه و خنک‌کردن هم رایگانه. ولی یه مشکل اساسی هست. تو فضا هوا نیست که تراشه‌ها رو خنک کنه. برای همین گوگل مجبوره تراشه‌های TPU رو هر بیست دقیقه خاموش کنه تا داغ نکنن. ضمناً تشعشعات فضایی هم می‌تونه دیتاها رو خراب کنه. فعلاً فقط یه ماهواره فرستادن و قراره سال ۲۰۲۷ دو تای دیگه هم بفرستن. این پروژه هنوز تو مرحله‌ی تحقیقاتیه و تا تجاری‌شدن فاصله‌ی زیادی داره.

دوم، مدل Gemini 4 Argon. گوگل از قدرتمندترین مدل هوش مصنوعیش تا امروز رونمایی کرده. این مدل به‌طور خاص روی امنیت سایبری و برنامه‌نویسی تمرکز داره. دسترسی بهش فعلاً محدوده و فقط متخصص‌های امنیت سایبری از طریق یه برنامه‌ی خاص می‌تونن باهاش کار کنن. گوگل می‌خواد با این مدل هم با OpenAI رقابت کنه هم با Anthropic. ظرفیت خروجیش به یه میلیون توکن رسیده و تو تست‌های امنیتی عملکرد خوبی داشته. قیمت استفاده‌ش هم بعد از دوره‌ی آزمایشی برای هر میلیون توکن ورودی چهار دلار و خروجی بیست دلاره.

جمع‌بندی: گوگل هم داره زیرساخت آینده‌ی هوش مصنوعی رو تو فضا تست می‌کنه، هم مدل‌های زبانی رو برای کارهای تخصصی‌تر و حساس‌تر آماده می‌کنه.

@ClickUniversity

درون PostgreSQL چه می‌گذرد؟

PostgreSQL
فقط یک Database ساده نیست؛ پشت Queryهایی که می‌نویسیم، سیستم پیچیده‌ای از Storage، Query Processing، Transactions و موارد دیگه وجود داره.
این مجموعه با معرفی Internals و معماری PostgreSQL شروع می‌شه.

🔗 Link

@ClickUniversity

چگونه OpenAI با یک باگِ یک‌ساله هک شد؟

داستان ازین قرار بود که یه باگی در کتابخانه Libheif وجود داشت توسعه دهنده های این کتابخانه، این باگو رفع کردن اما شناسه براش تعریف نکردن این کار باعث شد که لینوکس دبیان متوجه این اپدیت نشه. و به مدت یک سال این حفره باز مونده و مورد سواستفاده هکر ها قرار گرفته.

ناگفته نماند که این باگ کتابخانه‌ Libheif که فیکس کردن، در اواسط سال ۲۰۲۵ بوده و موقعی که تو سال ۲۰۲۶ دبیان اپدیت میده متوجه این اپدیت کتابخانه Libheif میشه.

@ClickUniversity

تاریخچه User-Agent مرورگرها.

User-Agent
یکی از قدیمی‌ترین بخش‌های HTTP و مرورگرهاست
.
اما چرا User-Agentها این‌قدر عجیب و طولانی شدن؟
این مقاله تاریخچه User-Agent Stringها و دلیل شکل‌گیری فرمت امروزی اون‌ها رو بررسی می‌کنه.

🔗 Link

@ClickUniversity

عینک‌های هوشمند متا Meta که مدت‌ها سر زبان‌ها بود رو یادتونه، حالا به خاطر بحران حریم خصوصی دارن توی بازارهای مختلف به مشکل می‌خورن.
یه زنجیره بزرگ عینک‌فروشی تو هلند و بلژیک فروشش رو کامل متوقف کرده. دلیلش فقط تصمیم تجاری نیست؛ بحث حقوقی و فشار افکار عمومیه. بحث اصلی هم دوربین مخفی این عینکه که خیلیا معتقدن بدون اجازه از مردم فیلم می‌گیره. تو انگلیس هم یه سری پاب و رستوران و حتی دادگاه استفاده ازش رو ممنوع کردن.
جالب‌تر از همه یه دعوای حقوقیه که تو آمریکا علیه متا راه افتاده. ادعا شده ویدیوهایی که با این عینک گرفته شده، از جمله فیلم‌های داخل خونه‌ها، بدون اطلاع کاربران به یه پیمانکار در کنیا فرستاده شده تا مدل‌های هوش مصنوعی متا باهاش آموزش ببینن. یعنی آدمایی که حتی عینک هم نداشتن، بدون اینکه بدونن فیلم‌هاشون توسط یه غریبه تو یه کشور دیگه دیده شده.
متا می‌گه عینک‌ها یه چراغ چشمک‌زن دارن که موقع فیلم‌برداری روشن می‌شه و کاربر نمی‌تونه خاموشش کنه. ولی خب یه سری تونستن با دستکاری این چراغ رو بپوشونن و همین بحث‌ها رو داغ‌تر کرده.
تصمیم اون زنجیره هلندی هم یه جور محافظت از خودشه. تو کشوری مثل هلند، سازمان‌های حقوق مصرف‌کننده تهدید کردن که اگه متا حریم خصوصی کاربران رو رعایت نکنه، شکایت می‌کنن و جریمه‌های سنگینی در انتظارشه. برای یه فروشنده هم ریسک اینکه محصولش تو این دعواها گیر بیفته، خیلی بیشتر از سود فروششه.

حالا باید ببینیم این تصمیم چقدر روی بقیه فروشنده‌ها و خود متا اثر می‌ذاره و آیا این عینک‌ها بازم تو بازار می‌مونن یا سرنوشتشون عوض می‌شه.

@ClickUniversity