Maktabda bizga 5 ta tuyg‘u (ko‘rish, eshitish va h.k.) borligini o‘rgatishgan. Lekin aslida ularning soni 20 dan ko‘p! Masalan: muvozanat hissi, harorat hissi va tana a’zolaringiz qayerda turganini ko‘rmasdan bilish hissi (proprioseptsiya).

Agar koinotga uchsangiz, u yerdagi vaznsizlik hisobiga umurtqa pog‘onangiz kengayadi va bo‘yingiz birdan 3-5 sm ga uzayadi. Yerga qaytgach esa gravitatsiya sizni yana joyingizga qaytarib qo‘yadi.

Odam aksirayotganda miya ko‘z mushaklariga avtomatik ravishda "yopil" degan buyruq beradi. Bu himoya refleksi bo‘lib, o‘pka orqali chiqadigan kuchli havo bosimidan ko‘z tomirlarini asrash uchun kerak.

Agar kechasi ovqatdan keyin jigildoningiz qaynayotgan bo‘lsa, chap tomoningizga qarab yotib ko‘ring. Oshqozon tananing chap tomonida joylashgani sababli, bu holatda oshqozon kislotasining qizilo‘ngachga qayta chiqishi qiyinlashadi. O‘ng tomonga yotganda esa, aksincha, kislota yuqoriga ko‘tarilishi osonroq bo‘lishi mumkin.

Ovqatni og'izga solib chaynashni boshlaganingizda, undan ajralayotgan hid molekulalari og'izning orqa qismi orqali burun bo'shlig'iga ko'tariladi. Bu jarayon retronazal hid bilish deb ataladi ("retro" – orqadan, "nazal" – burunga oid). Qiziq tomoni shundaki, bu hid ham xuddi tashqaridan hidlagandek o'sha retseptorlar tomonidan qabul qilinadi. Faqat bu safar hid tashqaridan emas, og'iz ichidan keladi.

👅 Til – asosiy ta'mlarni sezadi.
👃 Burun – ovqatning hidini aniqlaydi.
🌡️ Harorat – issiq yoki sovuqligini bildiradi.
✨ Tekstura – ovqatning qarsildoq, yumshoq yoki qaymoqsimon ekanini his qiladi.

Buruningizni qisib turib shokolad yeb ko'rsangiz, u odatdagidan ancha oddiy ta'mga ega ekanini sezishingiz mumkin.

Tibbiyotda Ximerizm degan tushuncha bor. Bu bitta odamning tanasida ikki xil insonning DNKsi mavjud bo‘lishidir. Bu holat ona qornida ikki egizak embriondan biri ikkinchisini o‘ziga "yutib" (so‘rib) yuborganda sodir bo‘ladi. Natijada tug‘ilgan bolaning qon guruhi boshqa, ichki a’zolarining DNKsi esa butunlay boshqa odamga (tug‘ilmay qolgan egizagiga) tegishli bo‘ladi.

Maktabda qon guruhi umrbod o‘zgarmaydi deb o‘rgatishgan. Lekin bu xato! Agar odamga boshqa odamning iligi ko‘chirib o‘tkazilsa (suyak iligi transplantatsiyasi), bemorning qon guruhi va DNKsi vaqt o‘tishi bilan donorning (ilik bergan odamning) qon guruhiga butunlay aylanib ketadi.

To'satdan chiqqan baland ovoz yoki kutilmagan harakat miyangiz uchun " xavf bor boʻlishi mumkin!" degan signal hisoblanadi. Shu paytda miya "Bu nima ekan?" deb o'tirib tahlil qilmaydi. Avval tanani himoya qiladi, keyin vaziyatni tushunishni boshlaydi. Shuning uchun siz seskanganizdan soʻng kimligiga eʼtibor berasiz.

• yelkalar taranglashadi
• qo'llar qimirlab ketadi
• ba'zida butun tana sapchib ketadi

Bunga bitta sabab yo'q. Ko'pincha uyqusizlik, stress, xavotir yoki ko'p kofein iste'mol qilish nerv tizimini sezgirroq qilib qo'yadi. Shuning uchun ba'zi odamlar eng kichik shovqindan ham seskanib ketadi, boshqalari esa deyarli reaksiya bildirmaydi.

Agar tanangizdagi barcha hujayralarni sanab chiqadigan bo‘lsak, ularning atigi 43% qismigina inson hujayralaridir. Qolgan 57% qismi tanamizda yashaydigan bakteriyalar, viruslar va zamburug‘lar kabi mikroskopik organizmlardir.

Yurak urishdan va nafas olishdan to‘xtaganidan keyin ham, inson miyasi yana 7 daqiqa davomida o‘z faolligini saqlab qoladi. Neyrobiologlarning fikricha, o‘sha so‘nggi daqiqalarda miya barcha hayotiy xotiralarni xuddi tush kabi ketma-ketlikda egasiga qayta ko‘rsatib beradi.

Barcha barmoqlardagi tirnoqlar bir xil tezlikda o‘smaydi. Eng uzun barmog‘ingiz (odatda o‘rta barmoq)ning tirnoqlari eng tez o‘sadi, eng kalta barmog‘ingiz (bosh barmoq yoki jimjiloq)niki esa eng sekin o‘sadi. Sababi uzun barmoqlar ko‘proq harakat qiladi va u yerda qon aylanishi yaxshiroq bo‘ladi.